Yuddha Kanda Sarga 50
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
యుద్ధకాండ
|| నాగపాశవిమోక్షణమ్ ||
యుద్ధకాండ
|| నాగపాశవిమోక్షణమ్ ||
VERSE #2
అథోవాచ మహాతేజా హరిరాజో మహాబలః |
కిమియం వ్యథితా సేనా మూఢవాతేవ నౌర్జలే ||
కిమియం వ్యథితా సేనా మూఢవాతేవ నౌర్జలే ||
VERSE #3
సుగ్రీవస్య వచః శ్రుత్వా వాలిపుత్రోంగదో'బ్రవీత్ ||
VERSE #4
న త్వం పశ్యసి రామం చ లక్ష్మణం చ మహాబలమ్ |
శరజాలాచితౌ వీరావుభౌ దశరథాత్మజౌ |
శరతల్పే మహాత్మానౌ శయానౌ రుధిరోక్షితౌ ||
శరజాలాచితౌ వీరావుభౌ దశరథాత్మజౌ |
శరతల్పే మహాత్మానౌ శయానౌ రుధిరోక్షితౌ ||
VERSE #5
అథాబ్రవీద్వానరేంద్రః సుగ్రీవః పుత్రమంగదమ్ |
నానిమిత్తమిదం మన్యే భవితవ్యం భయేన తు ||
నానిమిత్తమిదం మన్యే భవితవ్యం భయేన తు ||
VERSE #6
విషణ్ణవదనా హ్యేతే త్యక్తప్రహరణా దిశః |
ప్రపలాయంతి హరయస్త్రాసాదుత్ఫుల్లలోచనాః ||
ప్రపలాయంతి హరయస్త్రాసాదుత్ఫుల్లలోచనాః ||
VERSE #7
అన్యోన్యస్య న లజ్జంతే న నిరీక్షంతి పృష్ఠతః |
విప్రకర్షంతి చాన్యోన్యం పతితం లంఘయంతి చ ||
విప్రకర్షంతి చాన్యోన్యం పతితం లంఘయంతి చ ||
VERSE #8
ఏతస్మిన్నంతరే వీరో గదాపాణిర్విభీషణః |
సుగ్రీవం వర్ధయామాస రాఘవం చ జయాశిషా || [నిరైక్షత]
సుగ్రీవం వర్ధయామాస రాఘవం చ జయాశిషా || [నిరైక్షత]
VERSE #9
విభీషణం తం సుగ్రీవో దృష్ట్వా వానరభీషణమ్ |
ఋక్షరాజం సమీపస్థం జాంబవంతమువాచ హ ||
ఋక్షరాజం సమీపస్థం జాంబవంతమువాచ హ ||
VERSE #10
విభీషణో'యం సంప్రాప్తో యం దృష్ట్వా వానరర్షభాః |
విద్రవంతి పరిత్రస్తా రావణాత్మజశంకయా ||
విద్రవంతి పరిత్రస్తా రావణాత్మజశంకయా ||
VERSE #11
శీఘ్రమేతాన్ సుసంత్రస్తాన్ బహుధా విప్రధావితాన్ |
పర్యవస్థాపయాఖ్యాహి విభీషణముపస్థితమ్ ||
పర్యవస్థాపయాఖ్యాహి విభీషణముపస్థితమ్ ||
VERSE #12
సుగ్రీవేణైవముక్తస్తు జాంబవానృక్షపార్థివః |
వానరాన్సాంత్వయామాస సన్నిరుధ్య ప్రధావతః ||
వానరాన్సాంత్వయామాస సన్నిరుధ్య ప్రధావతః ||
VERSE #13
తే నివృత్తాః పునః సర్వే వానరాస్త్యక్తసంభ్రమాః |
ఋక్షరాజవచః శ్రుత్వా తం చ దృష్ట్వా విభీషణమ్ ||
ఋక్షరాజవచః శ్రుత్వా తం చ దృష్ట్వా విభీషణమ్ ||
VERSE #14
విభీషణస్తు రామస్య దృష్ట్వా గాత్రం శరైశ్చితమ్ |
లక్ష్మణస్య చ ధర్మాత్మా బభూవ వ్యథితేంద్రియః ||
లక్ష్మణస్య చ ధర్మాత్మా బభూవ వ్యథితేంద్రియః ||
VERSE #15
జలక్లిన్నేన హస్తేన తయోర్నేత్రే ప్రమృజ్య చ |
శోకసంపీడితమనా రురోద విలలాప చ ||
శోకసంపీడితమనా రురోద విలలాప చ ||
VERSE #16
ఇమౌ తౌ సత్త్వసంపన్నౌ విక్రాంతౌ ప్రియసంయుగౌ |
ఇమామవస్థాం గమితౌ రాక్షసైః కూటయోధిభిః ||
ఇమామవస్థాం గమితౌ రాక్షసైః కూటయోధిభిః ||
VERSE #17
భ్రాతుః పుత్రేణ మే తేన దుష్పుత్రేణ దురాత్మనా |
రాక్షస్యా జిహ్మయా బుద్ధ్యా వంచితావృజువిక్రమౌ || [చాలితా]
రాక్షస్యా జిహ్మయా బుద్ధ్యా వంచితావృజువిక్రమౌ || [చాలితా]
VERSE #18
శరైరిమావలం విద్ధౌ రుధిరేణ సముక్షితౌ |
వసుధాయామిమౌ సుప్తౌ దృశ్యేతే శల్యకావివౌ ||
వసుధాయామిమౌ సుప్తౌ దృశ్యేతే శల్యకావివౌ ||
VERSE #19
యయోర్వీర్యముపాశ్రిత్య ప్రతిష్ఠా కాంక్షితా మయా |
తావుభౌ దేహనాశాయ ప్రసుప్తౌ పురుషర్షభౌ ||
తావుభౌ దేహనాశాయ ప్రసుప్తౌ పురుషర్షభౌ ||
VERSE #20
జీవన్నద్య విపన్నో'స్మి నష్టరాజ్యమనోరథః |
ప్రాప్తప్రతిజ్ఞశ్చ రిపుః సకామో రావణః కృతః ||
ప్రాప్తప్రతిజ్ఞశ్చ రిపుః సకామో రావణః కృతః ||
VERSE #21
ఏవం విలపమానం తం పరిష్వజ్య విభీషణమ్ |
సుగ్రీవః సత్త్వసంపన్నో హరిరాజో'బ్రవీదిదమ్ ||
సుగ్రీవః సత్త్వసంపన్నో హరిరాజో'బ్రవీదిదమ్ ||
VERSE #22
రాజ్యం ప్రాప్స్యసి ధర్మజ్ఞ లంకాయాం నాత్ర సంశయః |
రావణః సహ పుత్రేణ స కామం నేహ లప్స్యతే ||
రావణః సహ పుత్రేణ స కామం నేహ లప్స్యతే ||
VERSE #23
న రుజా పీడితావేతావుభౌ రాఘవలక్ష్మణౌ |
త్యక్త్వా మోహం వధిష్యేతే సగణం రావణం రణే ||
త్యక్త్వా మోహం వధిష్యేతే సగణం రావణం రణే ||
VERSE #24
తమేనం సాంత్వయిత్వా తు సమాశ్వాస్య చ రాక్షసమ్ |
సుషేణం శ్వశురం పార్శ్వే సుగ్రీవస్తమువాచ హ ||
సుషేణం శ్వశురం పార్శ్వే సుగ్రీవస్తమువాచ హ ||
VERSE #25
సహ శూరైర్హరిగణైర్లబ్ధసంజ్ఞావరిందమౌ |
గచ్ఛ త్వం భ్రాతరౌ గృహ్య కిష్కింధాం రామలక్ష్మణౌ ||
గచ్ఛ త్వం భ్రాతరౌ గృహ్య కిష్కింధాం రామలక్ష్మణౌ ||
VERSE #26
అహం తు రావణం హత్వా సపుత్రం సహబాంధవమ్ |
మైథిలీమానయిష్యామి శక్రో నష్టామివ శ్రియమ్ ||
మైథిలీమానయిష్యామి శక్రో నష్టామివ శ్రియమ్ ||
VERSE #27
శ్రుత్వైతద్వానరేంద్రస్య సుషేణో వాక్యమబ్రవీత్ |
దైవాసురం మహద్యుద్ధమనుభూతం సుదారుణమ్ ||
దైవాసురం మహద్యుద్ధమనుభూతం సుదారుణమ్ ||
VERSE #28
తదా స్మ దానవా దేవాన్ శరసంస్పర్శకోవిదాః |
నిజఘ్నుః శస్త్రవిదుషశ్ఛాదయంతో ముహుర్ముహుః ||
నిజఘ్నుః శస్త్రవిదుషశ్ఛాదయంతో ముహుర్ముహుః ||
VERSE #29
తానార్తాన్నష్టసంజ్ఞాంశ్చ పరాసూంశ్చ బృహస్పతిః |
విద్యాభిర్మంత్రయుక్తాభిరోషధీభిశ్చికిత్సతి ||
విద్యాభిర్మంత్రయుక్తాభిరోషధీభిశ్చికిత్సతి ||
VERSE #30
తాన్యౌషధాన్యానయితుం క్షీరోదం యాంతు సాగరమ్ |
జవేన వానరాః శీఘ్రం సంపాతిపనసాదయః ||
జవేన వానరాః శీఘ్రం సంపాతిపనసాదయః ||
VERSE #31
హరయస్తు విజానంతి పార్వతీస్తా మహౌషధీః |
సంజీవకరణీం దివ్యాం విశల్యాం దేవనిర్మితామ్ ||
సంజీవకరణీం దివ్యాం విశల్యాం దేవనిర్మితామ్ ||
VERSE #32
చంద్రశ్చ నామ ద్రోణశ్చ క్షీరోదే సాగరోత్తమే |
అమృతం యత్ర మథితం తత్ర తే పరమౌషధీ ||
అమృతం యత్ర మథితం తత్ర తే పరమౌషధీ ||
VERSE #33
తే తత్ర నిహితే దేవైః పర్వతే పరమౌషధీ |
అయం వాయుసుతో రాజన్హనుమాంస్తత్ర గచ్ఛతు ||
అయం వాయుసుతో రాజన్హనుమాంస్తత్ర గచ్ఛతు ||
VERSE #34
ఏతస్మిన్నంతరే వాయుర్మేఘాంశ్చాపి సవిద్యుతః |
పర్యస్యన్ సాగరే తోయం కంపయన్నివ మేదినీమ్ ||
పర్యస్యన్ సాగరే తోయం కంపయన్నివ మేదినీమ్ ||
VERSE #35
మహతా పక్షవాతేన సర్వద్వీపమహాద్రుమాః |
నిపేతుర్భగ్నవిటపాః సమూలా లవణాంభసి ||
నిపేతుర్భగ్నవిటపాః సమూలా లవణాంభసి ||
VERSE #36
అభవన్పన్నగాస్త్రస్తా భోగినస్తత్రవాసినః |
శీఘ్రం సర్వాణి యాదాంసి జగ్ముశ్చ లవణార్ణవమ్ ||
శీఘ్రం సర్వాణి యాదాంసి జగ్ముశ్చ లవణార్ణవమ్ ||
VERSE #37
తతో ముహూర్తాద్గరుడం వైనతేయం మహాబలమ్ |
వానరా దదృశుః సర్వే జ్వలంతమివ పావకమ్ ||
వానరా దదృశుః సర్వే జ్వలంతమివ పావకమ్ ||
VERSE #38
తమాగతమభిప్రేక్ష్య నాగాస్తే విప్రదుద్రువుః |
యైస్తౌ సత్పురుషౌ బద్ధౌ శరభూతైర్మహాబలౌ ||
యైస్తౌ సత్పురుషౌ బద్ధౌ శరభూతైర్మహాబలౌ ||
VERSE #39
తతః సుపర్ణః కాకుత్స్థౌ దృష్ట్వా ప్రత్యభినందితః |
విమమర్శ చ పాణిభ్యాం ముఖే చంద్రసమప్రభే ||
విమమర్శ చ పాణిభ్యాం ముఖే చంద్రసమప్రభే ||
VERSE #40
వైనతేయేన సంస్పృష్టాస్తయోః సంరురుహుర్వ్రణాః |
సువర్ణే చ తనూ స్నిగ్ధే తయోరాశు బభూవతుః ||
సువర్ణే చ తనూ స్నిగ్ధే తయోరాశు బభూవతుః ||
VERSE #41
తేజో వీర్యం బలం చౌజ ఉత్సాహశ్చ మహాగుణః |
ప్రదర్శనం చ బుద్ధిశ్చ స్మృతిశ్చ ద్విగుణం తయోః ||
ప్రదర్శనం చ బుద్ధిశ్చ స్మృతిశ్చ ద్విగుణం తయోః ||
VERSE #42
తావుత్థాప్య మహావీర్యౌ గరుడో వాసవోపమౌ |
ఉభౌ తౌ సస్వజే హృష్టౌ రామశ్చైనమువాచ హ ||
ఉభౌ తౌ సస్వజే హృష్టౌ రామశ్చైనమువాచ హ ||
VERSE #43
భవత్ప్రసాదాద్వ్యసనం రావణిప్రభవం మహత్ |
ఆవామిహ వ్యతిక్రాంతౌ పూర్వవద్బలినౌ కృతౌ ||
ఆవామిహ వ్యతిక్రాంతౌ పూర్వవద్బలినౌ కృతౌ ||
VERSE #44
యథా తాతం దశరథం యథా'జం చ పితామహమ్ |
తథా భవంతమాసాద్య హృదయం మే ప్రసీదతి ||
తథా భవంతమాసాద్య హృదయం మే ప్రసీదతి ||
VERSE #45
కో భవాన్రూపసంపన్నో దివ్యస్రగనులేపనః |
వసానో విరజే వస్త్రే దివ్యాభరణభూషితః ||
వసానో విరజే వస్త్రే దివ్యాభరణభూషితః ||
VERSE #46
తామువాచ మహాతేజా వైనతేయో మహాబలః |
పతత్రిరాజః ప్రీతాత్మా హర్షపర్యాకులేక్షణః ||
పతత్రిరాజః ప్రీతాత్మా హర్షపర్యాకులేక్షణః ||
VERSE #47
అహం సఖా తే కాకుత్స్థ ప్రియః ప్రాణో బహిశ్చరః |
గరుత్మానిహ సంప్రాప్తో యువాభ్యాం సాహ్యకారణాత్ ||
గరుత్మానిహ సంప్రాప్తో యువాభ్యాం సాహ్యకారణాత్ ||
VERSE #48
అసురా వా మహావీర్యా దానవా వా మహాబలాః |
సురాశ్చాపి సగంధర్వాః పురస్కృత్య శతక్రతుమ్ ||
సురాశ్చాపి సగంధర్వాః పురస్కృత్య శతక్రతుమ్ ||
VERSE #49
నేమం మోక్షయితుం శక్తాః శరబంధం సుదారుణమ్ |
మాయాబలాదింద్రజితా నిర్మితం క్రూరకర్మణా ||
మాయాబలాదింద్రజితా నిర్మితం క్రూరకర్మణా ||
VERSE #50
ఏతే నాగాః కాద్రవేయాస్తీక్ష్ణదంష్ట్రా విషోల్బణాః |
రక్షోమాయాప్రభావేన శరా భూత్వా త్వదాశ్రితాః ||
రక్షోమాయాప్రభావేన శరా భూత్వా త్వదాశ్రితాః ||
VERSE #51
సభాగ్యశ్చాసి ధర్మజ్ఞ రామ సత్యపరాక్రమ |
లక్ష్మణేన సహ భ్రాత్రా సమరే రిపుఘాతినా ||
లక్ష్మణేన సహ భ్రాత్రా సమరే రిపుఘాతినా ||
VERSE #52
ఇమం శ్రుత్వా తు వృత్తాంతం త్వరమాణో'హమాగతః |
సహసా యువయోః స్నేహాత్సఖిత్వమనుపాలయన్ ||
సహసా యువయోః స్నేహాత్సఖిత్వమనుపాలయన్ ||
VERSE #53
మోక్షితౌ చ మహాఘోరాదస్మాత్సాయకబంధనాత్ |
అప్రమాదశ్చ కర్తవ్యో యువాభ్యాం నిత్యమేవ హి ||
అప్రమాదశ్చ కర్తవ్యో యువాభ్యాం నిత్యమేవ హి ||
VERSE #54
ప్రకృత్యా రాక్షసాః సర్వే సంగ్రామే కూటయోధినః |
శూరాణాం శుద్ధభావానాం భవతామార్జవం బలమ్ ||
శూరాణాం శుద్ధభావానాం భవతామార్జవం బలమ్ ||
VERSE #55
తన్న విశ్వసితవ్యం వో రాక్షసానాం రణాజిరే |
ఏతేనైవోపమానేన నిత్యం జిహ్మా హి రాక్షసాః ||
ఏతేనైవోపమానేన నిత్యం జిహ్మా హి రాక్షసాః ||
VERSE #56
ఏవముక్త్వా తతో రామం సుపర్ణః సుమహాబలః |
పరిష్వజ్య సుహృత్స్నిగ్ధమాప్రష్టుముపచక్రమే ||
పరిష్వజ్య సుహృత్స్నిగ్ధమాప్రష్టుముపచక్రమే ||
VERSE #57
సఖే రాఘవ ధర్మజ్ఞ రిపూణామపి వత్సల |
అభ్యనుజ్ఞాతుమిచ్ఛామి గమిష్యామి యథాగతమ్ ||
అభ్యనుజ్ఞాతుమిచ్ఛామి గమిష్యామి యథాగతమ్ ||
VERSE #58
న చ కౌతూహలం కార్యం సఖిత్వం ప్రతి రాఘవ |
కృతకర్మా రణే వీర సఖిత్వమనువేత్స్యసి ||
కృతకర్మా రణే వీర సఖిత్వమనువేత్స్యసి ||
VERSE #59
బాలవృద్ధావశేషాం తు లంకాం కృత్వా శరోర్మిభిః |
రావణం చ రిపుం హత్వా సీతాం సముపలప్స్యసే ||
రావణం చ రిపుం హత్వా సీతాం సముపలప్స్యసే ||
VERSE #60
ఇత్యేవముక్త్వా వచనం సుపర్ణః శీఘ్రవిక్రమః |
రామం చ విరుజం కృత్వా మధ్యే తేషాం వనౌకసామ్ ||
రామం చ విరుజం కృత్వా మధ్యే తేషాం వనౌకసామ్ ||
VERSE #61
ప్రదక్షిణం తతః కృత్వా పరిష్వజ్య చ వీర్యవాన్ |
జగామాకాశమావిశ్య సుపర్ణః పవనో యథా ||
జగామాకాశమావిశ్య సుపర్ణః పవనో యథా ||
VERSE #62
విరుజౌ రాఘవౌ దృష్ట్వా తతో వానరయూథపాః |
సింహనాదాంస్తదా నేదుర్లాంగూలాందుధువుస్తదా ||
సింహనాదాంస్తదా నేదుర్లాంగూలాందుధువుస్తదా ||
VERSE #63
తతో భేరీః సమాజఘ్నుర్మృదంగాంశ్చాప్యనాదయన్ |
దధ్ముః శంఖాన్ సంప్రహృష్టాః క్ష్వేలంత్యపి యథాపురమ్ ||
దధ్ముః శంఖాన్ సంప్రహృష్టాః క్ష్వేలంత్యపి యథాపురమ్ ||
VERSE #64
ఆస్ఫోట్యాస్ఫోట్య విక్రాంతా వానరా నగయోధినః |
ద్రుమానుత్పాట్య వివిధాంస్తస్థుః శతసహస్రశః ||
ద్రుమానుత్పాట్య వివిధాంస్తస్థుః శతసహస్రశః ||
VERSE #65
విసృజంతో మహానాదాంస్త్రాసయంతో నిశాచరాన్ |
లంకాద్వారాణ్యుపాజగ్ముర్యోద్ధుకామాః ప్లవంగమాః ||
లంకాద్వారాణ్యుపాజగ్ముర్యోద్ధుకామాః ప్లవంగమాః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతస్తు భీమస్తుములో నినాదో
VERSE #66
బభూవ శాఖామృగయూథపానామ్ |
క్షయే నిదాఘస్య యథా ఘనానాం
నాదః సుభీమో నదతాం నిశీథే ||
క్షయే నిదాఘస్య యథా ఘనానాం
నాదః సుభీమో నదతాం నిశీథే ||
VERSE #67
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే పంచాశః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
యుద్ధకాండ ఏకపంచాశః సర్గః (౫౧)
సంపూర్ణ
సంపూర్ణ
VERSE #68
శ్రీవాల్మీకి రామాయణ యుద్ధకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Yuddha Kanda Sarga 50 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.