Ayodhya Kanda Sarga 30
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
అయోధ్యకాండ
|| వనగమనాభ్యుపపత్తిః ||
అయోధ్యకాండ
|| వనగమనాభ్యుపపత్తిః ||
VERSE #2
సాంత్వ్యమానా తు రామేణ మైథిలీ జనకాత్మజా |
వనవాసనిమిత్తాయ భర్తారమిదమబ్రవీత్ ||
వనవాసనిమిత్తాయ భర్తారమిదమబ్రవీత్ ||
VERSE #3
సా తముత్తమసంవిగ్నా సీతా విపులవక్షసమ్ |
ప్రణయాచ్చాభిమానాచ్చ పరిచిక్షేప రాఘవమ్ ||
ప్రణయాచ్చాభిమానాచ్చ పరిచిక్షేప రాఘవమ్ ||
VERSE #4
కిం త్వా'మన్యత వైదేహః పితా మే మిథిలాధిపః |
రామ జామాతరం ప్రాప్య స్త్రియం పురుషవిగ్రహమ్ ||
రామ జామాతరం ప్రాప్య స్త్రియం పురుషవిగ్రహమ్ ||
VERSE #5
అనృతం బత లోకో'యమజ్ఞానాద్యద్ధి వక్ష్యతి |
తేజో నాస్తి పరం రామే తపతీవ దివాకరే ||
తేజో నాస్తి పరం రామే తపతీవ దివాకరే ||
VERSE #6
కిం హి కృత్వా విషణ్ణస్త్వం కుతో వా భయమస్తి తే |
యత్పరిత్యక్తుకామస్త్వం మామనన్యపరాయణామ్ ||
యత్పరిత్యక్తుకామస్త్వం మామనన్యపరాయణామ్ ||
VERSE #7
ద్యుమత్సేనసుతం వీర సత్యవంతమనువ్రతామ్ |
సావిత్రీమివ మాం విద్ధి త్వమాత్మవశవర్తినీమ్ ||
సావిత్రీమివ మాం విద్ధి త్వమాత్మవశవర్తినీమ్ ||
VERSE #8
న త్వహం మనసా'ప్యన్యం ద్రష్టాస్మి త్వదృతే'నఘ |
త్వయా రాఘవ గచ్ఛేయం యథాన్యా కులపాంసనీ ||
త్వయా రాఘవ గచ్ఛేయం యథాన్యా కులపాంసనీ ||
VERSE #9
స్వయం తు భార్యాం కౌమారీం చిరమధ్యుషితాం సతీమ్ |
శైలూష ఇవ మాం రామ పరేభ్యో దాతుమిచ్ఛసి ||
శైలూష ఇవ మాం రామ పరేభ్యో దాతుమిచ్ఛసి ||
VERSE #10
యస్య పథ్యం చ రామాత్థ యస్య చార్థే'వరుధ్యసే |
త్వం తస్య భవ వశ్యశ్చ విధేయశ్చ సదా'నఘ ||
త్వం తస్య భవ వశ్యశ్చ విధేయశ్చ సదా'నఘ ||
VERSE #11
స మామనాదాయ వనం న త్వం ప్రస్థాతుమర్హసి |
తపో వా యది వా'రణ్యం స్వర్గో వా స్యాత్త్వయా సహ ||
తపో వా యది వా'రణ్యం స్వర్గో వా స్యాత్త్వయా సహ ||
VERSE #12
న చ మే భవితా తత్ర కశ్చిత్పథి పరిశ్రమః |
పృష్ఠతస్తవ గచ్ఛంత్యా విహారశయనేష్వివ ||
పృష్ఠతస్తవ గచ్ఛంత్యా విహారశయనేష్వివ ||
VERSE #13
కుశకాశశరేషీకా యే చ కంటకినో ద్రుమాః |
తూలాజినసమస్పర్శా మార్గే మమ సహ త్వయా ||
తూలాజినసమస్పర్శా మార్గే మమ సహ త్వయా ||
VERSE #14
మహావాతసముద్ధూతం యన్మామవకరిష్యతి |
రజో రమణ తన్మన్యే పరార్ధ్యమివ చందనమ్ ||
రజో రమణ తన్మన్యే పరార్ధ్యమివ చందనమ్ ||
VERSE #15
శాద్వలేషు యదా శిశ్యే వనాంతే వనగోచర |
కుథాస్తరణతల్పేషు కిం స్యాత్సుఖతరం తతః ||
కుథాస్తరణతల్పేషు కిం స్యాత్సుఖతరం తతః ||
VERSE #16
పత్రం మూలం ఫలం యత్త్వమల్పం వా యది వా బహు |
దాస్యసి స్వయమాహృత్య తన్మే'మృతరసోపమమ్ ||
దాస్యసి స్వయమాహృత్య తన్మే'మృతరసోపమమ్ ||
VERSE #17
న మాతుర్న పితుస్తత్ర స్మరిష్యామి న వేశ్మనః |
ఆర్తవాన్యుపభుంజానా పుష్పాణి చ ఫలాని చ ||
ఆర్తవాన్యుపభుంజానా పుష్పాణి చ ఫలాని చ ||
VERSE #18
న చ తత్ర గతః కించిద్ద్రష్టుమర్హసి విప్రియమ్ |
మత్కృతే న చ తే శోకో న భవిష్యతి దుర్భరా ||
మత్కృతే న చ తే శోకో న భవిష్యతి దుర్భరా ||
VERSE #19
యస్త్వయా సహ స స్వర్గో నిరయో యస్త్వయా వినా |
ఇతి జానన్పరాం ప్రీతిం గచ్ఛ రామ మయా సహ ||
ఇతి జానన్పరాం ప్రీతిం గచ్ఛ రామ మయా సహ ||
అథ మామేవమవ్యగ్రాం వనం నైవ నయిష్యసి |
VERSE #20
విషమద్యైవ పాస్యామి మా విశం ద్విషతాం వశమ్ ||
VERSE #21
పశ్చాదపి హి దుఃఖేన మమ నైవాస్తి జీవితమ్ |
ఉజ్ఝితాయాస్త్వయా నాథ తదైవ మరణం వరమ్ ||
ఉజ్ఝితాయాస్త్వయా నాథ తదైవ మరణం వరమ్ ||
VERSE #22
ఇమం హి సహితుం శోకం ముహూర్తమపి నోత్సహే |
కిం పునర్దశ వర్షాణి త్రీణి చైకం చ దుఃఖితా ||
కిం పునర్దశ వర్షాణి త్రీణి చైకం చ దుఃఖితా ||
VERSE #23
ఇతి సా శోకసంతప్తా విలప్య కరుణం బహు |
చుక్రోశ పతిమాయస్తా భృశమాలింగ్య సస్వరమ్ ||
చుక్రోశ పతిమాయస్తా భృశమాలింగ్య సస్వరమ్ ||
VERSE #24
సా విద్ధా బహుభిర్వాక్యైర్దిగ్ధైరివ గజాంగనా |
చిరసన్నియతం బాష్పం ముమోచాగ్నిమివారణిః ||
చిరసన్నియతం బాష్పం ముమోచాగ్నిమివారణిః ||
VERSE #25
తస్యాః స్ఫటికసంకాశం వారి సంతాపసంభవమ్ |
నేత్రాభ్యాం పరిసుస్రావ పంకజాభ్యామివోదకమ్ ||
నేత్రాభ్యాం పరిసుస్రావ పంకజాభ్యామివోదకమ్ ||
VERSE #26
తచ్చైవామలచంద్రాభం ముఖమాయతలోచనమ్ |
పర్యశుష్యత బాష్పేణ జలోద్ధృతమివాంబుజమ్ ||
పర్యశుష్యత బాష్పేణ జలోద్ధృతమివాంబుజమ్ ||
VERSE #27
తాం పరిష్వజ్య బాహుభ్యాం విసంజ్ఞామివ దుఃఖితామ్ |
ఉవాచ వచనం రామః పరివిశ్వాసయంస్తదా ||
ఉవాచ వచనం రామః పరివిశ్వాసయంస్తదా ||
VERSE #28
న దేవి తవ దుఃఖేన స్వర్గమప్యభిరోచయే |
న హి మే'స్తి భయం కించిత్స్వయంభోరివ సర్వతః ||
న హి మే'స్తి భయం కించిత్స్వయంభోరివ సర్వతః ||
VERSE #29
తవ సర్వమభిప్రాయమవిజ్ఞాయ శుభాననే |
వాసం న రోచయే'రణ్యే శక్తిమానపి రక్షణే ||
వాసం న రోచయే'రణ్యే శక్తిమానపి రక్షణే ||
VERSE #30
యత్సృష్టా'సి మయా సార్ధం వనవాసాయ మైథిలి |
న విహాతుం మయా శక్యా కీర్తిరాత్మవతా యథా ||
న విహాతుం మయా శక్యా కీర్తిరాత్మవతా యథా ||
VERSE #31
ధర్మస్తు గజనాసోరు సద్భిరాచరితః పురా |
తం చాహమనువర్తే'ద్య యథా సూర్యం సువర్చలా ||
తం చాహమనువర్తే'ద్య యథా సూర్యం సువర్చలా ||
VERSE #32
న ఖల్వహం న గచ్ఛేయం వనం జనకనందిని |
వచనం తన్నయతి మాం పితుః సత్యోపబృంహితమ్ ||
వచనం తన్నయతి మాం పితుః సత్యోపబృంహితమ్ ||
VERSE #33
ఏష ధర్మస్తు సుశ్రోణి పితుర్మాతుశ్చ వశ్యతా |
ఆజ్ఞాం చాహం వ్యతిక్రమ్య నాహం జీవితుముత్సహే || [అతశ్చ తం]
ఆజ్ఞాం చాహం వ్యతిక్రమ్య నాహం జీవితుముత్సహే || [అతశ్చ తం]
VERSE #34
స్వాధీనం సమతిక్రమ్య మాతరం పితరం గురుమ్ |
అస్వాధీనం కథం దైవం ప్రకారైరభిరాధ్యతే ||
అస్వాధీనం కథం దైవం ప్రకారైరభిరాధ్యతే ||
VERSE #35
యత్త్రయం తత్త్రయో లోకాః పవిత్రం తత్సమం భువి |
నాన్యదస్తి శుభాపాంగే తేనేదమభిరాధ్యతే ||
నాన్యదస్తి శుభాపాంగే తేనేదమభిరాధ్యతే ||
VERSE #36
న సత్యం దానమానౌ వా న యజ్ఞాశ్చాప్తదక్షిణాః |
తథా బలకరాః సీతే యథా సేవా పితుర్హితా ||
తథా బలకరాః సీతే యథా సేవా పితుర్హితా ||
VERSE #37
స్వర్గో ధనం వా ధాన్యం వా విద్యాః పుత్రాః సుఖాని చ |
గురువృత్త్యనురోధేన న కించిదపి దుర్లభమ్ ||
గురువృత్త్యనురోధేన న కించిదపి దుర్లభమ్ ||
VERSE #38
దేవగంధర్వగోలోకాన్బ్రహ్మలోకాంస్తథా నరాః |
ప్రాప్నువంతి మహాత్మానో మాతాపితృపరాయణాః ||
ప్రాప్నువంతి మహాత్మానో మాతాపితృపరాయణాః ||
VERSE #39
స మాం పితా యథా శాస్తి సత్యధర్మపథే స్థితః |
తథా వర్తితుమిచ్ఛామి స హి ధర్మః సనాతనః ||
తథా వర్తితుమిచ్ఛామి స హి ధర్మః సనాతనః ||
VERSE #40
మమ సన్నా మతిః సీతే త్వాం నేతుం దండకావనమ్ |
వసిష్యామీతి సా త్వం మామనుయాతుం సునిశ్చితా ||
వసిష్యామీతి సా త్వం మామనుయాతుం సునిశ్చితా ||
VERSE #41
సా హి సృష్టా'నవద్యాంగీ వనాయ మదిరే క్షణే |
అనుగచ్ఛస్వ మాం భీరు సహధర్మచరీ భవ ||
అనుగచ్ఛస్వ మాం భీరు సహధర్మచరీ భవ ||
VERSE #42
సర్వథా సదృశం సీతే మమ స్వస్య కులస్య చ |
వ్యవసాయమతిక్రాంతా సీతే త్వమతిశోభనమ్ ||
వ్యవసాయమతిక్రాంతా సీతే త్వమతిశోభనమ్ ||
VERSE #43
ఆరభస్వ గురుశ్రోణి వనవాసక్షమాః క్రియాః |
నేదానీం త్వదృతే సీతే స్వర్గో'పి మమ రోచతే ||
నేదానీం త్వదృతే సీతే స్వర్గో'పి మమ రోచతే ||
VERSE #44
బ్రాహ్మణేభ్యశ్చ రత్నాని భిక్షుకేభ్యశ్చ భోజనమ్ |
దేహి చాశంసమానేభ్యః సంత్వరస్వ చ మా చిరమ్ ||
దేహి చాశంసమానేభ్యః సంత్వరస్వ చ మా చిరమ్ ||
VERSE #45
భూషణాని మహార్హాణి వరవస్త్రాణి యాని చ |
రమణీయాశ్చ యే కేచిత్క్రీడార్థాశ్చాప్యుపస్కరాః ||
రమణీయాశ్చ యే కేచిత్క్రీడార్థాశ్చాప్యుపస్కరాః ||
VERSE #46
శయనీయాని యానాని మమ చాన్యాని యాని చ |
దేహి స్వభృత్యవర్గస్య బ్రాహ్మణానామనంతరమ్ ||
దేహి స్వభృత్యవర్గస్య బ్రాహ్మణానామనంతరమ్ ||
VERSE #47
అనుకూలం తు సా భర్తుర్జ్ఞాత్వా గమనమాత్మనః |
క్షిప్రం ప్రముదితా దేవీ దాతుమేవోపచక్రమే ||
క్షిప్రం ప్రముదితా దేవీ దాతుమేవోపచక్రమే ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతః ప్రహృష్టా ప్రతిపూర్ణమానసా
VERSE #48
యశస్వినీ భర్తురవేక్ష్య భాషితమ్ |
ధనాని రత్నాని చ దాతుమంగనా
ప్రచక్రమే ధర్మభృతాం మనస్వినీ ||
ధనాని రత్నాని చ దాతుమంగనా
ప్రచక్రమే ధర్మభృతాం మనస్వినీ ||
VERSE #49
ఇతి శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాండే త్రింశః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అయోధ్యాకాండ ఏకత్రింశః సర్గః (౩౧) >>
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణ అయోధ్యకాండ
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణ అయోధ్యకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Ayodhya Kanda Sarga 30 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.