Yuddha Kanda Sarga 24
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
యుద్ధకాండ
|| రావణప్రతిజ్ఞా ||
యుద్ధకాండ
|| రావణప్రతిజ్ఞా ||
VERSE #2
సా వీరసమితీ రాజ్ఞా విరరాజ వ్యవస్థితా |
శశినా శుభనక్షత్రా పౌర్ణమాసీవ శారదీ ||
శశినా శుభనక్షత్రా పౌర్ణమాసీవ శారదీ ||
VERSE #3
ప్రచచాల చ వేగేన త్రస్తా చైవ వసుంధరా |
పీడ్యమానా బలౌఘేన తేన సాగరవర్చసా ||
పీడ్యమానా బలౌఘేన తేన సాగరవర్చసా ||
VERSE #4
తతః శుశ్రువురాక్రుష్టం లంకాయాః కాననౌకసః |
భేరీమృదంగసంఘుష్టం తుములం రోమహర్షణమ్ ||
భేరీమృదంగసంఘుష్టం తుములం రోమహర్షణమ్ ||
VERSE #5
బభూవుస్తేన ఘోషేణ సంహృష్టా హరియూథపాః |
అమృష్యమాణాస్తం ఘోషం వినేదుర్ఘోషవత్తరమ్ ||
అమృష్యమాణాస్తం ఘోషం వినేదుర్ఘోషవత్తరమ్ ||
VERSE #6
రాక్షసాస్తు ప్లవంగానాం శుశ్రువుశ్చాపి గర్జితమ్ |
నర్దతామివ దృప్తానాం మేఘానామంబరే స్వనమ్ ||
నర్దతామివ దృప్తానాం మేఘానామంబరే స్వనమ్ ||
VERSE #7
దృష్ట్వా దాశరథిర్లంకాం చిత్రధ్వజపతాకినీమ్ |
జగామ మనసా సీతాం దూయమానేన చేతసా ||
జగామ మనసా సీతాం దూయమానేన చేతసా ||
VERSE #8
అత్ర సా మృగశాబాక్షీ రావణేనోపరుధ్యతే |
అభిభూతా గ్రహేణేవ లోహితాంగేన రోహిణీ ||
అభిభూతా గ్రహేణేవ లోహితాంగేన రోహిణీ ||
VERSE #9
దీర్ఘముష్ణం చ నిఃశ్వస్య సముద్వీక్ష్య చ లక్ష్మణమ్ |
ఉవాచ వచనం వీరస్తత్కాలహితమాత్మనః ||
ఉవాచ వచనం వీరస్తత్కాలహితమాత్మనః ||
VERSE #10
ఆలిఖంతీమివాకాశముత్థితాం పశ్య లక్ష్మణ |
మనసేవ కృతాం లంకాం నగాగ్రే విశ్వకర్మణా ||
మనసేవ కృతాం లంకాం నగాగ్రే విశ్వకర్మణా ||
VERSE #11
విమానైర్బహుభిర్లంకా సంకీర్ణా భువి రాజతే |
విష్ణోః పదమివాకాశం ఛాదితం పాండురైర్ఘనైః ||
విష్ణోః పదమివాకాశం ఛాదితం పాండురైర్ఘనైః ||
VERSE #12
పుష్పితైః శోభితా లంకా వనైశ్చైత్రరథోపమైః |
నానాపతంగసంఘుష్టైః ఫలపుష్పోపగైః శుభైః ||
నానాపతంగసంఘుష్టైః ఫలపుష్పోపగైః శుభైః ||
VERSE #13
పశ్య మత్తవిహంగాని ప్రలీనభ్రమరాణి చ |
కోకిలాకులషండాని దోధవీతి శివో'నిలః ||
కోకిలాకులషండాని దోధవీతి శివో'నిలః ||
VERSE #14
ఇతి దాశరథీ రామో లక్ష్మణం సమభాషత |
బలం చ తద్వై విభజన్ శాస్త్రదృష్టేన కర్మణా ||
బలం చ తద్వై విభజన్ శాస్త్రదృష్టేన కర్మణా ||
VERSE #15
శశాస కపిసేనాయా బలామాదాయ వీర్యవాన్ |
అంగదః సహ నీలేన తిష్ఠేదురసి దుర్జయః ||
అంగదః సహ నీలేన తిష్ఠేదురసి దుర్జయః ||
VERSE #16
తిష్ఠేద్వానరవాహిన్యా వానరౌఘసమావృతః |
ఆశ్రిత్య దక్షిణం పార్శ్వమృషభో వానరర్షభః ||
ఆశ్రిత్య దక్షిణం పార్శ్వమృషభో వానరర్షభః ||
VERSE #17
గంధహస్తీవ దుర్ధర్షస్తరస్వీ గంధమాదనః |
తిష్ఠేద్వానరవాహిన్యాః సవ్యం పార్శ్వం సమాశ్రితః ||
తిష్ఠేద్వానరవాహిన్యాః సవ్యం పార్శ్వం సమాశ్రితః ||
VERSE #18
మూర్ధ్ని స్థాస్యామ్యహం యుక్తో లక్ష్మణేన సమన్వితః |
జాంబవాంశ్చ సుషేణశ్చ వేగదర్శీ చ వానరః ||
జాంబవాంశ్చ సుషేణశ్చ వేగదర్శీ చ వానరః ||
VERSE #19
ఋక్షముఖ్యా మహాత్మానః కుక్షిం రక్షంతు తే త్రయః |
జఘనం కపిసేనాయాః కపిరాజో'భిరక్షతు ||
జఘనం కపిసేనాయాః కపిరాజో'భిరక్షతు ||
VERSE #20
పశ్చార్ధమివ లోకస్య ప్రచేతాస్తేజసా వృతః |
సువిభక్తమహావ్యూహా మహావానరరక్షితా ||
సువిభక్తమహావ్యూహా మహావానరరక్షితా ||
VERSE #21
అనీకినీ సా విబభౌ యథా ద్యౌః సాభ్రసంప్లవా |
ప్రగృహ్య గిరిశృంగాణి మహతశ్చ మహీరుహాన్ ||
ప్రగృహ్య గిరిశృంగాణి మహతశ్చ మహీరుహాన్ ||
VERSE #22
ఆసేదుర్వానరా లంకాం విమర్దయిషవో రణే |
శిఖరైర్వికిరామైనాం లంకాం ముష్టిభిరేవ వా ||
శిఖరైర్వికిరామైనాం లంకాం ముష్టిభిరేవ వా ||
VERSE #23
ఇతి స్మ దధిరే సర్వే మానాంసి హరిసత్తమాః |
తతో రామో మహాతేజాః సుగ్రీవమిదమబ్రవీత్ ||
తతో రామో మహాతేజాః సుగ్రీవమిదమబ్రవీత్ ||
VERSE #24
సువిభక్తాని సైన్యాని శుక ఏష విముచ్యతామ్ |
రామస్య వచనం శ్రుత్వా వానరేంద్రో మహాబలః ||
రామస్య వచనం శ్రుత్వా వానరేంద్రో మహాబలః ||
VERSE #25
మోచయామాస తం దూతం శుకం రామస్య శాసనాత్ |
మోచితో రామవాక్యేన వానరైశ్చాభిపీడితః ||
మోచితో రామవాక్యేన వానరైశ్చాభిపీడితః ||
VERSE #26
శుకః పరమసంత్రస్తో రక్షో'ధిపముపాగమత్ |
రావణః ప్రహసన్నేవ శుకం వాక్యమభాషత ||
రావణః ప్రహసన్నేవ శుకం వాక్యమభాషత ||
VERSE #27
కిమిమౌ తే సితౌ పక్షౌ లూనపక్షశ్చ దృశ్యసే |
కచ్చిన్నానేకచిత్తానాం తేషాం త్వం వశమాగతః ||
కచ్చిన్నానేకచిత్తానాం తేషాం త్వం వశమాగతః ||
VERSE #28
తతః స భయసంవిగ్నస్తదా రాజ్ఞా'భిచోదితః |
వచనం ప్రత్యువాచేదం రాక్షసాధిపముత్తమమ్ ||
వచనం ప్రత్యువాచేదం రాక్షసాధిపముత్తమమ్ ||
VERSE #29
సాగరస్యోత్తరే తీరే'బ్రువంస్తే వచనం తథా |
యథా సందేశమక్లిష్టం సాంత్వయన్ శ్లక్ష్ణయా గిరా ||
యథా సందేశమక్లిష్టం సాంత్వయన్ శ్లక్ష్ణయా గిరా ||
VERSE #30
క్రుద్ధైస్తైరహముత్ప్లుత్య దృష్టమాత్రైః ప్లవంగమైః |
గృహీతో'స్మ్యపి చారబ్ధో హంతుం లోప్తుం చ ముష్టిభిః ||
గృహీతో'స్మ్యపి చారబ్ధో హంతుం లోప్తుం చ ముష్టిభిః ||
VERSE #31
నైవ సంభాషితుం శక్యాః సంప్రశ్నో'త్ర న లభ్యతే |
ప్రకృత్యా కోపనాస్తీక్ష్ణా వానరా రాక్షసాధిప ||
ప్రకృత్యా కోపనాస్తీక్ష్ణా వానరా రాక్షసాధిప ||
VERSE #32
స చ హంతా విరాధస్య కబంధస్య ఖరస్య చ |
సుగ్రీవసహితో రామః సీతాయాః పదమాగతః ||
సుగ్రీవసహితో రామః సీతాయాః పదమాగతః ||
VERSE #33
స కృత్వా సాగరే సేతుం తీర్త్వా చ లవణోదధిమ్ |
ఏష రక్షాంసి నిర్ధూయ ధన్వీ తిష్ఠతి రాఘవః ||
ఏష రక్షాంసి నిర్ధూయ ధన్వీ తిష్ఠతి రాఘవః ||
VERSE #34
ఋక్షవానరముఖ్యానామనీకాని సహస్రశః | [సంఘానాం]
VERSE #35
గిరిమేఘనికాశానాం ఛాదయంతి వసుంధరామ్ ||
VERSE #36
రాక్షసానాం బలౌఘస్య వానరేంద్రబలస్య చ |
నైతయోర్విద్యతే సంధిర్దేవదానవయోరివ ||
నైతయోర్విద్యతే సంధిర్దేవదానవయోరివ ||
VERSE #37
పురా ప్రాకారమాయాంతి క్షిప్రమేకతరం కురు |
సీతాం వా'స్మై ప్రయచ్ఛాశు సుయుద్ధం వా ప్రదీయతామ్ ||
సీతాం వా'స్మై ప్రయచ్ఛాశు సుయుద్ధం వా ప్రదీయతామ్ ||
VERSE #38
శుకస్య వచనం శ్రుత్వా రావణో వాక్యమబ్రవీత్ |
రోషసంరక్తనయనో నిర్దహన్నివ చక్షుషా ||
రోషసంరక్తనయనో నిర్దహన్నివ చక్షుషా ||
VERSE #39
యది మాం ప్రతి యుధ్యేరందేవగంధర్వదానవాః |
నైవ సీతాం ప్రయచ్ఛామి సర్వలోకభయాదపి ||
నైవ సీతాం ప్రయచ్ఛామి సర్వలోకభయాదపి ||
VERSE #40
కదా నామాభిధావంతి రాఘవం మామకాః శరాః |
వసంతే పుష్పితం మత్తా భ్రమరా ఇవ పాదపమ్ ||
వసంతే పుష్పితం మత్తా భ్రమరా ఇవ పాదపమ్ ||
VERSE #41
కదా తూణీశయైర్దీప్తైర్గణశః కార్ముకచ్యుతైః |
శరైరాదీపయామ్యేనముల్కాభిరివ కుంజరమ్ ||
శరైరాదీపయామ్యేనముల్కాభిరివ కుంజరమ్ ||
VERSE #42
తచ్చాస్య బలమాదాస్యే బలేన మహతా వృతః |
జ్యోతిషామివ సర్వేషాం ప్రభాముద్యందివాకరః ||
జ్యోతిషామివ సర్వేషాం ప్రభాముద్యందివాకరః ||
VERSE #43
సాగరస్యేవ మే వేగో మారుతస్యేవ మే గతిః |
న హి దాశరథిర్వేద తేన మాం యోద్ధుమిచ్ఛతి ||
న హి దాశరథిర్వేద తేన మాం యోద్ధుమిచ్ఛతి ||
VERSE #44
న మే తూణీశయాన్బాణాన్సవిషానివ పన్నగాన్ |
రామః పశ్యతి సంగ్రామే తేన మాం యోద్ధుమిచ్ఛతి ||
రామః పశ్యతి సంగ్రామే తేన మాం యోద్ధుమిచ్ఛతి ||
VERSE #45
న జానాతి పురా వీర్యం మమ యుద్ధే స రాఘవః |
మమ చాపమయీం వీణాం శరకోణైః ప్రవాదితామ్ ||
మమ చాపమయీం వీణాం శరకోణైః ప్రవాదితామ్ ||
VERSE #46
జ్యాశబ్దతుములాం ఘోరామార్తభీతమహాస్వనామ్ |
నారాచతలసన్నాదాం తాం మమాహితవాహినీమ్ |
అవగాహ్య మహారంగం వాదయిష్యామ్యహం రణే ||
నారాచతలసన్నాదాం తాం మమాహితవాహినీమ్ |
అవగాహ్య మహారంగం వాదయిష్యామ్యహం రణే ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
న వాసవేనాపి సహస్రచక్షుషా
VERSE #47
యథా'స్మి శక్యో వరుణేన వా స్వయమ్ |
యమేవ వా ధర్షయితుం శరాగ్నినా
మహాహవే వైశ్రవణేన వా పునః ||
యమేవ వా ధర్షయితుం శరాగ్నినా
మహాహవే వైశ్రవణేన వా పునః ||
VERSE #48
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే చతుర్వింశః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
యుద్ధకాండ పంచవింశః సర్గః (౨౫)
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణే బాలకాండ
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణే బాలకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Yuddha Kanda Sarga 24 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.