Yuddha Kanda Sarga 66
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
యుద్ధకాండ
|| వానరపర్యవస్థాపనమ్ ||
యుద్ధకాండ
|| వానరపర్యవస్థాపనమ్ ||
VERSE #2
స లంఘయిత్వా ప్రాకారం గిరికూటోపమో మహాన్ |
నిర్యయౌ నగరాత్తూర్ణం కుంభకర్ణో మహాబలః ||
నిర్యయౌ నగరాత్తూర్ణం కుంభకర్ణో మహాబలః ||
VERSE #3
స ననాద మహానాదం సముద్రమభినాదయన్ |
జనయన్నివ నిర్ఘాతాన్విధమన్నివ పర్వతాన్ ||
జనయన్నివ నిర్ఘాతాన్విధమన్నివ పర్వతాన్ ||
VERSE #4
తమవధ్యం మఘవతా యమేన వరుణేన వా |
ప్రేక్ష్య భీమాక్షమాయాంతం వానరా విప్రదుద్రువుః ||
ప్రేక్ష్య భీమాక్షమాయాంతం వానరా విప్రదుద్రువుః ||
VERSE #5
తాంస్తు విప్రద్రుతాందృష్ట్వా వాలిపుత్రో'ంగదో'బ్రవీత్ |
నలం నీలం గవాక్షం చ కుముదం చ మహాబలమ్ ||
నలం నీలం గవాక్షం చ కుముదం చ మహాబలమ్ ||
VERSE #6
ఆత్మానమత్ర విస్మృత్య వీర్యాణ్యభిజనాని చ |
క్వ గచ్ఛత భయత్రస్తాః ప్రాకృతా హరయో యథా ||
క్వ గచ్ఛత భయత్రస్తాః ప్రాకృతా హరయో యథా ||
VERSE #7
సాధు సౌమ్యా నివర్తధ్వం కిం ప్రాణాన్పరిరక్షథ |
నాలం యుద్ధాయ వై రక్షో మహతీయం విభీషికా ||
నాలం యుద్ధాయ వై రక్షో మహతీయం విభీషికా ||
VERSE #8
మహతీముత్థితామేనాం రాక్షసానాం విభీషికామ్ |
విక్రమాద్విధమిష్యామో నివర్తధ్వం ప్లవంగమాః ||
విక్రమాద్విధమిష్యామో నివర్తధ్వం ప్లవంగమాః ||
VERSE #9
కృచ్ఛ్రేణ తు సమాశ్వస్య సంగమ్య చ తతస్తతః |
వృక్షాద్రిహస్తా హరయః సంప్రతస్థూ రణాజిరమ్ ||
వృక్షాద్రిహస్తా హరయః సంప్రతస్థూ రణాజిరమ్ ||
VERSE #10
తే నివృత్య తు సంక్రుద్ధాః కుంభకర్ణం వనౌకసః |
నిజఘ్నుః పరమక్రుద్ధాః సమదా ఇవ కుంజరాః ||
నిజఘ్నుః పరమక్రుద్ధాః సమదా ఇవ కుంజరాః ||
VERSE #11
ప్రాంశుభిర్గిరిశృంగైశ్చ శిలాభిశ్చ మహాబలః |
పాదపైః పుష్పితాగ్రైశ్చ హన్యమానో న కంపతే ||
పాదపైః పుష్పితాగ్రైశ్చ హన్యమానో న కంపతే ||
VERSE #12
తస్య గాత్రేషు పతితా భిద్యంతే శతశః శిలాః |
పాదపాః పుష్పితాగ్రాశ్చ భగ్నాః పేతుర్మహీతలే ||
పాదపాః పుష్పితాగ్రాశ్చ భగ్నాః పేతుర్మహీతలే ||
VERSE #13
సో'పి సైన్యాని సంక్రుద్ధో వానరాణాం మహౌజసామ్ |
మమంథ పరమాయత్తో వనాన్యగ్నిరివోత్థితః ||
మమంథ పరమాయత్తో వనాన్యగ్నిరివోత్థితః ||
VERSE #14
లోహితార్ద్రాస్తు బహవః శేరతే వానరర్షభాః |
నిరస్తాః పతితా భూమౌ తామ్రపుష్పా ఇవ ద్రుమాః ||
నిరస్తాః పతితా భూమౌ తామ్రపుష్పా ఇవ ద్రుమాః ||
VERSE #15
లంఘయంతః ప్రధావంతో వానరా నావలోకయన్ |
కేచిత్సముద్రే పతితాః కేచిద్గగనమాశ్రితాః ||
కేచిత్సముద్రే పతితాః కేచిద్గగనమాశ్రితాః ||
VERSE #16
వధ్యమానాస్తు తే వీరా రాక్షసేన బలీయసా |
సాగరం యేన తే తీర్ణాః పథా తేన ప్రదుద్రువుః ||
సాగరం యేన తే తీర్ణాః పథా తేన ప్రదుద్రువుః ||
VERSE #17
తే స్థలాని తథా నిమ్నం విషణ్ణవదనా భయాత్ |
ఋక్షా వృక్షాన్సమారూఢాః కేచిత్పర్వతమాశ్రితాః ||
ఋక్షా వృక్షాన్సమారూఢాః కేచిత్పర్వతమాశ్రితాః ||
VERSE #18
మమజ్జురర్ణవే కేచిద్గుహాః కేచిత్సమాశ్రితాః |
నిషేదుః ప్లవగాః కేచిత్కేచిన్నైవావతస్థిరే ||
నిషేదుః ప్లవగాః కేచిత్కేచిన్నైవావతస్థిరే ||
VERSE #19
కేచిద్భూమౌ నిపతితాః కేచిత్సుప్తా మృతా ఇవ |
తాన్సమీక్ష్యాంగదో భగ్నాన్వానరానిదమబ్రవీత్ ||
తాన్సమీక్ష్యాంగదో భగ్నాన్వానరానిదమబ్రవీత్ ||
VERSE #20
అవతిష్ఠత యుధ్యామో నివర్తధ్వం ప్లవంగమాః |
భగ్నానాం వో న పశ్యామి పరిగమ్య మహీమిమామ్ ||
భగ్నానాం వో న పశ్యామి పరిగమ్య మహీమిమామ్ ||
VERSE #21
స్థానం సర్వే నివర్తధ్వం కిం ప్రాణాన్పరిరక్షథ |
నిరాయుధానాం ద్రవతామసంగగతిపౌరుషాః ||
నిరాయుధానాం ద్రవతామసంగగతిపౌరుషాః ||
VERSE #22
దారా హ్యపహసిష్యంతి స వై ఘాతస్తు జీవినామ్ |
కులేషు జాతాః సర్వే స్మ విస్తీర్ణేషు మహత్సు చ ||
కులేషు జాతాః సర్వే స్మ విస్తీర్ణేషు మహత్సు చ ||
VERSE #23
క్వ గచ్ఛథ భయత్రస్తా హరయః ప్రాకృతా యథా |
అనార్యాః ఖలు యద్భీతాస్త్యక్త్వా వీర్యం ప్రధావత ||
అనార్యాః ఖలు యద్భీతాస్త్యక్త్వా వీర్యం ప్రధావత ||
VERSE #24
వికత్థనాని వో యాని తదా వై జనసంసది |
తాని వః క్వ ను యాతాని సోదగ్రాణి మహాంతి చ ||
తాని వః క్వ ను యాతాని సోదగ్రాణి మహాంతి చ ||
VERSE #25
భీరుప్రవాదాః శ్రూయంతే యస్తు జీవితి ధిక్కృతః |
మార్గః సత్పురుషైర్జుష్టః సేవ్యతాం త్యజ్యతాం భయమ్ ||
మార్గః సత్పురుషైర్జుష్టః సేవ్యతాం త్యజ్యతాం భయమ్ ||
VERSE #26
శయామహే'థ నిహతాః పృథివ్యామల్పజీవితాః |
దుష్ప్రాపం బ్రహ్మలోకం వా ప్రాప్నుమో యుధి సూదితాః ||
దుష్ప్రాపం బ్రహ్మలోకం వా ప్రాప్నుమో యుధి సూదితాః ||
VERSE #27
సంప్రాప్నుయామః కీర్తిం వా నిహత్వా శత్రుమాహవే |
జీవితం వీరలోకస్య మోక్ష్యామో వసు వానరాః ||
జీవితం వీరలోకస్య మోక్ష్యామో వసు వానరాః ||
VERSE #28
న కుంభకర్ణః కాకుత్స్థం దృష్ట్వా జీవన్గమిష్యతి |
దీప్యమానమివాసాద్య పతంగో జ్వలనం యథా ||
దీప్యమానమివాసాద్య పతంగో జ్వలనం యథా ||
VERSE #29
పలాయనేన చోద్దిష్టాః ప్రాణాన్రక్షామహే వయమ్ |
ఏకేన బహవో భగ్నా యశో నాశం గమిష్యతి ||
ఏకేన బహవో భగ్నా యశో నాశం గమిష్యతి ||
VERSE #30
ఏవం బ్రువాణం తం శూరమంగదం కనకాంగదమ్ |
ద్రవమాణాస్తతో వాక్యమూచుః శూరవిగర్హితమ్ ||
ద్రవమాణాస్తతో వాక్యమూచుః శూరవిగర్హితమ్ ||
VERSE #31
కృతం నః కదనం ఘోరం కుంభకర్ణేన రక్షసా |
న స్థానకాలో గచ్ఛామో దయితం జీవితం హి నః ||
న స్థానకాలో గచ్ఛామో దయితం జీవితం హి నః ||
VERSE #32
ఏతావదుక్త్వా వచనం సర్వే తే భేజిరే దిశః |
భీమం భీమాక్షమాయాంతం దృష్ట్వా వానరయూథపాః ||
భీమం భీమాక్షమాయాంతం దృష్ట్వా వానరయూథపాః ||
VERSE #33
ద్రవమాణాస్తు తే వీరా అంగదేన వలీముఖాః |
సాంత్వైశ్చైవానుమానైశ్చ తతః సర్వే నివర్తితాః ||
సాంత్వైశ్చైవానుమానైశ్చ తతః సర్వే నివర్తితాః ||
VERSE #34
ప్రహర్షముపనీతాశ్చ వాలిపుత్రేణ ధీమతా |
ఆజ్ఞాప్రతీక్షాస్తస్థుశ్చ సర్వే వానరయూథపాః ||
ఆజ్ఞాప్రతీక్షాస్తస్థుశ్చ సర్వే వానరయూథపాః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఋషభశరభమైందధూమ్రనీలాః
VERSE #35
కుముదసుషేణగవాక్షరంభతారాః |
ద్వివిదపనసవాయుపుత్రముఖ్యాః
త్వరితతరాభిముఖం రణం ప్రయాతాః ||
ద్వివిదపనసవాయుపుత్రముఖ్యాః
త్వరితతరాభిముఖం రణం ప్రయాతాః ||
VERSE #36
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే షట్షష్టితమః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సంపూర్ణ
VERSE #37
శ్రీవాల్మీకి రామాయణ యుద్ధకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Yuddha Kanda Sarga 66 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.