Yuddha Kanda Sarga 61
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
యుద్ధకాండ
|| కుంభకర్ణవృత్తకథనమ్ ||
యుద్ధకాండ
|| కుంభకర్ణవృత్తకథనమ్ ||
VERSE #2
తతో రామో మహాతేజా ధనురాదాయ వీర్యవాన్ |
కిరీటినం మహాకాయం కుంభకర్ణం దదర్శ హ ||
కిరీటినం మహాకాయం కుంభకర్ణం దదర్శ హ ||
VERSE #3
తం దృష్ట్వా రాక్షసశ్రేష్ఠం పర్వతాకారదర్శనమ్ |
క్రమమాణమివాకాశం పురా నారాయణం ప్రభుమ్ ||
క్రమమాణమివాకాశం పురా నారాయణం ప్రభుమ్ ||
VERSE #4
సతోయాంబుదసంకాశం కాంచనాంగదభూషణమ్ |
దృష్ట్వా పునః ప్రదుద్రావ వానరాణాం మహాచమూః ||
దృష్ట్వా పునః ప్రదుద్రావ వానరాణాం మహాచమూః ||
VERSE #5
విద్రుతాం వాహినీం దృష్ట్వా వర్ధమానం చ రాక్షసమ్ |
సవిస్మయమిదం రామో విభీషణమువాచ హ ||
సవిస్మయమిదం రామో విభీషణమువాచ హ ||
VERSE #6
కో'సౌ పర్వతసంకాశః కిరీటీ హరిలోచనః |
లంకాయాం దృశ్యతే వీర సవిద్యుదివ తోయదః ||
లంకాయాం దృశ్యతే వీర సవిద్యుదివ తోయదః ||
VERSE #7
పృథివ్యాః కేతుభూతో'సౌ మహానేకో'త్ర దృశ్యతే |
యం దృష్ట్వా వానరాః సర్వే విద్రవంతి తతస్తతః ||
యం దృష్ట్వా వానరాః సర్వే విద్రవంతి తతస్తతః ||
VERSE #8
ఆచక్ష్వ మే మహాన్కో'సౌ రక్షో వా యది వా'సురః |
న మయైవంవిధం భూతం దృష్టపూర్వం కదాచన ||
న మయైవంవిధం భూతం దృష్టపూర్వం కదాచన ||
VERSE #9
స పృష్టో రాజపుత్రేణ రామేణాక్లిష్టకర్మణా |
విభీషణో మహాప్రాజ్ఞః కాకుత్స్థమిదమబ్రవీత్ ||
విభీషణో మహాప్రాజ్ఞః కాకుత్స్థమిదమబ్రవీత్ ||
VERSE #10
యేన వైవస్వతో యుద్ధే వాసవశ్చ పరాజితః |
సైష విశ్రవసః పుత్రః కుంభకర్ణః ప్రతాపవాన్ |
అస్య ప్రమాణాత్సదృశో రాక్షసో'న్యో న విద్యతే ||
సైష విశ్రవసః పుత్రః కుంభకర్ణః ప్రతాపవాన్ |
అస్య ప్రమాణాత్సదృశో రాక్షసో'న్యో న విద్యతే ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఏతేన దేవా యుధి దానవాశ్చ
VERSE #11
యక్షా భుజంగాః పిశితాశనాశ్చ |
గంధర్వవిద్యాధరకిన్నరాశ్చ
సహస్రశో రాఘవ సంప్రభగ్నాః ||
గంధర్వవిద్యాధరకిన్నరాశ్చ
సహస్రశో రాఘవ సంప్రభగ్నాః ||
VERSE #12
శూలపాణిం విరూపాక్షం కుంభకర్ణం మహాబలమ్ |
హంతుం న శేకుస్త్రిదశాః కాలో'యమితి మోహితాః ||
హంతుం న శేకుస్త్రిదశాః కాలో'యమితి మోహితాః ||
VERSE #13
ప్రకృత్యా హ్యేష తేజస్వీ కుంభకర్ణో మహాబలః |
అన్యేషాం రాక్షసేంద్రాణాం వరదానకృతం బలమ్ ||
అన్యేషాం రాక్షసేంద్రాణాం వరదానకృతం బలమ్ ||
VERSE #14
ఏతేన జాతమాత్రేణ క్షుధార్తేన మహాత్మనా |
భక్షితాని సహస్రాణి సత్త్వానాం సుబహూన్యపి ||
భక్షితాని సహస్రాణి సత్త్వానాం సుబహూన్యపి ||
VERSE #15
తేషు సంభక్ష్యమాణేషు ప్రజా భయనిపీడితాః |
యాంతిస్మ శరణం శక్రం తమప్యర్థం న్యవేదయన్ ||
యాంతిస్మ శరణం శక్రం తమప్యర్థం న్యవేదయన్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స కుంభకర్ణం కుపితో మహేంద్రో
VERSE #16
జఘాన వజ్రేణ శితేన వజ్రీ |
స శక్రవజ్రాభిహతో మహాత్మా
చచాల కోపాచ్చ భృశం ననాద ||
స శక్రవజ్రాభిహతో మహాత్మా
చచాల కోపాచ్చ భృశం ననాద ||
VERSE #17
తస్య నానద్యమానస్య కుంభకర్ణస్య ధీమతః |
శ్రుత్వా'తినాదం విత్రస్తా భూయో భూమిర్వితత్రసే ||
శ్రుత్వా'తినాదం విత్రస్తా భూయో భూమిర్వితత్రసే ||
VERSE #18
తత్ర కోపాన్మహేంద్రస్య కుంభకర్ణో మహాబలః |
వికృష్యైరావతాద్దంతం జఘానోరసి వాసవమ్ ||
వికృష్యైరావతాద్దంతం జఘానోరసి వాసవమ్ ||
VERSE #19
కుంభకర్ణప్రహారార్తో విజజ్వాల స వాసవః |
తతో విషేదుః సహసా దేవబ్రహ్మర్షిదానవాః ||
తతో విషేదుః సహసా దేవబ్రహ్మర్షిదానవాః ||
VERSE #20
ప్రజాభిః సహ శక్రశ్చ యయౌ స్థానం స్వయంభువః |
కుంభకర్ణస్య దౌరాత్మ్యం శశంసుస్తే ప్రజాపతేః ||
కుంభకర్ణస్య దౌరాత్మ్యం శశంసుస్తే ప్రజాపతేః ||
VERSE #21
ప్రజానాం భక్షణం చాపి దేవానాం చాపి ధర్షణమ్ |
ఆశ్రమధ్వంసనం చాపి పరస్త్రీహరణం భృశమ్ ||
ఆశ్రమధ్వంసనం చాపి పరస్త్రీహరణం భృశమ్ ||
VERSE #22
ఏవం ప్రజా యది త్వేష భక్షయిష్యతి నిత్యశః |
అచిరేణైవ కాలేన శూన్యో లోకో భవిష్యతి ||
అచిరేణైవ కాలేన శూన్యో లోకో భవిష్యతి ||
VERSE #23
వాసవస్య వచః శ్రుత్వా సర్వలోకపితామహః |
రక్షాంస్యావాహయామాస కుంభకర్ణం దదర్శ హ ||
రక్షాంస్యావాహయామాస కుంభకర్ణం దదర్శ హ ||
VERSE #24
కుంభకర్ణం సమీక్ష్యైవ వితత్రాస ప్రజాపతిః |
దృష్ట్వా విశ్వాస్య చైవేదం స్వయంభూరిదమబ్రవీత్ ||
దృష్ట్వా విశ్వాస్య చైవేదం స్వయంభూరిదమబ్రవీత్ ||
VERSE #25
ధ్రువం లోకవినాశాయ పౌలస్త్యేనాసి నిర్మితః |
తస్మాత్త్వమద్యప్రభృతి మృతకల్పః శయిష్యసే ||
తస్మాత్త్వమద్యప్రభృతి మృతకల్పః శయిష్యసే ||
VERSE #26
బ్రహ్మశాపాభిభూతో'థ నిపపాతాగ్రతః ప్రభోః |
తతః పరమసంభ్రాంతో రావణో వాక్యమబ్రవీత్ ||
తతః పరమసంభ్రాంతో రావణో వాక్యమబ్రవీత్ ||
VERSE #27
వివృద్ధః కాంచనో వృక్షః ఫలకాలే నికృత్యతే |
న నప్తారం స్వకం న్యాయ్యం శప్తుమేవం ప్రజాపతే ||
న నప్తారం స్వకం న్యాయ్యం శప్తుమేవం ప్రజాపతే ||
VERSE #28
న మిథ్యావచనశ్చ త్వం స్వప్స్యత్యేష న సంశయః |
కాలస్తు క్రియతామస్య శయనే జాగరే తథా ||
కాలస్తు క్రియతామస్య శయనే జాగరే తథా ||
VERSE #29
రావణస్య వచః శ్రుత్వా స్వయంభూరిదమబ్రవీత్ ||
VERSE #30
శయితా హ్యేష షణ్మాసానేకాహం జాగరిష్యతి |
ఏకేనాహ్నా త్వసౌ వీరశ్చరన్భూమిం బుభుక్షితః |
వ్యాత్తాస్యో భక్షయేల్లోకాన్సంక్రుద్ధ ఇవ పావకః ||
ఏకేనాహ్నా త్వసౌ వీరశ్చరన్భూమిం బుభుక్షితః |
వ్యాత్తాస్యో భక్షయేల్లోకాన్సంక్రుద్ధ ఇవ పావకః ||
VERSE #31
సో'సౌ వ్యసనమాపన్నః కుంభకర్ణమబోధయత్ |
త్వత్పరాక్రమభీతశ్చ రాజా సంప్రతి రావణః ||
త్వత్పరాక్రమభీతశ్చ రాజా సంప్రతి రావణః ||
VERSE #32
స ఏష నిర్గతో వీరః శిబిరాద్భీమవిక్రమః |
వానరాన్భృశసంక్రుద్ధో భక్షయన్పరిధావతి ||
వానరాన్భృశసంక్రుద్ధో భక్షయన్పరిధావతి ||
VERSE #33
కుంభకర్ణం సమీక్ష్యైవ హరయో'ద్య ప్రవిద్రుతాః |
కథమేనం రణే క్రుద్ధం వారయిష్యంతి వానరాః ||
కథమేనం రణే క్రుద్ధం వారయిష్యంతి వానరాః ||
VERSE #34
ఉచ్యంతాం వానరాః సర్వే యంత్రమేతత్సముచ్ఛ్రితమ్ |
ఇతి విజ్ఞాయ హరయో భవిష్యంతీహ నిర్భయాః ||
ఇతి విజ్ఞాయ హరయో భవిష్యంతీహ నిర్భయాః ||
VERSE #35
విభీషణవచః శ్రుత్వా హేతుమత్సుముఖేరితమ్ |
ఉవాచ రాఘవో వాక్యం నీలం సేనాపతిం తదా ||
ఉవాచ రాఘవో వాక్యం నీలం సేనాపతిం తదా ||
VERSE #36
గచ్ఛ సైన్యాని సర్వాణి వ్యూహ్య తిష్ఠస్వ పావకే |
ద్వారాణ్యాదాయ లంకాయాశ్చర్యాశ్చాప్యథ సంక్రమాన్ ||
ద్వారాణ్యాదాయ లంకాయాశ్చర్యాశ్చాప్యథ సంక్రమాన్ ||
VERSE #37
శైలశృంగాణి వృక్షాంశ్చ శిలాశ్చాప్యుపసంహర |
తిష్ఠంతు వానరాః సర్వే సాయుధాః శైలపాణయః ||
తిష్ఠంతు వానరాః సర్వే సాయుధాః శైలపాణయః ||
VERSE #38
రాఘవేణ సమాదిష్టో నీలో హరిచమూపతిః |
శశాస వానరానీకం యథావత్కపికుంజరః ||
శశాస వానరానీకం యథావత్కపికుంజరః ||
VERSE #39
తతో గవాక్షః శరభో హనుమానంగదస్తదా |
శైలశృంగాణి శైలాభా గృహీత్వా ద్వారమభ్యయుః ||
శైలశృంగాణి శైలాభా గృహీత్వా ద్వారమభ్యయుః ||
VERSE #40
రామవాక్యముపశ్రుత్య హరయో జితకాశినః |
పాదపైరర్దయన్వీరా వానరాః పరవాహినీమ్ ||
పాదపైరర్దయన్వీరా వానరాః పరవాహినీమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతో హరీణాం తదనీకముగ్రం
VERSE #41
రరాజ శైలోద్యతదీప్తహస్తమ్ |
గిరేః సమీపానుగతం యథైవ
మహన్మహాంభోధరజాలముగ్రమ్ ||
గిరేః సమీపానుగతం యథైవ
మహన్మహాంభోధరజాలముగ్రమ్ ||
VERSE #42
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే ఏకషష్టితమః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
యుద్ధకాండ ద్విషష్టితమః సర్గః (౬౨) >>
సంపూర్ణ
సంపూర్ణ
VERSE #43
శ్రీవాల్మీకి రామాయణ యుద్ధకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Yuddha Kanda Sarga 61 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.