Yuddha Kanda Sarga 63
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
యుద్ధకాండ
|| కుంభకర్ణానుశోకః ||
యుద్ధకాండ
|| కుంభకర్ణానుశోకః ||
VERSE #2
తస్య రాక్షసరాజస్య నిశమ్య పరిదేవితమ్ |
కుంభకర్ణో బభాషే'థ వచనం ప్రజహాస చ ||
కుంభకర్ణో బభాషే'థ వచనం ప్రజహాస చ ||
VERSE #3
దృష్టో దోషో హి యో'స్మాభిః పురా మంత్రవినిర్ణయే |
హితేష్వనభిరక్తేన సో'యమాసాదితస్త్వయా ||
హితేష్వనభిరక్తేన సో'యమాసాదితస్త్వయా ||
VERSE #4
శీఘ్రం ఖల్వభ్యుపేతం త్వాం ఫలం పాపస్య కర్మణః |
నిరయేష్వేవ పతనం యథా దుష్కృతకర్మణః ||
నిరయేష్వేవ పతనం యథా దుష్కృతకర్మణః ||
VERSE #5
ప్రథమం వై మహారాజ కృత్యమేతదచింతితమ్ |
కేవలం వీర్యదర్పేణ నానుబంధో విచారితః ||
కేవలం వీర్యదర్పేణ నానుబంధో విచారితః ||
VERSE #6
యః పశ్చాత్పూర్వకార్యాణి కుర్యాదైశ్వర్యమాస్థితః |
పూర్వం చోత్తరకార్యాణి న స వేద నయానయౌ || [చాపర]
పూర్వం చోత్తరకార్యాణి న స వేద నయానయౌ || [చాపర]
VERSE #7
దేశకాలవిహీనాని కర్మాణి విపరీతవత్ |
క్రియమాణాని దుష్యంతి హవీంష్యప్రయతేష్వివ ||
క్రియమాణాని దుష్యంతి హవీంష్యప్రయతేష్వివ ||
VERSE #8
త్రయాణాం పంచధా యోగం కర్మణాం యః ప్రపశ్యతి |
సచివైః సమయం కృత్వా స సభ్యే వర్తతే పథి ||
సచివైః సమయం కృత్వా స సభ్యే వర్తతే పథి ||
VERSE #9
యథాగమం చ యో రాజా సమయం విచికీర్షతి |
బుధ్యతే సచివాన్బుద్ధ్య సుహృదశ్చానుపశ్యతి ||
బుధ్యతే సచివాన్బుద్ధ్య సుహృదశ్చానుపశ్యతి ||
VERSE #10
ధర్మమర్థం చ కామం చ సర్వాన్వా రక్షసాం పతే |
భజేత పురుషః కాలే త్రీణి ద్వంద్వాని వా పునః ||
భజేత పురుషః కాలే త్రీణి ద్వంద్వాని వా పునః ||
VERSE #11
త్రిషు చైతేషు యచ్ఛ్రేష్ఠం శ్రుత్వా తన్నావబుధ్యతే |
రాజా వా రాజమాత్రో వా వ్యర్థం తస్య బహుశ్రుతమ్ ||
రాజా వా రాజమాత్రో వా వ్యర్థం తస్య బహుశ్రుతమ్ ||
VERSE #12
ఉపప్రదానం సాంత్వం వా భేదం కాలే చ విక్రమమ్ |
యోగం చ రక్షసాం శ్రేష్ఠ తావుభౌ చ నయానయౌ ||
యోగం చ రక్షసాం శ్రేష్ఠ తావుభౌ చ నయానయౌ ||
VERSE #13
కాలే ధర్మార్థకామాన్యః సమ్మంత్ర్య సచివైః సహ |
నిషేవేతాత్మవాఁల్లోకే న స వ్యసనమాప్నుయాత్ ||
నిషేవేతాత్మవాఁల్లోకే న స వ్యసనమాప్నుయాత్ ||
VERSE #14
హితానుబంధమాలోచ్య కార్యాకార్యమిహాత్మనః |
రాజా సహార్థతత్త్వజ్ఞైః సచివైః స హి జీవతి ||
రాజా సహార్థతత్త్వజ్ఞైః సచివైః స హి జీవతి ||
VERSE #15
అనభిజ్ఞాయ శాస్త్రార్థాన్పురుషాః పశుబుద్ధయః |
ప్రాగల్భ్యాద్వక్తుమిచ్ఛంతి మంత్రేష్వభ్యంతరీకృతాః ||
ప్రాగల్భ్యాద్వక్తుమిచ్ఛంతి మంత్రేష్వభ్యంతరీకృతాః ||
VERSE #16
అశాస్త్రవిదుషాం తేషాం న కార్యమహితం వచః |
అర్థశాస్త్రానభిజ్ఞానాం విపులాం శ్రియమిచ్ఛతామ్ ||
అర్థశాస్త్రానభిజ్ఞానాం విపులాం శ్రియమిచ్ఛతామ్ ||
VERSE #17
అహితం చ హితాకారం ధార్ష్ట్యాజ్జల్పంతి యే నరాః |
అవేక్ష్య మంత్రబాహ్యాస్తే కర్తవ్యాః కృత్యదూషణాః ||
అవేక్ష్య మంత్రబాహ్యాస్తే కర్తవ్యాః కృత్యదూషణాః ||
VERSE #18
వినాశయంతో భర్తారం సహితాః శత్రుభిర్బుధైః |
విపరీతాని కృత్యాని కారయంతీహ మంత్రిణః ||
విపరీతాని కృత్యాని కారయంతీహ మంత్రిణః ||
VERSE #19
తాన్భర్తా మిత్రసంకాశానమిత్రాన్మంత్రనిర్ణయే |
వ్యవహారేణ జానీయాత్సచివానుపసంహితాన్ ||
వ్యవహారేణ జానీయాత్సచివానుపసంహితాన్ ||
VERSE #20
చపలస్యేహ కృత్యాని సహసా'నుప్రధావతః |
ఛిద్రమన్యే ప్రపద్యంతే క్రౌంచస్య ఖమివ ద్విజాః ||
ఛిద్రమన్యే ప్రపద్యంతే క్రౌంచస్య ఖమివ ద్విజాః ||
VERSE #21
యో హి శత్రుమభిజ్ఞాయ నాత్మానమభిరక్షతి |
అవాప్నోతి హి సో'నర్థాన్ స్థానాచ్చ వ్యవరోప్యతే ||
అవాప్నోతి హి సో'నర్థాన్ స్థానాచ్చ వ్యవరోప్యతే ||
VERSE #22
యదుక్తమిహ తే పూర్వం ప్రియయామేనుజేన చ | [క్రియతా]
VERSE #23
తదేవ నో హితం కార్యం యదిచ్ఛసి చ తత్కురు ||
VERSE #24
తత్తు శ్రుత్వా దశగ్రీవః కుంభకర్ణస్య భాషితమ్ |
భ్రుకుటిం చైవ సంచక్రే క్రుద్ధశ్చైనమభాషత ||
భ్రుకుటిం చైవ సంచక్రే క్రుద్ధశ్చైనమభాషత ||
VERSE #25
మాన్యో గురురివాచార్యః కిం మాం త్వమనుశాససి |
కిమేవం వాక్ఛ్రమం కృత్వా కాలే యుక్తం విధీయతామ్ ||
కిమేవం వాక్ఛ్రమం కృత్వా కాలే యుక్తం విధీయతామ్ ||
VERSE #26
విభ్రమాచ్చిత్తమోహాద్వా బలవీర్యాశ్రయేణ వా |
నాభిపన్నమిదానీం యద్వ్యర్థాస్తస్య పునః కథాః ||
నాభిపన్నమిదానీం యద్వ్యర్థాస్తస్య పునః కథాః ||
VERSE #27
అస్మిన్కాలే తు యద్యుక్తం తదిదానీం విధీయతామ్ |
గతం తు నానుశోచంతి గతం తు గతమేవ హి ||
గతం తు నానుశోచంతి గతం తు గతమేవ హి ||
VERSE #28
మమాపనయజం దోషం విక్రమేణ సమీకురు |
యది ఖల్వస్తి మే స్నేహో విక్రమం వావగచ్ఛసి ||
యది ఖల్వస్తి మే స్నేహో విక్రమం వావగచ్ఛసి ||
VERSE #29
యది వా కార్యమేతత్తే హృది కార్యతమం మతమ్ |
స సుహృద్యో విపన్నార్థం దీనమభ్యవపద్యతే ||
స సుహృద్యో విపన్నార్థం దీనమభ్యవపద్యతే ||
VERSE #30
స బంధుర్యో'పనీతేషు సాహాయ్యాయోపకల్పతే |
తమథైవం బ్రువాణం తు వచనం ధీరదారుణమ్ ||
తమథైవం బ్రువాణం తు వచనం ధీరదారుణమ్ ||
VERSE #31
రుష్టో'యమితి విజ్ఞాయ శనైః శ్లక్ష్ణమువాచ హ |
అతీవ హి సమాలక్ష్య భ్రాతరం క్షుభితేంద్రియమ్ ||
అతీవ హి సమాలక్ష్య భ్రాతరం క్షుభితేంద్రియమ్ ||
VERSE #32
కుంభకర్ణః శనైర్వాక్యం బభాషే పరిసాంత్వయన్ |
అలం రాక్షసరాజేంద్ర సంతాపముపపద్యతే ||
అలం రాక్షసరాజేంద్ర సంతాపముపపద్యతే ||
VERSE #33
రోషం చ సంపరిత్యజ్య స్వస్థో భవితుమర్హసి |
నైతన్మనసి కర్తవ్యం మయి జీవతి పార్థివ ||
నైతన్మనసి కర్తవ్యం మయి జీవతి పార్థివ ||
VERSE #34
తమహం నాశయిష్యామి యత్కృతే పరితప్యసే |
అవశ్యం తు హితం వాచ్యం సర్వావస్థం మయా తవ ||
అవశ్యం తు హితం వాచ్యం సర్వావస్థం మయా తవ ||
VERSE #35
బంధుభావాదభిహితం భ్రాతృస్నేహాచ్చ పార్థివ |
సదృశం యత్తు కాలే'స్మిన్కర్తుం స్నిగ్ధేన బంధునా ||
సదృశం యత్తు కాలే'స్మిన్కర్తుం స్నిగ్ధేన బంధునా ||
VERSE #36
శత్రూణాం కదనం పశ్య క్రియమాణం మయా రణే |
అద్య పశ్య మహాబాహో మయా సమరమూర్ధని ||
అద్య పశ్య మహాబాహో మయా సమరమూర్ధని ||
VERSE #37
హతే రామే సహ భ్రాత్రా ద్రవంతీం హరివాహినీమ్ |
అద్య రామస్య తద్దృష్ట్వా మయా''నీతం రణాచ్ఛిరః ||
అద్య రామస్య తద్దృష్ట్వా మయా''నీతం రణాచ్ఛిరః ||
VERSE #38
సుఖీ భవ మహాబాహో సీతా భవతు దుఃఖితా |
అద్య రామస్య పశ్యంతు నిధనం సుమహత్ప్రియమ్ ||
అద్య రామస్య పశ్యంతు నిధనం సుమహత్ప్రియమ్ ||
VERSE #39
లంకాయాం రాక్షసాః సర్వే యే తే నిహతబాంధవాః |
అద్య శోకపరీతానాం స్వబంధువధకారణాత్ ||
అద్య శోకపరీతానాం స్వబంధువధకారణాత్ ||
VERSE #40
శత్రోర్యుధి వినాశేన కరోమ్యాస్రప్రమార్జనమ్ |
అద్య పర్వతసంకాశం ససూర్యమివ తోయదమ్ ||
అద్య పర్వతసంకాశం ససూర్యమివ తోయదమ్ ||
VERSE #41
వికీర్ణం పశ్య సమరే సుగ్రీవం ప్లవగోత్తమమ్ |
కథం త్వం రాక్షసైరేభిర్మయా చ పరిసాంత్వతః || [రక్షితః]
కథం త్వం రాక్షసైరేభిర్మయా చ పరిసాంత్వతః || [రక్షితః]
VERSE #42
జిఘాంసుభిర్దాశరథిం వ్యథసే త్వం సదా'నఘ |
అథ పూర్వం హతే తేన మయి త్వాం హంతి రాఘవః ||
అథ పూర్వం హతే తేన మయి త్వాం హంతి రాఘవః ||
VERSE #43
నాహమాత్మని సంతాపం గచ్ఛేయం రాక్షసాధిప |
కామం త్విదానీమపి మాం వ్యాదిశ త్వం పరంతప ||
కామం త్విదానీమపి మాం వ్యాదిశ త్వం పరంతప ||
VERSE #44
న పరః ప్రేషణీయస్తే యుద్ధాయాతులవిక్రమ |
అహముత్సాదయిష్యామి శత్రూంస్తవ మహాబల ||
అహముత్సాదయిష్యామి శత్రూంస్తవ మహాబల ||
VERSE #45
యది శక్రో యది యమో యది పావకమారుతౌ |
తానహం యోధయిష్యామి కుబేరవరుణావపి ||
తానహం యోధయిష్యామి కుబేరవరుణావపి ||
VERSE #46
గిరిమాత్రశరీరస్య శితశూలధరస్య మే |
నర్దతస్తీక్ష్ణదంష్ట్రస్య బిభీయాచ్చ పురందరః ||
నర్దతస్తీక్ష్ణదంష్ట్రస్య బిభీయాచ్చ పురందరః ||
VERSE #47
అథవా త్యక్తశస్త్రస్య మృద్గతస్తరసా రిపూన్ | [మృద్నతః]
VERSE #48
న మే ప్రతిముఖే స్థాతుం కశ్చిచ్ఛక్తో జిజీవిషుః ||
VERSE #49
నైవ శక్త్యా న గదయా నాసినా నిశితైః శరైః |
హస్తాభ్యామేవ సంరబ్ధో హనిష్యామ్యపి వజ్రిణమ్ ||
హస్తాభ్యామేవ సంరబ్ధో హనిష్యామ్యపి వజ్రిణమ్ ||
VERSE #50
యది మే ముష్టివేగం స రాఘవో'ద్య సహిష్యతే |
తతః పాస్యంతి బాణౌఘా రుధిరం రాఘవస్య తు ||
తతః పాస్యంతి బాణౌఘా రుధిరం రాఘవస్య తు ||
VERSE #51
చింతయా బాధ్యసే రాజన్కిమర్థం మయి తిష్ఠతి |
సో'హం శత్రువినాశాయ తవ నిర్యాతుముద్యతః ||
సో'హం శత్రువినాశాయ తవ నిర్యాతుముద్యతః ||
VERSE #52
ముంచ రామాద్భయం రాజన్హనిష్యామీహ సంయుగే |
రాఘవం లక్ష్మణం చైవ సుగ్రీవం చ మహాబలమ్ ||
రాఘవం లక్ష్మణం చైవ సుగ్రీవం చ మహాబలమ్ ||
VERSE #53
హనుమంతం చ రక్షోఘ్నం లంకా యేన ప్రదీపితా |
హరీంశ్చాపి హనిష్యామి సంయుగే సమవస్థితాన్ ||
హరీంశ్చాపి హనిష్యామి సంయుగే సమవస్థితాన్ ||
VERSE #54
అసాధారణమిచ్ఛామి తవ దాతుం మహద్యశః |
యది చేంద్రాద్భయం రాజన్యది వా'పి స్వయంభువః ||
యది చేంద్రాద్భయం రాజన్యది వా'పి స్వయంభువః ||
VERSE #55
అపి దేవాః శయిష్యంతే క్రుద్ధే మయి మహీతలే |
యమం చ శమయిష్యామి భక్షయిష్యామి పావకమ్ ||
యమం చ శమయిష్యామి భక్షయిష్యామి పావకమ్ ||
VERSE #56
ఆదిత్యం పాతయిష్యామి సనక్షత్రం మహీతలే |
శతక్రతుం వధిష్యామి పాస్యామి వరుణాలయమ్ ||
శతక్రతుం వధిష్యామి పాస్యామి వరుణాలయమ్ ||
VERSE #57
పర్వతాంశ్చూర్ణయిష్యామి దారయిష్యామి మేదినీమ్ |
దీర్ఘకాలం ప్రసుప్తస్య కుంభకర్ణస్య విక్రమమ్ ||
దీర్ఘకాలం ప్రసుప్తస్య కుంభకర్ణస్య విక్రమమ్ ||
VERSE #58
అద్య పశ్యంతు భూతాని భక్ష్యమాణాని సర్వశః |
నన్విదం త్రిదివం సర్వమాహారస్య న పూర్యతే ||
నన్విదం త్రిదివం సర్వమాహారస్య న పూర్యతే ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
వధేన తే దాశరథేః సుఖార్హం
VERSE #59
సుఖం సమాహర్తుమహం వ్రజామి |
నికృత్య రామం సహ లక్ష్మణేన [నిహత్య]
నికృత్య రామం సహ లక్ష్మణేన [నిహత్య]
VERSE #60
ఖాదామి సర్వాన్హరియూథముఖ్యాన్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
రమస్వ కామం పిబ చాగ్ర్యవారుణీం
VERSE #61
కురుష్వ కృత్యాని వినీయతాం జ్వరః |
మయాద్య రామే గమితేయమక్షయం
చిరాయ సీతా వశగా భవిష్యతి ||
మయాద్య రామే గమితేయమక్షయం
చిరాయ సీతా వశగా భవిష్యతి ||
VERSE #62
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే త్రిషష్టితమః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
యుద్ధకాండ చతుఃషష్టితమః సర్గః (౬౪)
సంపూర్ణ
సంపూర్ణ
VERSE #63
శ్రీవాల్మీకి రామాయణ యుద్ధకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Yuddha Kanda Sarga 63 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.