Yuddha Kanda Sarga 114
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
యుద్ధకాండ
|| మందోదరీవిలాపః ||
యుద్ధకాండ
|| మందోదరీవిలాపః ||
VERSE #2
తాసాం విలపమానానాం తథా రాక్షసయోషితామ్ |
జ్యేష్ఠా పత్నీ ప్రియా దీనా భర్తారం సముదైక్షత ||
జ్యేష్ఠా పత్నీ ప్రియా దీనా భర్తారం సముదైక్షత ||
VERSE #3
దశగ్రీవం హతం దృష్ట్వా రామేణాచింత్యకర్మణా |
పతిం మందోదరీ తత్ర కృపణా పర్యదేవయత్ ||
పతిం మందోదరీ తత్ర కృపణా పర్యదేవయత్ ||
VERSE #4
నను నామ మహాభాగ తవ వైశ్రవణానుజ |
క్రుద్ధస్య ప్రముఖే స్థాతుం త్రస్యత్యపి పురందరః ||
క్రుద్ధస్య ప్రముఖే స్థాతుం త్రస్యత్యపి పురందరః ||
VERSE #5
ఋషయశ్చ మహీదేవా గంధర్వాశ్చ యశస్వినః |
నను నామ తవోద్వేగాచ్చారణాశ్చ దిశో గతాః ||
నను నామ తవోద్వేగాచ్చారణాశ్చ దిశో గతాః ||
VERSE #6
స త్వం మానుషమాత్రేణ రామేణ యుధి నిర్జితః |
న వ్యపత్రపసే రాజన్కిమిదం రాక్షసర్షభ ||
న వ్యపత్రపసే రాజన్కిమిదం రాక్షసర్షభ ||
VERSE #7
కథం త్రైలోక్యమాక్రమ్య శ్రియా వీర్యేణ చాన్వితమ్ |
అవిషహ్యం జఘాన త్వాం మానుషో వనగోచరః ||
అవిషహ్యం జఘాన త్వాం మానుషో వనగోచరః ||
VERSE #8
మానుషాణామవిషయే చరతః కామరూపిణః |
వినాశస్తవ రామేణ సంయుగే నోపపద్యతే ||
వినాశస్తవ రామేణ సంయుగే నోపపద్యతే ||
VERSE #9
న చైతత్కర్మ రామస్య శ్రద్దధామి చమూముఖే |
సర్వతః సముపేతస్య తవ తేనాభిమర్శనమ్ ||
సర్వతః సముపేతస్య తవ తేనాభిమర్శనమ్ ||
VERSE #10
యదైవ చ జనస్థానే రాక్షసైర్బహుభిర్వృతః |
ఖరస్తవ హతో భ్రాతా తదైవాసౌ న మానుషః ||
ఖరస్తవ హతో భ్రాతా తదైవాసౌ న మానుషః ||
VERSE #11
యదైవ నగరీం లంకాం దుష్ప్రవేశాం సురైరపి |
ప్రవిష్టో హనుమాన్వీర్యాత్తదైవ వ్యథితా వయమ్ ||
ప్రవిష్టో హనుమాన్వీర్యాత్తదైవ వ్యథితా వయమ్ ||
VERSE #12
యదైవ వానరైర్ఘోరైర్బద్ధః సేతుర్మహార్ణవే |
తదైవ హృదయేనాహం శంకే రామమమానుషమ్ ||
తదైవ హృదయేనాహం శంకే రామమమానుషమ్ ||
VERSE #13
అథవా రామరూపేణ కృతాంతః స్వయమాగతః |
మాయాం తవ వినాశాయ విధాయాప్రతితర్కితామ్ ||
మాయాం తవ వినాశాయ విధాయాప్రతితర్కితామ్ ||
VERSE #14
అథవా వాసవేన త్వం ధర్షితో'సి మహాబల |
వాసవస్య కుతః శక్తిస్త్వాం ద్రష్టుమపి సంయుగే ||
వాసవస్య కుతః శక్తిస్త్వాం ద్రష్టుమపి సంయుగే ||
VERSE #15
వ్యక్తమేష మహాయోగీ పరమాత్మా సనాతనః |
అనాదిమధ్యనిధనో మహతః పరమో మహాన్ ||
అనాదిమధ్యనిధనో మహతః పరమో మహాన్ ||
VERSE #16
తమసః పరమో ధాతా శంఖచక్రగదాధరః |
శ్రీవత్సవక్షా నిత్యశ్రీరజయ్యః శాశ్వతో ధ్రువః ||
శ్రీవత్సవక్షా నిత్యశ్రీరజయ్యః శాశ్వతో ధ్రువః ||
VERSE #17
మానుషం వపురాస్థాయ విష్ణుః సత్యపరాక్రమః |
సర్వైః పరివృతో దేవైర్వానరత్వముపాగతైః ||
సర్వైః పరివృతో దేవైర్వానరత్వముపాగతైః ||
VERSE #18
సర్వలోకేశ్వరః సాక్షాల్లోకానాం హితకామ్యయా |
సరాక్షసపరీవారం హతవాంస్త్వాం మహాద్యుతిః ||
సరాక్షసపరీవారం హతవాంస్త్వాం మహాద్యుతిః ||
VERSE #19
ఇంద్రియాణి పురా జిత్వా జితం త్రిభువనం త్వయా |
స్మరద్భిరివ తద్వైరమింద్రియైరేవ నిర్జితః ||
స్మరద్భిరివ తద్వైరమింద్రియైరేవ నిర్జితః ||
VERSE #20
క్రియతామవిరోధశ్చ రాఘవేణేతి యన్మయా |
ఉచ్యమానో న గృహ్ణాసి తస్యేయం వ్యుష్టిరాగతా ||
ఉచ్యమానో న గృహ్ణాసి తస్యేయం వ్యుష్టిరాగతా ||
VERSE #21
అకస్మాచ్చాభికామో'సి సీతాం రాక్షసపుంగవ |
ఐశ్వర్యస్య వినాశాయ దేహస్య స్వజనస్య చ ||
ఐశ్వర్యస్య వినాశాయ దేహస్య స్వజనస్య చ ||
VERSE #22
అరుంధత్యా విశిష్టాం తాం రోహిణ్యాశ్చాపి దుర్మతే |
సీతాం ధర్షయతా మాన్యాం త్వయా హ్యసదృశం కృతమ్ ||
సీతాం ధర్షయతా మాన్యాం త్వయా హ్యసదృశం కృతమ్ ||
VERSE #23
వసుధాయాశ్చ వసుధాం శ్రియః శ్రీం భర్తృవత్సలామ్ |
సీతాం సర్వానవద్యాంగీమరణ్యే విజనే శుభామ్ ||
సీతాం సర్వానవద్యాంగీమరణ్యే విజనే శుభామ్ ||
VERSE #24
ఆనయిత్వా తు తాం దీనాం ఛద్మనా''త్మస్వదూషణ |
అప్రాప్య చైవ తం కామం మైథిలీసంగమే కృతమ్ ||
అప్రాప్య చైవ తం కామం మైథిలీసంగమే కృతమ్ ||
VERSE #25
పతివ్రతాయాస్తపసా నూనం దగ్ధో'సి మే ప్రభో |
తదైవ యన్న దగ్ధస్త్వం ధర్షయంస్తనుమధ్యమామ్ ||
తదైవ యన్న దగ్ధస్త్వం ధర్షయంస్తనుమధ్యమామ్ ||
VERSE #26
దేవా బిభ్యతి తే సర్వే సేంద్రాః సాగ్నిపురోగమాః |
అవశ్యమేవ లభతే ఫలం పాపస్య కర్మణః ||
అవశ్యమేవ లభతే ఫలం పాపస్య కర్మణః ||
VERSE #27
ఘోరం పర్యాగతే కాలే కర్తా నాస్త్యత్ర సంశయః |
శుభకృచ్ఛుభమాప్నోతి పాపకృత్పాపమశ్నుతే ||
శుభకృచ్ఛుభమాప్నోతి పాపకృత్పాపమశ్నుతే ||
VERSE #28
విభీషణః సుఖం ప్రాప్తస్త్వం ప్రాప్తః పాపమీదృశమ్ |
సంత్యన్యాః ప్రమదాస్తుభ్యం రూపేణాభ్యధికాస్తతః ||
సంత్యన్యాః ప్రమదాస్తుభ్యం రూపేణాభ్యధికాస్తతః ||
VERSE #29
అనంగవశమాపన్నస్త్వం తు మోహాన్న బుధ్యసే |
న కులేన న రూపేణ న దాక్షిణ్యేన మైథిలీ ||
న కులేన న రూపేణ న దాక్షిణ్యేన మైథిలీ ||
VERSE #30
మయా'ధికా వా తుల్యా వా త్వం తు మోహాన్న బుధ్యసే |
సర్వథా సర్వభూతానాం నాస్తి మృత్యురలక్షణః ||
సర్వథా సర్వభూతానాం నాస్తి మృత్యురలక్షణః ||
VERSE #31
తవ తావదయం మృత్యుర్మైథిలీకృతలక్షణః |
సీతానిమిత్తజో మృత్యుస్త్వయా దూరాదుపాహృతః ||
సీతానిమిత్తజో మృత్యుస్త్వయా దూరాదుపాహృతః ||
VERSE #32
మైథిలీ సహ రామేణ విశోకా విహరిష్యతి |
అల్పపుణ్యా త్వహం ఘోరే పతితా శోకసాగరే ||
అల్పపుణ్యా త్వహం ఘోరే పతితా శోకసాగరే ||
VERSE #33
కైలాసే మందరే మేరౌ తథా చైత్రరథే వనే |
దేవోద్యానేషు సర్వేషు విహృత్య సహితా త్వయా ||
దేవోద్యానేషు సర్వేషు విహృత్య సహితా త్వయా ||
VERSE #34
విమానేనానురూపేణ యా యామ్యతులయా శ్రియా |
పశ్యంతీ వివిధాందేశాంస్తాంస్తాంశ్చిత్రస్రగంబరా ||
పశ్యంతీ వివిధాందేశాంస్తాంస్తాంశ్చిత్రస్రగంబరా ||
VERSE #35
భ్రంశితా కామభోగేభ్యః సా'స్మి వీర వధాత్తవ |
సైవాన్యేవాస్మి సంవృత్తా ధిగ్రాజ్ఞాం చంచలాః శ్రియః ||
సైవాన్యేవాస్మి సంవృత్తా ధిగ్రాజ్ఞాం చంచలాః శ్రియః ||
VERSE #36
హా రాజన్సుకుమారం తే సుభ్రు సుత్వక్సమున్నసమ్ |
కాంతిశ్రీద్యుతిభిస్తుల్యమిందుపద్మదివాకరైః ||
కాంతిశ్రీద్యుతిభిస్తుల్యమిందుపద్మదివాకరైః ||
VERSE #37
కిరీటకూటోజ్జ్వలితం తామ్రాస్యం దీప్తకుండలమ్ |
మదవ్యాకులలోలాక్షం భూత్వా యత్పానభూమిషు ||
మదవ్యాకులలోలాక్షం భూత్వా యత్పానభూమిషు ||
VERSE #38
వివిధస్రగ్ధరం చారు వల్గుస్మితకథం శుభమ్ |
తదేవాద్య తవేదం హి వక్త్రం న భ్రాజతే ప్రభో ||
తదేవాద్య తవేదం హి వక్త్రం న భ్రాజతే ప్రభో ||
VERSE #39
రామసాయకనిర్భిన్నం సిక్తం రుధిరవిస్రవైః |
విశీర్ణమేదోమస్తిష్కం రూక్షం స్యందనరేణుభిః ||
విశీర్ణమేదోమస్తిష్కం రూక్షం స్యందనరేణుభిః ||
VERSE #40
హా పశ్చిమా మే సంప్రాప్తా దశా వైధవ్యకారిణీ |
యా మయా''సీన్న సంబుద్ధా కదాచిదపి మందయా ||
యా మయా''సీన్న సంబుద్ధా కదాచిదపి మందయా ||
VERSE #41
పితా దానవరాజో మే భర్తా మే రాక్షసేశ్వరః |
పుత్రో మే శక్తనిర్జేతా ఇత్యేవం గర్వితా భృశమ్ ||
పుత్రో మే శక్తనిర్జేతా ఇత్యేవం గర్వితా భృశమ్ ||
VERSE #42
దృప్తారిమర్దనాః శూరాః ప్రఖ్యాతబలపౌరుషాః |
అకుతశ్చిద్భయా నాథా మమేత్యాసీన్మతిర్దృఢా ||
అకుతశ్చిద్భయా నాథా మమేత్యాసీన్మతిర్దృఢా ||
VERSE #43
తేషామేవంప్రభావానాం యుష్మాకం రాక్షసర్షభ |
కథం భయమసంబుద్ధం మానుషాదిదమాగతమ్ ||
కథం భయమసంబుద్ధం మానుషాదిదమాగతమ్ ||
VERSE #44
స్నిగ్ధేంద్రనీలనీలం తు ప్రాంశుశైలోపమం మహత్ |
కేయూరాంగదవైడూర్యముక్తాదామస్రగుజ్జ్వలమ్ ||
కేయూరాంగదవైడూర్యముక్తాదామస్రగుజ్జ్వలమ్ ||
VERSE #45
కాంతం విహారేష్వధికం దీప్తం సంగ్రామభూమిషు |
భాత్యాభరణభాభిర్యద్విద్యుద్భిరివ తోయదః ||
భాత్యాభరణభాభిర్యద్విద్యుద్భిరివ తోయదః ||
VERSE #46
తదేవాద్య శరీరం తే తీక్ష్ణైర్నైకైః శరైశ్చితమ్ |
పునర్దుర్లభసంస్పర్శం పరిష్వక్తుం న శక్యతే ||
పునర్దుర్లభసంస్పర్శం పరిష్వక్తుం న శక్యతే ||
VERSE #47
శ్వావిధః శలలైర్యద్వద్బాణైర్లగ్నైర్నిరంతరమ్ |
స్వర్పితైర్మర్మసు భృశం సంఛిన్నస్నాయుబంధనమ్ ||
స్వర్పితైర్మర్మసు భృశం సంఛిన్నస్నాయుబంధనమ్ ||
VERSE #48
క్షితౌ నిపతితం రాజన్ శ్యావం రుధిరసచ్ఛవి |
వజ్రప్రహారాభిహతో వికీర్ణ ఇవ పర్వతః ||
వజ్రప్రహారాభిహతో వికీర్ణ ఇవ పర్వతః ||
VERSE #49
హా స్వప్నః సత్యమేవేదం త్వం రామేణ కథం హతః |
త్వం మృత్యోరపి మృత్యుః స్యాః కథం మృత్యువశం గతః ||
త్వం మృత్యోరపి మృత్యుః స్యాః కథం మృత్యువశం గతః ||
VERSE #50
త్రైలోక్యవసుభోక్తారం త్రైలోక్యోద్వేగదం మహత్ |
జేతారం లోకపాలానాం క్షేప్తారం శంకరస్య చ ||
జేతారం లోకపాలానాం క్షేప్తారం శంకరస్య చ ||
VERSE #51
దృప్తానాం నిగృహీతారమావిష్కృతపరాక్రమమ్ |
లోకక్షోభయితారం చ నాదైర్భూతవిరావిణమ్ ||
లోకక్షోభయితారం చ నాదైర్భూతవిరావిణమ్ ||
VERSE #52
ఓజసా దృప్తవాక్యానాం వక్తారం రిపుసన్నిధౌ |
స్వయూథభృత్యవర్గాణాం గోప్తారం భీమకర్మణామ్ ||
స్వయూథభృత్యవర్గాణాం గోప్తారం భీమకర్మణామ్ ||
VERSE #53
హంతారం దానవేంద్రాణాం యక్షాణాం చ సహస్రశః |
నివాతకవచానాం చ సంగ్రహీతారమీశ్వరమ్ ||
నివాతకవచానాం చ సంగ్రహీతారమీశ్వరమ్ ||
VERSE #54
నైకయజ్ఞవిలోప్తారం త్రాతారం స్వజనస్య చ |
ధర్మవ్యవస్థాభేత్తారం మాయాస్రష్టారమాహవే ||
ధర్మవ్యవస్థాభేత్తారం మాయాస్రష్టారమాహవే ||
VERSE #55
దేవాసురనృకన్యానామాహర్తారం తతస్తతః |
శత్రుస్త్రీశోకదాతారం నేతారం స్వజనస్య చ ||
శత్రుస్త్రీశోకదాతారం నేతారం స్వజనస్య చ ||
VERSE #56
లంకాద్వీపస్య గోప్తారం కర్తారం భీమకర్మణామ్ |
అస్మాకం కామభోగానాం దాతారం రథినాం వరమ్ ||
అస్మాకం కామభోగానాం దాతారం రథినాం వరమ్ ||
VERSE #57
ఏవంప్రభావం భర్తారం దృష్ట్వా రామేణ పాతితమ్ |
స్థిరా'స్మి యా దేహమిమం ధారయామి హతప్రియా ||
స్థిరా'స్మి యా దేహమిమం ధారయామి హతప్రియా ||
VERSE #58
శయనేషు మహార్హేషు శయిత్వా రాక్షసేశ్వర |
ఇహ కస్మాత్ ప్రసుప్తో'సి ధరణ్యాం రేణుపాటలః ||
ఇహ కస్మాత్ ప్రసుప్తో'సి ధరణ్యాం రేణుపాటలః ||
VERSE #59
యదా మే తనయః శస్తో లక్ష్మణేనేంద్రజిద్యుధి |
తదాస్మ్యభిహితా తీవ్రమద్య త్వస్మిన్నిపాతితా ||
తదాస్మ్యభిహితా తీవ్రమద్య త్వస్మిన్నిపాతితా ||
VERSE #60
నాహం బంధుజనైర్హీనా హీనా నాథేన తు త్వయా |
విహీనా కామభోగైశ్చ శోచిష్యే శాశ్వతీః సమాః ||
విహీనా కామభోగైశ్చ శోచిష్యే శాశ్వతీః సమాః ||
VERSE #61
ప్రపన్నో దీర్ఘమధ్వానం రాజన్నద్యాసి దుర్గమమ్ |
నయ మామపి దుఃఖార్తాం న జీవిష్యే త్వయా వినా ||
నయ మామపి దుఃఖార్తాం న జీవిష్యే త్వయా వినా ||
VERSE #62
కస్మాత్త్వం మాం విహాయేహ కృపణాం గంతుమిచ్ఛసి |
దీనాం విలపితైర్మందాం కిం వా మాం నాభిభాషసే ||
దీనాం విలపితైర్మందాం కిం వా మాం నాభిభాషసే ||
VERSE #63
దృష్ట్వా న ఖల్వసి క్రుద్ధో మామిహానవకుంఠితామ్ |
నిర్గతాం నగరద్వారాత్పద్భ్యామేవాగతాం ప్రభో ||
నిర్గతాం నగరద్వారాత్పద్భ్యామేవాగతాం ప్రభో ||
VERSE #64
పశ్యేష్టదార దారాంస్తే భ్రష్టలజ్జావకుంఠితాన్ |
బహిర్నిష్పతితాన్సర్వాన్కథం దృష్ట్వా న కుప్యసి ||
బహిర్నిష్పతితాన్సర్వాన్కథం దృష్ట్వా న కుప్యసి ||
VERSE #65
అయం క్రీడాసహాయస్తే నాథ లాలప్యతే జనః |
న చైనమాశ్వాసయసే కిం వా న బహుమన్యసే ||
న చైనమాశ్వాసయసే కిం వా న బహుమన్యసే ||
VERSE #66
యాస్త్వయా విధవా రాజన్కృతా నైకాః కులస్త్రియః |
పతివ్రతా ధర్మపరా గురుశుశ్రూషణే రతాః ||
పతివ్రతా ధర్మపరా గురుశుశ్రూషణే రతాః ||
VERSE #67
తాభిః శోకాభితప్తాభిః శప్తః పరవశం గతః |
త్వయా విప్రకృతాభిర్యత్తదా శప్తం తదాగతమ్ ||
త్వయా విప్రకృతాభిర్యత్తదా శప్తం తదాగతమ్ ||
VERSE #68
ప్రవాదః సత్య ఏవాయం త్వాం ప్రతి ప్రాయశో నృప |
పతివ్రతానాం నాకస్మాత్పతంత్యశ్రూణి భూతలే ||
పతివ్రతానాం నాకస్మాత్పతంత్యశ్రూణి భూతలే ||
VERSE #69
కథం చ నామ తే రాజఁల్లోకానాక్రమ్య తేజసా |
నారీచౌర్యమిదం క్షుద్రం కృతం శౌండీర్యమానినా ||
నారీచౌర్యమిదం క్షుద్రం కృతం శౌండీర్యమానినా ||
VERSE #70
అపనీయాశ్రమాద్రామం యన్మృగచ్ఛద్మనా త్వయా |
ఆనీతా రామపత్నీ సా తత్తే కాతర్యలక్షణమ్ ||
ఆనీతా రామపత్నీ సా తత్తే కాతర్యలక్షణమ్ ||
VERSE #71
కాతర్యం చ న తే యుద్ధే కదాచిత్సంస్మరామ్యహమ్ |
తత్తు భాగ్యవిపర్యాసాన్నూనం తే పక్వలక్షణమ్ ||
తత్తు భాగ్యవిపర్యాసాన్నూనం తే పక్వలక్షణమ్ ||
VERSE #72
అతీతానాగతార్థజ్ఞో వర్తమానవిచక్షణః |
మైథిలీమాహృతాం దృష్ట్వా ధ్యాత్వా నిశ్వస్య చాయతమ్ ||
మైథిలీమాహృతాం దృష్ట్వా ధ్యాత్వా నిశ్వస్య చాయతమ్ ||
VERSE #73
సత్యవాక్స మహాభాగో దేవరో మే యదబ్రవీత్ |
సో'యం రాక్షసముఖ్యానాం వినాశః పర్యుపస్థితః ||
సో'యం రాక్షసముఖ్యానాం వినాశః పర్యుపస్థితః ||
VERSE #74
కామక్రోధసముత్థేన వ్యసనేన ప్రసంగినా |
నిర్వృత్తస్త్వత్కృతే'నర్థః సో'యం మూలహరో మహాన్ ||
నిర్వృత్తస్త్వత్కృతే'నర్థః సో'యం మూలహరో మహాన్ ||
VERSE #75
త్వయా కృతమిదం సర్వమనాథం రక్షసాం కులమ్ |
న హి త్వం శోచితవ్యో మే ప్రఖ్యాతబలపౌరుషః ||
న హి త్వం శోచితవ్యో మే ప్రఖ్యాతబలపౌరుషః ||
VERSE #76
స్త్రీస్వభావాత్తు మే బుద్ధిః కారుణ్యే పరివర్తతే |
సుకృతం దుష్కృతం చ త్వం గృహీత్వా స్వాం గతిం గతః ||
సుకృతం దుష్కృతం చ త్వం గృహీత్వా స్వాం గతిం గతః ||
VERSE #77
ఆత్మానమనుశోచామి త్వద్వియోగేన దుఃఖితా |
సుహృదాం హితకామానాం న శ్రుతం వచనం త్వయా ||
సుహృదాం హితకామానాం న శ్రుతం వచనం త్వయా ||
VERSE #78
భ్రాతౄణాం చాపి కార్త్స్న్యేన హితముక్తం త్వయా'నఘ |
హేత్వర్థయుక్తం విధివచ్ఛ్రేయస్కరమదారుణమ్ ||
హేత్వర్థయుక్తం విధివచ్ఛ్రేయస్కరమదారుణమ్ ||
VERSE #79
విభీషణేనాభిహితం న కృతం హేతుమత్త్వయా |
మారీచకుంభకర్ణాభ్యాం వాక్యం మమ పితుస్తదా ||
మారీచకుంభకర్ణాభ్యాం వాక్యం మమ పితుస్తదా ||
VERSE #80
న శ్రుతం వీర్యమత్తేన తస్యేదం ఫలమీదృశమ్ |
నీలజీమూతసంకాశ పీతాంబర శుభాంగద ||
నీలజీమూతసంకాశ పీతాంబర శుభాంగద ||
VERSE #81
స్వగాత్రాణి వినిక్షిప్య కిం శేషే రుధిరాప్లుతః |
ప్రసుప్త ఇవ శోకార్తాం కిం మాం న ప్రతిభాషసే ||
ప్రసుప్త ఇవ శోకార్తాం కిం మాం న ప్రతిభాషసే ||
VERSE #82
మహావీర్యస్య దక్షస్య సంయుగేష్వపలాయినః |
యాతుధానస్య దౌహిత్ర కిం చ మాం నాభ్యుదీక్షసే ||
యాతుధానస్య దౌహిత్ర కిం చ మాం నాభ్యుదీక్షసే ||
VERSE #83
ఉత్తిష్ఠోత్తిష్ఠ కిం శేషే ప్రాప్తే పరిభవే నవే |
అద్య వై నిర్భయా లంకాం ప్రవిష్టాః సూర్యరశ్మయః ||
అద్య వై నిర్భయా లంకాం ప్రవిష్టాః సూర్యరశ్మయః ||
VERSE #84
యేన సూదయసే శత్రూన్సమరే సూర్యవర్చసా |
వజ్రో వజ్రధరస్యేవ సో'యం తే సతతార్చితః ||
వజ్రో వజ్రధరస్యేవ సో'యం తే సతతార్చితః ||
VERSE #85
రణే శత్రుప్రహరణో హేమజాలపరిష్కృతః |
పరిఘో వ్యవకీర్ణస్తే బాణైశ్ఛిన్నః సహస్రధా ||
పరిఘో వ్యవకీర్ణస్తే బాణైశ్ఛిన్నః సహస్రధా ||
VERSE #86
ప్రియామివోపగుహ్య త్వం శేషే సమరమేదినీమ్ |
అప్రియామివ కస్మాచ్చ మాం నేచ్ఛస్యభిభాషితుమ్ ||
అప్రియామివ కస్మాచ్చ మాం నేచ్ఛస్యభిభాషితుమ్ ||
VERSE #87
ధిగస్తు హృదయం యస్యా మమేదం న సహస్రధా |
త్వయి పంచత్వమాపన్నే ఫలతే శోకపీడితమ్ ||
త్వయి పంచత్వమాపన్నే ఫలతే శోకపీడితమ్ ||
VERSE #88
ఇత్యేవం విలపంత్యేవ బాష్పవ్యాకులలోచనా |
స్నేహావస్కన్నహృదయా దేవీ మోహముపాగమత్ ||
స్నేహావస్కన్నహృదయా దేవీ మోహముపాగమత్ ||
VERSE #89
కశ్మలాభిహతా సన్నా బభౌ సా రావణోరసి |
సంధ్యా'నురక్తే జలదే దీప్తా విద్యుదివాసితే ||
సంధ్యా'నురక్తే జలదే దీప్తా విద్యుదివాసితే ||
VERSE #90
తథాగతాం సముత్పత్య సపత్న్యస్తా భృశాతురాః |
పర్యవస్థాపయామాసూ రుదంత్యో రుదతీం భృశమ్ ||
పర్యవస్థాపయామాసూ రుదంత్యో రుదతీం భృశమ్ ||
VERSE #91
న తే సువిదితా దేవి లోకానాం స్థితిరధ్రువా |
దశావిభాగపర్యాయే రాజ్ఞాం చంచలయా శ్రియా ||
దశావిభాగపర్యాయే రాజ్ఞాం చంచలయా శ్రియా ||
VERSE #92
ఇత్యేవముచ్యమానా సా సశబ్దం ప్రరురోద హ |
స్నాపయంతీ త్వభిముఖౌ స్తనావస్రాంబువిస్రవైః ||
స్నాపయంతీ త్వభిముఖౌ స్తనావస్రాంబువిస్రవైః ||
VERSE #93
ఏతస్మిన్నంతరే రామో విభీషణమువాచ హ |
సంస్కారః క్రియతాం భ్రాతుః స్త్రియశ్చైతా నివర్తయ ||
సంస్కారః క్రియతాం భ్రాతుః స్త్రియశ్చైతా నివర్తయ ||
VERSE #94
తం ప్రశ్రితస్తతో రామం శ్రుతవాక్యో విభీషణః |
విమృశ్య బుద్ధ్యా ధర్మజ్ఞో ధర్మార్థసహితం వచః ||
విమృశ్య బుద్ధ్యా ధర్మజ్ఞో ధర్మార్థసహితం వచః ||
VERSE #95
రామస్యైవానువృత్త్యర్థముత్తరం ప్రత్యభాషత |
త్యక్తధర్మవ్రతం క్రూరం నృశంసమనృతం తథా ||
త్యక్తధర్మవ్రతం క్రూరం నృశంసమనృతం తథా ||
VERSE #96
నాహమర్హో'స్మి సంస్కర్తుం పరదారాభిమర్శినమ్ |
భ్రాతృరూపో హి మే శత్రురేష సర్వాహితే రతః ||
భ్రాతృరూపో హి మే శత్రురేష సర్వాహితే రతః ||
VERSE #97
రావణో నార్హతే పూజాం పూజ్యో'పి గురుగౌరవాత్ |
నృశంస ఇతి మాం కామం వక్ష్యంతి మనుజా భువి ||
నృశంస ఇతి మాం కామం వక్ష్యంతి మనుజా భువి ||
VERSE #98
శ్రుత్వా తస్యాగుణాన్సర్వే వక్ష్యంతి సుకృతం పునః |
తచ్ఛ్రుత్వా పరమప్రీతో రామో ధర్మభృతాం వరః ||
తచ్ఛ్రుత్వా పరమప్రీతో రామో ధర్మభృతాం వరః ||
VERSE #99
విభీషణమువాచేదం వాక్యజ్ఞో వాక్యకోవిదమ్ |
తవాపి మే ప్రియం కార్యం త్వత్ప్రభావాచ్చ మే జితమ్ ||
తవాపి మే ప్రియం కార్యం త్వత్ప్రభావాచ్చ మే జితమ్ ||
VERSE #100
అవశ్యం తు క్షమం వాచ్యో మయా త్వం రాక్షసేశ్వరః |
అధర్మానృతసంయుక్తః కామం త్వేష నిశాచరః ||
అధర్మానృతసంయుక్తః కామం త్వేష నిశాచరః ||
VERSE #101
తేజస్వీ బలవాన్ శూరో సంయుగేషు చ నిత్యశః |
శతక్రతుముఖైర్దేవైః శ్రూయతే న పరాజితః ||
శతక్రతుముఖైర్దేవైః శ్రూయతే న పరాజితః ||
VERSE #102
మహాత్మా బలసంపన్నో రావణో లోకరావణః |
మరణాంతాని వైరాణి నిర్వృత్తం నః ప్రయోజనమ్ ||
మరణాంతాని వైరాణి నిర్వృత్తం నః ప్రయోజనమ్ ||
VERSE #103
క్రియతామస్య సంస్కారో మమాప్యేష యథా తవ |
త్వత్సకాశాద్దశగ్రీవః సంస్కారం విధిపూర్వకమ్ ||
త్వత్సకాశాద్దశగ్రీవః సంస్కారం విధిపూర్వకమ్ ||
VERSE #104
ప్రాప్తుమర్హతి ధర్మజ్ఞ త్వం యశోభాగ్భవిష్యసి |
రాఘవస్య వచః శ్రుత్వా త్వరమాణో విభీషణః ||
రాఘవస్య వచః శ్రుత్వా త్వరమాణో విభీషణః ||
VERSE #105
సంస్కారేణానురూపేణ యోజయామాస రావణమ్ |
చితాం చందనకాష్ఠానాం పద్మకోశీరసంవృతామ్ ||
చితాం చందనకాష్ఠానాం పద్మకోశీరసంవృతామ్ ||
VERSE #106
బ్రాహ్మ్యా సంవేశయాంచక్రూ రాంకవాస్తరణావృతామ్ |
వర్తతే వేదవిహితో రాజ్ఞో వై పశ్చిమః క్రతుః ||
వర్తతే వేదవిహితో రాజ్ఞో వై పశ్చిమః క్రతుః ||
VERSE #107
ప్రచక్రూ రాక్షసేంద్రస్య పితృమేధమనుక్రమమ్ |
వేదిం చ దక్షిణప్రాచ్యాం యథాస్థానం చ పావకమ్ ||
వేదిం చ దక్షిణప్రాచ్యాం యథాస్థానం చ పావకమ్ ||
VERSE #108
పృషదాజ్యేన సంపూర్ణం స్రువం సర్వే ప్రచిక్షిపుః |
పాదయోః శకటం ప్రాదురంతరూర్వోరులూఖలమ్ ||
పాదయోః శకటం ప్రాదురంతరూర్వోరులూఖలమ్ ||
VERSE #109
దారుపాత్రాణి సర్వాణి అరణిం చోత్తరారణిమ్ |
దత్త్వా తు ముసలం చాన్యద్యథాస్థానం విచక్షణాః ||
దత్త్వా తు ముసలం చాన్యద్యథాస్థానం విచక్షణాః ||
VERSE #110
శాస్త్రదృష్టేన విధినా మహర్షివిహితేన చ |
తత్ర మేధ్యం పశుం హత్వా రాక్షసేంద్రస్య రాక్షసాః ||
తత్ర మేధ్యం పశుం హత్వా రాక్షసేంద్రస్య రాక్షసాః ||
VERSE #111
పరిస్తరణికాం రాజ్ఞో ఘృతాక్తాం సమవేశయన్ |
గంధైర్మాల్యైరలంకృత్య రావణం దీనమానసాః ||
గంధైర్మాల్యైరలంకృత్య రావణం దీనమానసాః ||
VERSE #112
విభీషణసహాయాస్తే వస్త్రైశ్చ వివిధైరపి |
లాజైశ్చావకిరంతి స్మ బాష్పపూర్ణముఖాస్తదా ||
లాజైశ్చావకిరంతి స్మ బాష్పపూర్ణముఖాస్తదా ||
VERSE #113
దదౌ చ పావకం తస్య విధియుక్తం విభీషణః |
స్నాత్వా చైవార్ద్రవస్త్రేణ తిలాందూర్వాభిమిశ్రితాన్ ||
స్నాత్వా చైవార్ద్రవస్త్రేణ తిలాందూర్వాభిమిశ్రితాన్ ||
VERSE #114
ఉదకేన చ సంమిశ్రాన్ప్రదాయ విధిపూర్వకమ్ |
ప్రదాయ చోదకం తస్మై మూర్ధ్నా చైనం నమస్య చ ||
ప్రదాయ చోదకం తస్మై మూర్ధ్నా చైనం నమస్య చ ||
VERSE #115
తాః స్త్రియో'నునయామాస సాంత్వముక్త్వా పునఃపునః |
గమ్యతామితి తాః సర్వా వివిశుర్నగరం తదా ||
గమ్యతామితి తాః సర్వా వివిశుర్నగరం తదా ||
VERSE #116
ప్రవిష్టాసు చ సర్వాసు రాక్షసీషు విభీషణః |
రామపార్శ్వముపాగమ్య తదా'తిష్ఠద్వినీతవత్ ||
రామపార్శ్వముపాగమ్య తదా'తిష్ఠద్వినీతవత్ ||
VERSE #117
రామో'పి సహ సైన్యేన ససుగ్రీవః సలక్ష్మణః |
హర్షం లేభే రిపుం హత్వా యథా వృత్రం శతక్రతుః ||
హర్షం లేభే రిపుం హత్వా యథా వృత్రం శతక్రతుః ||
VERSE #118
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే చతుర్దశోత్తరశతతమః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
యుద్ధకాండ పంచదశోత్తరశతతమః సర్గః (౧౧౫)
సంపూర్ణ
సంపూర్ణ
VERSE #119
శ్రీవాల్మీకి రామాయణ యుద్ధకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Yuddha Kanda Sarga 114 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.