📖 Valmiki Ramayanam

Yuddha Kanda Sarga 89

Language: Sanskrit / Vedic

Script: Devanagari / Telugu

← Previous Yuddha Kanda Sarga 88 📚 Table of Contents Next → Yuddha Kanda Sarga 90

VERSE #1

వాల్మీకి రామాయణం
యుద్ధకాండ
|| సౌమిత్రిసంధుక్షణమ్ ||

VERSE #2

తతః శరం దాశరథిః సంధాయామిత్రకర్శనః |
ససర్జ రాక్షసేంద్రాయ క్రుద్ధః సర్ప ఇవ శ్వసన్ ||

VERSE #3

తస్య జ్యాతలనిర్ఘోషం స శ్రుత్వా రావణాత్మజః |
వివర్ణవదనో భూత్వా లక్ష్మణం సముదైక్షత ||

VERSE #4

తం వివర్ణముఖం దృష్ట్వా రాక్షసం రావణాత్మజమ్ |
సౌమిత్రిం యుద్ధసంయుక్తం ప్రత్యువాచ విభీషణః ||

VERSE #5

నిమిత్తాన్యనుపశ్యామి యాన్యస్మిన్రావణాత్మజే |
త్వర తేన మహాబోహో భగ్న ఏష న సంశయః ||

VERSE #6

తతః సంధాయ సౌమిత్రిర్బాణానగ్నిశిఖోపమాన్ |
ముమోచ నిశితాంస్తస్మిన్ సర్పానివ మహావిషాన్ ||

VERSE #7

శక్రాశనిసమస్పర్శైర్లక్ష్మణేనాహతః శరైః |
ముహూర్తమభవన్మూఢః సర్వసంక్షుభితేంద్రియః ||

VERSE #8

ఉపలభ్య ముహూర్తేన సంజ్ఞాం ప్రత్యాగతేంద్రియః |
దదర్శావస్థితం వీరం వీరో దశరథాత్మజమ్ ||

VERSE #9

సో'భిచక్రామ సౌమిత్రిం రోషాత్సంరక్తలోచనః |
అబ్రవీచ్చైనమాసాద్య పునః స పరుషం వచః ||

VERSE #10

కిం న స్మరసి తద్యుద్ధే ప్రథమే మత్పరాక్రమమ్ |
నిబద్ధస్త్వం సహ భ్రాత్రా యదా భువి వివేష్టసే ||

VERSE #11

యువాం ఖలు మహాయుద్ధే శక్రాశనిసమైః శరైః |
శాయితౌ ప్రథమం భూమౌ విసంజ్ఞౌ సపురఃసరౌ ||

VERSE #12

స్మృతిర్వా నాస్తి తే మన్యే వ్యక్తం వా యమసాదనమ్ |
గంతుమిచ్ఛసి యస్మాత్త్వం మాం ధర్షయితుమిచ్ఛసి ||

VERSE #13

యది తే ప్రథమే యుద్ధే న దృష్టో మత్పరాక్రమః |
అద్య తే దర్శయిష్యామి తిష్ఠేదానీం వ్యవస్థితః ||

VERSE #14

ఇత్యుక్త్వా సప్తభిర్బాణైరభివివ్యాధ లక్ష్మణమ్ |
దశభిస్తు హనూమంతం తీక్ష్ణధారైః శరోత్తమైః ||

VERSE #15

తతః శరశతేనైవ సుప్రయుక్తేన వీర్యవాన్ |
క్రోధాద్ద్విగుణసంరబ్ధో నిర్బిభేద విభీషణమ్ ||

VERSE #16

తద్దృష్ట్వేంద్రజితా కర్మ కృతం రామానుజస్తదా |
అచింతయిత్వా ప్రహసన్నైతత్కించిదితి బ్రువన్ ||

VERSE #17

ముమోచ స శరాన్ఘోరాన్సంగృహ్య నరపుంగవః |
అభీతవదనః క్రుద్ధో రావణిం లక్ష్మణో యుధి ||

VERSE #18

నైవం రణగతాః శూరాః ప్రహరంతే నిశాచర |
లఘవశ్చాల్పవీర్యాశ్చ సుఖా హీమే శరాస్తవ ||

VERSE #19

నైవం శూరాస్తు యుధ్యంతే సమరే జయకాంక్షిణః |
ఇత్యేవం తం బ్రువాణస్తు శరవర్షైరవాకిరత్ ||

VERSE #20

తస్య బాణైః సువిధ్వస్తం కవచం హేమభూషితమ్ |
వ్యశీర్యత రథోపస్థే తారాజాలమివాంబరాత్ ||

VERSE #21

విధూతవర్మా నారాచైర్బభూవ స కృతవ్రణః |
ఇంద్రజిత్సమరే వీరః ప్రరూఢ ఇవ సానుమాన్ ||

VERSE #22

తతః శరసహస్రేణ సంక్రుద్ధో రావణాత్మజః |
బిభేద సమరే వీరం లక్ష్మణం భీమవిక్రమః ||

VERSE #23

వ్యశీర్యత మహాదివ్యం కవచం లక్ష్మణస్య చ |
కృతప్రతికృతాన్యోన్యం బభూవతురభిద్రుతౌ ||

VERSE #24

అభీక్ష్ణం నిశ్వసంతౌ తౌ యుద్ధ్యేతాం తుములం యుధి |
శరసంకృత్తసర్వాంగౌ సర్వతో రుధిరోక్షితౌ ||

VERSE #25

సుదీర్ఘకాలం తౌ వీరావన్యోన్యం నిశితైః శరైః |
తతక్షతుర్మహాత్మానౌ రణకర్మవిశారదౌ ||

VERSE #26

బభూవతుశ్చాత్మజయే యత్తౌ భీమపరాక్రమౌ |
తౌ శరౌఘైస్తదా కీర్ణౌ నికృత్తకవచధ్వజౌ ||

VERSE #27

స్రవంతౌ రుధిరం చోష్ణం జలం ప్రస్రవణావివ |
శరవర్షం తతో ఘోరం ముంచతోర్భీమనిస్వనమ్ ||

VERSE #28

సాసారయోరివాకాశే నీలయోః కాలమేఘయోః |
తయోరథ మహాన్కాలో వ్యత్యయాద్యుధ్యమానయోః ||

VERSE #29

న చ తౌ యుద్ధవైముఖ్యం శ్రమం వా'ప్యుపజగ్మతుః |
అస్త్రాణ్యస్త్రవిదాం శ్రేష్ఠౌ దర్శయంతౌ పునఃపునః ||

VERSE #30

శరానుచ్చావచాకారానంతరిక్షే బబంధతుః |
వ్యపేతదోషమస్యంతౌ లఘు చిత్రం చ సుష్ఠు చ ||

VERSE #31

ఉభౌ తౌ తుములం ఘోరం చక్రతుర్నరరాక్షసౌ |
తయోః పృథక్పృథగ్భీమః శుశ్రువే తలనిఃస్వనః ||

VERSE #32

ప్రకంపయజ్జనం ఘోరో నిర్ఘాత ఇవ దారుణః |
స తయోర్భ్రాజతే శబ్దస్తదా సమరసక్తయోః ||

VERSE #33

సుఘోరయోర్నిష్టనతోర్గగనే మేఘయోర్యథా |
సువర్ణపుంఖైర్నారాచైర్బలవంతౌ కృతవ్రణౌ ||

VERSE #34

ప్రసుస్రువాతే రుధిరం కీర్తిమంతౌ జయే ధృతౌ |
తే గాత్రయోర్నిపతితా రుక్మపుంఖాః శరా యుధి ||

VERSE #35

అసృఙ్నద్ధా వినిష్పత్య వివిశుర్ధరణీతలమ్ |
అన్యే సునిశితైః శస్త్రైరాకాశే సంజఘట్టిరే ||

VERSE #36

బభంజుశ్చిచ్ఛిదుశ్చాన్యే తయోర్బాణాః సహస్రశః |
స బభూవ రణో ఘోరస్తయోర్బాణమయశ్చయః ||

VERSE #37

అగ్నిభ్యామివ దీప్తాభ్యాం సత్రే కుశమయశ్చయః |
తయోః కృతవ్రణౌ దేహౌ శుశుభాతే మహాత్మనోః ||

VERSE #38

సపుష్పావివ నిష్పత్రౌ వనే శాల్మలికింశుకౌ |
చక్రతుస్తుములం ఘోరం సన్నిపాతం ముహుర్ముహుః ||

VERSE #39

ఇంద్రజిల్లక్ష్మణశ్చైవ పరస్పరవధైషిణౌ |
లక్ష్మణో రావణిం యుద్ధే రావణిశ్చాపి లక్ష్మణమ్ ||

VERSE #40

అన్యోన్యం తావభిఘ్నంతౌ న శ్రమం ప్రత్యపద్యతామ్ |
బాణజాలైః శరీరస్థైరవగాఢైస్తరస్వినౌ ||

VERSE #41

శుశుభాతే మహావీర్యౌ ప్రరూఢావివ పర్వతౌ |
తయో రుధిరసిక్తాని సంవృతాని శరైర్భృశమ్ ||

VERSE #42

బభ్రాజుః సర్వగాత్రాణి జ్వలంత ఇవ పావకాః |
తయోరథ మహాన్కాలో వ్యత్యయాద్యుధ్యమానయోః |
న చ తౌ యుద్ధవైముఖ్యం శ్రమం వా'ప్యుపజగ్మతుః ||

🪷

అథ సమరపరిశ్రమం నిహంతుం

VERSE #43

సమరముఖేష్వజితస్య లక్ష్మణస్య |
ప్రియహితముపపాదయన్మహౌజాః
సమరముపేత్య విభీషణో'వతస్థే ||

VERSE #44

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే ఏకోననవతితమః సర్గః ||

📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance

యుద్ధకాండ నవతితమః సర్గః (౯౦)
సంపూర్ణ

VERSE #45

శ్రీవాల్మీకి రామాయణ యుద్ధకాండ

🪷

పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)

🕊️

ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ

నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.

🌅

శుభ ముహూర్తం

బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.

📿

జప సంఖ్యా నియమం

నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.

📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)

Yuddha Kanda Sarga 89 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.

🪷

చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace): Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.

🛡️

దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being): Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.

✨

భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment): Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.

🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)

🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)

Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).

🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)

Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.

📜 సంప్రదాయ ప్రశస్తి (Scholarly Context):

Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.

← Previous Yuddha Kanda Sarga 88 Next → Yuddha Kanda Sarga 90

Sacred Work	Valmiki Ramayanam
Language	Sanskrit / Telugu

అథ సమరపరిశ్రమం నిహంతుం

పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)

మరిన్ని ప్రముఖ స్తోత్రాలు & మంత్రాలు (Explore Popular Sacred Chants)

📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)

🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)

🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)

🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)

🕉️ Related Sacred Texts & Chants

Narayaneeyam Dasakam 27

Sri Varahi Dwadasa Nama Stotram

Kishkindha Kanda Sarga 52

Kishkindha Kanda Sarga 30