Yuddha Kanda Sarga 49
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
యుద్ధకాండ
|| రామనిర్వేదః ||
యుద్ధకాండ
|| రామనిర్వేదః ||
VERSE #2
ఘోరేణ శరబంధేన బద్ధౌ దశరథాత్మజౌ |
నిఃశ్వసంతౌ యథా నాగౌ శయానౌ రుధిరోక్షితౌ ||
నిఃశ్వసంతౌ యథా నాగౌ శయానౌ రుధిరోక్షితౌ ||
VERSE #3
సర్వే తే వానరశ్రేష్ఠాః ససుగ్రీవా మహాబలాః |
పరివార్య మహాత్మానౌ తస్థుః శోకపరిప్లుతాః ||
పరివార్య మహాత్మానౌ తస్థుః శోకపరిప్లుతాః ||
VERSE #4
ఏతస్మిన్నంతరే రామః ప్రత్యబుధ్యత వీర్యవాన్ |
స్థిరత్వాత్సత్త్వయోగాచ్చ శరైః సందానితో'పి సన్ ||
స్థిరత్వాత్సత్త్వయోగాచ్చ శరైః సందానితో'పి సన్ ||
VERSE #5
తతో దృష్ట్వా సరుధిరం విషణ్ణం గాఢమర్పితమ్ |
భ్రాతరం దీనవదనం పర్యదేవయదాతురః ||
భ్రాతరం దీనవదనం పర్యదేవయదాతురః ||
VERSE #6
కిం ను మే సీతయా కార్యం కిం కార్యం జీవితేన వా |
శయానం యో'ద్య పశ్యామి భ్రాతరం యుధి నిర్జితమ్ ||
శయానం యో'ద్య పశ్యామి భ్రాతరం యుధి నిర్జితమ్ ||
VERSE #7
శక్యా సీతాసమా నారీ మర్త్యలోకే విచిన్వతా |
న లక్ష్మణసమో భ్రాతా సచివః సాంపరాయికః ||
న లక్ష్మణసమో భ్రాతా సచివః సాంపరాయికః ||
VERSE #8
పరిత్యక్ష్యామ్యహం ప్రాణం వానరాణాం తు పశ్యతామ్ |
యది పంచత్వమాపన్నః సుమిత్రానందవర్ధనః ||
యది పంచత్వమాపన్నః సుమిత్రానందవర్ధనః ||
VERSE #9
కిం ను వక్ష్యామి కౌసల్యాం మాతరం కిం ను కైకయీమ్ |
కథమంబాం సుమిత్రాం చ పుత్రదర్శనలాలసామ్ ||
కథమంబాం సుమిత్రాం చ పుత్రదర్శనలాలసామ్ ||
VERSE #10
వివత్సాం వేపమానాం చ క్రోశంతీం కురరీమివ |
కథమాశ్వాసయిష్యామి యదా యాస్యామి తం వినా ||
కథమాశ్వాసయిష్యామి యదా యాస్యామి తం వినా ||
VERSE #11
కథం వక్ష్యామి శత్రుఘ్నం భరతం చ యశస్వినమ్ |
మయా సహ వనం యాతో వినా తేన గతః పునః ||
మయా సహ వనం యాతో వినా తేన గతః పునః ||
VERSE #12
ఉపాలంభం న శక్ష్యామి సోఢుం బత సుమిత్రయా |
ఇహైవ దేహం త్యక్ష్యామి న హి జీవితుముత్సహే ||
ఇహైవ దేహం త్యక్ష్యామి న హి జీవితుముత్సహే ||
VERSE #13
ధిఙ్మాం దుష్కృతకర్మాణమనార్యం యత్కృతే హ్యసౌ |
లక్ష్మణః పతితః శేతే శరతల్పే గతాసువత్ ||
లక్ష్మణః పతితః శేతే శరతల్పే గతాసువత్ ||
VERSE #14
త్వం నిత్యం స విషణ్ణం మామాశ్వాసయసి లక్ష్మణ |
గతాసుర్నాద్య శక్నోషి మామార్తమభిభాషితుమ్ ||
గతాసుర్నాద్య శక్నోషి మామార్తమభిభాషితుమ్ ||
VERSE #15
యేనాద్య నిహతా యుద్ధే రాక్షసా వినిపాతితాః |
తస్యామేవ క్షితౌ వీరః స శేతే నిహతః పరైః ||
తస్యామేవ క్షితౌ వీరః స శేతే నిహతః పరైః ||
VERSE #16
శయానః శరతల్పే'స్మిన్ స్వశోణితపరిప్లుతః |
శరజాలైశ్చితో భాతి భాస్కరో'స్తమివ వ్రజన్ ||
శరజాలైశ్చితో భాతి భాస్కరో'స్తమివ వ్రజన్ ||
VERSE #17
బాణాభిహతమర్మత్వాన్న శక్నోత్యభిభాషితుమ్ |
రుజా చాబ్రువతో'ప్యస్య దృష్టిరాగేణ సూచ్యతే ||
రుజా చాబ్రువతో'ప్యస్య దృష్టిరాగేణ సూచ్యతే ||
VERSE #18
యథైవ మాం వనం యాంతమనుయాతో మహాద్యుతిః |
అహమప్యనుయాస్యామి తథైవైనం యమక్షయమ్ ||
అహమప్యనుయాస్యామి తథైవైనం యమక్షయమ్ ||
VERSE #19
ఇష్టబంధుజనో నిత్యం మాం చ నిత్యమనువ్రతః |
ఇమామద్య గతో'వస్థాం మమానార్యస్య దుర్నయైః ||
ఇమామద్య గతో'వస్థాం మమానార్యస్య దుర్నయైః ||
VERSE #20
సురుష్టేనాపి వీరేణ లక్ష్మణేన న సంస్మరే |
పరుషం విప్రియం వా'పి శ్రావితం తు కదాచన ||
పరుషం విప్రియం వా'పి శ్రావితం తు కదాచన ||
VERSE #21
విససర్జైకవేగేన పంచబాణశతాని యః |
ఇష్వస్త్రేష్వధికస్తస్మాత్కార్తవీర్యాచ్చ లక్ష్మణః ||
ఇష్వస్త్రేష్వధికస్తస్మాత్కార్తవీర్యాచ్చ లక్ష్మణః ||
VERSE #22
అస్త్రైరస్త్రాణి యో హన్యాచ్ఛక్రస్యాపి మహాత్మనః |
సో'యముర్వ్యాం హతః శేతే మహార్హశయనోచితః ||
సో'యముర్వ్యాం హతః శేతే మహార్హశయనోచితః ||
VERSE #23
తచ్చ మిథ్యాప్రలప్తం మాం ప్రధక్ష్యతి న సంశయః ||
VERSE #24
యన్మయా న కృతో రాజా రాక్షసానాం విభీషణః |
అస్మిన్ముహూర్తే సుగ్రీవ ప్రతియాతుమితో'ర్హసి |
మత్వా హీనం మయా రాజన్రావణో'భిద్రవేద్బలీ ||
అస్మిన్ముహూర్తే సుగ్రీవ ప్రతియాతుమితో'ర్హసి |
మత్వా హీనం మయా రాజన్రావణో'భిద్రవేద్బలీ ||
VERSE #25
అంగదం తు పురస్కృత్య ససైన్యః ససుహృజ్జనః |
సాగరం తర సుగ్రీవ నీలేన చ నలేన చ ||
సాగరం తర సుగ్రీవ నీలేన చ నలేన చ ||
VERSE #26
కృతం హనుమతా కార్యం యదన్యైర్దుష్కరం రణే |
ఋక్షరాజేన తుష్యామి గోలాంగూలాధిపేన చ ||
ఋక్షరాజేన తుష్యామి గోలాంగూలాధిపేన చ ||
VERSE #27
అంగదేన కృతం కర్మ మైందేన ద్వివిదేన చ |
యుద్ధం కేసరిణా సంఖ్యే ఘోరం సంపాతినా కృతమ్ ||
యుద్ధం కేసరిణా సంఖ్యే ఘోరం సంపాతినా కృతమ్ ||
VERSE #28
గవయేన గవాక్షేణ శరభేణ గజేన చ |
అన్యైశ్చ హరిభిర్యుద్ధం మదర్థే త్యక్తజీవితైః ||
అన్యైశ్చ హరిభిర్యుద్ధం మదర్థే త్యక్తజీవితైః ||
VERSE #29
న చాతిక్రమితుం శక్యం దైవం సుగ్రీవ మానుషైః |
యత్తు శక్యం వయస్యేన సుహృదా చ పరంతప ||
యత్తు శక్యం వయస్యేన సుహృదా చ పరంతప ||
VERSE #30
కృతం సుగ్రీవ తత్సర్వం భవతా ధర్మభీరుణా |
మిత్రకార్యం కృతమిదం భవద్భిర్వానరర్షభాః ||
మిత్రకార్యం కృతమిదం భవద్భిర్వానరర్షభాః ||
VERSE #31
అనుజ్ఞాతా మయా సర్వే యథేష్టం గంతుమర్హథ |
శుశ్రూవుస్తస్య తే సర్వే వానరాః పరిదేవనమ్ ||
శుశ్రూవుస్తస్య తే సర్వే వానరాః పరిదేవనమ్ ||
VERSE #32
వర్తయాంచక్రురశ్రూణినేత్రైః కృష్ణేతరేక్షణాః |
తతః సర్వాణ్యనీకాని స్థాపయిత్వా విభీషణః ||
తతః సర్వాణ్యనీకాని స్థాపయిత్వా విభీషణః ||
VERSE #33
ఆజగామ గదాపాణిస్త్వరితో యత్ర రాఘవః |
తం దృష్ట్వా త్వరితం యాంతం నీలాంజనచయోపమమ్ |
వానరా దుద్రువుః సర్వే మన్యమానాస్తు రావణిమ్ ||
తం దృష్ట్వా త్వరితం యాంతం నీలాంజనచయోపమమ్ |
వానరా దుద్రువుః సర్వే మన్యమానాస్తు రావణిమ్ ||
VERSE #34
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే ఏకోనపంచాశః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
యుద్ధకాండ పంచాశః సర్గః (౫౦)
సంపూర్ణ
సంపూర్ణ
VERSE #35
శ్రీవాల్మీకి రామాయణ యుద్ధకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Yuddha Kanda Sarga 49 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.