📖 Valmiki Ramayanam

Yuddha Kanda Sarga 76

Language: Sanskrit / Vedic

Script: Devanagari / Telugu

← Previous Yuddha Kanda Sarga 75 📚 Table of Contents Next → Yuddha Kanda Sarga 77

VERSE #1

వాల్మీకి రామాయణం
యుద్ధకాండ
|| కంపనాదివధః ||

VERSE #2

ప్రవృత్తే సంకులే తస్మిన్ఘోరే వీరజనక్షయే |
అంగదః కంపనం వీరమాససాద రణోత్సుకః ||

VERSE #3

ఆహూయ సో'ంగదం కోపాత్తాడయామాస వేగితః |
గదయా కంపనః పూర్వం స చచాల భృశాహతః ||

VERSE #4

స సంజ్ఞాం ప్రాప్య తేజస్వీ చిక్షేప శిఖరం గిరేః |
అర్దితశ్చ ప్రహారేణ కంపనః పతితో భువి ||

VERSE #5

తతస్తు కంపనం దృష్ట్వా శోణితాక్షో హతం రణే |
రథేనాభ్యపతత్ క్షిప్రం తత్రాంగదమభీతవత్ ||

VERSE #6

సో'ంగదం నిశితైర్బాణైస్తదా వివ్యాధ వేగితః |
శరీరదారణైస్తీక్ష్ణైః కాలాగ్నిసమవిగ్రహైః ||

VERSE #7

క్షురక్షురప్రైర్నారాచైర్వత్సదంతైః శిలీముఖైః |
కర్ణిశల్యవిపాఠైశ్చ బహుభిర్నిశితైః శరైః ||

VERSE #8

అంగదః ప్రతివిద్ధాంగో వాలిపుత్రః ప్రతాపవాన్ |
ధనురగ్ర్యం రథం బాణాన్మమర్ద తరసా బలీ ||

VERSE #9

శోణితాక్షస్తతః క్షిప్రమసిచర్మ సమాదదే |
ఉత్పపాత దివం క్రుద్ధో వేగవానవిచారయన్ ||

VERSE #10

తం క్షిప్రతరమాప్లుత్య పరామృశ్యాంగదో బలీ |
కరేణ తస్య తం ఖడ్గం సమాచ్ఛిద్య ననాద చ ||

VERSE #11

తస్యాంసఫలకే ఖడ్గం నిజఘాన తతో'ంగదః |
యజ్ఞోపవీతవచ్చైనం చిచ్ఛేద కపికుంజరః ||

VERSE #12

తం ప్రగృహ్య మహాఖడ్గం వినద్య చ పునః పునః |
వాలిపుత్రో'భిదుద్రావ రణశీర్షే పరానరీన్ ||

VERSE #13

ఆయసీం తు గదాం వీరః ప్రగృహ్య కనకాంగదః |
శోణితాక్షః సమావిధ్య తమేవానుపపాత హ ||

VERSE #14

ప్రజంఘసహితో వీరో యూపాక్షస్తు తతో బలీ |
రథేనాభియయౌ క్రుద్ధో వాలిపుత్రం మహాబలమ్ ||

VERSE #15

తయోర్మధ్యే కపిశ్రేష్ఠః శోణితాక్షప్రజంఘయోః |
విశాఖయోర్మధ్యగతః పూర్ణచంద్ర ఇవాభవత్ ||

VERSE #16

అంగదం పరిరక్షాంతౌ మైందో ద్వివిద ఏవ చ |
తస్య తస్థతురభ్యాశే పరస్పరదిదృక్షయా ||

VERSE #17

అభిపేతుర్మహాకాయాః ప్రతియత్తా మహాబలాః |
రాక్షసా వానరాన్రోషాదసిచర్మగదాధరాః ||

VERSE #18

త్రయాణాం వానరేంద్రాణాం త్రిభీ రాక్షసపుంగవైః |
సంసక్తానాం మహద్యుద్ధమభవద్రోమహర్షణమ్ ||

VERSE #19

తే తు వృక్షాన్సమాదాయ సంప్రచిక్షిపురాహవే |
ఖడ్గేన ప్రతిచిచ్ఛేద తాన్ప్రజంఘో మహాబలః ||

VERSE #20

రథానశ్వాంద్రుమైః శైలైస్తే ప్రచిక్షిపురాహవే |
శరౌఘైః ప్రతిచిచ్ఛేద తాన్యూపాక్షో నిశాచరః ||

VERSE #21

సృష్టాంద్వివిదమైందాభ్యాం ద్రుమానుత్పాట్య వీర్యవాన్ |
బభంజ గదయా మధ్యే శోణితాక్షః ప్రతాపవాన్ ||

VERSE #22

ఉద్యమ్య విపులం ఖడ్గం పరమర్మనికృంతనమ్ |
ప్రజంఘో వాలిపుత్రాయ అభిదుద్రావ వేగితః ||

VERSE #23

తమభ్యాశగతం దృష్ట్వా వానరేంద్రో మహాబలః |
ఆజఘానాశ్వకర్ణేన ద్రుమేణాతిబలస్తదా ||

VERSE #24

బాహుం చాస్య సనిస్త్రింశమాజఘాన స ముష్టినా |
వాలిపుత్రస్య ఘాతేన స పపాత క్షితావసిః ||

VERSE #25

తం దృష్ట్వా పతితం భూమౌ ఖడ్గముత్పలసన్నిభమ్ |
ముష్టిం సంవర్తయామాస వజ్రకల్పం మహాబలః ||

VERSE #26

లలాటే స మహావీర్యమంగదం వానరర్షభమ్ |
ఆజఘాన మహాతేజాః స ముహూర్తం చచాల హ ||

VERSE #27

స సంజ్ఞాం ప్రాప్య తేజస్వీ వాలిపుత్రః ప్రతాపవాన్ |
ప్రజంఘస్య శిరః కాయాత్ఖడ్గేనాపాతయత్ క్షితౌ ||

VERSE #28

స యూపాక్షో'శ్రుపూర్ణాక్షః పితృవ్యే నిహతే రణే |
అవరుహ్య రథాత్ క్షిప్రం క్షీణేషుః ఖడ్గమాదదే ||

VERSE #29

తమాపతంతం సంప్రేక్ష్య యూపాక్షం ద్వివిదస్త్వరన్ |
ఆజఘానోరసి క్రుద్ధో జగ్రాహ చ బలాద్బలీ ||

VERSE #30

గృహీతం భ్రాతరం దృష్ట్వా శోణితాక్షో మహాబలః |
ఆజఘాన గదాగ్రేణ వక్షసి ద్వివిదం తతః ||

VERSE #31

స గదాభిహతస్తేన చచాల చ మహాబలః |
ఉద్యతాం చ పునస్తస్య జహార ద్వివిదో గదామ్ ||

VERSE #32

ఏతస్మిన్నంతరే వీరో మైందో వానరయూథపః |
యూపాక్షం తాడయామాస తలేనోరసి వీర్యవాన్ ||

VERSE #33

తౌ శోణితాక్షయూపాక్షౌ ప్లవంగాభ్యాం తరస్వినౌ |
చక్రుతుః సమరే తీవ్రమాకర్షోత్పాటనం భృశమ్ ||

VERSE #34

ద్వివిదః శోణితాక్షం తు విదదార నఖైర్ముఖే |
నిష్పిపేష చ వేగేన క్షితావావిధ్య వీర్యవాన్ ||

VERSE #35

యూపాక్షమపి సంక్రుద్ధో మైందో వానరయూథపః |
పీడయామాస బాహుభ్యాం స పపాత హతః క్షితౌ ||

VERSE #36

హతప్రవీరా వ్యథితా రాక్షసేంద్రచమూస్తదా |
జగామాభిముఖీ సా తు కుంభకర్ణసుతో యతః ||

VERSE #37

ఆపతంతీం చ వేగేన కుంభస్తాం సాంత్వయచ్చమూమ్ |
అథోత్కృష్టం మహావీర్యైర్లబ్ధలక్షైః ప్లవంగమైః ||

VERSE #38

నిపాతితమహావీరాం దృష్ట్వా రక్షశ్చమూం తతః |
కుంభః ప్రచక్రే తేజస్వీ రణే కర్మ సుదుష్కరమ్ ||

VERSE #39

స ధనుర్ధన్వినాం శ్రేష్ఠః ప్రగృహ్య సుసమాహితః |
ముమోచాశీవిషప్రఖ్యాన్ శరాందేహవిదారణాన్ ||

VERSE #40

తస్య తచ్ఛుశుభే భూయః సశరం ధనురుత్తమమ్ |
విద్యుదైరావతార్చిష్మాద్ద్వితీయేంద్రధనుర్యథా ||

VERSE #41

ఆకర్ణాకృష్టముక్తేన జఘాన ద్వివిదం తదా |
తేన హాటకపుంఖేన పత్రిణా పత్రవాససా ||

VERSE #42

సహసా'భిహతస్తేన విప్రముక్తపదః స్ఫురన్ |
నిపపాతాద్రికూటాభో విహ్వలః ప్లవగోత్తమః ||

VERSE #43

మైందస్తు భ్రాతరం దృష్ట్వా భగ్నం తత్ర మహాహవే |
అభిదుద్రావ వేగేన ప్రగృహ్య మహతీం శిలామ్ ||

VERSE #44

తాం శిలాం తు ప్రచిక్షేప రాక్షసాయ మహాబలః |
బిభేద తాం శిలాం కుంభః ప్రసన్నైః పంచభిః శరైః ||

VERSE #45

సంధాయ చాన్యం సుముఖం శరమాసీవిషోపమమ్ |
ఆజఘాన మహాతేజా వక్షసి ద్వివిదాగ్రజమ్ ||

VERSE #46

స తు తేన ప్రహారేణ మైందో వానరయూథపః |
మర్మణ్యభిహతస్తేన పపాత భువి మూర్ఛితః ||

VERSE #47

అంగదో మాతులౌ దృష్ట్వా పతితౌ తు మహాబలౌ |
అభిదుద్రావ వేగేన కుంభముద్యతకార్ముకమ్ ||

VERSE #48

తమాపతంతం వివ్యాధ కుంభః పంచభిరాయసైః |
త్రిభిశ్చాన్యైః శితైర్బాణైర్మాతంగమివ తోమరైః ||

VERSE #49

సో'ంగదం వివిధైర్బాణైః కుంభో వివ్యాధ వీర్యవాన్ |
అకుంఠధారైర్నిశితైస్తీక్ష్ణైః కనకభూషణైః ||

VERSE #50

అంగదః ప్రతివిద్ధాంగో వాలిపుత్రో న కంపతే |
శిలాపాదపవర్షాణి తస్య మూర్ధ్ని వవర్ష హ ||

VERSE #51

స ప్రచిచ్ఛేద తాన్సర్వాన్బిభేద చ పునః శిలాః |
కుంభకర్ణాత్మజః శ్రీమాన్వాలిపుత్రసమీరితాన్ ||

VERSE #52

ఆపతంతం చ సంప్రేక్ష్య కుంభో వానరయూథపమ్ |
భ్రువోర్వివ్యాధ బాణాభ్యాముల్కాభ్యామివ కుంజరమ్ ||

VERSE #53

తస్య సుస్రావ రుధిరం పిహితే చాస్య లోచనే |
అంగదః పాణినా నేత్రే పిధాయ రుధిరోక్షితే ||

VERSE #54

సాలమాసన్నమేకేన పరిజగ్రాహ పాణినా |
సంపీడ్య చోరసి స్కంధం కరేణాభినివేశ్య చ ||

VERSE #55

కించిదభ్యవనమ్యైనమున్మమాథ యథా గజః |
తమింద్రకేతుప్రతిమం వృక్షం మందరసన్నిభమ్ ||

VERSE #56

సముత్సృజంతం వేగేన పశ్యతాం సర్వరక్షసామ్ |
స బిభేద శితైర్బాణైః సప్తభిః కాయభేదనైః ||

VERSE #57

అంగదో వివ్యథే'భీక్ష్ణం ససాద చ ముమోహ చ |
అంగదం వ్యథితం దృష్ట్వా సీదంతమివ సాగరే ||

VERSE #58

దురాసదం హరిశ్రేష్ఠం రామాయాన్యే న్యవేదయన్ |
రామస్తు వ్యథితం శ్రుత్వా వాలిపుత్రం రణాజిరే ||

VERSE #59

వ్యాదిదేశ హరిశ్రేష్ఠాన్ జాంబవత్ప్రముఖాంస్తతః |
తే తు వానరశార్దూలాః శ్రుత్వా రామస్య శాసనమ్ ||

VERSE #60

అభిపేతుః సుసంక్రుద్ధాః కుంభముద్యతకార్ముకమ్ |
తతో ద్రుమశిలాహస్తాః కోపసంరక్తలోచనాః ||

VERSE #61

రిరక్షిషంతో'భ్యపతన్నంగదం వానరర్షభాః |
జాంబవాంశ్చ సుషేణశ్చ వేగదర్శీ చ వానరః ||

VERSE #62

కుంభకర్ణాత్మజం వీరం క్రుద్ధాః సమభిదుద్రువుః |
సమీక్ష్యాపతతస్తాంస్తు వానరేంద్రాన్మహాబలాన్ ||

VERSE #63

ఆవవార శరౌఘేణ నగేనేవ జలాశయమ్ |
తస్య బాణపథం ప్రాప్య న శేకురతివర్తితుమ్ ||

VERSE #64

వానరేంద్రా మహాత్మానో వేలామివ మహోదధిః |
తాంస్తు దృష్ట్వా హరిగణాన్ శరవృష్టిబిరర్దితాన్ ||

VERSE #65

అంగదం పృష్ఠతః కృత్వా భ్రాతృజం ప్లవగేశ్వరః |
అభిదుద్రావ వేగేన సుగ్రీవః కుంభమాహవే ||

VERSE #66

శైలసానుచరం నాగం వేగవానివ కేసరీ |
ఉత్పాట్య చ మహాశైలానశ్వకర్ణాంధవాన్బహూన్ ||

VERSE #67

అన్యాంశ్చ వివిధాన్వృక్షాంశ్చిక్షేప చ మహాబలః |
తాం ఛాదయంతీమాకాశం వృక్షవృష్టిం దురాసదామ్ ||

VERSE #68

కుంభకర్ణాత్మజః శీఘ్రం చిచ్ఛేద నిశితైః శరైః |
అభిలక్షేణ తీవ్రేణ కుంభేన నిశితైః శరైః ||

VERSE #69

ఆచితాస్తే ద్రుమా రేజుర్యథా ఘోరాః శతఘ్నయః |
ద్రుమవర్షం తు తచ్ఛిన్నం దృష్ట్వా కుంభేన వీర్యవాన్ ||

VERSE #70

వానరాధిపతిః శ్రీమాన్మహాసత్త్వో న వివ్యథే |
నిర్భిద్యమానః సహసా సహమానశ్చ తాన్ శరాన్ ||

VERSE #71

కుంభస్య ధనురాక్షిప్య బభంజేంద్రధనుష్ప్రభమ్ |
అవప్లుత్య తతః శీఘ్రం కృత్వా కర్మ సుదుష్కరమ్ ||

VERSE #72

అబ్రవీత్కుపితః కుంభం భగ్నశృంగమివ ద్విపమ్ |
నికుంభాగ్రజ వీర్యం తే బాణవేగవదద్భుతమ్ ||

VERSE #73

సన్నతిశ్చ ప్రభావశ్చ తవ వా రావణస్య వా |
ప్రహ్లాదబలివృత్రఘ్నకుబేరవరుణోపమ ||

VERSE #74

ఏకస్త్వమనుజాతో'సి పితరం బలవృత్తతః |
త్వామేవైకం మహాబాహుం చాపహస్తమరిందమమ్ ||

VERSE #75

త్రిదశా నాతివర్తంతే జితేంద్రియమివాధయః |
విక్రమస్వ మహాబుద్ధే కర్మాణి మమ పశ్యతః ||

VERSE #76

వరదానాత్పితృవ్యస్తే సహతే దేవదానవాన్ |
కుంభకర్ణస్తు వీర్యేణ సహతే చ సురాసురాన్ ||

VERSE #77

ధనుషీంద్రజితస్తుల్యః ప్రతాపే రావణస్య చ |
త్వమద్య రక్షసాం లోకే శ్రేష్ఠో'సి బలవీర్యతః ||

VERSE #78

మహావిమర్దం సమరే మయా సహ తవాద్భుతమ్ |
అద్య భూతాని పశ్యంతు శక్రశంబరయోరివ ||

VERSE #79

కృతమప్రతిమం కర్మ దర్శితం చాస్త్రకౌశలమ్ |
పాతితా హరివీరాశ్చ త్వయా వై భీమవిక్రమాః ||

VERSE #80

ఉపాలంభభయాచ్చాపి నాసి వీర మయా హతః |
కృతకర్మా పరిశ్రాంతో విశ్రాంతః పశ్య మే బలమ్ ||

VERSE #81

తేన సుగ్రీవవాక్యేన సావమానేన మానితః |
అగ్నేరాజ్యాహుతస్యేవ తేజస్తస్యాభ్యవర్ధత ||

VERSE #82

తతః కుంభస్తు సుగ్రీవం బాహుభ్యాం జగృహే తదా |
గజావివాహితమదౌ నిశ్వసంతౌ ముహుర్ముహుః ||

VERSE #83

అన్యోన్యగాత్రగ్రథితౌ కర్షంతావితరేతరమ్ |
సధూమాం ముఖతో జ్వాలాం విసృజంతౌ పరిశ్రమాత్ ||

VERSE #84

తయోః పాదాభిఘాతాచ్చ నిమగ్నా చాభవన్మహీ |
వ్యాఘూర్ణితతరంగశ్చ చుక్షుభే వరుణాలయః ||

VERSE #85

తతః కుంభం సముత్క్షిప్య సుగ్రీవో లవణాంభసి |
పాతయామాస వేగేన దర్శయన్నుదధేస్తలమ్ ||

VERSE #86

తతః కుంభనిపాతేన జలరాశిః సముత్థితః |
వింధ్యమందరసంకాశో విససర్ప సమంతతః ||

VERSE #87

తతః కుంభః సముత్పత్య సుగ్రీవమభిపత్య చ |
ఆజఘానోరసి క్రుద్ధో వజ్రవేగేన ముష్టినా ||

VERSE #88

తస్య చర్మ చ పుస్ఫోట బహు సుస్రావ శోణితమ్ |
స చ ముష్టిర్మహావేగః ప్రతిజఘ్నే'స్థిమండలే ||

VERSE #89

తదా వేగేన తత్రాసీత్తేజః ప్రజ్వలితం ముహుః |
వజ్రనిష్పేషసంజాతా జ్వాలా మేరౌ యథా గిరౌ ||

VERSE #90

స తత్రాభిహతస్తేన సుగ్రీవో వానరర్షభః |
ముష్టిం సంవర్తయామాస వజ్రకల్పం మహాబలః ||

VERSE #91

అర్చిః సహస్రవికచం రవిమండలసప్రభమ్ |
స ముష్టిం పాతయామాస కుంభస్యోరసి వీర్యవాన్ ||

VERSE #92

స తు తేన ప్రహారేణ విహ్వలో భృశతాడితః |
నిపపాత తదా కుంభో గతార్చిరివ పావకః ||

VERSE #93

ముష్టినా'భిహతస్తేన నిపపాతాశు రాక్షసః |
లోహితాంగ ఇవాకాశాద్దీప్తరశ్మిర్యదృచ్ఛయా ||

VERSE #94

కుంభస్య పతతో రూపం భగ్నస్యోరసి ముష్టినా |
బభౌ రుద్రాభిపన్నస్య యథా రూపం గవాం పతేః ||

📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance

తస్మిన్హతే భీమపరాక్రమేణ

VERSE #95

ప్లవంగమానామృషభేణ యుద్ధే |
మహీ సశైలా సవనా చచాల
భయం చ రక్షాంస్యధికం వివేశ ||

VERSE #96

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే షట్సప్తతితమః సర్గః ||

📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance

యుద్ధకాండ సప్తసప్తతితమః సర్గః (౭౭)
సంపూర్ణ

VERSE #97

శ్రీవాల్మీకి రామాయణ యుద్ధకాండ

🪷

పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)

🕊️

ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ

నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.

🌅

శుభ ముహూర్తం

బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.

📿

జప సంఖ్యా నియమం

నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.

📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)

Yuddha Kanda Sarga 76 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.

🪷

చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace): Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.

🛡️

దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being): Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.

✨

భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment): Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.

🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)

🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)

Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).

🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)

Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.

📜 సంప్రదాయ ప్రశస్తి (Scholarly Context):

Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.

← Previous Yuddha Kanda Sarga 75 Next → Yuddha Kanda Sarga 77

Sacred Work	Valmiki Ramayanam
Language	Sanskrit / Telugu

పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)

మరిన్ని ప్రముఖ స్తోత్రాలు & మంత్రాలు (Explore Popular Sacred Chants)

📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)

🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)

🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)

🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)

🕉️ Related Sacred Texts & Chants

Trideva Kruta Ravi Stuti

Aghamarshana Suktam

Sri Dakshinamurthy Sahasranamavali

Sri Manasa Devi Ashtottara Shatanamavali