📖 Valmiki Ramayanam

Yuddha Kanda Sarga 59

Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
Font Size:
📱 WhatsApp
📜

Sacred Scripture Study & Svadhyaya

Valmiki Ramayanam — Authentic Recitation with Sanskrit Verses & Classical Commentary
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
యుద్ధకాండ
|| రావణాభిషేణనమ్ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తస్మిన్హతే రాక్షససైన్యపాలే
VERSE #2
ప్లవంగమానామృషభేణ యుద్ధే |
భీమాయుధం సాగరతుల్యవేగం
విదుద్రువే రాక్షసరాజసైన్యమ్ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
గత్వా'థ రక్షోధిపతేః శశంసుః
VERSE #3
సేనాపతిం పావకసూనుశస్తమ్ |
తచ్చాపి తేషాం వచనం నిశమ్య
రక్షోధిపః క్రోధవశం జగామ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సంఖ్యే ప్రహస్తం నిహతం నిశమ్య
VERSE #4
శోకార్దితః క్రోధపరీతచేతాః |
ఉవాచ తాన్నైరృతయోధముఖ్యా-
నావజ్ఞా రిపవే కార్యా యైరింద్రబలసూదనః |
సూదితః సైన్యపాలో మే సానుయాత్రః సకుంజరః ||
VERSE #5
సో'హం రిపువినాశాయ విజయాయావిచారయన్ |
స్వయమేవ గమిష్యామి రణశీర్షం తదద్భుతమ్ ||
VERSE #6
అద్య తద్వానరానీకం రామం చ సహలక్ష్మణమ్ |
నిర్దహిష్యామి బాణౌఘైర్వనం దీప్తైరివాగ్నిభిః ||
VERSE #7
అద్య సంతర్పయిష్యామి పృథివీం కపిశోణితైః |
రామం చ లక్ష్మణం చైవ ప్రేషయిష్యే యమక్షయమ్ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స ఏవముక్త్వా జ్వలనప్రకాశం
VERSE #8
రథం తురంగోత్తమరాజయుక్తమ్ |
ప్రకాశమానం వపుషా జ్వలంతం
సమారురోహామరరాజశత్రుః ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స శంఖభేరీపణవప్రణాదై-
పుణ్యైః స్తవైశ్చాప్యభిపూజ్యమాన-
స శైలజీమూతనికాశరూపై-
బభౌ వృతో రాక్షసరాజముఖ్యో
VERSE #9
భూతైర్వృతో రుద్ర ఇవాసురేశః ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతో నగర్యాః సహసా మహౌజా
VERSE #10
నిష్క్రమ్య తద్వానరసైన్యముగ్రమ్ |
మహార్ణవాభ్రస్తనితం దదర్శ
సముద్యతం పాదపశైలహస్తమ్ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తద్రాక్షసానీకమతిప్రచండ-
విభీషణం శస్త్రభృతాం వరిష్ఠ-
నానాపతాకాధ్వజశస్త్రజుష్టం
VERSE #11
ప్రాసాసిశూలాయుధశస్త్రజుష్టమ్ |
సైన్యం గజేంద్రోపమనాగజుష్టం
కస్యేదమక్షోభ్యమభీరుజుష్టమ్ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతస్తు రామస్య నిశమ్య వాక్యం
VERSE #12
విభీషణః శక్రసమానవీర్యః |
శశంస రామస్య బలప్రవేకం
మహాత్మనాం రాక్షసపుంగవానామ్ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
యో'సౌ గజస్కంధగతో మహాత్మా
VERSE #13
నవోదితార్కోపమతామ్రవక్త్రః |
ప్రకంపయన్నాగశిరో'భ్యుపైతి
హ్యకంపనం త్వేనమవేహి రాజన్ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
యో'సౌ రథస్థో మృగరాజకేతు-
కరీవ భాత్యుగ్రవివృత్తదంష్ట్రః
VERSE #14
స ఇంద్రజిన్నామ వరప్రధానః ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
యశ్చైష వింధ్యాస్తమహేంద్రకల్పో
VERSE #15
ధన్వీ రథస్థో'తిరథో'తివీరః |
విస్ఫారయంశ్చాపమతుల్యమానం
నామ్నాతికాయో'తివివృద్ధకాయః ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
యో'సౌ నవార్కోదితతామ్రచక్షు-
గజం ఖరం గర్జతి వై మహాత్మా
VERSE #16
మహోదరో నామ స ఏష వీరః ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
యో'సౌ హయం కాంచనచిత్రభాండ-
ప్రాసం సముద్యమ్య మరీచినద్ధం
VERSE #17
పిశాచ ఏషో'శనితుల్యవేగః ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
యశ్చైష శూలం నిశితం ప్రగృహ్య
VERSE #18
విద్యుత్ప్రభం కింకరవజ్రవేగమ్ |
వృషేంద్రమాస్థాయ గిరిప్రకాశ-
అసౌ చ జీమూతనికాశరూపః
కుంభః పృథువ్యూఢసుజాతవక్షాః |
సమాహితః పన్నగరాజకేతు-
యశ్చైష జాంబూనదవజ్రజుష్టం
దీప్తం సధూమం పరిఘం ప్రగృహ్య |
ఆయాతి రక్షోబలకేతుభూత-
యశ్చైష చాపాసిశరౌఘజుష్టం
పతాకినం పావకదీప్తరూపమ్ |
రథం సమాస్థాయ విభాత్యుదగ్రో
నరాంతకో'సౌ నగశృంగయోధీ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
యశ్చైష నానావిధఘోరరూపై-
భూతైర్వృతో భాతి వివృత్తనేత్రైః
VERSE #19
సో'సౌ సురాణామపి దర్పహంతా ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
యత్రైతదింద్రప్రతిమం విభాతి
VERSE #20
ఛత్రం సితం సూక్ష్మశలాకమగ్ర్యమ్ |
అత్రైష రక్షో'ధిపతిర్మహాత్మా
భూతైర్వృతో రుద్ర ఇవావభాతి ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అసౌ కిరీటీ చలకుండలాస్యో
VERSE #21
నగేంద్రవింధ్యోపమభీమకాయః |
మహేంద్రవైవస్వతదర్పహంతా
రక్షోధిపః సూర్య ఇవావభాతి ||
VERSE #22
ప్రత్యువాచ తతో రామో విభీషణమరిందమమ్ |
అహో దీప్తో మహాతేజా రావణో రాక్షసేశ్వరః ||
VERSE #23
ఆదిత్య ఇవ దుష్ప్రేక్షో రశ్మిభిర్భాతి రావణః |
సువ్యక్తం లక్షయే హ్యస్య రూపం తేజః సమావృతమ్ ||
VERSE #24
దేవదానవవీరాణాం వపుర్నైవంవిధం భవేత్ |
యాదృశం రాక్షసేంద్రస్య వపురేతత్ప్రకాశతే ||
VERSE #25
సర్వే పర్వతసంకాశాః సర్వే పర్వతయోధినః |
సర్వే దీప్తాయుధధరా యోధాశ్చాస్య మహౌజసః ||
VERSE #26
భాతి రాక్షసరాజో'సౌ ప్రదీప్తైర్భీమవిక్రమైః |
భూతైః పరివృతస్తీక్ష్ణైర్దేహవద్భిరివాంతకః ||
VERSE #27
దిష్ట్యా'యమద్య పాపాత్మా మమ దృష్టిపథం గతః |
అద్య క్రోధం విమోక్ష్యామి సీతాహరణసంభవమ్ ||
VERSE #28
ఏవముక్త్వా తతో రామో ధనురాదాయ వీర్యవాన్ |
లక్ష్మణానుచరస్తస్థౌ సముద్ధృత్య శరోత్తమమ్ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతః స రక్షో'ధిపతిర్మహాత్మా
VERSE #29
రక్షాంసి తాన్యాహ మహాబలాని |
ద్వారేషు చర్యాగృహగోపురేషు
సునిర్వృతాస్తిష్ఠత నిర్విశంకాః ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఇహాగతం మాం సహితం భవద్భి-
శూన్యాం పురీం దుష్ప్రసహాం ప్రమథ్య
VERSE #30
ప్రధర్షయేయుః సహసా సమేతాః ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
విసర్జయిత్వా సహితాంస్తతస్తాన్
VERSE #31
గతేషు రక్షఃసు యథానియోగమ్ |
వ్యదారయద్వానరసాగరౌఘం
మహాఝషః పూర్ణమివార్ణవౌఘమ్ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తమాపతంతం సహసా సమీక్ష్య
VERSE #32
దీప్తేషుచాపం యుధి రాక్షసేంద్రమ్ |
మహత్సముత్పాట్య మహీధరాగ్రం
దుద్రావ రక్షో'ధిపతిం హరీశః ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తచ్ఛైలశృంగం బహువృక్షసానుం
VERSE #33
ప్రగృహ్య చిక్షేప నిశాచరాయ |
తమాపతంతం సహసా సమీక్ష్య
బిభేద బాణైస్తపనీయపుంఖైః ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తస్మిన్ప్రవృద్ధోత్తమసానువృక్షే
VERSE #34
శృంగే వికీర్ణే పతితే పృథివ్యామ్ |
మహాహికల్పం శరమంతకాభం
సమాదదే రాక్షసలోకనాథః ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స తం గృహీత్వా'నిలతుల్యవేగం
VERSE #35
సవిస్ఫులింగజ్వలనప్రకాశమ్ |
బాణం మహేంద్రాశనితుల్యవేగం
చిక్షేప సుగ్రీవవధాయ రుష్టః ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స సాయకో రావణబాహుముక్తః
VERSE #36
శక్రాశనిప్రఖ్యవపుః శితాగ్రః |
సుగ్రీవమాసాద్య బిభేద వేగాత్
గుహేరితా క్రౌంచమివోగ్రశక్తిః ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స సాయకార్తో విపరీతచేతాః
VERSE #37
కూజన్పృథివ్యాం నిపపాత వీరః |
తం ప్రేక్ష్యభూమౌ పతితం విసంజ్ఞం
నేదుః ప్రహృష్టా యుధి యాతుధానాః ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతో గవాక్షో గవయః సుదంష్ట్ర-
శైలాన్ సముద్యమ్య వివృద్ధకాయాః
VERSE #38
ప్రదుద్రువుస్తం ప్రతి రాక్షసేంద్రమ్ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తేషాం ప్రహారాన్స చకార మోఘా-
తాన్వానరేంద్రానపి బాణజాలై-
తే వానరేంద్రాస్త్రిదశారిబాణై-
తతస్తు తద్వానరసైన్యముగ్రం
VERSE #39
ప్రచ్ఛాదయామాస స బాణజాలైః ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తే వధ్యమానాః పతితాః ప్రవీరా
VERSE #40
నానద్యమానా భయశల్యవిద్ధాః |
శాఖామృగా రావణసాయకార్తా
జగ్ముః శరణ్యం శరణం స్మ రామమ్ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతో మహాత్మా స ధనుర్ధనుష్మా-
తం లక్ష్మణః ప్రాంజలిరభ్యుపేత్య
VERSE #41
ఉవాచ వాక్యం పరమార్థయుక్తమ్ ||
VERSE #42
కామమార్యః సుపర్యాప్తో వధాయాస్య దురాత్మనః |
విధమిష్యామ్యహం నీచమనుజానీహి మాం ప్రభో ||
VERSE #43
తమబ్రవీన్మహతేజా రామః సత్యపరాక్రమః |
గచ్ఛ యత్నపరశ్చాపి భవ లక్ష్మణ సంయుగే ||
VERSE #44
రావణో హి మహావీర్యో రణే'ద్భుతపరాక్రమః |
త్రైలోక్యేనాపి సంక్రుద్ధో దుష్ప్రసహ్యో న సంశయః ||
VERSE #45
తస్య చ్ఛిద్రాణి మార్గస్వ స్వచ్ఛిద్రాణి చ లక్షయ |
చక్షుషా ధనుషా యత్నాద్రక్షాత్మానం సమాహితః ||
VERSE #46
రాఘవస్య వచః శ్రుత్వా పరిష్వజ్యాభిపూజ్య చ |
అభివాద్య తతో రామం యయౌ సౌమిత్రిరాహవమ్ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స రావణం వారణహస్తబాహు-
ప్రచ్ఛాదయంతం శరవృష్టిజాలై-
VERSE #47
తమాలోక్య మహాతేజా హనుమాన్మారుతాత్మజః |
నివార్య శరజాలాని ప్రదుద్రావ స రావణమ్ ||
VERSE #48
రథం తస్య సమాసాద్య భుజముద్యమ్య దక్షిణమ్ |
త్రాసయన్రావణం ధీమాన్హనుమాన్వాక్యమబ్రవీత్ ||
VERSE #49
దేవదానవగంధర్వైర్యక్షైశ్చ సహ రాక్షసైః |
అవధ్యత్వం త్వయా ప్రాప్తం వానరేభ్యస్తు తే భయమ్ ||
VERSE #50
ఏష మే దక్షిణో బాహుః పంచశాఖః సముద్యతః |
విధమిష్యతి తే దేహాద్భూతాత్మానం చిరోషితమ్ ||
VERSE #51
శ్రుత్వా హనుమతో వాక్యం రావణో భీమవిక్రమః |
సంరక్తనయనః క్రోధాదిదం వచనమబ్రవీత్ ||
VERSE #52
క్షిప్రం ప్రహర నిఃశంకం స్థిరాం కీర్తిమవాప్నుహి |
తతస్త్వాం జ్ఞాతవిక్రాంతం నాశయిష్యామి వానర ||
VERSE #53
రావణస్య వచః శ్రుత్వా వాయుసూనుర్వచో'బ్రవీత్ |
ప్రహృతం హి మయా పూర్వమక్షం స్మర సుతం తవ ||
VERSE #54
ఏవముక్తో మహాతేజా రావణో రాక్షసేశ్వరః |
ఆజఘానానిలసుతం తలేనోరసి వీర్యవాన్ ||
VERSE #55
స తలాభిహతస్తేన చచాల చ ముహుర్ముహుః |
స్థిత్వా ముహూర్తం తేజస్వీ స్థైర్యం కృత్వా మహామతిః ||
VERSE #56
ఆజఘానాభిసంక్రుద్ధస్తలేనైవామరద్విషమ్ |
తతస్తలేనాభిహతో వానరేణ మహాత్మనా ||
VERSE #57
దశగ్రీవః సమాధూతో యథా భూమిచలే'చలః |
సంగ్రామే తం తథా దృష్ట్వా రావణం తలతాడితమ్ ||
VERSE #58
ఋషయో వానరాః సిద్ధా నేదుర్దేవాః సహాసురైః |
అథాశ్వాస్య మహాతేజా రావణో వాక్యమబ్రవీత్ ||
VERSE #59
సాధు వానర వీర్యేణ శ్లాఘనీయో'సి మే రిపుః |
రావణేనైవముక్తస్తు మారుతిర్వాక్యమబ్రవీత్ ||
VERSE #60
ధిగస్తు మమ వీర్యేణ యస్త్వం జీవసి రావణ |
సకృత్తు ప్రహరేదానీం దుర్బుద్ధే కిం వికత్థసే ||
VERSE #61
తతస్త్వాం మామికా ముష్టిర్నయిష్యతి యమక్షయమ్ |
తతో మారుతివాక్యేన క్రోధస్తస్య తదాజ్వలత్ ||
VERSE #62
సంరక్తనయనో యత్నాన్ముష్టిముద్యమ్య దక్షిణమ్ |
పాతయామాస వేగేన వానరోరసి వీర్యవాన్ ||
VERSE #63
హనుమాన్వక్షసి వ్యూఢే సంచచాల పునః పునః |
విహ్వలం తు తదా దృష్ట్వా హనుమంతం మహాబలమ్ ||
VERSE #64
రథేనాతిరథః శీఘ్రం నీలం ప్రతి సమభ్యగాత్ |
రాక్షసానామధిపతిర్దశగ్రీవః ప్రతాపవాన్ ||
VERSE #65
పన్నగప్రతిమైర్భీమైః పరమర్మాతిభేదిభిః |
శరైరాదీపయామాస నీలం హరిచమూపతిమ్ ||
VERSE #66
స శరౌఘసమాయస్తో నీలః కపిచమూపతిః |
కరేణైకేన శేలాగ్రం రక్షోధిపతయే'సృజత్ ||
VERSE #67
హనుమానపి తేజస్వీ సమాశ్వస్తో మహామనాః |
విప్రేక్షమాణో యుద్ధేప్సుః సరోషమిదమబ్రవీత్ ||
VERSE #68
నీలేన సహ సంయుక్తం రావణం రాక్షసేశ్వరమ్ |
అన్యేన యుధ్యమానస్య న యుక్తమభిధావనమ్ ||
VERSE #69
రావణో'పి మహాతేజాస్తచ్ఛృంగం సప్తభిః శరైః |
ఆజఘాన సుతీక్ష్ణాగ్రైస్తద్వికీర్ణం పపాత హ ||
VERSE #70
తద్వికీర్ణం గిరేః శృంగం దృష్ట్వా హరిచమూపతిః |
కాలాగ్నిరివ జజ్వాల క్రోధేన పరవీరహా ||
VERSE #71
సో'శ్వకర్ణాంధవాన్సాలాంశ్చూతాంశ్చాపి సుపుష్పితాన్ |
అన్యాంశ్చ వివిధాన్వృక్షాన్నీలశ్చిక్షేప సంయుగే ||
VERSE #72
స తాన్వృక్షాన్సమాసాద్య ప్రతిచిచ్ఛేద రావణః |
అభ్యవర్షత్సుఘోరేణ శరవర్షేణ పావకిమ్ ||
VERSE #73
అభివృష్టః శరౌఘేణ మేఘేనేవ మహాచలః |
హ్రస్వం కృత్వా తదా రూపం ధ్వజాగ్రే నిపపాత హ ||
VERSE #74
పావకాత్మజమాలోక్య ధ్వజాగ్రే సముపస్థితమ్ |
జజ్వాల రావణః క్రోధాత్తతో నీలో ననాద చ ||
VERSE #75
ధ్వజాగ్రే ధనుషశ్చాగ్రే కిరీటాగ్రే చ తం హరిమ్ |
లక్ష్మణో'థ హనూమాంశ్చ దృష్ట్వా రామశ్చ విస్మితాః ||
VERSE #76
రావణో'పి మహాతేజాః కపిలాఘవవిస్మితః |
అస్త్రమాహారయామాస దీప్తమాగ్నేయమద్భుతమ్ ||
VERSE #77
తతస్తే చుక్రుశుర్హృష్టా లబ్ధలక్షాః ప్లవంగమాః |
నీలలాఘవసంభ్రాంతం దృష్ట్వా రావణమాహవే ||
VERSE #78
వానరాణాం చ నాదేన సంరబ్ధో రావణస్తదా |
సంభ్రమావిష్టహృదయో న కించిత్ప్రత్యపద్యత ||
VERSE #79
ఆగ్నేయేనాథ సంయుక్తం గృహీత్వా రావణః శరమ్ |
ధ్వజశీర్షస్థితం నీలముదైక్షత నిశాచరః ||
VERSE #80
తతో'బ్రవీన్మహాతేజా రావణో రాక్షసేశ్వరః |
కపే లాఘవయుక్తో'సి మాయయా పరయా'నయా ||
VERSE #81
జీవితం ఖలు రక్షస్వ యది శక్తో'సి వానర |
తాని తాన్యాత్మరూపాణి సృజసి త్వమనేకశః ||
VERSE #82
తథాపి త్వాం మయా యుక్తః సాయకో'స్త్రప్రయోజితః |
జీవతం పరిరక్షంతం జీవితాద్భ్రంశయిష్యతి ||
VERSE #83
ఏవముక్త్వా మహాబాహూ రావణో రాక్షసేశ్వరః |
సంధాయ బాణమస్త్రేణ చమూపతిమతాడయత్ ||
VERSE #84
సో'స్త్రయుక్తేన బాణేన నీలో వక్షసి తాడితః |
నిర్దహ్యమానః సహసా నిపపాత మహీతలే ||
VERSE #85
పితృమాహాత్మ్యసంయోగాదాత్మనశ్చాపి తేజసా |
జానుభ్యామపతద్భూమౌ న చ ప్రాణైర్వ్యయుజ్యత ||
VERSE #86
విసంజ్ఞం వానరం దృష్ట్వా దశగ్రీవో రణోత్సుకః |
రథేనాంబుదనాదేన సౌమిత్రిమభిదుద్రువే ||
VERSE #87
ఆసాద్య రణమధ్యే తు వారయిత్వా స్థితో జ్వలన్ |
ధనుర్విస్ఫారయామాస కంపయన్నివ మేదినీమ్ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తమాహ సౌమిత్రిరదీనసత్త్వో
VERSE #88
విస్ఫారయంతం ధనురప్రమేయమ్ |
అభ్యేహి మామేవ నిశాచరేంద్ర
న వానరాంస్త్వం ప్రతియోద్ధుమర్హః ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స తస్య వాక్యం ప్రతిపూర్ణఘోషం
VERSE #89
జ్యాశబ్దముగ్రం చ నిశమ్య రాజా |
ఆసాద్య సౌమిత్రిమవస్థితం తం
కోపాన్వితో వాక్యమువాచ రక్షః ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
దిష్ట్యాసి మే రాఘవ దృష్టిమార్గం
VERSE #90
ప్రాప్తోంతగామీ విపరీతబుద్ధిః |
అస్మిన్ క్షణే యాస్యసి మృత్యుదేశం
సంసాద్యమానో మమ బాణజాలైః ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తమాహ సౌమిత్రిరవిస్మయానో
VERSE #91
గర్జంతముద్వృత్తశితాగ్రదంష్ట్రమ్ |
రాజన్న గర్జంతి మహాప్రభావా
వికత్థసే పాపకృతాం వరిష్ఠ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
జానామి వీర్యం తవ రాక్షసేంద్ర
VERSE #92
బలం ప్రతాపం చ పరాక్రమం చ |
అవస్థితో'హం శరచాపపాణి-
స ఏవముక్తః కుపితః ససర్జ
రక్షో'ధిపః సప్త శరాన్సుపుంఖాన్ |
తాఁల్లక్ష్మణః కాంచనచిత్రపుంఖై-
తాన్ప్రేక్షమాణః సహసా నికృత్తా-
లంకేశ్వరః క్రోధవశం జగామ
ససర్జ చాన్యాన్నిశితాన్పృషత్కాన్ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స బాణవర్షం తు వవర్ష తీవ్రం
VERSE #93
రామానుజః కార్ముకసంప్రయుక్తమ్ |
క్షురార్ధచంద్రోత్తమకర్ణిభల్లైః
శరాంశ్చ చిచ్ఛేద న చుక్షుభే చ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స బాణజాలాన్యథ తాని తాని
VERSE #94
మోఘాని పశ్యంస్త్రిదశారిరాజః |
విసిష్మియే లక్ష్మణలాఘవేన
పునశ్చ బాణాన్నిశితాన్ముమోచ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స లక్ష్మణశ్చాశు శరాన్ శితాగ్రాన్
VERSE #95
మహేంద్రవజ్రాశనితుల్యవేగాన్ |
సంధాయ చాపే జ్వలనప్రకాశాన్
ససర్జ రక్షోధిపతేర్వధాయ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స తాన్ప్రచిచ్ఛేద హి రాక్షసేంద్ర-
శరేణ కాలాగ్నిసమప్రభేణ
VERSE #96
స్వయంభుదత్తేన లలాటదేశే ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స లక్ష్మణో రావణసాయకార్త-
పునశ్చ సంజ్ఞాం ప్రతిలభ్య కృచ్ఛ్రా-
నికృత్తచాపం త్రిభిరాజఘాన
VERSE #97
బాణైస్తదా దాశరథిః శితాగ్రైః |
స సాయకార్తో విచచాల రాజా
కృచ్ఛ్రాచ్చ సంజ్ఞాం పునరాససాద ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స కృత్తచాపః శరతాడితశ్చ
VERSE #98
మేదార్ద్రగాత్రో రుధిరావసిక్తః |
జగ్రాహ శక్తిం సముదగ్రశక్తిః
స్వయంభుదత్తాం యుధి దేవశత్రుః ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స తాం విధూమానలసన్నికాశాం
VERSE #99
విత్రాసినీం వానరవాహినీనామ్ |
చిక్షేప శక్తిం తరసా జ్వలంతీం
సౌమిత్రయే రాక్షసరాష్ట్రనాథః ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తామాపతంతీం భరతానుజో'స్త్రైః
VERSE #100
జఘాన బాణైశ్చ హుతాగ్నికల్పైః |
తథాపి సా తస్య వివేశ శక్తిః
బాహ్వంతరం దాశరథేర్విశాలమ్ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స శక్తిమాన్ శక్తిసమాహతః సన్
VERSE #101
ముహుః ప్రజజ్వాల రఘుప్రవీరః |
తం విహ్వలంతం సహసాభ్యుపేత్య
జగ్రాహ రాజా తరసా భుజాభ్యామ్ ||
VERSE #102
హిమవాన్మందరో మేరుస్త్రైలోక్యం వా సహామరైః |
శక్యం భుజాభ్యాముద్ధర్తుం న సంఖ్యే భరతానుజః ||
VERSE #103
శక్త్యా బ్రాహ్మ్యాపి సౌమిత్రిస్తాడితస్తు స్తనాంతరే |
విష్ణోరచింత్యం స్వం భాగమాత్మానం ప్రత్యనుస్మరన్ ||
VERSE #104
తతో దానవదర్పఘ్నం సౌమిత్రిం దేవకంటకః |
తం పీడయిత్వా బాహుభ్యామప్రభుర్లంఘనే'భవత్ ||
VERSE #105
అథైవం వైష్ణవం భాగం మానుషం దేహమాస్థితమ్ |
అథ వాయుసుతః క్రుద్ధో రావణం సమభిద్రవత్ ||
VERSE #106
ఆజఘానోరసి క్రుద్ధో వజ్రకల్పేన ముష్టినా |
తేన ముష్టిప్రహారేణ రావణో రాక్షసేశ్వరః ||
VERSE #107
జానుభ్యామపతద్భూమౌ చచాల చ పపాత చ |
ఆస్యైః సనేత్రశ్రవణైర్వవామ రుధిరం బహు ||
VERSE #108
విఘూర్ణమానో నిశ్చేష్టో రథోపస్థ ఉపావిశత్ |
విసంజ్ఞో మూర్ఛితశ్చాసీన్న చ స్థానం సమాలభత్ ||
VERSE #109
విసంజ్ఞం రావణం దృష్ట్వా సమరే భీమవిక్రమమ్ |
ఋషయో వానరాః సర్వే నేదుర్దేవాః సవాసవాః ||
VERSE #110
హనుమానపి తేజస్వీ లక్ష్మణం రావణార్దితమ్ |
అనయద్రాఘవాభ్యాశం బాహుభ్యాం పరిగృహ్య తమ్ ||
VERSE #111
వాయుసూనోః సుహృత్త్వేన భక్త్యా పరమయా చ సః |
శత్రూణామప్రకంప్యో'పి లఘుత్వమగమత్కపేః ||
VERSE #112
తం సముత్సృజ్య సా శక్తిః సౌమిత్రిం యుధి దుర్జయమ్ |
రావణస్య రథే తస్మిన్ స్థానం పునరుపాగతా ||
VERSE #113
ఆశ్వస్తశ్చ విశల్యశ్చ లక్ష్మణః శత్రుసూదనః |
విష్ణోర్భాగమమీమాంస్యమాత్మానం ప్రత్యనుస్మరన్ ||
VERSE #114
రావణో'పి మహాతేజాః ప్రాప్య సంజ్ఞాం మహాహవే |
ఆదదే నిశితాన్బాణాన్ జగ్రాహ చ మహద్ధనుః ||
VERSE #115
నిపాతితమహావీరాం ద్రవంతీం వానరీం చమూమ్ |
రాఘవస్తు రణే దృష్ట్వా రావణం సమభిద్రవత్ ||
VERSE #116
అథైనముపసంగమ్య హనుమాన్వాక్యమబ్రవీత్ |
మమ పృష్ఠం సమారుహ్య రాక్షసం శాస్తుమర్హసి ||
VERSE #117
విష్ణుర్యథా గరుత్మంతం బలవంతం సమాహితః |
తచ్ఛ్రుత్వా రాఘవో వాక్యం వాయుపుత్రేణ భాషితమ్ ||
VERSE #118
ఆరురోహ మహాశూరో బలవంతం మహాకపిమ్ |
రథస్థం రావణం సంఖ్యే దదర్శ మనుజాధిపః ||
VERSE #119
తమాలోక్య మహతేజాః ప్రదుద్రావ స రాఘవః |
వైరోచనిమివ క్రుద్ధో విష్ణురభ్యుద్యతాయుధః ||
VERSE #120
జ్యాశబ్దమకరోత్తీవ్రం వజ్రనిష్పేషనిఃస్వనమ్ |
గిరా గంభీరయా రామో రాక్షసేంద్రమువాచ హ ||
VERSE #121
తిష్ఠ తిష్ఠ మమ త్వం హి కృత్వా విప్రియమీదృశమ్ |
క్వ ను రాక్షసశార్దూల గతో మోక్షమవాప్స్యసి ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
యదీంద్రవైవస్వతభాస్కరాన్వా
VERSE #122
స్వయంభువైశ్వానరశంకరాన్వా |
గమిష్యసి త్వం దశ వా దిశో'థవా
తథాపి మే నాద్య గతో విమోక్ష్యసే ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
యశ్చైవ శక్త్యాభిహతస్త్వయా'ద్య
VERSE #123
ఇచ్ఛన్విషాదం సహసాభ్యుపేతః |
స ఏవ రక్షోగణరాజ మృత్యుః
సపుత్రపౌత్రస్య తవాద్య యుద్ధే || [దారస్య]
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఏతేన చాప్యద్భుతదర్శనాని
VERSE #124
శరైర్జనస్థానకృతాలయాని |
చతుర్దశాన్యాత్తవరాయుధాని
రక్షఃసహస్రాణి నిషూదితాని ||
VERSE #125
రాఘవస్య వచః శ్రుత్వా రాక్షసేంద్రో మహాకపిమ్ |
వాయుపుత్రం మహావీర్యం వహంతం రాఘవం రణే ||
VERSE #126
రోషేణ మహతావిష్టః పూర్వవైరమనుస్మరన్ |
ఆజఘాన శరైస్తీక్ష్ణైః కాలానలశిఖోపమైః ||
VERSE #127
రాక్షసేనాహవే తస్య తాడితస్యాపి సాయకైః |
స్వభావతేజోయుక్తస్య భూయస్తేజో'భ్యవర్ధత ||
VERSE #128
తతో రామో మహాతేజా రావణేన కృతవ్రణమ్ |
దృష్ట్వా ప్లవగశార్దూలం కోపస్య వశమేయివాన్ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తస్యాభిచంక్రమ్య రథం సచక్రం
VERSE #129
సాశ్వధ్వజచ్ఛత్రమహాపతాకమ్ |
ససారథిం సాశనిశూలఖడ్గం
రామః ప్రచిచ్ఛేద శరైః సుపుంఖైః ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అథేంద్రశత్రుం తరసా జఘాన
VERSE #130
బాణేన వజ్రాశనిసన్నిభేన |
భుజాంతరే వ్యూఢసుజాతరూపే
వజ్రేణ మేరుం భగవానివేంద్రః ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
యో వజ్రపాతాశనిసన్నిపాతా-
స రామబాణాభిహతో భృశార్త-
తం విహ్వలంతం ప్రసమీక్ష్య రామః
VERSE #131
సమాదదే దీప్తమథార్ధచంద్రమ్ |
తేనార్కవర్ణం సహసా కిరీటం
చిచ్ఛేద రక్షోధిపతేర్మహాత్మా ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తం నిర్విషాశీవిషసన్నికాశం
VERSE #132
శాంతార్చిషం సూర్యమివాప్రకాశమ్ |
గతశ్రియం కృత్తకిరీటకూటం
ఉవాచ రామో యుధి రాక్షసేంద్రమ్ ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
కృతం త్వయా కర్మ మహత్సుభీమం
VERSE #133
హతప్రవీరశ్చ కృతస్త్వయాహమ్ |
తస్మాత్పరిశ్రాంత ఇవ వ్యవస్య
న త్వాం శరైర్మృత్యువశం నయామి ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
గచ్ఛానుజానామి రణార్దితస్త్వం
VERSE #134
ప్రవిశ్య రాత్రించరరాజ లంకామ్ |
ఆశ్వాస్య నిర్యాహి రథీ చ ధన్వీ
తదా బలం ద్రక్ష్యసి మే రథస్థః ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స ఏవముక్తో హతదర్పహర్షో
VERSE #135
నికృత్తచాపః స హతాశ్వసూతః |
శరార్దితః కృత్తమహాకిరీటో
వివేశ లంకాం సహసా స రాజా ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తస్మిన్ప్రవిష్టే రజనీచరేంద్రే
VERSE #136
మహాబలే దానవదేవశత్రౌ |
హరీన్విశల్యాన్సహ లక్ష్మణేన
చకార రామః పరమాహవాగ్రే ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తస్మిన్ప్రభిన్నే త్రిదశేంద్రశత్రౌ
VERSE #137
సురాసురా భూతగణా దిశశ్చ |
ససాగరాః సర్షిమహోరాగాశ్చ
తథైవ భూమ్యంబుచరాశ్చ హృష్టాః ||
VERSE #138
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే యుద్ధకాండే ఏకోనషష్టితమః సర్గః ||
📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance
యుద్ధకాండ షష్టితమః సర్గః (౬౦)
సంపూర్ణ
VERSE #139
శ్రీవాల్మీకి రామాయణ యుద్ధకాండ
🪷

పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)

🕊️
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ

నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.

🌅
శుభ ముహూర్తం

బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.

📿
జప సంఖ్యా నియమం

నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.

📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)

Yuddha Kanda Sarga 59 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.

🪷
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace): Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
🛡️
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being): Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment): Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.

🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)

🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)

Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).

🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)

Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.

📜 సంప్రదాయ ప్రశస్తి (Scholarly Context):

Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.