Yuddha Kanda Sarga 74
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
యుద్ధకాండ
|| ఓషధిపర్వతానయనమ్ ||
యుద్ధకాండ
|| ఓషధిపర్వతానయనమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తయోస్తదా సాదితయో రణాగ్రే
VERSE #2
ముమోహ సైన్యం హరిపుంగవానామ్ |
సుగ్రీవనీలాంగదజాంబవంతో
న చాపి కించిత్ప్రతిపేదిరే తే ||
సుగ్రీవనీలాంగదజాంబవంతో
న చాపి కించిత్ప్రతిపేదిరే తే ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతో విషణ్ణం సమవేక్ష్య సైన్యం
VERSE #3
విభీషణో బుద్ధిమతాం వరిష్ఠః |
ఉవాచ శాఖామృగరాజవీరా-
మా భైష్ట నాస్త్యత్ర విషాదకాలో
యదార్యపుత్రౌ హ్యవశౌ విషణ్ణౌ |
స్వయంభువో వాక్యమథోద్వహంతౌ
యత్సాదితావింద్రజిదస్త్రజాలైః ||
ఉవాచ శాఖామృగరాజవీరా-
మా భైష్ట నాస్త్యత్ర విషాదకాలో
యదార్యపుత్రౌ హ్యవశౌ విషణ్ణౌ |
స్వయంభువో వాక్యమథోద్వహంతౌ
యత్సాదితావింద్రజిదస్త్రజాలైః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తస్మై తు దత్తం పరమాస్త్రమేతత్
VERSE #4
స్వయంభువా బ్రాహ్మమమోఘవేగమ్ |
తన్మానయంతౌ యుధి రాజపుత్రౌ
నిపాతితౌ కో'త్ర విషాదకాలః ||
తన్మానయంతౌ యుధి రాజపుత్రౌ
నిపాతితౌ కో'త్ర విషాదకాలః ||
VERSE #5
బ్రాహ్మమస్త్రం తతో ధీమాన్మానయిత్వా తు మారుతిః |
విభీషణవచః శ్రుత్వా హనుమాంస్తమథాబ్రవీత్ ||
విభీషణవచః శ్రుత్వా హనుమాంస్తమథాబ్రవీత్ ||
VERSE #6
ఏతస్మిన్నిహతే సైన్యే వానరాణాం తరస్వినామ్ |
యో యో ధారయతే ప్రాణాంస్తం తమాశ్వాసయావహై ||
యో యో ధారయతే ప్రాణాంస్తం తమాశ్వాసయావహై ||
VERSE #7
తావుభౌ యుగపద్వీరౌ హనుమద్రాక్షసోత్తమౌ |
ఉల్కాహస్తౌ తదా రాత్రౌ రణశీర్షే విచేరతుః ||
ఉల్కాహస్తౌ తదా రాత్రౌ రణశీర్షే విచేరతుః ||
VERSE #8
భిన్నలాంగూలహస్తోరుపాదాంగులిశిరోధరైః |
స్రవద్భిః క్షతజం గాత్రైః ప్రస్రవద్భిస్తతస్తతః ||
స్రవద్భిః క్షతజం గాత్రైః ప్రస్రవద్భిస్తతస్తతః ||
VERSE #9
పతితైః పర్వతాకారైర్వానరైరభిసంకులామ్ |
శస్త్రైశ్చ పతితైర్దీప్తైర్దదృశాతే వసుంధరామ్ ||
శస్త్రైశ్చ పతితైర్దీప్తైర్దదృశాతే వసుంధరామ్ ||
VERSE #10
సుగ్రీవమంగదం నీలం శరభం గంధమాదనమ్ |
గవాక్షం చ సుషేణం చ వేగదర్శినమాహుకమ్ ||
గవాక్షం చ సుషేణం చ వేగదర్శినమాహుకమ్ ||
VERSE #11
మైందం నలం జ్యోతిముఖం ద్వివిదం పనసం తథా |
ఏతాంశ్చాన్యాంస్తతో వీరౌ దదృశాతే హతాన్రణే ||
ఏతాంశ్చాన్యాంస్తతో వీరౌ దదృశాతే హతాన్రణే ||
VERSE #12
సప్తషష్టిర్హతాః కోట్యో వానరాణాం తరస్వినామ్ |
అహ్నః పంచమశేషేణః వల్లభేన స్వయంభువః ||
అహ్నః పంచమశేషేణః వల్లభేన స్వయంభువః ||
VERSE #13
సాగరౌఘనిభం భీమం దృష్ట్వా బాణార్దితం బలమ్ |
మార్గతే జాంబవంతం స హనుమాన్సవిభీషణః ||
మార్గతే జాంబవంతం స హనుమాన్సవిభీషణః ||
VERSE #14
స్వభావజరయా యుక్తం వృద్ధం శరశతైశ్చితమ్ |
ప్రజాపతిసుతం వీరం శామ్యంతమివ పావకమ్ ||
ప్రజాపతిసుతం వీరం శామ్యంతమివ పావకమ్ ||
VERSE #15
దృష్ట్వా తముపసంగమ్య పౌలస్త్యో వాక్యమబ్రవీత్ |
కచ్చిదార్య శరైస్తీక్ష్ణైః ప్రాణా న ధ్వంసితాస్తవ ||
కచ్చిదార్య శరైస్తీక్ష్ణైః ప్రాణా న ధ్వంసితాస్తవ ||
VERSE #16
విభీషణవచః శ్రుత్వా జాంబవానృక్షపుంగవః |
కృచ్ఛ్రాదభ్యుద్గిరన్వాక్యమిదం వచనమబ్రవీత్ ||
కృచ్ఛ్రాదభ్యుద్గిరన్వాక్యమిదం వచనమబ్రవీత్ ||
VERSE #17
నైరృతేంద్ర మహావీర్య స్వరేణ త్వా'భిలక్షయే |
పీడ్యమానః శితైర్బాణైర్న త్వాం పశ్యామి చక్షుషా ||
పీడ్యమానః శితైర్బాణైర్న త్వాం పశ్యామి చక్షుషా ||
VERSE #18
అంజనా సుప్రజా యేన మాతరిశ్వా చ నైరృత |
హనుమాన్వానరశ్రేష్ఠః ప్రాణాంధారయతే క్వచిత్ ||
హనుమాన్వానరశ్రేష్ఠః ప్రాణాంధారయతే క్వచిత్ ||
VERSE #19
శ్రుత్వా జాంబవతో వాక్యమువాచేదం విభీషణః |
ఆర్యపుత్రావతిక్రమ్య కస్మాత్పృచ్ఛసి మారుతిమ్ ||
ఆర్యపుత్రావతిక్రమ్య కస్మాత్పృచ్ఛసి మారుతిమ్ ||
VERSE #20
నైవ రాజని సుగ్రీవే నాంగదే నాపి రాఘవే |
ఆర్య సందర్శితః స్నేహో యథా వాయుసుతే పరః ||
ఆర్య సందర్శితః స్నేహో యథా వాయుసుతే పరః ||
VERSE #21
విభీషణవచః శ్రుత్వా జాంబవాన్వాక్యమబ్రవీత్ |
శృణు నైరృతశార్దూల యస్మాత్పృచ్ఛామి మారుతిమ్ ||
శృణు నైరృతశార్దూల యస్మాత్పృచ్ఛామి మారుతిమ్ ||
VERSE #22
తస్మిన్జీవతి వీరే తు హతమప్యహతం బలమ్ |
హనుమత్యుజ్ఝితప్రాణే జీవంతో'పి వయం హతాః ||
హనుమత్యుజ్ఝితప్రాణే జీవంతో'పి వయం హతాః ||
VERSE #23
ధరతే మారుతిస్తాత మారుతప్రతిమో యది |
వైశ్వానరసమో వీర్యే జీవితాశా తతో భవేత్ ||
వైశ్వానరసమో వీర్యే జీవితాశా తతో భవేత్ ||
VERSE #24
తతో వృద్ధముపాగమ్య నియమేనాభ్యవాదయత్ |
గృహ్య జాంబవతః పాదౌ హనుమాన్మారుతాత్మజః ||
గృహ్య జాంబవతః పాదౌ హనుమాన్మారుతాత్మజః ||
VERSE #25
శ్రుత్వా హనుమతో వాక్యం తథా'పి వ్యథితేంద్రియః |
పునర్జాతమివాత్మానం మన్యతే స్మర్క్షపుంగవః ||
పునర్జాతమివాత్మానం మన్యతే స్మర్క్షపుంగవః ||
VERSE #26
తతో'బ్రవీన్మహాతేజా హనుమంతం స జాంబవాన్ |
ఆగచ్ఛ హరిశార్దూల వానరాంస్త్రాతుమర్హసి ||
ఆగచ్ఛ హరిశార్దూల వానరాంస్త్రాతుమర్హసి ||
VERSE #27
నాన్యో విక్రమపర్యాప్తస్త్వమేషాం పరమః సఖా |
త్వత్పరాక్రమకాలో'యం నాన్యం పశ్యామి కంచన ||
త్వత్పరాక్రమకాలో'యం నాన్యం పశ్యామి కంచన ||
VERSE #28
ఋక్షవానరవీరాణామనీకాని ప్రహర్షయ |
విశల్యౌ కురు చాప్యేతౌ సాదితౌ రామలక్ష్మణౌ ||
విశల్యౌ కురు చాప్యేతౌ సాదితౌ రామలక్ష్మణౌ ||
VERSE #29
గత్వా పరమమధ్వానముపర్యుపరి సాగరమ్ |
హిమవంతం నగశ్రేష్ఠం హనుమన్గంతుమర్హసి ||
హిమవంతం నగశ్రేష్ఠం హనుమన్గంతుమర్హసి ||
VERSE #30
తతః కాంచనమత్యుచ్చమృషభం పర్వతోత్తమమ్ |
కైలాసశిఖరం చాపి ద్రక్ష్యస్యరినిషూదన ||
కైలాసశిఖరం చాపి ద్రక్ష్యస్యరినిషూదన ||
VERSE #31
తయోః శిఖరయోర్మధ్యే ప్రదీప్తమతులప్రభమ్ |
సర్వౌషధియుతం వీర ద్రక్ష్యస్యోషధిపర్వతమ్ ||
సర్వౌషధియుతం వీర ద్రక్ష్యస్యోషధిపర్వతమ్ ||
VERSE #32
తస్య వానరశార్దూల చతస్రో మూర్ధ్ని సంభవాః |
ద్రక్ష్యస్యోషధయో దీప్తా దీపయంత్యో దిశో దశ ||
ద్రక్ష్యస్యోషధయో దీప్తా దీపయంత్యో దిశో దశ ||
VERSE #33
మృతసంజీవనీం చైవ విశల్యకరణీమపి |
సావర్ణ్యకరణీం చైవ సంధానకరణీం తథా ||
సావర్ణ్యకరణీం చైవ సంధానకరణీం తథా ||
VERSE #34
తాః సర్వా హనుమన్గృహ్య క్షిప్రమాగంతుమర్హసి |
ఆశ్వాసయ హరీన్ప్రాణైర్యోజ్య గంధవహాత్మజ ||
ఆశ్వాసయ హరీన్ప్రాణైర్యోజ్య గంధవహాత్మజ ||
VERSE #35
శ్రుత్వా జాంబవతో వాక్యం హనుమాన్హరిపుంగవః |
ఆపూర్యత బలోద్ధర్షైస్తోయవేగైరివార్ణవః ||
ఆపూర్యత బలోద్ధర్షైస్తోయవేగైరివార్ణవః ||
VERSE #36
స పర్వతతటాగ్రస్థః పీడయన్పర్వతోత్తమమ్ |
హనుమాందృశ్యతే వీరో ద్వితీయ ఇవ పర్వతః ||
హనుమాందృశ్యతే వీరో ద్వితీయ ఇవ పర్వతః ||
VERSE #37
హరిపాదవినిర్భగ్నో నిషసాద స పర్వతః |
న శశాక తదా''త్మానం సోఢుం భృశనిపీడితః ||
న శశాక తదా''త్మానం సోఢుం భృశనిపీడితః ||
VERSE #38
తస్య పేతుర్నగా భూమౌ హరివేగాచ్చ జజ్వలుః |
శృంగాణి చ వ్యశీర్యంత పీడితస్య హనూమతా ||
శృంగాణి చ వ్యశీర్యంత పీడితస్య హనూమతా ||
VERSE #39
తస్మిన్సంపీడ్యమానే తు భగ్నద్రుమశిలాతలే |
న శేకుర్వానరాః స్థాతుం ఘూర్ణమానే నగోత్తమే ||
న శేకుర్వానరాః స్థాతుం ఘూర్ణమానే నగోత్తమే ||
VERSE #40
సా ఘూర్ణితమహాద్వారా ప్రభగ్నగృహగోపురా |
లంకా త్రాసాకులా రాత్రౌ ప్రనృత్తైవాభవత్తదా ||
లంకా త్రాసాకులా రాత్రౌ ప్రనృత్తైవాభవత్తదా ||
VERSE #41
పృథివీధరసంకాశో నిపీడ్య ధరణీధరమ్ |
పృథివీం క్షోభయామాస సార్ణవాం మారుతాత్మజః ||
పృథివీం క్షోభయామాస సార్ణవాం మారుతాత్మజః ||
VERSE #42
ఆరురోహ తదా తస్మాద్ధరిర్మలయపర్వతమ్ |
మేరుమందరసంకాశం నానాప్రస్రవణాకులమ్ ||
మేరుమందరసంకాశం నానాప్రస్రవణాకులమ్ ||
VERSE #43
నానాద్రుమలతాకీర్ణం వికాసికమలోత్పలమ్ |
సేవితం దేవగంధర్వైః షష్టియోజనముచ్ఛ్రితమ్ ||
సేవితం దేవగంధర్వైః షష్టియోజనముచ్ఛ్రితమ్ ||
VERSE #44
విద్యాధరైర్మునిగణైరప్సరోభిర్నిషేవితమ్ |
నానామృగగణాకీర్ణం బహుకందరశోభితమ్ ||
నానామృగగణాకీర్ణం బహుకందరశోభితమ్ ||
VERSE #45
సర్వానాకులయంస్తత్ర యక్షగంధర్వకిన్నరాన్ |
హనుమాన్మేఘసంకాశో వవృధే మారుతాత్మజః ||
హనుమాన్మేఘసంకాశో వవృధే మారుతాత్మజః ||
VERSE #46
పద్భ్యాం తు శైలమాపీడ్య బడబాముఖవన్ముఖమ్ |
వివృత్యోగ్రం ననాదోచ్చైస్త్రాసయన్నివ రాక్షసాన్ ||
వివృత్యోగ్రం ననాదోచ్చైస్త్రాసయన్నివ రాక్షసాన్ ||
VERSE #47
తస్య నానద్యమానస్య శ్రుత్వా నినదమద్భుతమ్ |
లంకాస్థా రాక్షసాః సర్వే న శేకుః స్పందితుం భయాత్ ||
లంకాస్థా రాక్షసాః సర్వే న శేకుః స్పందితుం భయాత్ ||
VERSE #48
నమస్కృత్వా'థ రామాయ మారుతిర్భీమవిక్రమః |
రాఘవార్థే పరం కర్మ సమీహత పరంతపః ||
రాఘవార్థే పరం కర్మ సమీహత పరంతపః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స పుచ్ఛముద్యమ్య భుజంగకల్పం
VERSE #49
వినమ్య పృష్ఠం శ్రవణే నికుంచ్య |
వివృత్య వక్త్రం బడబాముఖాభ-
స వృక్షషండాంస్తరసా''జహార
శైలాన్ శిలాః ప్రాకృతవానరాంశ్చ |
బాహూరువేగోద్ధతసంప్రణున్నా-
స తౌ ప్రసార్యోరగభోగకల్పౌ
భూజౌ భుజంగారినికాశవీర్యః |
జగామ మేరుం నగరాజమగ్ర్యం
దిశః ప్రకర్షన్నివ వాయుసూనుః ||
వివృత్య వక్త్రం బడబాముఖాభ-
స వృక్షషండాంస్తరసా''జహార
శైలాన్ శిలాః ప్రాకృతవానరాంశ్చ |
బాహూరువేగోద్ధతసంప్రణున్నా-
స తౌ ప్రసార్యోరగభోగకల్పౌ
భూజౌ భుజంగారినికాశవీర్యః |
జగామ మేరుం నగరాజమగ్ర్యం
దిశః ప్రకర్షన్నివ వాయుసూనుః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స సాగరం ఘూర్ణితవీచిమాలం
VERSE #50
తదా భృశం భ్రామితసర్వసత్త్వమ్ |
సమీక్షమాణః సహసా జగామ
చక్రం యథా విష్ణుకరాగ్రముక్తమ్ ||
సమీక్షమాణః సహసా జగామ
చక్రం యథా విష్ణుకరాగ్రముక్తమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స పర్వతాన్వృక్షగణాన్సరాంసి
VERSE #51
నదీస్తటాకాని పురోత్తమాని |
స్ఫీతాన్జనాంతానపి సంప్రవీక్ష్య
జగామ వేగాత్పితృతుల్యవేగః ||
స్ఫీతాన్జనాంతానపి సంప్రవీక్ష్య
జగామ వేగాత్పితృతుల్యవేగః ||
VERSE #52
ఆదిత్యపథమాశ్రిత్య జగామ స గతక్లమః |
హనుమాంస్త్వరితో వీరః పితృతుల్యపరాక్రమః ||
హనుమాంస్త్వరితో వీరః పితృతుల్యపరాక్రమః ||
VERSE #53
జవేన మహతా యుక్తో మారుతిర్మారుతో యథా |
జగామ హరిశార్దూలో దిశః శబ్దేన పూరయన్ ||
జగామ హరిశార్దూలో దిశః శబ్దేన పూరయన్ ||
VERSE #54
స్మరన్జాంబవతో వాక్యం మారుతిర్వాతరంహసా |
దదర్శ సహసా చాపి హిమవంతం మహాకపిః ||
దదర్శ సహసా చాపి హిమవంతం మహాకపిః ||
VERSE #55
నానాప్రస్రవణోపేతం బహుకందరనిర్ఝరమ్ |
శ్వేతాభ్రచయసంకాశైః శిఖరైశ్చారుదర్శనైః |
శోభితం వివిధైర్వృక్షైరగమత్పర్వతోత్తమమ్ ||
శ్వేతాభ్రచయసంకాశైః శిఖరైశ్చారుదర్శనైః |
శోభితం వివిధైర్వృక్షైరగమత్పర్వతోత్తమమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స తం సమాసాద్య మహానగేంద్ర-
దదర్శ పుణ్యాని మహాశ్రమాణి
దదర్శ పుణ్యాని మహాశ్రమాణి
VERSE #56
సురర్షిసంఘోత్తమసేవితాని ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స బ్రహ్మకోశం రజతాలయం చ
VERSE #57
శక్రాలయం రుద్రశరప్రమోక్షమ్ |
హయాననం బ్రహ్మశిరశ్చ దీప్తం
దదర్శ వైవస్వతకింకరాంశ్చ ||
హయాననం బ్రహ్మశిరశ్చ దీప్తం
దదర్శ వైవస్వతకింకరాంశ్చ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
వజ్రాలయం వైశ్రవణాలయం చ
VERSE #58
సూర్యప్రభం సూర్యనిబంధనం చ |
బ్రహ్మాసనం శంకరకార్ముకం చ
దదర్శ నాభిం చ వసుంధరాయాః ||
బ్రహ్మాసనం శంకరకార్ముకం చ
దదర్శ నాభిం చ వసుంధరాయాః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
కైలాసమగ్ర్యం హిమవచ్ఛిలాం చ
VERSE #59
తథర్షభం కాంచనశైలమగ్ర్యమ్ |
సందీప్తసర్వౌషధిసంప్రదీప్తం
దదర్శ సర్వౌషధిపర్వతేంద్రమ్ ||
సందీప్తసర్వౌషధిసంప్రదీప్తం
దదర్శ సర్వౌషధిపర్వతేంద్రమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స తం సమీక్ష్యానలరశ్మిదీప్తం
VERSE #60
విసిష్మియే వాసవదూతసూనుః |
ఆవృత్య తం చౌషధిపర్వతేంద్రం
తత్రౌషధీనాం విచయం చకార ||
ఆవృత్య తం చౌషధిపర్వతేంద్రం
తత్రౌషధీనాం విచయం చకార ||
VERSE #61
స యోజనసహస్రాణి సమతీత్య మహాకపిః |
దివ్యౌషధిధరం శైలం వ్యచరన్మారుతాత్మజః ||
దివ్యౌషధిధరం శైలం వ్యచరన్మారుతాత్మజః ||
VERSE #62
మహౌషధ్యస్తతః సర్వాస్తస్మిన్పర్వతసత్తమే |
విజ్ఞాయార్థినమాయాంతం తతో జగ్మురదర్శనమ్ ||
విజ్ఞాయార్థినమాయాంతం తతో జగ్మురదర్శనమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స తా మహాత్మా హనుమానపశ్యన్
VERSE #63
చుకోప కోపాచ్చ భృశం ననాద |
అమృష్యమాణో'గ్నినికాశచక్షుః
మహీధరేంద్రం తమువాచ వాక్యమ్ ||
అమృష్యమాణో'గ్నినికాశచక్షుః
మహీధరేంద్రం తమువాచ వాక్యమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
కిమేతదేవం సువినిశ్చితం తే
VERSE #64
యద్రాఘవేనాసి కృతానుకంపః |
పశ్యాద్య మద్బాహుబలాభిభూతో
వికీర్ణమాత్మానమథో నగేంద్ర ||
పశ్యాద్య మద్బాహుబలాభిభూతో
వికీర్ణమాత్మానమథో నగేంద్ర ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స తస్య శృంగం సనగం సనాగం
VERSE #65
సకాంచనం ధాతుసహస్రజుష్టమ్ |
వికీర్ణకూటజ్వలితాగ్రసానుం
ప్రగృహ్య వేగాత్సహసోన్మమాథ ||
వికీర్ణకూటజ్వలితాగ్రసానుం
ప్రగృహ్య వేగాత్సహసోన్మమాథ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స తం సముత్పాట్య ఖముత్పపాత
VERSE #66
విత్రాస్య లోకాన్ససురాసురేంద్రాన్ |
సంస్తూయమానః ఖచరైరనేకైః
జగామ వేగాద్గరుడోగ్రవేగః ||
సంస్తూయమానః ఖచరైరనేకైః
జగామ వేగాద్గరుడోగ్రవేగః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స భాస్కరాధ్వానమనుప్రపన్నః
VERSE #67
తం భాస్కరాభం శిఖరం ప్రగృహ్య |
బభౌ తదా భాస్కరసన్నికాశో
రవేః సమీపే ప్రతిభాస్కరాభః ||
బభౌ తదా భాస్కరసన్నికాశో
రవేః సమీపే ప్రతిభాస్కరాభః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స తేన శైలేన భృశం రరాజ
VERSE #68
శైలోపమో గంధవహాత్మజస్తు |
సహస్రధారేణ సపావకేన
చక్రేణ ఖే విష్ణురివార్పితేన ||
సహస్రధారేణ సపావకేన
చక్రేణ ఖే విష్ణురివార్పితేన ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తం వానరాః ప్రేక్ష్య వినేదురుచ్చైః
VERSE #69
స తానపి ప్రేక్ష్య ముదా ననాద |
తేషాం సముద్ఘుష్టరవం నిశమ్య
లంకాలయా భీమతరం వినేదుః ||
తేషాం సముద్ఘుష్టరవం నిశమ్య
లంకాలయా భీమతరం వినేదుః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతో మహాత్మా నిపపాత తస్మిన్
VERSE #70
శైలోత్తమే వానరసైన్యమధ్యే |
హర్యుత్తమేభ్యః శిరసా'భివాద్య
విభీషణం తత్ర స సస్వజే చ ||
హర్యుత్తమేభ్యః శిరసా'భివాద్య
విభీషణం తత్ర స సస్వజే చ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తావప్యుభౌ మానుషరాజపుత్రౌ
VERSE #71
తం గంధమాఘ్రాయ మహౌషధీనామ్ |
బభూవతుస్తత్ర తదా విశల్యా-
సర్వే విశల్యా విరుజః క్షణేన
హరిప్రవీరా నిహతాశ్చ యే స్యుః |
గంధేన తాసాం ప్రవరౌషధీనాం
సుప్తా నిశాంతేష్వివ సంప్రబుద్ధాః ||
బభూవతుస్తత్ర తదా విశల్యా-
సర్వే విశల్యా విరుజః క్షణేన
హరిప్రవీరా నిహతాశ్చ యే స్యుః |
గంధేన తాసాం ప్రవరౌషధీనాం
సుప్తా నిశాంతేష్వివ సంప్రబుద్ధాః ||
VERSE #72
యదాప్రభృతి లంకాయాం యుధ్యంతే కపిరాక్షసాః |
తదాప్రభృతి మానార్థమాజ్ఞయా రావణస్య చ ||
తదాప్రభృతి మానార్థమాజ్ఞయా రావణస్య చ ||
VERSE #73
యే హన్యంతే రణే తత్ర రాక్షసాః కపికుంజరైః |
హతాహతాస్తు క్షిప్యంతే సర్వ ఏవ తు సాగరే ||
హతాహతాస్తు క్షిప్యంతే సర్వ ఏవ తు సాగరే ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతో హరిర్గంధవహాత్మజస్తు
VERSE #74
తమోషధీశైలముదగ్రవీర్యః |
నినాయ వేగాద్ధిమవంతమేవ
పునశ్చ రామేణ సమాజగామ ||
నినాయ వేగాద్ధిమవంతమేవ
పునశ్చ రామేణ సమాజగామ ||
VERSE #75
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే చతుఃసప్తతితమః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
యుద్ధకాండ పంచసప్తతితమః సర్గః (౭౫)
సంపూర్ణ
సంపూర్ణ
VERSE #76
శ్రీవాల్మీకి రామాయణ యుద్ధకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Yuddha Kanda Sarga 74 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.