Yuddha Kanda Sarga 88
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
యుద్ధకాండ
|| సౌమిత్రిరావణియుద్ధమ్ ||
యుద్ధకాండ
|| సౌమిత్రిరావణియుద్ధమ్ ||
VERSE #2
విభీషణవచః శ్రుత్వా రావణిః క్రోధమూర్ఛితః |
అబ్రవీత్పరుషం వాక్యం వేగేనాభ్యుత్పపాత హ ||
అబ్రవీత్పరుషం వాక్యం వేగేనాభ్యుత్పపాత హ ||
VERSE #3
ఉద్యతాయుధనిస్త్రింశో రథే సుసమలంకృతే |
కాలాశ్వయుక్తే మహతి స్థితః కాలాంతకోపమః ||
కాలాశ్వయుక్తే మహతి స్థితః కాలాంతకోపమః ||
VERSE #4
మహాప్రమాణముద్యమ్య విపులం వేగవద్దృఢమ్ |
ధనుర్భీమం పరామృశ్య శరాంశ్చామిత్రశాతనాన్ ||
ధనుర్భీమం పరామృశ్య శరాంశ్చామిత్రశాతనాన్ ||
VERSE #5
తం దదర్శ మహేష్వాసో రథే సుసమలంకృతః |
అలంకృతమమిత్రఘ్నం రాఘవస్యానుజం బలీ ||
అలంకృతమమిత్రఘ్నం రాఘవస్యానుజం బలీ ||
VERSE #6
హనుమత్పృష్ఠమాసీనముదయస్థరవిప్రభమ్ |
ఉవాచైనం సమారబ్ధః సౌమిత్రిం సవిభీషణమ్ ||
ఉవాచైనం సమారబ్ధః సౌమిత్రిం సవిభీషణమ్ ||
VERSE #7
తాంశ్చ వానరశార్దూలాన్పశ్యధ్వం మే పరాక్రమమ్ |
అద్య మత్కార్ముకోత్సృష్టం శరవర్షం దురాసదమ్ ||
అద్య మత్కార్ముకోత్సృష్టం శరవర్షం దురాసదమ్ ||
VERSE #8
ముక్తం వర్షమివాకాశే వారయిష్యథ సంయుగే |
అద్య వో మామకా బాణా మహాకార్ముకనిఃసృతాః ||
అద్య వో మామకా బాణా మహాకార్ముకనిఃసృతాః ||
VERSE #9
విధమిష్యంతి గాత్రాణి తూలరాశిమివానలః |
తీక్ష్ణసాయకనిర్భిన్నాన్ శూలశక్త్యష్టితోమరైః ||
తీక్ష్ణసాయకనిర్భిన్నాన్ శూలశక్త్యష్టితోమరైః ||
VERSE #10
అద్య వో గమయిష్యామి సర్వానేవ యమక్షయమ్ |
క్షిపతః శరవర్షాణి క్షిప్రహస్తస్య మే యుధి ||
క్షిపతః శరవర్షాణి క్షిప్రహస్తస్య మే యుధి ||
VERSE #11
జీమూతస్యేవ నదతః కః స్థాస్యతి మమాగ్రతః |
రాత్రియుద్ధే మయా పూర్వం వజ్రాశనిసమైః శరైః ||
రాత్రియుద్ధే మయా పూర్వం వజ్రాశనిసమైః శరైః ||
VERSE #12
శాయితౌ స్థో మయా భూమౌ విసంజ్ఞౌ సపురఃసరౌ |
స్మృతిర్న తే'స్తి వా మన్యే వ్యక్తం వా యమసాదనమ్ ||
స్మృతిర్న తే'స్తి వా మన్యే వ్యక్తం వా యమసాదనమ్ ||
VERSE #13
ఆశీవిషమివ క్రుద్ధం యన్మాం యోద్ధుం వ్యవస్థితః |
తచ్ఛ్రుత్వా రాక్షసేంద్రస్య గర్జితం లక్ష్మణస్తదా ||
తచ్ఛ్రుత్వా రాక్షసేంద్రస్య గర్జితం లక్ష్మణస్తదా ||
VERSE #14
అభీతవదనః క్రుద్ధో రావణిం వాక్యమబ్రవీత్ |
ఉక్తశ్చ దుర్గమః పారః కార్యాణాం రాక్షస త్వయా ||
ఉక్తశ్చ దుర్గమః పారః కార్యాణాం రాక్షస త్వయా ||
VERSE #15
కార్యాణాం కర్మణా పారం యో గచ్ఛతి స బుద్ధిమాన్ |
స త్వమర్థస్య హీనార్థో దురవాపస్య కేనచిత్ ||
స త్వమర్థస్య హీనార్థో దురవాపస్య కేనచిత్ ||
VERSE #16
వచో వ్యాహృత్య జానీషే కృతార్థో'స్మీతి దుర్మతే |
అంతర్ధానగతేనాజౌ యస్త్వయా''చరితస్తదా ||
అంతర్ధానగతేనాజౌ యస్త్వయా''చరితస్తదా ||
VERSE #17
తస్కరాచరితో మార్గో నైష వీరనిషేవితః |
యథా బాణపథం ప్రాప్య స్థితో'హం తవ రాక్షస ||
యథా బాణపథం ప్రాప్య స్థితో'హం తవ రాక్షస ||
VERSE #18
దర్శయస్వాద్య తత్తేజో వాచా త్వం కిం వికత్థసే |
ఏవముక్తో ధనుర్భీమం పరామృశ్య మహాబలః ||
ఏవముక్తో ధనుర్భీమం పరామృశ్య మహాబలః ||
VERSE #19
ససర్జ నిశితాన్బాణానింద్రజిత్సమితింజయః |
తే నిసృష్టా మహావేగాః శరాః సర్పవిషోపమాః ||
తే నిసృష్టా మహావేగాః శరాః సర్పవిషోపమాః ||
VERSE #20
సంప్రాప్య లక్ష్మణం పేతుః శ్వసంత ఇవ పన్నగాః |
శరైరతిమహావేగైర్వేగవాన్రావణాత్మజః ||
శరైరతిమహావేగైర్వేగవాన్రావణాత్మజః ||
VERSE #21
సౌమిత్రిమింద్రజిద్యుద్ధే వివ్యాధ శుభలక్షణమ్ |
స శరైరతివిద్ధాంగో రుధిరేణ సముక్షితః ||
స శరైరతివిద్ధాంగో రుధిరేణ సముక్షితః ||
VERSE #22
శుశుభే లక్ష్మణః శ్రీమాన్విధూమ ఇవ పావకః |
ఇంద్రజిత్త్వాత్మనః కర్మ ప్రసమీక్ష్యాధిగమ్య చ ||
ఇంద్రజిత్త్వాత్మనః కర్మ ప్రసమీక్ష్యాధిగమ్య చ ||
VERSE #23
వినద్య సుమహానాదమిదం వచనమబ్రవీత్ |
పత్రిణః శితధారాస్తే శరా మత్కార్ముకచ్యుతాః ||
పత్రిణః శితధారాస్తే శరా మత్కార్ముకచ్యుతాః ||
VERSE #24
ఆదాస్యంతే'ద్య సౌమిత్రే జివితం జీవితాంతగాః |
అద్య గోమాయుసంఘాశ్చ శ్యేనసంఘాశ్చ లక్ష్మణ ||
అద్య గోమాయుసంఘాశ్చ శ్యేనసంఘాశ్చ లక్ష్మణ ||
VERSE #25
గృధ్రాశ్చ నిపతంతు త్వాం గతాసుం నిహతం మయా |
[* అధికపాఠః –
అద్య యాస్యతి సౌమిత్రే కర్ణగోచరతాం తవ |
తర్జనం యమదూతానాం సర్వభూతభయావహమ్ |
క్షత్రబంధుః సదానార్యో రామః పరమదుర్మతిః ||
[* అధికపాఠః –
అద్య యాస్యతి సౌమిత్రే కర్ణగోచరతాం తవ |
తర్జనం యమదూతానాం సర్వభూతభయావహమ్ |
క్షత్రబంధుః సదానార్యో రామః పరమదుర్మతిః ||
VERSE #26
భక్తం భ్రాతరమద్యైవ త్వాం ద్రక్ష్యతి మయా హతమ్ |
విశస్తకవచం భూమౌ వ్యపవిద్ధశరాసనమ్ ||
విశస్తకవచం భూమౌ వ్యపవిద్ధశరాసనమ్ ||
VERSE #27
హృతోత్తమాంగం సౌమిత్రే త్వామద్య నిహతం మయా |
ఇతి బ్రువాణం సంరబ్ధం పరుషం రావణాత్మజమ్ ||
ఇతి బ్రువాణం సంరబ్ధం పరుషం రావణాత్మజమ్ ||
VERSE #28
హేతుమద్వాక్యమత్యర్థం లక్ష్మణః ప్రత్యువాచ హ |
వాగ్బలం త్యజ దుర్బుద్ధే క్రూరకర్మాసి రాక్షస ||
వాగ్బలం త్యజ దుర్బుద్ధే క్రూరకర్మాసి రాక్షస ||
అథ కస్మాద్వదస్యేతత్సంపాదయ సుకర్మణా |
VERSE #29
అకృత్వా కత్థసే కర్మ కిమర్థమిహ రాక్షస ||
VERSE #30
కురు తత్కర్మ యేనాహం శ్రద్దధ్యాం తవ కత్థనమ్ |
అనుక్త్వా పరుషం వాక్యం కించిదప్యనవక్షిపన్ ||
అనుక్త్వా పరుషం వాక్యం కించిదప్యనవక్షిపన్ ||
VERSE #31
అవికత్థన్వధిష్యామి త్వాం పశ్య పురుషాధమ |
ఇత్యుక్త్వా పంచ నారాచానాకర్ణాపూరితాన్ శితాన్ ||
ఇత్యుక్త్వా పంచ నారాచానాకర్ణాపూరితాన్ శితాన్ ||
VERSE #32
నిజఘాన మహావేగాఁల్లక్ష్మణో రాక్షసోరసి |
సుపత్రవాజితా బాణా జ్వలితా ఇవ పన్నగాః ||
సుపత్రవాజితా బాణా జ్వలితా ఇవ పన్నగాః ||
VERSE #33
నైరృతోరస్యభాసంత సవితూ రశ్మయో యథా |
స శరైరాహతస్తేన సరోషో రావణాత్మజః ||
స శరైరాహతస్తేన సరోషో రావణాత్మజః ||
VERSE #34
సుప్రయుక్తైస్త్రిభిర్బాణైః ప్రతివివ్యాధ లక్ష్మణమ్ |
స బభూవ తదా భీమో నరరాక్షససింహయోః ||
స బభూవ తదా భీమో నరరాక్షససింహయోః ||
VERSE #35
విమర్దస్తుములో యుద్ధే పరస్పరజయైషిణోః |
ఉభౌ హి బలసంపన్నావుభౌ విక్రమశాలినౌ ||
ఉభౌ హి బలసంపన్నావుభౌ విక్రమశాలినౌ ||
VERSE #36
ఉభావపి సువిక్రాంతౌ సర్వశస్త్రాస్త్రకోవిదౌ |
ఉభౌ పరమదుర్జేయావతుల్యబలతేజసౌ ||
ఉభౌ పరమదుర్జేయావతుల్యబలతేజసౌ ||
VERSE #37
యుయుధాతే తదా వీరౌ గ్రహావివ నభోగతౌ |
బలవృత్రావివాభీతౌ యుధి తౌ దుష్ప్రధర్షణౌ ||
బలవృత్రావివాభీతౌ యుధి తౌ దుష్ప్రధర్షణౌ ||
VERSE #38
యుయుధాతే మహాత్మానౌ తదా కేసరిణావివ |
బహూనవసృజంతౌ హి మార్గణౌఘానవస్థితౌ |
నరరాక్షససింహౌ తౌ ప్రహృష్టావభ్యయుధ్యతామ్ ||
బహూనవసృజంతౌ హి మార్గణౌఘానవస్థితౌ |
నరరాక్షససింహౌ తౌ ప్రహృష్టావభ్యయుధ్యతామ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సుసంప్రహృష్టౌ నరరాక్షసోత్తమౌ
VERSE #39
జయైషిణౌ మార్గణచాపధారిణౌ |
పరస్పరం తౌ ప్రవవర్షతుర్భృశం
శరౌఘవర్షేణ బలాహకావివ ||
పరస్పరం తౌ ప్రవవర్షతుర్భృశం
శరౌఘవర్షేణ బలాహకావివ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అభిప్రవృద్ధౌ యుధి యుద్ధకోవిదౌ
VERSE #40
శరాసిచండౌ శితశస్త్రధారిణౌ |
అభీక్ష్ణమావివ్యధతుర్మహాబలౌ
మహాహవే శంబరవాసవావివ ||
అభీక్ష్ణమావివ్యధతుర్మహాబలౌ
మహాహవే శంబరవాసవావివ ||
VERSE #41
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే అష్టాశీతితమః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
యుద్ధకాండ ఏకోననవతితమః సర్గః (౮౯) >>
సంపూర్ణ
సంపూర్ణ
VERSE #42
శ్రీవాల్మీకి రామాయణ యుద్ధకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Yuddha Kanda Sarga 88 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.