Yuddha Kanda Sarga 54
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
యుద్ధకాండ
|| వజ్రదంష్ట్రవధః ||
యుద్ధకాండ
|| వజ్రదంష్ట్రవధః ||
VERSE #2
బలస్య చ నిఘాతేన అంగదస్య జయేన చ |
రాక్షసః క్రోధమావిష్టో వజ్రదంష్ట్రో మహాబలః ||
రాక్షసః క్రోధమావిష్టో వజ్రదంష్ట్రో మహాబలః ||
VERSE #3
స విస్ఫార్య ధనుర్ఘోరం శక్రాశనిసమస్వనమ్ |
వానరాణామనీకాని ప్రాకిరచ్ఛరవృష్టిభిః ||
వానరాణామనీకాని ప్రాకిరచ్ఛరవృష్టిభిః ||
VERSE #4
రాక్షసాశ్చాపి ముఖ్యాస్తే రథేషు సమవస్థితాః |
నానాప్రహరణాః శూరాః ప్రాయుధ్యంత తదా రణే ||
నానాప్రహరణాః శూరాః ప్రాయుధ్యంత తదా రణే ||
VERSE #5
వానరాణాం తు శూరా యే సర్వే తే ప్లవగర్షభాః |
ఆయుధ్యంత శిలాహస్తాః సమవేతాః సమంతతః ||
ఆయుధ్యంత శిలాహస్తాః సమవేతాః సమంతతః ||
VERSE #6
తత్రాయుధసహస్రాణి తస్మిన్నాయోధనే భృశమ్ |
రాక్షసా కపిముఖ్యేషు పాతయాంశ్చక్రిరే తదా ||
రాక్షసా కపిముఖ్యేషు పాతయాంశ్చక్రిరే తదా ||
VERSE #7
వానరాశ్చాపి రక్షస్సు గిరీన్వృక్షాన్మహాశిలాః |
ప్రవీరాః పాతయామాసుర్మత్తవారణసన్నిభాః ||
ప్రవీరాః పాతయామాసుర్మత్తవారణసన్నిభాః ||
VERSE #8
శూరాణాం యుధ్యమానానాం సమరేష్వనివర్తినామ్ |
తద్రాక్షసగణానాం చ సుయుద్ధం సమవర్తత ||
తద్రాక్షసగణానాం చ సుయుద్ధం సమవర్తత ||
VERSE #9
ప్రభిన్నశిరసః కేచిద్భిన్నైః పాదైశ్చ బాహుభిః |
శస్త్రైరర్పితదేహాస్తు రుధిరేణ సముక్షితాః ||
శస్త్రైరర్పితదేహాస్తు రుధిరేణ సముక్షితాః ||
VERSE #10
హరయో రాక్షసాశ్చైవ శేరతే గాం సమాశ్రితాః |
కంకగృధ్రబలైరాఢ్యా గోమాయుగణసంకులాః ||
కంకగృధ్రబలైరాఢ్యా గోమాయుగణసంకులాః ||
VERSE #11
కబంధాని సముత్పేతుర్భీరూణాం భీషణాని వై |
భుజపాణిశిరశ్ఛిన్నాశ్ఛిన్నకాయాశ్చ భూతలే ||
భుజపాణిశిరశ్ఛిన్నాశ్ఛిన్నకాయాశ్చ భూతలే ||
VERSE #12
వానరా రాక్షసాశ్చాపి నిపేతుస్తత్ర వై రణే |
తతో వానరసైన్యేన హన్యమానం నిశాచరమ్ ||
తతో వానరసైన్యేన హన్యమానం నిశాచరమ్ ||
VERSE #13
ప్రాభజ్యత బలం సర్వం వజ్రదంష్ట్రస్య పశ్యతః |
రాక్షసాన్భయవిత్రస్తాన్హన్యమానాన్ ప్లవంగమైః ||
రాక్షసాన్భయవిత్రస్తాన్హన్యమానాన్ ప్లవంగమైః ||
VERSE #14
దృష్ట్వా స రోషతామ్రాక్షో వజ్రదంష్ట్రః ప్రతాపవాన్ |
ప్రవివేశ ధనుష్పాణిస్త్రాసయన్హరివాహినీమ్ ||
ప్రవివేశ ధనుష్పాణిస్త్రాసయన్హరివాహినీమ్ ||
VERSE #15
శరైర్విదారయామాస కంకపత్రైరజిహ్మగైః |
బిభేద వానరాంస్తత్ర సప్తాష్టౌ నవ పంచ చ ||
బిభేద వానరాంస్తత్ర సప్తాష్టౌ నవ పంచ చ ||
VERSE #16
వివ్యాధ పరమక్రుద్ధో వజ్రదంష్ట్రః ప్రతాపవాన్ |
త్రస్తాః సర్వే హరిగణాః శరైః సంకృత్తదేహినః || [కంధరాః]
త్రస్తాః సర్వే హరిగణాః శరైః సంకృత్తదేహినః || [కంధరాః]
VERSE #17
అంగదం సంప్రధావంతి ప్రజాపతిమివ ప్రజాః |
తతో హరిగణాన్భగ్నాందృష్ట్వా వాలిసుతస్తదా ||
తతో హరిగణాన్భగ్నాందృష్ట్వా వాలిసుతస్తదా ||
VERSE #18
క్రోధేన వజ్రదంష్ట్రం తముదీక్షంతముదైక్షత |
వజ్రదంష్ట్రోంగదశ్చోభౌ సంగతౌ హరిరాక్షసౌ ||
వజ్రదంష్ట్రోంగదశ్చోభౌ సంగతౌ హరిరాక్షసౌ ||
VERSE #19
చేరతుః పరమక్రుద్ధౌ హరిమత్తగజావివ |
తతః శరసహస్రేణ వాలిపుత్రం మహాబలః ||
తతః శరసహస్రేణ వాలిపుత్రం మహాబలః ||
VERSE #20
జఘాన మర్మదేశేషు మాతంగమివ తోమరైః |
రుధిరోక్షితసర్వాంగో వాలిసూనుర్మహాబలః ||
రుధిరోక్షితసర్వాంగో వాలిసూనుర్మహాబలః ||
VERSE #21
చిక్షేప వజ్రదంష్ట్రాయ వృక్షం భీమపరాక్రమః |
దృష్ట్వా పతంతం తం వృక్షమసంభ్రాంతశ్చ రాక్షసః ||
దృష్ట్వా పతంతం తం వృక్షమసంభ్రాంతశ్చ రాక్షసః ||
VERSE #22
చిచ్ఛేద బహుధా సో'పి నికృత్తః పతితో భువి |
తం దృష్ట్వా వజ్రదంష్ట్రస్య విక్రమం ప్లవగర్షభః ||
తం దృష్ట్వా వజ్రదంష్ట్రస్య విక్రమం ప్లవగర్షభః ||
VERSE #23
ప్రగృహ్య విపులం శైలం చిక్షేప చ ననాద చ |
సమాపతంతం తం దృష్ట్వా రథాదాప్లుత్య వీర్యవాన్ ||
సమాపతంతం తం దృష్ట్వా రథాదాప్లుత్య వీర్యవాన్ ||
VERSE #24
గదాపాణిరసంభ్రాంతః పృథివ్యాం సమతిష్ఠత |
సాంగదేన గదా''క్షిప్తా గత్వా తు రణమూర్ధని ||
సాంగదేన గదా''క్షిప్తా గత్వా తు రణమూర్ధని ||
VERSE #25
స చక్రకూబరం సాశ్వం ప్రమమాథ రథం తదా |
తతో'న్యం గిరిమాక్షిప్య విపులం ద్రుమభూషితమ్ ||
తతో'న్యం గిరిమాక్షిప్య విపులం ద్రుమభూషితమ్ ||
VERSE #26
వజ్రదంష్ట్రస్య శిరసి పాతయామాస సోంగదః |
అభవచ్ఛోణితోద్గారీ వజ్రదంష్ట్రః స మూర్ఛితః ||
అభవచ్ఛోణితోద్గారీ వజ్రదంష్ట్రః స మూర్ఛితః ||
VERSE #27
ముహూర్తమభవన్మూఢో గదామాలింగ్య నిఃశ్వసన్ |
స లబ్ధసంజ్ఞో గదయా వాలిపుత్రమవస్థితమ్ ||
స లబ్ధసంజ్ఞో గదయా వాలిపుత్రమవస్థితమ్ ||
VERSE #28
జఘాన పరమక్రుద్ధో వక్షోదేశే నిశాచరః |
గదాం త్యక్త్వా తతస్తత్ర ముష్టియుద్ధమవర్తత ||
గదాం త్యక్త్వా తతస్తత్ర ముష్టియుద్ధమవర్తత ||
VERSE #29
అన్యోన్యం జఘ్నతుస్తత్ర తావుభౌ హరిరాక్షసౌ |
రుధిరోద్గారిణౌ తౌ తు ప్రహరైర్జనితశ్రమౌ ||
రుధిరోద్గారిణౌ తౌ తు ప్రహరైర్జనితశ్రమౌ ||
VERSE #30
బభూవతుః సువిక్రాంతావంగారకబుధావివ |
తతః పరమతేజస్వీ అంగదః కపికుంజరః ||
తతః పరమతేజస్వీ అంగదః కపికుంజరః ||
VERSE #31
ఉత్పాట్య వృక్షం స్థితవాన్బహుపుష్పఫలాన్వితమ్ |
జగ్రాహ చార్షభం చర్మ ఖడ్గం చ విపులం శుభమ్ ||
జగ్రాహ చార్షభం చర్మ ఖడ్గం చ విపులం శుభమ్ ||
VERSE #32
కింకిణీజాలసంఛన్నం చర్మణా చ పరిష్కృతమ్ |
[* వజ్రదంష్ట్రో'థ జగ్రాహ సోంగదో'ప్యసి చర్మణీ | *]
[* వజ్రదంష్ట్రో'థ జగ్రాహ సోంగదో'ప్యసి చర్మణీ | *]
VERSE #33
విచిత్రాంశ్చేరతుర్మార్గాన్రుషితౌ కపిరాక్షసౌ ||
VERSE #34
జఘ్నతుశ్చ తదా'న్యోన్యం నిర్దయం జయకాంక్షిణౌ |
వ్రణైః సాస్రైరశోభేతాం పుష్పితావివ కింశుకౌ ||
వ్రణైః సాస్రైరశోభేతాం పుష్పితావివ కింశుకౌ ||
VERSE #35
యుధ్యమానౌ పరిశ్రాంతౌ జానుభ్యామవనీం గతౌ |
నిమేషాంతరమాత్రేణ అంగదః కపికుంజరః ||
నిమేషాంతరమాత్రేణ అంగదః కపికుంజరః ||
VERSE #36
ఉదతిష్ఠత దీప్తాక్షో దండాహత ఇవోరగః |
నిర్మలేన సుధౌతేన ఖడ్గేనాస్య మహచ్ఛిరః ||
నిర్మలేన సుధౌతేన ఖడ్గేనాస్య మహచ్ఛిరః ||
VERSE #37
జఘాన వజ్రదంష్ట్రస్య వాలిసూనుర్మహాబలః |
రుధిరోక్షితగాత్రస్య బభూవ పతితం ద్విధా ||
రుధిరోక్షితగాత్రస్య బభూవ పతితం ద్విధా ||
VERSE #38
స రోషపరివృత్తాక్షం శుభం ఖడ్గహతం శిరః |
వజ్రదంష్ట్రం హతం దృష్ట్వా రాక్షసా భయమోహితాః ||
వజ్రదంష్ట్రం హతం దృష్ట్వా రాక్షసా భయమోహితాః ||
VERSE #39
త్రస్తాః ప్రత్యపతఁల్లంకాం వధ్యమానాః ప్లవంగమైః |
విషణ్ణవదనా దీనా హ్రియా కించిదవాఙ్ముఖాః ||
విషణ్ణవదనా దీనా హ్రియా కించిదవాఙ్ముఖాః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
నిహత్య తం వజ్రధరప్రభావః
VERSE #40
స వాలిసూనుః కపిసైన్యమధ్యే |
జగామ హర్షం మహితో మహాబలః
సహస్రనేత్రస్త్రిదశైరివావృతః ||
జగామ హర్షం మహితో మహాబలః
సహస్రనేత్రస్త్రిదశైరివావృతః ||
VERSE #41
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే చతుఃపంచాశః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
యుద్ధకాండ పంచపంచాశః సర్గః (౫౫)
సంపూర్ణ
సంపూర్ణ
VERSE #42
శ్రీవాల్మీకి రామాయణ యుద్ధకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Yuddha Kanda Sarga 54 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.