Yuddha Kanda Sarga 69
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
యుద్ధకాండ
|| నరాంతకవధః ||
యుద్ధకాండ
|| నరాంతకవధః ||
VERSE #2
ఏవం విలపమానస్య రావణస్య దురాత్మనః |
శ్రుత్వా శోకాభితప్తస్య త్రిశిరా వాక్యమబ్రవీత్ ||
శ్రుత్వా శోకాభితప్తస్య త్రిశిరా వాక్యమబ్రవీత్ ||
VERSE #3
ఏవమేవ మహావీర్యో హతో నస్తాతమధ్యమః |
న తు సత్పురుషా రాజన్విలపంతి యథా భవాన్ ||
న తు సత్పురుషా రాజన్విలపంతి యథా భవాన్ ||
VERSE #4
నూనం త్రిభువనస్యాపి పర్యాప్తస్త్వమసి ప్రభో |
స కస్మాత్ప్రాకృత ఇవ శోచస్యాత్మానమీదృశమ్ ||
స కస్మాత్ప్రాకృత ఇవ శోచస్యాత్మానమీదృశమ్ ||
VERSE #5
బ్రహ్మదత్తాస్తి తే శక్తిః కవచః సాయకో ధనుః |
సహస్రఖరసంయుక్తో రథో మేఘస్వనో మహాన్ ||
సహస్రఖరసంయుక్తో రథో మేఘస్వనో మహాన్ ||
VERSE #6
త్వయా'సకృద్విశస్త్రేణ విశస్తా దేవదానవాః |
స సర్వాయుధసంపన్నో రాఘవం శాస్తుమర్హసి ||
స సర్వాయుధసంపన్నో రాఘవం శాస్తుమర్హసి ||
VERSE #7
కామం తిష్ఠ మహారాజ నిర్గమిష్యామ్యహం రణమ్ |
ఉద్ధరిష్యామి తే శత్రూన్ గరుడః పన్నగానివ ||
ఉద్ధరిష్యామి తే శత్రూన్ గరుడః పన్నగానివ ||
VERSE #8
శంబరో దేవరాజేన నరకో విష్ణునా యథా |
తథా'ద్య శయితా రామో మయా యుధి నిపాతితః ||
తథా'ద్య శయితా రామో మయా యుధి నిపాతితః ||
VERSE #9
శ్రుత్వా త్రిశిరసో వాక్యం రావణో రాక్షసాధిపః |
పునర్జాతమివాత్మానం మన్యతే కాలచోదితః ||
పునర్జాతమివాత్మానం మన్యతే కాలచోదితః ||
VERSE #10
శ్రుత్వా త్రిశిరసో వాక్యం దేవాంతకనరాంతకౌ |
అతికాయశ్చ తేజస్వీ బభూవుర్యుద్ధహర్షితాః ||
అతికాయశ్చ తేజస్వీ బభూవుర్యుద్ధహర్షితాః ||
VERSE #11
తతో'హమహమిత్యేవ గర్జంతో నైరృతర్షభాః |
రావణస్య సుతా వీరాః శక్రతుల్యపరాక్రమాః ||
రావణస్య సుతా వీరాః శక్రతుల్యపరాక్రమాః ||
VERSE #12
అంతరిక్షగతాః సర్వే సర్వే మాయావిశారదాః |
సర్వే త్రిదశదర్పఘ్నాః సర్వే చ రణదుర్జయాః ||
సర్వే త్రిదశదర్పఘ్నాః సర్వే చ రణదుర్జయాః ||
VERSE #13
సర్వే సుబలసంపన్నాః సర్వే విస్తీర్ణకీర్తయః |
సర్వే సమరమాసాద్య న శ్రూయంతే పరాజితాః ||
సర్వే సమరమాసాద్య న శ్రూయంతే పరాజితాః ||
VERSE #14
దేవైరపి సగంధర్వైః సకిన్నరమహోరగైః |
సర్వే చ విదుషో వీరాః సర్వే యుద్ధవిశారదాః |
సర్వే ప్రవరవిజ్ఞానాః సర్వే లబ్ధవరాస్తథా ||
సర్వే చ విదుషో వీరాః సర్వే యుద్ధవిశారదాః |
సర్వే ప్రవరవిజ్ఞానాః సర్వే లబ్ధవరాస్తథా ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స తైస్తదా భాస్కరతుల్యవర్చసైః
VERSE #15
సుతైర్వృతః శత్రుబలప్రమర్దనైః |
రరాజ రాజా మఘవాన్యథా'మరైః
వృతో మహాదానవదర్పనాశనైః ||
రరాజ రాజా మఘవాన్యథా'మరైః
వృతో మహాదానవదర్పనాశనైః ||
VERSE #16
స పుత్రాన్సంపరిష్వజ్య భూషయిత్వా చ భూషణైః |
ఆశీర్భిశ్చ ప్రశస్తాభిః ప్రేషయామాస సంయుగే ||
ఆశీర్భిశ్చ ప్రశస్తాభిః ప్రేషయామాస సంయుగే ||
VERSE #17
యుద్ధోన్మత్తం చ మత్తం చ భ్రాతరౌ చాపి రావణః |
రక్షణార్థం కుమారాణాం ప్రేషయామాస సంయుగే ||
రక్షణార్థం కుమారాణాం ప్రేషయామాస సంయుగే ||
VERSE #18
తే'భివాద్య మహాత్మానం రావణం రిపురావణమ్ |
కృత్వా ప్రదక్షిణం చైవ మహాకాయాః ప్రతస్థిరే ||
కృత్వా ప్రదక్షిణం చైవ మహాకాయాః ప్రతస్థిరే ||
VERSE #19
సర్వౌషధీభిర్గంధైశ్చ సమాలభ్య మహాబలాః |
నిర్జగ్ముర్నైరృతశ్రేష్ఠాః షడేతే యుద్ధకాంక్షిణః ||
నిర్జగ్ముర్నైరృతశ్రేష్ఠాః షడేతే యుద్ధకాంక్షిణః ||
VERSE #20
త్రిశిరాశ్చాతికాయశ్చ దేవాంతకనరాంతకౌ |
మహోదరమహాపార్శ్వో నిర్జగ్ముః కాలచోదితాః ||
మహోదరమహాపార్శ్వో నిర్జగ్ముః కాలచోదితాః ||
VERSE #21
తతః సుదర్శనం నామ నీలజీమూతసన్నిభమ్ |
ఐరావతకులే జాతమారురోహ మహోదరః ||
ఐరావతకులే జాతమారురోహ మహోదరః ||
VERSE #22
సర్వాయుధసమాయుక్తం తూణీభిశ్చ స్వలంకృతమ్ |
రరాజ గజమాస్థాయ సవితేవాస్తమూర్ధని ||
రరాజ గజమాస్థాయ సవితేవాస్తమూర్ధని ||
VERSE #23
హయోత్తమసమాయుక్తం సర్వాయుధసమాకులమ్ |
ఆరురోహ రథశ్రేష్ఠం త్రిశిరా రావణాత్మజః ||
ఆరురోహ రథశ్రేష్ఠం త్రిశిరా రావణాత్మజః ||
VERSE #24
త్రిశిరా రథమాస్థాయ విరరాజ ధనుర్ధరః |
సవిద్యుదుల్కః శైలాగ్రే సేంద్రచాప ఇవాంబుదః ||
సవిద్యుదుల్కః శైలాగ్రే సేంద్రచాప ఇవాంబుదః ||
VERSE #25
త్రిభిః కిరీటైః శుశుభే త్రిశిరాః స రథోత్తమే |
హిమవానివ శైలేంద్రస్త్రిభిః కాంచనపర్వతైః ||
హిమవానివ శైలేంద్రస్త్రిభిః కాంచనపర్వతైః ||
VERSE #26
అతికాయో'పి తేజస్వీ రాక్షసేంద్రసుతస్తదా |
ఆరురోహ రథశ్రేష్ఠం శ్రేష్ఠః సర్వధనుష్మతామ్ ||
ఆరురోహ రథశ్రేష్ఠం శ్రేష్ఠః సర్వధనుష్మతామ్ ||
VERSE #27
సుచక్రాక్షం సుసంయుక్తం స్వనుకర్షం సుకూబరమ్ |
తూణీబాణాసనైర్దీప్తం ప్రాసాసిపరిఘాకులమ్ ||
తూణీబాణాసనైర్దీప్తం ప్రాసాసిపరిఘాకులమ్ ||
VERSE #28
స కాంచనవిచిత్రేణ ముకుటేన విరాజతా |
భూషణైశ్చ బభౌ మేరుః కిరణైరివ భాసయన్ ||
భూషణైశ్చ బభౌ మేరుః కిరణైరివ భాసయన్ ||
VERSE #29
స రరాజ రథే తస్మిన్రాజసూనుర్మహాబలః |
వృతో నైరృతశార్దూలైర్వజ్రపాణిరివామరైః ||
వృతో నైరృతశార్దూలైర్వజ్రపాణిరివామరైః ||
VERSE #30
హయముచ్చైఃశ్రవఃప్రఖ్యం శ్వేతం కనకభూషణమ్ |
మనోజవం మహాకాయమారురోహ నరాంతకః ||
మనోజవం మహాకాయమారురోహ నరాంతకః ||
VERSE #31
గృహీత్వా ప్రాసముల్కాభం విరరాజ నరాంతకః |
శక్తిమాదాయ తేజస్వీ గుహః శిఖిగతో యథా ||
శక్తిమాదాయ తేజస్వీ గుహః శిఖిగతో యథా ||
VERSE #32
దేవాంతకః సమాదాయ పరిఘం వజ్రభూషణమ్ |
పరిగృహ్య గిరిం దోర్భ్యాం వపుర్విష్ణోర్విడంబయన్ ||
పరిగృహ్య గిరిం దోర్భ్యాం వపుర్విష్ణోర్విడంబయన్ ||
VERSE #33
మహాపార్శ్వో మహాకాయో గదామాదాయ వీర్యవాన్ |
విరరాజ గదాపాణిః కుబేర ఇవ సంయుగే ||
విరరాజ గదాపాణిః కుబేర ఇవ సంయుగే ||
VERSE #34
ప్రతస్థిరే మహాత్మానో బలైరప్రతిమైర్వృతాః |
సురా ఇవామరావత్యా బలైరప్రతిమైర్వృతాః ||
సురా ఇవామరావత్యా బలైరప్రతిమైర్వృతాః ||
VERSE #35
తాన్గజైశ్చ తురంగైశ్చ రథైశ్చాంబుదనిస్వనైః |
అనుజగ్ముర్మహాత్మానో రాక్షసాః ప్రవరాయుధాః ||
అనుజగ్ముర్మహాత్మానో రాక్షసాః ప్రవరాయుధాః ||
VERSE #36
తే విరేజుర్మహాత్మానః కుమారాః సూర్యవర్చసః |
కిరీటినః శ్రియా జుష్టా గ్రహా దీప్తా ఇవాంబరే ||
కిరీటినః శ్రియా జుష్టా గ్రహా దీప్తా ఇవాంబరే ||
VERSE #37
ప్రగృహీతా బభౌ తేషాం శస్త్రాణామావలిః సితా |
శారదాభ్రప్రతీకాశా హంసావలిరివాంబరే ||
శారదాభ్రప్రతీకాశా హంసావలిరివాంబరే ||
VERSE #38
మరణం వాపి నిశ్చిత్య శత్రూణాం వా పరాజయమ్ |
ఇతి కృత్వా మతిం వీరా నిర్జగ్ముః సంయుగార్థినః ||
ఇతి కృత్వా మతిం వీరా నిర్జగ్ముః సంయుగార్థినః ||
VERSE #39
జగర్జుశ్చ ప్రణేదుశ్చ చిక్షిపుశ్చాపి సాయకాన్ |
జగృహుశ్చాపి తే వీరా నిర్యాంతో యుద్ధదుర్మదాః ||
జగృహుశ్చాపి తే వీరా నిర్యాంతో యుద్ధదుర్మదాః ||
VERSE #40
క్ష్వేలితాస్ఫోటనినదైశ్చచాల చ వసుంధరా |
రక్షసాం సింహనాదైశ్చ పుస్ఫోటేవ తదా'ంబరమ్ ||
రక్షసాం సింహనాదైశ్చ పుస్ఫోటేవ తదా'ంబరమ్ ||
VERSE #41
తే'భినిష్క్రమ్య ముదితా రాక్షసేంద్రా మహాబలాః |
దదృశుర్వానరానీకం సముద్యతశిలానగమ్ ||
దదృశుర్వానరానీకం సముద్యతశిలానగమ్ ||
VERSE #42
హరయోపి మహాత్మానో దదృశుర్నైరృతం బలమ్ |
హస్త్యశ్వరథసంబాధం కింకిణీశతనాదితమ్ ||
హస్త్యశ్వరథసంబాధం కింకిణీశతనాదితమ్ ||
VERSE #43
నీలజీమూతసంకాశం సముద్యతమహాయుధమ్ |
దీప్తానలరవిప్రఖ్యైః సర్వతో నైరృతైర్వృతమ్ ||
దీప్తానలరవిప్రఖ్యైః సర్వతో నైరృతైర్వృతమ్ ||
VERSE #44
తద్దృష్ట్వా బలమాయాంతం లబ్ధలక్షాః ప్లవంగమాః |
సముద్యతమహాశైలాః సంప్రణేదుర్మహాబలాః |
అమృష్యమాణా రక్షాంసి ప్రతినర్దంతి వానరాః ||
సముద్యతమహాశైలాః సంప్రణేదుర్మహాబలాః |
అమృష్యమాణా రక్షాంసి ప్రతినర్దంతి వానరాః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతః సముద్ఘుష్టరవం నిశమ్య
VERSE #45
రక్షోగణా వానరయూథపానామ్ |
అమృష్యమాణాః పరహర్షముగ్రం
మహాబలా భీమతరం వినేదుః ||
అమృష్యమాణాః పరహర్షముగ్రం
మహాబలా భీమతరం వినేదుః ||
VERSE #46
తే రాక్షసబలం ఘోరం ప్రవిశ్య హరియూథపాః |
విచేరురుద్యతైః శైలైర్నగాః శిఖరిణో యథా ||
విచేరురుద్యతైః శైలైర్నగాః శిఖరిణో యథా ||
VERSE #47
కేచిదాకాశమావిశ్య కేచిదుర్వ్యాం ప్లవంగమాః |
రక్షఃసైన్యేషు సంక్రుద్ధాశ్చేరుర్ద్రుమశిలాయుధాః ||
రక్షఃసైన్యేషు సంక్రుద్ధాశ్చేరుర్ద్రుమశిలాయుధాః ||
VERSE #48
ద్రుమాంశ్చ విపులస్కంధాన్గృహ్య వానరపుంగవాః |
తద్యుద్ధమభవద్ఘోరం రక్షోవానరసంకులమ్ ||
తద్యుద్ధమభవద్ఘోరం రక్షోవానరసంకులమ్ ||
VERSE #49
తే పాదపశిలాశైలైశ్చక్రుర్వృష్టిమనూపమామ్ |
బాణౌఘైర్వార్యమాణాశ్చ హరయో భీమవిక్రమాః ||
బాణౌఘైర్వార్యమాణాశ్చ హరయో భీమవిక్రమాః ||
VERSE #50
సింహనాదాన్వినేదుశ్చ రణే వానరరాక్షసాః |
శిలాభిశ్చూర్ణయామాసుర్యాతుధానాన్ ప్లవంగమాః ||
శిలాభిశ్చూర్ణయామాసుర్యాతుధానాన్ ప్లవంగమాః ||
VERSE #51
నిజఘ్నుః సంయుగే క్రుద్ధాః కవచాభరణావృతాన్ |
కేచిద్రథగతాన్వీరాన్గజవాజిగతానపి ||
కేచిద్రథగతాన్వీరాన్గజవాజిగతానపి ||
VERSE #52
నిజఘ్నుః సహసాప్లుత్య యాతుధానాన్ ప్లవంగమాః |
శైలశృంగాచితాంగాశ్చ ముష్టిభిర్వాంతలోచనాః ||
శైలశృంగాచితాంగాశ్చ ముష్టిభిర్వాంతలోచనాః ||
VERSE #53
చేరుః పేతుశ్చ నేదుశ్చ తత్ర రాక్షసపుంగవాః |
రాక్షసాశ్చ శరైస్తీక్ష్ణైర్బిభిదుః కపికుంజరాన్ ||
రాక్షసాశ్చ శరైస్తీక్ష్ణైర్బిభిదుః కపికుంజరాన్ ||
VERSE #54
శూలముద్గరఖడ్గైశ్చ జఘ్నుః ప్రాసైశ్చ శక్తిభిః |
అన్యోన్యం పాతయామాసుః పరస్పరజయైషిణః ||
అన్యోన్యం పాతయామాసుః పరస్పరజయైషిణః ||
VERSE #55
రిపుశోణితదిగ్ధాంగాస్తత్ర వానరరాక్షసాః |
తతః శైలైశ్చ ఖడ్గైశ్చ విసృష్టైర్హరిరాక్షసైః ||
తతః శైలైశ్చ ఖడ్గైశ్చ విసృష్టైర్హరిరాక్షసైః ||
VERSE #56
ముహూర్తేనావృతా భూమిరభవచ్ఛోణితాప్లుతా |
వికీర్ణపర్వతాకారై రక్షోభిరరిమర్దనైః ||
వికీర్ణపర్వతాకారై రక్షోభిరరిమర్దనైః ||
VERSE #57
ఆసీద్వసుమతీ పూర్ణా తదా యుద్ధమదాన్వితైః |
ఆక్షిప్తాః క్షిప్యమాణాశ్చ భగ్నశూలాశ్చ వానరైః ||
ఆక్షిప్తాః క్షిప్యమాణాశ్చ భగ్నశూలాశ్చ వానరైః ||
VERSE #58
పునరంగైస్తథా చక్రురాసన్నా యుద్ధమద్భుతమ్ |
వానరాన్వానరైరేవ జఘ్నుస్తే రజనీచరాః ||
వానరాన్వానరైరేవ జఘ్నుస్తే రజనీచరాః ||
VERSE #59
రాక్షసాన్రాక్షసైరేవ జఘ్నుస్తే వానరా అపి |
ఆక్షిప్య చ శిలాస్తేషాం నిజఘ్నూ రాక్షసా హరీన్ ||
ఆక్షిప్య చ శిలాస్తేషాం నిజఘ్నూ రాక్షసా హరీన్ ||
VERSE #60
తేషాం చాచ్ఛిద్య శస్త్రాణి జఘ్నూ రక్షాంసి వానరాః |
నిజఘ్నుః శైలశూలాస్త్రైర్బిభిదుశ్చ పరస్పరమ్ ||
నిజఘ్నుః శైలశూలాస్త్రైర్బిభిదుశ్చ పరస్పరమ్ ||
VERSE #61
సింహనాదాన్వినేదుశ్చ రణే వానరరాక్షసాః |
ఛిన్నవర్మతనుత్రాణా రాక్షసా వానరైర్హతాః ||
ఛిన్నవర్మతనుత్రాణా రాక్షసా వానరైర్హతాః ||
VERSE #62
రుధిరం ప్రస్రుతాస్తత్ర రససారమివ ద్రుమాః |
రథేన చ రథం చాపి వారణేనైవ వారణమ్ ||
రథేన చ రథం చాపి వారణేనైవ వారణమ్ ||
VERSE #63
హయేన చ హయం కేచిన్నిజఘ్నుర్వానరా రణే |
ప్రహృష్టమనసః సర్వే ప్రగృహీతమనఃశిలాః ||
ప్రహృష్టమనసః సర్వే ప్రగృహీతమనఃశిలాః ||
VERSE #64
హరయో రాక్షసాన్జఘ్నుర్ద్రుమైశ్చ బహుశాఖిభిః |
తద్యుద్ధమభవద్ఘోరం రక్షోవానరసంకులమ్ ||
తద్యుద్ధమభవద్ఘోరం రక్షోవానరసంకులమ్ ||
VERSE #65
క్షురప్రైరర్ధచంద్రైశ్చ భల్లైశ్చ నిశితైః శరైః |
రాక్షసా వానరేంద్రాణాం చిచ్ఛిదుః పాదపాన్ శిలాః ||
రాక్షసా వానరేంద్రాణాం చిచ్ఛిదుః పాదపాన్ శిలాః ||
VERSE #66
వికీర్ణైః పర్వతాగ్రైశ్చ ద్రుమైశ్ఛిన్నైశ్చ సంయుగే |
హతైశ్చ కపిరక్షోబిర్దుర్గమా వసుధా'భవత్ ||
హతైశ్చ కపిరక్షోబిర్దుర్గమా వసుధా'భవత్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తే వానరా గర్వితహృష్టచేష్టాః
VERSE #67
సంగ్రామమాసాద్య భయం విముచ్య |
యుద్ధం తు సర్వే సహ రాక్షసైస్తైః
నానాయుధాశ్చక్రురదీనసత్త్వాః ||
యుద్ధం తు సర్వే సహ రాక్షసైస్తైః
నానాయుధాశ్చక్రురదీనసత్త్వాః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తస్మిన్ప్రవృత్తే తుములే విమర్దే
VERSE #68
ప్రహృష్యమాణేషు వలీముఖేషు |
నిపాత్యమానేషు చ రాక్షసేషు
మహర్షయో దేవగణాశ్చ నేదుః ||
నిపాత్యమానేషు చ రాక్షసేషు
మహర్షయో దేవగణాశ్చ నేదుః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతో హయం మారుతతుల్యవేగం
VERSE #69
ఆరుహ్య శక్తిం నిశితాం ప్రగృహ్య |
నరాంతకో వానరరాజసైన్యం
మహార్ణవం మీన ఇవావివేశ ||
నరాంతకో వానరరాజసైన్యం
మహార్ణవం మీన ఇవావివేశ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స వానరాన్ సప్తశతాని వీరః
VERSE #70
ప్రాసేన దీప్తేన వినిర్బిభేద |
ఏకక్షణేనేంద్రరిపుర్మహాత్మా
జఘాన సైన్యం హరిపుంగవానామ్ ||
ఏకక్షణేనేంద్రరిపుర్మహాత్మా
జఘాన సైన్యం హరిపుంగవానామ్ ||
VERSE #71
దదృశుశ్చ మహాత్మానం హయపృష్ఠే ప్రతిష్ఠితమ్ |
చరంతం హరిసైన్యేషు విద్యాధరమహర్షయః ||
చరంతం హరిసైన్యేషు విద్యాధరమహర్షయః ||
VERSE #72
స తస్య దదృశే మార్గో మాంసశోణితకర్దమః |
పతితైః పర్వతాకారైర్వానరైరభిసంవృతః ||
పతితైః పర్వతాకారైర్వానరైరభిసంవృతః ||
VERSE #73
యావద్విక్రమితుం బుద్ధిం చక్రుః ప్లవగపుంగవాః |
తావదేతానతిక్రమ్య నిర్బిభేద నరాంతకః ||
తావదేతానతిక్రమ్య నిర్బిభేద నరాంతకః ||
VERSE #74
జ్వలంతం ప్రాసముద్యమ్య సంగ్రామాగ్రే నరాంతకః |
దదాహ హరిసైన్యాని వనానీవ విభావసుః ||
దదాహ హరిసైన్యాని వనానీవ విభావసుః ||
VERSE #75
యావదుత్పాటయామాసుర్వృక్షాన్ శైలాన్వనౌకసః |
తావత్ప్రాసహతాః పేతుర్వజ్రకృత్తా ఇవాచలాః ||
తావత్ప్రాసహతాః పేతుర్వజ్రకృత్తా ఇవాచలాః ||
VERSE #76
దిక్షు సర్వాసు బలవాన్విచచార నరాంతకః |
ప్రమృద్నన్ సర్వతో యుద్ధే ప్రావృట్కాలే యథా'నిలః ||
ప్రమృద్నన్ సర్వతో యుద్ధే ప్రావృట్కాలే యథా'నిలః ||
VERSE #77
న శేకుర్ధావితుం వీరా న స్థాతుం స్పందితుం భయాత్ |
ఉత్పతంతం స్థితం యాంతం సర్వాన్వివ్యాధ వీర్యవాన్ ||
ఉత్పతంతం స్థితం యాంతం సర్వాన్వివ్యాధ వీర్యవాన్ ||
VERSE #78
ఏకేనాంతకకల్పేన ప్రాసేనాదిత్యతేజసా |
భిన్నాని హరిసైన్యాని నిపేతుర్ధరణీతలే ||
భిన్నాని హరిసైన్యాని నిపేతుర్ధరణీతలే ||
VERSE #79
వజ్రనిష్పేషసదృశం ప్రాసస్యాభినిపాతనమ్ |
న శేకుర్వానరాః సోఢుం తే వినేదుర్మహాస్వనమ్ ||
న శేకుర్వానరాః సోఢుం తే వినేదుర్మహాస్వనమ్ ||
VERSE #80
పతతాం హరివీరాణాం రూపాణి ప్రచకాశిరే |
వజ్రభిన్నాగ్రకూటానాం శైలానాం పతతామివ ||
వజ్రభిన్నాగ్రకూటానాం శైలానాం పతతామివ ||
VERSE #81
యే తు పూర్వం మహాత్మానః కుంభకర్ణేన పాతితాః |
తే స్వస్థా వానరశ్రేష్ఠాః సుగ్రీవముపతస్థిరే ||
తే స్వస్థా వానరశ్రేష్ఠాః సుగ్రీవముపతస్థిరే ||
VERSE #82
విప్రేక్షమాణః సుగ్రీవో దదర్శ హరివాహినీమ్ |
నరాంతకభయత్రస్తాం విద్రవంతీమితస్తతః ||
నరాంతకభయత్రస్తాం విద్రవంతీమితస్తతః ||
VERSE #83
విద్రుతాం వాహినీం దృష్ట్వా స దదర్శ నరాంతకమ్ |
గృహీతప్రాసమాయాంతం హయపృష్ఠే ప్రతిష్ఠితమ్ ||
గృహీతప్రాసమాయాంతం హయపృష్ఠే ప్రతిష్ఠితమ్ ||
VERSE #84
అథోవాచ మహాతేజాః సుగ్రీవో వానరాధిపః |
కుమారమంగదం వీరం శక్రతుల్యపరాక్రమమ్ ||
కుమారమంగదం వీరం శక్రతుల్యపరాక్రమమ్ ||
VERSE #85
గచ్ఛ త్వం రాక్షసం వీరో యో'సౌ తురగమాస్థితః |
క్షోభయంతం హరిబలం క్షిప్రం ప్రాణైర్వియోజయ ||
క్షోభయంతం హరిబలం క్షిప్రం ప్రాణైర్వియోజయ ||
VERSE #86
స భర్తుర్వచనం శ్రుత్వా నిష్పపాతాంగదస్తతః |
అనీకాన్మేఘసంకాశాన్మేఘానీకాదివాంశుమాన్ ||
అనీకాన్మేఘసంకాశాన్మేఘానీకాదివాంశుమాన్ ||
VERSE #87
శైలసంఘాతసంకాశో హరీణాముత్తమో'ంగదః |
రరాజాంగదసన్నద్ధః సధాతురివ పర్వతః ||
రరాజాంగదసన్నద్ధః సధాతురివ పర్వతః ||
VERSE #88
నిరాయుధో మహాతేజాః కేవలం నఖదంష్ట్రవాన్ |
నరాంతకమభిక్రమ్య వాలిపుత్రో'బ్రవీద్వచః ||
నరాంతకమభిక్రమ్య వాలిపుత్రో'బ్రవీద్వచః ||
VERSE #89
తిష్ఠ కిం ప్రాకృతైరేభిర్హరిభిస్త్వం కరిష్యసి |
అస్మిన్వజ్రసమస్పర్శం ప్రాసం క్షిప మమోరసి ||
అస్మిన్వజ్రసమస్పర్శం ప్రాసం క్షిప మమోరసి ||
VERSE #90
అంగదస్య వచః శ్రుత్వా ప్రచుక్రోధ నరాంతకః |
సందశ్య దశనైరోష్ఠం వినిశ్వస్య భుజంగవత్ |
అభిగమ్యాంగదం క్రుద్ధో వాలిపుత్రం నరాంతకః ||
సందశ్య దశనైరోష్ఠం వినిశ్వస్య భుజంగవత్ |
అభిగమ్యాంగదం క్రుద్ధో వాలిపుత్రం నరాంతకః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ప్రాసం సమావిధ్య తదా'ంగదాయ
VERSE #91
సముజ్జ్వలంతం సహసోత్ససర్జ |
స వాలిపుత్రోరసి వజ్రకల్పే
బభూవ భగ్నో న్యపతచ్చ భూమౌ ||
స వాలిపుత్రోరసి వజ్రకల్పే
బభూవ భగ్నో న్యపతచ్చ భూమౌ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తం ప్రాసమాలోక్య తదా విభగ్నం
VERSE #92
సుపర్ణకృత్తోరగభోగకల్పమ్ |
తలం సముద్యమ్య స వాలిపుత్రః
తురంగమం తస్య జఘాన మూర్ధ్ని ||
తలం సముద్యమ్య స వాలిపుత్రః
తురంగమం తస్య జఘాన మూర్ధ్ని ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
నిమగ్నతాలుః స్ఫుటితాక్షితారో
VERSE #93
నిష్క్రాంతజిహ్వో'చలసన్నికాశః |
స తస్య వాజీ నిపపాత భూమౌ
తలప్రహారేణ విశీర్ణమూర్ధా ||
స తస్య వాజీ నిపపాత భూమౌ
తలప్రహారేణ విశీర్ణమూర్ధా ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
నరాంతకః క్రోధవశం జగామ
VERSE #94
హతం తురంగం పతితం నిరీక్ష్య |
స ముష్టిముద్యమ్య మహాప్రభావో
జఘాన శీర్షే యుధి వాలిపుత్రమ్ ||
స ముష్టిముద్యమ్య మహాప్రభావో
జఘాన శీర్షే యుధి వాలిపుత్రమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అథాంగదో ముష్టివిభిన్నమూర్ధా
VERSE #95
సుస్రావ తీవ్రం రుధిరం భృశోష్ణమ్ |
ముహుర్విజజ్వాల ముమోహ చాపి
సంజ్ఞాం సమాసాద్య విసిష్మియే చ ||
ముహుర్విజజ్వాల ముమోహ చాపి
సంజ్ఞాం సమాసాద్య విసిష్మియే చ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అథాంగదో వజ్రసమానవేగం
VERSE #96
సంవర్త్య ముష్టిం గిరిశృంగకల్పమ్ |
నిపాతయామాస తదా మహాత్మా
నరాంతకస్యోరసి వాలిపుత్రః ||
నిపాతయామాస తదా మహాత్మా
నరాంతకస్యోరసి వాలిపుత్రః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స ముష్టినిష్పష్టవిభిన్నవక్షా
VERSE #97
జ్వాలావమచ్ఛోణితదిగ్ధగాత్రః |
నరాంతకో భూమితలే పపాత
యథా'చలో వజ్రనిపాతభగ్నః ||
నరాంతకో భూమితలే పపాత
యథా'చలో వజ్రనిపాతభగ్నః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అథాంతరిక్షే త్రిదశోత్తమానాం
VERSE #98
వనౌకసాం చైవ మహాప్రణాదః |
బభూవ తస్మిన్నిహతే'గ్ర్యవీరే
నరాంతకే వాలిసుతేన సంఖ్యే ||
బభూవ తస్మిన్నిహతే'గ్ర్యవీరే
నరాంతకే వాలిసుతేన సంఖ్యే ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అథాంగదో రామమనఃప్రహర్షణం
VERSE #99
సుదుష్కరం తత్కృతవాన్హి విక్రమమ్ |
విసిష్మియే సో'ప్యతివీర్యవిక్రమః
పునశ్చ యుద్ధే స బభూవ హర్షితః ||
విసిష్మియే సో'ప్యతివీర్యవిక్రమః
పునశ్చ యుద్ధే స బభూవ హర్షితః ||
VERSE #100
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే ఏకోనసప్తతితమః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
యుద్ధకాండ సప్తతితమః సర్గః (౭౦)
సంపూర్ణ
సంపూర్ణ
VERSE #101
శ్రీవాల్మీకి రామాయణ యుద్ధకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Yuddha Kanda Sarga 69 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.