Ayodhya Kanda Sarga 74
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
అయోధ్యకాండ
|| కైకేయ్యాక్రోశః ||
అయోధ్యకాండ
|| కైకేయ్యాక్రోశః ||
VERSE #2
తాం తథా గర్హయిత్వా తు మాతరం భరతస్తదా |
రోషేణ మహతా'విష్టః పునరేవాబ్రవీద్వచః ||
రోషేణ మహతా'విష్టః పునరేవాబ్రవీద్వచః ||
VERSE #3
రాజ్యాద్భ్రంశస్వ కైకేయి నృశంసే దుష్టచారిణి |
పరిత్యక్తా చ ధర్మేణ మా మృతం రుదతీ భవ ||
పరిత్యక్తా చ ధర్మేణ మా మృతం రుదతీ భవ ||
VERSE #4
కిం ను తే'దూషయద్రాజా రామః వా భృశధార్మికః |
యయోః మృత్యుర్వివాసశ్చ త్వత్కృతే తుల్యమాగతౌ ||
యయోః మృత్యుర్వివాసశ్చ త్వత్కృతే తుల్యమాగతౌ ||
VERSE #5
భ్రూణహత్యామసి ప్రాప్తా కులస్యాస్య వినాశనాత్ |
కైకేయి నరకం గచ్ఛ మా చ భర్తుః సలోకతామ్ ||
కైకేయి నరకం గచ్ఛ మా చ భర్తుః సలోకతామ్ ||
VERSE #6
యత్త్వయా హీదృశం పాపం కృతం ఘోరేణ కర్మణా |
సర్వలోకప్రియం హిత్వా మమాప్యాపాదితం భయమ్ ||
సర్వలోకప్రియం హిత్వా మమాప్యాపాదితం భయమ్ ||
VERSE #7
త్వత్కృతే మే పితా వృత్తః రామశ్చారణ్యమాశ్రితః |
అయశో జీవలోకే చ త్వయా'హం ప్రతిపాదితః ||
అయశో జీవలోకే చ త్వయా'హం ప్రతిపాదితః ||
VERSE #8
మాతృరూపే మమామిత్రే నృశంసే రాజ్యకాముకే |
న తే'హమభిభాష్యో'స్మి దుర్వృత్తే పతిఘాతిని ||
న తే'హమభిభాష్యో'స్మి దుర్వృత్తే పతిఘాతిని ||
VERSE #9
కౌసల్యా చ సుమిత్రా చ యాశ్చాన్యా మమ మాతరః |
దుఃఖేన మహతా'విష్టాస్త్వాం ప్రాప్య కులదూషిణీమ్ ||
దుఃఖేన మహతా'విష్టాస్త్వాం ప్రాప్య కులదూషిణీమ్ ||
VERSE #10
న త్వమశ్వపతేః కన్యా ధర్మరాజస్య ధీమతః |
రాక్షసీ తత్ర జాతా'సి కులప్రధ్వంసినీ పితుః ||
రాక్షసీ తత్ర జాతా'సి కులప్రధ్వంసినీ పితుః ||
VERSE #11
యత్త్వయా ధార్మికో రామర్నిత్యం సత్యపరాయణః |
వనం ప్రస్థాపితో దుఃఖాత్ పితా చ త్రిదివం గతః ||
వనం ప్రస్థాపితో దుఃఖాత్ పితా చ త్రిదివం గతః ||
VERSE #12
యత్ప్రధానా'సి తత్పాపం మయి పిత్రా వినా కృతే |
భ్రాతృభ్యాం చ పరిత్యక్తే సర్వ లోకస్య చాప్రియే ||
భ్రాతృభ్యాం చ పరిత్యక్తే సర్వ లోకస్య చాప్రియే ||
VERSE #13
కౌసల్యాం ధర్మసంయుక్తాం వియుక్తాం పాపనిశ్చయే |
కృత్వా కం ప్రాప్స్యసే త్వద్య లోకం నిరయగామినీ ||
కృత్వా కం ప్రాప్స్యసే త్వద్య లోకం నిరయగామినీ ||
VERSE #14
కిం నావబుధ్యసే క్రూరే నియతం బంధుసంశ్రయమ్ |
జ్యేష్ఠం పితృసమం రామం కౌసల్యాయాత్మ సంభవమ్ ||
జ్యేష్ఠం పితృసమం రామం కౌసల్యాయాత్మ సంభవమ్ ||
VERSE #15
అంగప్రత్యంగజః పుత్రః హృదయాచ్చాపి జాయతే |
తస్మాత్ప్రియతమో మాతుః ప్రియత్వాన్న తు బాంధవః ||
తస్మాత్ప్రియతమో మాతుః ప్రియత్వాన్న తు బాంధవః ||
VERSE #16
అన్యదా కిల ధర్మజ్ఞా సురభిః సురసమ్మతా |
వహమానౌ దదర్శోర్వ్యాం పుత్రౌ విగతచేతసౌ ||
వహమానౌ దదర్శోర్వ్యాం పుత్రౌ విగతచేతసౌ ||
VERSE #17
తావర్ధదివసే శ్రాంతౌ దృష్ట్వా పుత్రౌ మహీతలే |
రురోద పుత్రశోకేన బాష్పపర్యాకులేక్షణా ||
రురోద పుత్రశోకేన బాష్పపర్యాకులేక్షణా ||
VERSE #18
అధస్తాద్వ్రజతస్తస్యాః సురరాజ్ఞో మహాత్మనః |
బిందవః పతితా గాత్రే సూక్ష్మాః సురభిగంధినః ||
బిందవః పతితా గాత్రే సూక్ష్మాః సురభిగంధినః ||
VERSE #19
ఇంద్రో'ప్యశ్రునిపాతం తం స్వగాత్రే పుణ్యగంధినమ్ |
సురభిం మన్యతే దృష్ట్వా భూయసీం తాం సురేశ్వరః ||
సురభిం మన్యతే దృష్ట్వా భూయసీం తాం సురేశ్వరః ||
VERSE #20
నిరీక్షమాణః శక్రస్తాం దదర్శ సురభిం స్థితామ్ |
ఆకాశే విష్ఠితాం దీనాం రుదతీం భృశదుఃఖితామ్ ||
ఆకాశే విష్ఠితాం దీనాం రుదతీం భృశదుఃఖితామ్ ||
VERSE #21
తాం దృష్ట్వా శోకసంతప్తాం వజ్ర పాణిర్యశస్వినీమ్ |
ఇంద్రః ప్రాంజలిరుద్విగ్నః సురరాజో'బ్రవీద్వచః ||
ఇంద్రః ప్రాంజలిరుద్విగ్నః సురరాజో'బ్రవీద్వచః ||
VERSE #22
భయం కచ్చిన్న చాస్మాసు కుతశ్చిద్విద్యతే మహత్ |
కుతర్నిమిత్తః శోకస్తే బ్రూహి సర్వ హితైషిణి ||
కుతర్నిమిత్తః శోకస్తే బ్రూహి సర్వ హితైషిణి ||
VERSE #23
ఏవముక్తా తు సురభిః సురరాజేన ధీమతా |
పత్యువాచ తతో ధీరా వాక్యం వాక్యవిశారదా ||
పత్యువాచ తతో ధీరా వాక్యం వాక్యవిశారదా ||
VERSE #24
శాంతం పాపం న వః కించిత్ కుతశ్చిదమరాధిప |
అహం తు మగ్నౌ శోచామి స్వపుత్రౌ విషమే స్థితౌ ||
అహం తు మగ్నౌ శోచామి స్వపుత్రౌ విషమే స్థితౌ ||
VERSE #25
ఏతౌ దృష్ట్వా కృశౌ దీనౌ సూర్యరశ్మిప్రతాపినౌ |
అర్ద్యమానౌ బలీవర్దౌ కర్షకేణ సురాధిప ||
అర్ద్యమానౌ బలీవర్దౌ కర్షకేణ సురాధిప ||
VERSE #26
మమ కాయాత్ ప్రసూతౌ హి దుఃఖితౌ భారపీడితౌ |
యౌ దృష్ట్వా పరితప్యే'హం నాస్తి పుత్రసమః ప్రియః ||
యౌ దృష్ట్వా పరితప్యే'హం నాస్తి పుత్రసమః ప్రియః ||
VERSE #27
యస్యాః పుత్రసహస్రైస్తు కృత్స్నం వ్యాప్తమిదం జగత్ |
తాం దృష్ట్వా రుదతీం శక్రో న సుతాన్మన్యతే పరమ్ ||
తాం దృష్ట్వా రుదతీం శక్రో న సుతాన్మన్యతే పరమ్ ||
VERSE #28
సదా'ప్రతిమవృత్తాయా లోకధారణకామ్యయా |
శ్రీమత్యా గుణనిత్యాయాః స్వభావపరిచేష్టయా ||
శ్రీమత్యా గుణనిత్యాయాః స్వభావపరిచేష్టయా ||
VERSE #29
యస్యాః పుత్రసహస్రాణి సా'పి శోచతి కామధుక్ |
కిం పునర్యా వినా రామం కౌసల్యా వర్తయిష్యతి ||
కిం పునర్యా వినా రామం కౌసల్యా వర్తయిష్యతి ||
VERSE #30
ఏకపుత్రా చ సాధ్వీ చ వివత్సేయం త్వయా కృతా |
తస్మాత్త్వం సతతం దుఃఖం ప్రేత్య చేహ చ లప్స్యసే ||
తస్మాత్త్వం సతతం దుఃఖం ప్రేత్య చేహ చ లప్స్యసే ||
VERSE #31
అహం హ్యపచితిం భ్రాతుః పితుశ్చ సకలామిమామ్ |
వర్ధనం యశసశ్చాపి కరిష్యామి న సంశయః ||
వర్ధనం యశసశ్చాపి కరిష్యామి న సంశయః ||
VERSE #32
ఆనాయయిత్వా తనయం కౌసల్యాయా మహాబలమ్ |
స్వయమేవ ప్రవేక్ష్యామి వనం మునినిషేవితమ్ ||
స్వయమేవ ప్రవేక్ష్యామి వనం మునినిషేవితమ్ ||
VERSE #33
న హ్యహం పాపసంకల్పే పాపే పాపం త్వయా కృతమ్ |
శక్తో ధారయితుం పౌరైరశ్రుకంఠైర్నిరీక్షితః ||
శక్తో ధారయితుం పౌరైరశ్రుకంఠైర్నిరీక్షితః ||
VERSE #34
సా త్వమగ్నిం ప్రవిశ వా స్వయం వా దండకాన్విశ |
రజ్జుం బధాన వా కంఠే న హి తే'న్యత్పరాయణమ్ ||
రజ్జుం బధాన వా కంఠే న హి తే'న్యత్పరాయణమ్ ||
VERSE #35
అహమప్యవనిం ప్రాప్తే రామే సత్యపరాక్రమే |
కృతకృత్యో భవిష్యామి విప్రవాసితకల్మషః ||
కృతకృత్యో భవిష్యామి విప్రవాసితకల్మషః ||
VERSE #36
ఇతి నాగైవారణ్యే తోమరాంకుశచోదితః |
పపాత భువి సంక్రుద్ధో నిశ్శ్వసన్నివ పన్నగః ||
పపాత భువి సంక్రుద్ధో నిశ్శ్వసన్నివ పన్నగః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సంరక్తనేత్రః శిథిలాంబరస్తథా
VERSE #37
విధూత సర్వాభరణః పరంతపః |
బభూవ భూమౌ పతితో నృపాత్మజః
శచీపతేః కేతురివోత్సవక్షయే ||
బభూవ భూమౌ పతితో నృపాత్మజః
శచీపతేః కేతురివోత్సవక్షయే ||
VERSE #38
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాండే చతుఃసప్తతితమః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అయోధ్యాకాండ పంచసప్తతితమః సర్గః (౭౫)
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణ అయోధ్యకాండ
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణ అయోధ్యకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Ayodhya Kanda Sarga 74 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.