Ayodhya Kanda Sarga 1
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
అయోధ్యకాండ
|| రామాభిషేకవ్యవసాయః ||
అయోధ్యకాండ
|| రామాభిషేకవ్యవసాయః ||
VERSE #2
గచ్ఛతా మాతులకులం భరతేన మహాత్మనా | [తదా'నఘః]
VERSE #3
శత్రుఘ్నో నిత్యశత్రుఘ్నో నీతః ప్రీతిపురస్కృతః ||
VERSE #4
స తత్ర న్యవసద్భ్రాత్రా సహ సత్కారసత్కృతః |
మాతులేనాశ్వపతినా పుత్రస్నేహేన లాలితః ||
మాతులేనాశ్వపతినా పుత్రస్నేహేన లాలితః ||
VERSE #5
తత్రాపి నివసంతౌ తౌ తర్ప్యమాణౌ చ కామతః |
భ్రాతరౌ స్మరతాం వీరౌ వృద్ధం దశరథం నృపమ్ ||
భ్రాతరౌ స్మరతాం వీరౌ వృద్ధం దశరథం నృపమ్ ||
VERSE #6
రాజా'పి తౌ మహాతేజాః సస్మార ప్రోషితౌ సుతౌ |
ఉభౌ భరతశత్రుఘ్నౌ మహేంద్రవరుణోపమౌ ||
ఉభౌ భరతశత్రుఘ్నౌ మహేంద్రవరుణోపమౌ ||
VERSE #7
సర్వ ఏవ తు తస్యేష్టాశ్చత్వారః పురుషర్షభాః |
స్వశరీరాద్వినిర్వృత్తాశ్చత్వార ఇవ బాహవః ||
స్వశరీరాద్వినిర్వృత్తాశ్చత్వార ఇవ బాహవః ||
VERSE #8
తేషామపి మహాతేజా రామో రతికరః పితుః |
స్వయంభూరివ భూతానాం బభూవ గుణవత్తరః ||
స్వయంభూరివ భూతానాం బభూవ గుణవత్తరః ||
VERSE #9
స హి దేవైరుదీర్ణస్య రావణస్య వధార్థిభిః |
అర్థితో మానుషే లోకే జజ్ఞే విష్ణుః సనాతనః ||
అర్థితో మానుషే లోకే జజ్ఞే విష్ణుః సనాతనః ||
VERSE #10
కౌసల్యా శుశుభే తేన పుత్రేణామితతేజసా |
యథా వరేణ దేవానామదితిర్వజ్రపాణినా ||
యథా వరేణ దేవానామదితిర్వజ్రపాణినా ||
VERSE #11
స హి వీర్యోపపన్నశ్చ రూపవాననసూయకః | [వీర్యవాననసూయకః]
VERSE #12
భూమావనుపమః సూనుర్గుణైర్దశరథోపమః ||
VERSE #13
స తు నిత్యం ప్రశాంతాత్మా మృదుపూర్వం చ భాషతే | [ప్రభాషతే]
VERSE #14
ఉచ్యమానో'పి పరుషం నోత్తరం ప్రతిపద్యతే ||
VERSE #15
కథంచిదుపకారేణ కృతేనైకేన తుష్యతి |
న స్మరత్యపకారాణాం శతమప్యాత్మవత్తయా ||
న స్మరత్యపకారాణాం శతమప్యాత్మవత్తయా ||
VERSE #16
శీలవృద్ధైర్జ్ఞానవృద్ధైర్వయోవృద్ధైశ్చ సజ్జనైః |
కథయన్నాస్త వై నిత్యమస్త్రయోగ్యాంతరేష్వపి ||
కథయన్నాస్త వై నిత్యమస్త్రయోగ్యాంతరేష్వపి ||
VERSE #17
బుద్ధిమాన్మధురాభాషీ పూర్వభాషీ ప్రియంవదః |
వీర్యవాన్న చ వీర్యేణ మహతా స్వేన గర్వితః || [విస్మితః]
వీర్యవాన్న చ వీర్యేణ మహతా స్వేన గర్వితః || [విస్మితః]
VERSE #18
న చానృతకథో విద్వాన్వృద్ధానాం ప్రతిపూజకః |
అనురక్తః ప్రజాభిశ్చ ప్రజాశ్చాప్యనురంజతే ||
అనురక్తః ప్రజాభిశ్చ ప్రజాశ్చాప్యనురంజతే ||
VERSE #19
సానుక్రోశో జితక్రోధో బ్రాహ్మణప్రతిపూజకః |
దీనానుకంపీ ధర్మజ్ఞో నిత్యం ప్రగ్రహవాన్ శుచిః ||
దీనానుకంపీ ధర్మజ్ఞో నిత్యం ప్రగ్రహవాన్ శుచిః ||
VERSE #20
కులోచితమతిః క్షాత్రం ధర్మం స్వం బహుమన్యతే |
మన్యతే పరయా కీర్త్యా మహత్స్వర్గఫలం తతః ||
మన్యతే పరయా కీర్త్యా మహత్స్వర్గఫలం తతః ||
VERSE #21
నాశ్రేయసి రతో విద్వాన్న విరుద్ధకథారుచిః |
ఉత్తరోత్తరయుక్తీనాం వక్తా వాచస్పతిర్యథా ||
ఉత్తరోత్తరయుక్తీనాం వక్తా వాచస్పతిర్యథా ||
VERSE #22
అరోగస్తరుణో వాగ్మీ వపుష్మాందేశకాలవిత్ |
లోకే పురుషసారజ్ఞః సాధురేకో వినిర్మితః ||
లోకే పురుషసారజ్ఞః సాధురేకో వినిర్మితః ||
VERSE #23
స తు శ్రేష్ఠైర్గుణైర్యుక్తః ప్రజానాం పార్థివాత్మజః |
బహిశ్చర ఇవ ప్రాణో బభూవ గుణతఃప్రియః ||
బహిశ్చర ఇవ ప్రాణో బభూవ గుణతఃప్రియః ||
VERSE #24
సమ్యగ్విద్యావ్రతస్నాతో యథావత్సాంగవేదవిత్ |
ఇష్వస్త్రే చ పితుః శ్రేష్ఠో బభూవ భరతాగ్రజః ||
ఇష్వస్త్రే చ పితుః శ్రేష్ఠో బభూవ భరతాగ్రజః ||
VERSE #25
కల్యాణాభిజనః సాధురదీనః సత్యవాగృజుః |
వృద్ధైరభివినీతశ్చ ద్విజైర్ధర్మార్థదర్శిభిః ||
వృద్ధైరభివినీతశ్చ ద్విజైర్ధర్మార్థదర్శిభిః ||
VERSE #26
ధర్మకామార్థతత్త్వజ్ఞః స్మృతిమాన్ప్రతిభానవాన్ |
లౌకికే సమయాచారే కృతకల్పో విశారదః ||
లౌకికే సమయాచారే కృతకల్పో విశారదః ||
VERSE #27
నిభృతః సంవృతాకారో గుప్తమంత్రః సహాయవాన్ |
అమోఘక్రోధహర్షశ్చ త్యాగసంయమకాలవిత్ ||
అమోఘక్రోధహర్షశ్చ త్యాగసంయమకాలవిత్ ||
VERSE #28
దృఢభక్తిః స్థిరప్రజ్ఞో నాసద్గ్రాహీ న దుర్వచాః |
నిస్తంద్రిరప్రమత్తశ్చ స్వదోషపరదోషవిత్ ||
నిస్తంద్రిరప్రమత్తశ్చ స్వదోషపరదోషవిత్ ||
VERSE #29
శాస్త్రజ్ఞశ్చ కృతజ్ఞశ్చ పురుషాంతరకోవిదః |
యః ప్రగ్రహానుగ్రహయోర్యథాన్యాయం విచక్షణః ||
యః ప్రగ్రహానుగ్రహయోర్యథాన్యాయం విచక్షణః ||
VERSE #30
సత్సంగ్రహప్రగ్రహణే స్థానవిన్నిగ్రహస్య చ |
ఆయకర్మణ్యుపాయజ్ఞః సందృష్టవ్యయకర్మవిత్ ||
ఆయకర్మణ్యుపాయజ్ఞః సందృష్టవ్యయకర్మవిత్ ||
VERSE #31
శ్రైష్ఠ్యం శాస్త్రసమూహేషు ప్రాప్తో వ్యామిశ్రకేషు చ |
అర్థధర్మౌ చ సంగృహ్య సుఖతంత్రో న చాలసః ||
అర్థధర్మౌ చ సంగృహ్య సుఖతంత్రో న చాలసః ||
VERSE #32
వైహారికాణాం శిల్పానాం విజ్ఞాతార్థవిభాగవిత్ |
ఆరోహే వినయే చైవ యుక్తో వారణవాజినామ్ ||
ఆరోహే వినయే చైవ యుక్తో వారణవాజినామ్ ||
VERSE #33
ధనుర్వేదవిదాం శ్రేష్ఠో లోకే'తిరథసంమతః |
అభియాతా ప్రహర్తా చ సేనానయవిశారదః ||
అభియాతా ప్రహర్తా చ సేనానయవిశారదః ||
VERSE #34
అప్రధృష్యశ్చ సంగ్రామే క్రుద్ధైరపి సురాసురైః |
అనసూయో జితక్రోధో న దృప్తో న చ మత్సరీ ||
అనసూయో జితక్రోధో న దృప్తో న చ మత్సరీ ||
VERSE #35
న చావమంతా భూతానాం న చ కాలవశానుగః |
ఏవం శ్రేష్ఠైర్గుణైర్యుక్తః ప్రజానాం పార్థివాత్మజః ||
ఏవం శ్రేష్ఠైర్గుణైర్యుక్తః ప్రజానాం పార్థివాత్మజః ||
VERSE #36
సంమతస్త్రిషు లోకేషు వసుధాయాః క్షమాగుణైః |
బుద్ధ్యా బృహస్పతేస్తుల్యో వీర్యేణాపి శచీపతేః ||
బుద్ధ్యా బృహస్పతేస్తుల్యో వీర్యేణాపి శచీపతేః ||
VERSE #37
తథా సర్వప్రజాకాంతైః ప్రీతిసంజననైః పితుః |
గుణైర్విరురుచే రామో దీప్తైః సూర్య ఇవాంశుభిః ||
గుణైర్విరురుచే రామో దీప్తైః సూర్య ఇవాంశుభిః ||
VERSE #38
తమేవం వ్రతసంపన్నమప్రధృష్యపరాక్రమమ్ |
లోకపాలోపమం నాథమకామయత మేదినీ ||
లోకపాలోపమం నాథమకామయత మేదినీ ||
VERSE #39
ఏతైస్తు బహుభిర్యుక్తం గుణైరనుపమైః సుతమ్ |
దృష్ట్వా దశరథో రాజా చక్రే చింతాం పరంతపః ||
దృష్ట్వా దశరథో రాజా చక్రే చింతాం పరంతపః ||
అథ రాజ్ఞో బభూవైవం వృద్ధస్య చిరజీవినః |
VERSE #40
ప్రీతిరేషా కథం రామో రాజా స్యాన్మయి జీవతి ||
VERSE #41
ఏషా హ్యస్య పరా ప్రీతిర్హృది సంపరివర్తతే |
కదా నామ సుతం ద్రక్ష్యామ్యభిషిక్తమహం ప్రియమ్ ||
కదా నామ సుతం ద్రక్ష్యామ్యభిషిక్తమహం ప్రియమ్ ||
VERSE #42
వృద్ధికామో హి లోకస్య సర్వభూతానుకంపనః |
మత్తః ప్రియతరో లోకే పర్జన్య ఇవ వృష్టిమాన్ ||
మత్తః ప్రియతరో లోకే పర్జన్య ఇవ వృష్టిమాన్ ||
VERSE #43
యమశక్రసమో వీర్యే బృహస్పతిసమో మతౌ |
మహీధరసమో ధృత్యాం మత్తశ్చ గుణవత్తరః ||
మహీధరసమో ధృత్యాం మత్తశ్చ గుణవత్తరః ||
VERSE #44
మహీమహమిమాం కృత్స్నామధితిష్ఠంతమాత్మజమ్ |
అనేన వయసా దృష్ట్వా యథా స్వర్గమవాప్నుయామ్ ||
అనేన వయసా దృష్ట్వా యథా స్వర్గమవాప్నుయామ్ ||
VERSE #45
ఇత్యేతైర్వివిధైస్తైస్తైరన్యపార్థివదుర్లభైః |
శిష్టైరపరిమేయైశ్చ లోకే లోకోత్తరైర్గుణైః ||
శిష్టైరపరిమేయైశ్చ లోకే లోకోత్తరైర్గుణైః ||
VERSE #46
తం సమీక్ష్య మహారాజో యుక్తం సముదితైర్గుణైః | [శుభైః]
VERSE #47
నిశ్చిత్య సచివైః సార్ధం యువరాజమమన్యత ||
VERSE #48
దివ్యంతరిక్షే భూమౌ చ ఘోరముత్పాతజం భయమ్ |
సంచచక్షే చ మేధావీ శరీరే చాత్మనో జరామ్ ||
సంచచక్షే చ మేధావీ శరీరే చాత్మనో జరామ్ ||
VERSE #49
పూర్ణచంద్రాననస్యాథ శోకాపనుదమాత్మనః |
లోకే రామస్య బుబుధే సంప్రియత్వం మహాత్మనః ||
లోకే రామస్య బుబుధే సంప్రియత్వం మహాత్మనః ||
VERSE #50
ఆత్మనశ్చ ప్రజానాం చ శ్రేయసే చ ప్రియేణ చ |
ప్రాప్తకాలేన ధర్మాత్మా భక్త్యా త్వరితవాన్నృపః ||
ప్రాప్తకాలేన ధర్మాత్మా భక్త్యా త్వరితవాన్నృపః ||
VERSE #51
నానానగరవాస్తవ్యాన్పృథగ్జానపదానపి |
సమానినాయ మేదిన్యాః ప్రధానాన్పృథివీపతీన్ ||
సమానినాయ మేదిన్యాః ప్రధానాన్పృథివీపతీన్ ||
VERSE #52
తాన్వేశ్మనానాభరణైర్యథార్హం ప్రతిపూజితాన్ |
దదర్శాలంకృతో రాజా ప్రజాపతిరివ ప్రజాః ||
దదర్శాలంకృతో రాజా ప్రజాపతిరివ ప్రజాః ||
VERSE #53
న తు కేకయరాజానం జనకం వా నరాధిపః |
త్వరయా చానయామాస పశ్చాత్తౌ శ్రోష్యతః ప్రియమ్ ||
త్వరయా చానయామాస పశ్చాత్తౌ శ్రోష్యతః ప్రియమ్ ||
VERSE #54
అథోపవిష్టే నృపతౌ తస్మిన్పరబలార్దనే |
తతః ప్రవివిశుః శేష రాజానో లోకసమ్మతాః ||
తతః ప్రవివిశుః శేష రాజానో లోకసమ్మతాః ||
అథ రాజవితీర్ణేషు వివిధేష్వాసనేషు చ |
VERSE #55
రాజానమేవాభిముఖాః నిషేదుర్నియతా నృపాః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స లబ్ధమానైర్వినయాన్వితైర్నృపైః
VERSE #56
పురాలయైర్జానపదైశ్చ మానవైః |
ఉపోపవిష్టైర్నృపతిర్వృతో బభౌ
సహస్రచక్షుర్భగవానివామరైః ||
ఉపోపవిష్టైర్నృపతిర్వృతో బభౌ
సహస్రచక్షుర్భగవానివామరైః ||
VERSE #57
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాండే ప్రథమః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అయోధ్యాకాండ ద్వితీయః సర్గః (౨)
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణ అయోధ్యకాండ
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణ అయోధ్యకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Ayodhya Kanda Sarga 1 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.