Yuddha Kanda Sarga 83
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
యుద్ధకాండ
|| రామాశ్వాసనమ్ ||
యుద్ధకాండ
|| రామాశ్వాసనమ్ ||
VERSE #2
రాఘవశ్చాపి విపులం తం రాక్షసవనౌకసామ్ |
శ్రుత్వా సంగ్రామనిర్ఘోషం జాంబవంతమువాచ హ ||
శ్రుత్వా సంగ్రామనిర్ఘోషం జాంబవంతమువాచ హ ||
VERSE #3
సౌమ్య నూనం హనుమతా క్రియతే కర్మ దుష్కరమ్ |
శ్రూయతే హి యథా భీమః సుమహానాయుధస్వనః ||
శ్రూయతే హి యథా భీమః సుమహానాయుధస్వనః ||
VERSE #4
తద్గచ్ఛ కురు సాహాయ్యం స్వబలేనాభిసంవృతః |
క్షిప్రమృక్షపతే తస్య కపిశ్రేష్ఠస్య యుధ్యతః ||
క్షిప్రమృక్షపతే తస్య కపిశ్రేష్ఠస్య యుధ్యతః ||
VERSE #5
ఋక్షారాజస్తథోక్తస్తు స్వేనానీకేన సంవృతః |
ఆగచ్ఛత్పశ్చిమం ద్వారం హనుమాన్యత్ర వానరః ||
ఆగచ్ఛత్పశ్చిమం ద్వారం హనుమాన్యత్ర వానరః ||
VERSE #6
అథాయాంతం హనూమంతం దదర్శర్క్షపతిః పథి |
వానరైః కృతసంగ్రామైః శ్వసద్భిరభిసంవృతమ్ ||
వానరైః కృతసంగ్రామైః శ్వసద్భిరభిసంవృతమ్ ||
VERSE #7
దృష్ట్వా పథి హనూమాంశ్చ తదృక్షబలముద్యతమ్ |
నీలమేఘనిభం భీమం సన్నివార్య న్యవర్తత ||
నీలమేఘనిభం భీమం సన్నివార్య న్యవర్తత ||
VERSE #8
స తేన హరిసైన్యేన సన్నికర్షం మహాయశాః |
శీఘ్రమాగమ్య రామాయ దుఃఖితో వాక్యమబ్రవీత్ ||
శీఘ్రమాగమ్య రామాయ దుఃఖితో వాక్యమబ్రవీత్ ||
VERSE #9
సమరే యుద్ధ్యమానానామస్మాకం ప్రేక్షతాం పురః |
జఘాన రుదతీం సీతామింద్రిజిద్రావణాత్మజః ||
జఘాన రుదతీం సీతామింద్రిజిద్రావణాత్మజః ||
VERSE #10
ఉద్భ్రాంతచిత్తస్తాం దృష్ట్వా విషణ్ణో'హమరిందమ |
తదహం భవతో వృత్తం విజ్ఞాపయితుమాగతః ||
తదహం భవతో వృత్తం విజ్ఞాపయితుమాగతః ||
VERSE #11
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా రాఘవః శోకమూర్ఛితః |
నిపపాత తదా భూమౌ ఛిన్నమూల ఇవ ద్రుమః ||
నిపపాత తదా భూమౌ ఛిన్నమూల ఇవ ద్రుమః ||
VERSE #12
తం భూమౌ దేవసంకాశం పతితం ప్రేక్ష్య రాఘవమ్ |
అభిపేతుః సముత్పత్య సర్వతః కపిసత్తమాః ||
అభిపేతుః సముత్పత్య సర్వతః కపిసత్తమాః ||
VERSE #13
అసించన్సలిలైశ్చైనం పద్మోత్పలసుగంధిభిః |
ప్రదహంతమనాసాద్యం సహసా'గ్నిమివోచ్ఛిఖమ్ ||
ప్రదహంతమనాసాద్యం సహసా'గ్నిమివోచ్ఛిఖమ్ ||
VERSE #14
తం లక్ష్మణోథ బాహుభ్యాం పరిష్వజ్య సుదుఃఖితః |
ఉవాచ రామమస్వస్థం వాక్యం హేత్వర్థసంయుతమ్ ||
ఉవాచ రామమస్వస్థం వాక్యం హేత్వర్థసంయుతమ్ ||
VERSE #15
శుభే వర్త్మని తిష్ఠంతం త్వామార్య విజితేంద్రియమ్ |
అనర్థేభ్యో న శక్నోతి త్రాతుం ధర్మో నిరర్థకః ||
అనర్థేభ్యో న శక్నోతి త్రాతుం ధర్మో నిరర్థకః ||
VERSE #16
భూతానాం స్థావరాణాం చ జంగమానాం చ దర్శనమ్ |
యథాస్తి న తథా ధర్మస్తేన నాస్తీతి మే మతిః ||
యథాస్తి న తథా ధర్మస్తేన నాస్తీతి మే మతిః ||
VERSE #17
యథైవ స్థావరం వ్యక్తం జంగమం చ తథావిధమ్ |
నాయమర్థస్తథా యుక్తస్త్వద్విధో న విపద్యతే ||
నాయమర్థస్తథా యుక్తస్త్వద్విధో న విపద్యతే ||
VERSE #18
యద్యధర్మో భవేద్భూతో రావణో నరకం వ్రజేత్ |
భవాంశ్చ ధర్మయుక్తో వై నైవం వ్యసనమాప్నుయాత్ ||
భవాంశ్చ ధర్మయుక్తో వై నైవం వ్యసనమాప్నుయాత్ ||
VERSE #19
తస్య చ వ్యసనాభావాద్వ్యసనం చ గతే త్వయి |
ధర్మో భవత్యధర్మశ్చ పరస్పరవిరోధినౌ ||
ధర్మో భవత్యధర్మశ్చ పరస్పరవిరోధినౌ ||
VERSE #20
ధర్మేణోపలభేద్ధర్మమధర్మం చాప్యధర్మతః |
యద్యధర్మేణ యుజ్యేయుర్యేష్వధర్మః ప్రతిష్ఠితః ||
యద్యధర్మేణ యుజ్యేయుర్యేష్వధర్మః ప్రతిష్ఠితః ||
VERSE #21
యది ధర్మేణ యుజ్యేరన్నాధర్మరుచయో జనాః |
ధర్మేణ చరతాం ధర్మస్తథా చైషాం ఫలం భవేత్ ||
ధర్మేణ చరతాం ధర్మస్తథా చైషాం ఫలం భవేత్ ||
VERSE #22
యస్మాదర్థా వివర్ధంతే యేష్వధర్మః ప్రతిష్ఠితః |
క్లిశ్యంతే ధర్మశీలాశ్చ తస్మాదేతౌ నిరర్థకౌ ||
క్లిశ్యంతే ధర్మశీలాశ్చ తస్మాదేతౌ నిరర్థకౌ ||
VERSE #23
వధ్యంతే పాపకర్మాణో యద్యధర్మేణ రాఘవ |
వధకర్మహతో'ధర్మః స హతః కం వధిష్యతి ||
వధకర్మహతో'ధర్మః స హతః కం వధిష్యతి ||
VERSE #24
అథవా విహితేనాయం హన్యతే హంతి వా పరమ్ |
విధిరాలిప్యతే తేన న స పాపేన కర్మణా ||
విధిరాలిప్యతే తేన న స పాపేన కర్మణా ||
VERSE #25
అదృష్టప్రతికారేణ త్వవ్యక్తేనాసతా సతా |
కథం శక్యం పరం ప్రాప్తుం ధర్మేణారివికర్శన ||
కథం శక్యం పరం ప్రాప్తుం ధర్మేణారివికర్శన ||
VERSE #26
యది సత్స్యాత్సతాం ముఖ్య నాసత్స్యాత్తవ కించన |
త్వయా యదీదృశం ప్రాప్తం తస్మాత్సన్నోపపద్యతే ||
త్వయా యదీదృశం ప్రాప్తం తస్మాత్సన్నోపపద్యతే ||
VERSE #27
అథవా దుర్బలః క్లీబో బలం ధర్మో'నువర్తతే |
దుర్బలో హృతమర్యాదో న సేవ్య ఇతి మే మతిః ||
దుర్బలో హృతమర్యాదో న సేవ్య ఇతి మే మతిః ||
VERSE #28
బలస్య యది చేద్ధర్మో గుణభూతః పరాక్రమే |
ధర్మముత్సృజ్య వర్తస్వ యథా ధర్మే తథా బలే ||
ధర్మముత్సృజ్య వర్తస్వ యథా ధర్మే తథా బలే ||
అథ చేత్సత్యవచనం ధర్మః కిల పరంతప |
VERSE #29
అనృతస్త్వయ్యకరుణః కిం న బద్ధస్త్వయా పితా ||
VERSE #30
యది ధర్మో భవేద్భూతో అధర్మో వా పరంతప |
న స్మ హత్వా మునిం వజ్రీ కుర్యాదిజ్యాం శతక్రతుః ||
న స్మ హత్వా మునిం వజ్రీ కుర్యాదిజ్యాం శతక్రతుః ||
VERSE #31
అధర్మసంశ్రితో ధర్మో వినాశయతి రాఘవ |
సర్వమేతద్యథాకామం కాకుత్స్థ కురుతే నరః ||
సర్వమేతద్యథాకామం కాకుత్స్థ కురుతే నరః ||
VERSE #32
మమ చేదం మతం తాత ధర్మో'యమితి రాఘవ |
ధర్మమూలం త్వయా ఛిన్నం రాజ్యముత్సృజతా తదా ||
ధర్మమూలం త్వయా ఛిన్నం రాజ్యముత్సృజతా తదా ||
VERSE #33
అర్థేభ్యో హి వివృద్ధేభ్యః సంవృత్తేభ్యస్తతస్తతః |
క్రియాః సర్వాః ప్రవర్తంతే పర్వతేభ్య ఇవాపగాః ||
క్రియాః సర్వాః ప్రవర్తంతే పర్వతేభ్య ఇవాపగాః ||
VERSE #34
అర్థేన హి వియుక్తస్య పురుషస్యాల్పతేజసః |
వ్యుచ్ఛిద్యంతే క్రియాః సర్వా గ్రీష్మే కుసరితో యథా ||
వ్యుచ్ఛిద్యంతే క్రియాః సర్వా గ్రీష్మే కుసరితో యథా ||
VERSE #35
సో'యమర్థం పరిత్యజ్య సుఖకామః సుఖైధితః |
పాపమారభతే కర్తుం తతో దోషః ప్రవర్తతే ||
పాపమారభతే కర్తుం తతో దోషః ప్రవర్తతే ||
VERSE #36
యస్యార్థాస్తస్య మిత్రాణి యస్యార్థాస్తస్య బాంధవాః |
యస్యార్థాః స పుమాఁల్లోకే యస్యార్థాః స చ పండితః ||
యస్యార్థాః స పుమాఁల్లోకే యస్యార్థాః స చ పండితః ||
VERSE #37
యస్యార్థాః స చ విక్రాంతో యస్యార్థాః స చ బుద్ధిమాన్ |
యస్యార్థాః స మహాభాగో యస్యార్థాః స మహాగుణః ||
యస్యార్థాః స మహాభాగో యస్యార్థాః స మహాగుణః ||
VERSE #38
అర్థస్యైతే పరిత్యాగే దోషాః ప్రవ్యాహృతా మయా |
రాజ్యముత్సృజతా వీర యేన బుద్ధిస్త్వయా కృతా ||
రాజ్యముత్సృజతా వీర యేన బుద్ధిస్త్వయా కృతా ||
VERSE #39
యస్యార్థా ధర్మకామార్థాస్తస్య సర్వం ప్రదక్షిణమ్ |
అధనేనార్థకామేన నార్థః శక్యో విచిన్వతా ||
అధనేనార్థకామేన నార్థః శక్యో విచిన్వతా ||
VERSE #40
హర్షః కామశ్చ దర్పశ్చ ధర్మః క్రోధః శమో దమః |
అర్థాదేతాని సర్వాణి ప్రవర్తంతే నరాధిప ||
అర్థాదేతాని సర్వాణి ప్రవర్తంతే నరాధిప ||
VERSE #41
యేషాం నశ్యత్యయం లోకశ్చరతాం ధర్మచారిణామ్ |
తే'ర్థాస్త్వయి న దృశ్యంతే దుర్దినేషు యథా గ్రహాః ||
తే'ర్థాస్త్వయి న దృశ్యంతే దుర్దినేషు యథా గ్రహాః ||
VERSE #42
త్వయి ప్రవ్రజితే వీర గురోశ్చ వచనే స్థితే |
రక్షసా'పహృతా భార్యా ప్రాణైః ప్రియతరా తవ ||
రక్షసా'పహృతా భార్యా ప్రాణైః ప్రియతరా తవ ||
VERSE #43
తదద్య విపులం వీర దుఃఖమింద్రజితా కృతమ్ |
కర్మణా వ్యపనేష్యామి తస్మాదుత్తిష్ఠ రాఘవ ||
కర్మణా వ్యపనేష్యామి తస్మాదుత్తిష్ఠ రాఘవ ||
VERSE #44
ఉత్తిష్ఠ నరశార్దూల దీర్ఘబాహో దృఢవ్రత |
కిమాత్మానం మహాత్మానమాత్మానం నావబుధ్యసే ||
కిమాత్మానం మహాత్మానమాత్మానం నావబుధ్యసే ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అయమనఘ తవోదితః ప్రియార్థం
VERSE #45
జనకసుతానిధనం నిరీక్ష్య రుష్టః |
సహయగజరథాం సరాక్షసేంద్రాం
భృశమిషుభిర్వినిపాతయామి లంకామ్ ||
సహయగజరథాం సరాక్షసేంద్రాం
భృశమిషుభిర్వినిపాతయామి లంకామ్ ||
VERSE #46
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే త్ర్యశీతితమః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
యుద్ధకాండ చతురశీతితమః సర్గః (౮౪)
సంపూర్ణ
సంపూర్ణ
VERSE #47
శ్రీవాల్మీకి రామాయణ యుద్ధకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Yuddha Kanda Sarga 83 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.