Ayodhya Kanda Sarga 16
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
అయోధ్యకాండ
|| రామప్రస్థానమ్ ||
అయోధ్యకాండ
|| రామప్రస్థానమ్ ||
VERSE #2
స తదంతఃపురద్వారం సమతీత్య జనాకులమ్ |
ప్రవివిక్తాం తతః కక్ష్యామాససాద పురాణవిత్ ||
ప్రవివిక్తాం తతః కక్ష్యామాససాద పురాణవిత్ ||
VERSE #3
ప్రాసకార్ముకబిభ్రద్భిర్యువభిర్మృష్టకుండలైః |
అప్రమాదిభిరేకాగ్రైః స్వనురక్తైరధిష్ఠితామ్ ||
అప్రమాదిభిరేకాగ్రైః స్వనురక్తైరధిష్ఠితామ్ ||
VERSE #4
తత్ర కాషాయిణో వృద్ధాన్వేత్రపాణీన్ స్వలంకృతాన్ |
దదర్శ విష్ఠితాంద్వారిః త్ర్యధ్యక్షాన్సుసమాహితాన్ ||
దదర్శ విష్ఠితాంద్వారిః త్ర్యధ్యక్షాన్సుసమాహితాన్ ||
VERSE #5
తే సమీక్ష్య సమాయాంతం రామప్రియచికీర్షవః |
సహసోత్పతితాః సర్వే స్వాసనేభ్యః ససంభ్రమాః ||
సహసోత్పతితాః సర్వే స్వాసనేభ్యః ససంభ్రమాః ||
VERSE #6
తానువాచ వినీతాత్మా సూతపుత్రః ప్రదక్షిణః |
క్షిప్రమాఖ్యాత రామాయ సుమంత్రో ద్వారి తిష్ఠతి ||
క్షిప్రమాఖ్యాత రామాయ సుమంత్రో ద్వారి తిష్ఠతి ||
VERSE #7
తే రామముపసంగమ్య భర్తుః ప్రియచికీర్షవః |
సహభార్యాయ రామాయ క్షిప్రమేవాచచక్షిరే ||
సహభార్యాయ రామాయ క్షిప్రమేవాచచక్షిరే ||
VERSE #8
ప్రతివేదితమాజ్ఞాయ సూతమభ్యంతరం పితుః |
తత్రైవానాయయామాస రాఘవప్రియకామ్యయా ||
తత్రైవానాయయామాస రాఘవప్రియకామ్యయా ||
VERSE #9
తం వైశ్రవణసంకాశముపవిష్టం స్వలంకృతమ్ |
దదర్శ సూతః పర్యంకే సౌవర్ణే సోత్తరచ్ఛదే ||
దదర్శ సూతః పర్యంకే సౌవర్ణే సోత్తరచ్ఛదే ||
VERSE #10
వరాహరుధిరాభేణ శుచినా చ సుగంధినా |
అనులిప్తం పరార్ధ్యేన చందనేన పరంతపమ్ ||
అనులిప్తం పరార్ధ్యేన చందనేన పరంతపమ్ ||
VERSE #11
స్థితయా పార్శ్వతశ్చాపి వాలవ్యజనహస్తయా |
ఉపేతం సీతయా భూతశ్చిత్రయా శశినం యథా ||
ఉపేతం సీతయా భూతశ్చిత్రయా శశినం యథా ||
VERSE #12
తం తపంతమివాదిత్యముపపన్నం స్వతేజసా |
వవందే వరదం వందీ వినయజ్ఞో వినీతవత్ ||
వవందే వరదం వందీ వినయజ్ఞో వినీతవత్ ||
VERSE #13
ప్రాంజలిస్తు సుఖం పృష్ట్వా విహారశయనాసనే |
రాజపుత్రమువాచేదం సుమంత్రో రాజసత్కృతః ||
రాజపుత్రమువాచేదం సుమంత్రో రాజసత్కృతః ||
VERSE #14
కౌసల్యా సుప్రజా రామ పితా త్వాం ద్రష్టుమిచ్ఛతి |
మహిష్యా సహ కైకేయ్యా గమ్యతాం తత్ర మా చిరమ్ ||
మహిష్యా సహ కైకేయ్యా గమ్యతాం తత్ర మా చిరమ్ ||
VERSE #15
ఏవముక్తస్తు సంహృష్టో నరసింహో మహాద్యుతిః |
తతః సమ్మానయామాస సీతామిదమువాచ హ ||
తతః సమ్మానయామాస సీతామిదమువాచ హ ||
VERSE #16
దేవి దేవశ్చ దేవీ చ సమాగమ్య మదంతరే |
మంత్రయేతే ధ్రువం కించిదభిషేచనసంహితమ్ ||
మంత్రయేతే ధ్రువం కించిదభిషేచనసంహితమ్ ||
VERSE #17
లక్షయిత్వా హ్యభిప్రాయం ప్రియకామా సుదక్షిణా |
సంచోదయతి రాజానం మదర్థం మదిరేక్షణే ||
సంచోదయతి రాజానం మదర్థం మదిరేక్షణే ||
VERSE #18
సా ప్రహృష్టా మహారాజం హితకామానువర్తినీ |
జననీ చార్థకామా మే కేకయాధిపతేః సుతా ||
జననీ చార్థకామా మే కేకయాధిపతేః సుతా ||
VERSE #19
దిష్ట్యా ఖలు మహారాజో మహిష్యా ప్రియయా సహ |
సుమంత్రం ప్రాహిణోద్దూతమర్థకామకరం మమ ||
సుమంత్రం ప్రాహిణోద్దూతమర్థకామకరం మమ ||
VERSE #20
యాదృశీ పరిషత్తత్ర తాదృశో దూత ఆగతః |
ధ్రువమద్యైవ మాం రాజా యౌవరాజ్యే'భిషేక్ష్యతి ||
ధ్రువమద్యైవ మాం రాజా యౌవరాజ్యే'భిషేక్ష్యతి ||
VERSE #21
అహం శీఘ్రమితో గత్వా ద్రక్ష్యామి చ మహీపతిమ్ | [హంత]
VERSE #22
సహ త్వం పరివారేణ సుఖమాస్వ రామస్వ చ ||
VERSE #23
పతిసమ్మానితా సీతా భర్తారమసితేక్షణా |
ఆద్వారమనువవ్రాజ మంగళాన్యభిదధ్యుషీ ||
ఆద్వారమనువవ్రాజ మంగళాన్యభిదధ్యుషీ ||
VERSE #24
రాజ్యం ద్విజాతిభిర్జుష్టం రాజసూయాభిషేచనమ్ |
కర్తుమర్హతి తే రాజా వాసవస్యేవ లోకకృత్ ||
కర్తుమర్హతి తే రాజా వాసవస్యేవ లోకకృత్ ||
VERSE #25
దీక్షితం వ్రతసంపన్నం వరాజినధరం శుచిమ్ |
కురంగశృంగపాణిం చ పశ్యంతీ త్వాం భజామ్యహమ్ ||
కురంగశృంగపాణిం చ పశ్యంతీ త్వాం భజామ్యహమ్ ||
VERSE #26
పూర్వాం దిశం వజ్రధరో దక్షిణాం పాతు తే యమః |
వరుణః పశ్చిమామాశాం ధనేశస్తూత్తరాం దిశమ్ ||
వరుణః పశ్చిమామాశాం ధనేశస్తూత్తరాం దిశమ్ ||
అథ సీతామనుజ్ఞాప్య కృతకౌతుకమంగళః |
VERSE #27
నిశ్చక్రామ సుమంత్రేణ సహ రామో నివేశనాత్ ||
VERSE #28
పర్వతాదివ నిష్క్రమ్య సింహో గిరిగుహాశయః |
లక్ష్మణం ద్వారి సో'పశ్యత్ప్రహ్వాంజలిపుటం స్థితమ్ ||
లక్ష్మణం ద్వారి సో'పశ్యత్ప్రహ్వాంజలిపుటం స్థితమ్ ||
అథ మధ్యమకక్ష్యాయాం సమాగమ్య సుహృజ్జనైః |
VERSE #29
స సర్వానర్థినో దృష్ట్వా సమేత్య ప్రతినంద్య చ ||
VERSE #30
తతః పావకసంకాశమారురోహ రథోత్తమమ్ |
వైయాఘ్రం పురుషవ్యాఘ్రో రాజతం రాజనందనః ||
వైయాఘ్రం పురుషవ్యాఘ్రో రాజతం రాజనందనః ||
VERSE #31
మేఘనాదమసంబాధం మణిహేమవిభూషితమ్ |
ముష్ణంతమివ చక్షూంషి ప్రభయా హేమవర్చసమ్ ||
ముష్ణంతమివ చక్షూంషి ప్రభయా హేమవర్చసమ్ ||
VERSE #32
కరేణుశిశుకల్పైశ్చ యుక్తం పరమవాజిభిః |
హరియుక్తం సహస్రాక్షో రథమింద్ర ఇవాశుగమ్ ||
హరియుక్తం సహస్రాక్షో రథమింద్ర ఇవాశుగమ్ ||
VERSE #33
ప్రయయౌ తూర్ణమాస్థాయ రాఘవో జ్వలితః శ్రియా |
స పర్జన్య ఇవాకాశే స్వనవానభినాదయన్ ||
స పర్జన్య ఇవాకాశే స్వనవానభినాదయన్ ||
VERSE #34
నికేతాన్నిర్యయౌ శ్రీమాన్మహేంద్రాదివ చంద్రమాః |
ఛత్రచామరపాణిస్తు లక్ష్మణో రాఘవానుజః ||
ఛత్రచామరపాణిస్తు లక్ష్మణో రాఘవానుజః ||
VERSE #35
జుగోప భ్రాతరం భ్రాతా రథమాస్థాయ పృష్ఠతః |
తతో హలహలాశబ్దస్తుములః సమజాయత ||
తతో హలహలాశబ్దస్తుములః సమజాయత ||
VERSE #36
తస్య నిష్క్రమమాణస్య జనౌఘస్య సమంతతః |
తతో హయవరా ముఖ్యాః నాగాశ్చ గిరిసన్నిభాః ||
తతో హయవరా ముఖ్యాః నాగాశ్చ గిరిసన్నిభాః ||
VERSE #37
అనుజగ్ముస్తదా రామం శతశో'థ సహస్రశః |
అగ్రతశ్చాస్య సన్నద్ధాశ్చందనాగరురూషితాః ||
అగ్రతశ్చాస్య సన్నద్ధాశ్చందనాగరురూషితాః ||
VERSE #38
ఖడ్గచాపధరాః శూరాః జగ్మురాశంసవో జనాః |
తతో వాదిత్రశబ్దాస్తు స్తుతిశబ్దాశ్చ వందినామ్ ||
తతో వాదిత్రశబ్దాస్తు స్తుతిశబ్దాశ్చ వందినామ్ ||
VERSE #39
సింహనాదాశ్చ శూరాణాం తథా శుశ్రువిరే పథి |
హర్మ్యవాతాయనస్థాభిర్భూషితాభిః సమంతతః ||
హర్మ్యవాతాయనస్థాభిర్భూషితాభిః సమంతతః ||
VERSE #40
కీర్యమాణః సుపుష్పౌఘైర్యయౌ స్త్రీభిరరిందమః |
రామం సర్వానవద్యాంగ్యో రామపిప్రీషయా తతః ||
రామం సర్వానవద్యాంగ్యో రామపిప్రీషయా తతః ||
VERSE #41
వచోభిరగ్ర్యైర్హర్మ్యస్థాః క్షితిస్థాశ్చ వవందిరే |
నూనం నందతి తే మాతా కౌసల్యా మాతృనందన ||
నూనం నందతి తే మాతా కౌసల్యా మాతృనందన ||
VERSE #42
పశ్యంతీ సిద్ధయాత్రం త్వాం పిత్ర్యం రాజ్యమవస్థితమ్ |
సర్వసీమంతినీభ్యశ్చ సీతాం సీమంతినీం వరామ్ ||
సర్వసీమంతినీభ్యశ్చ సీతాం సీమంతినీం వరామ్ ||
VERSE #43
అమన్యంత హి తా నార్యో రామస్య హృదయప్రియామ్ |
తయా సుచరితం దేవ్యా పురా నూనం మహత్తపః ||
తయా సుచరితం దేవ్యా పురా నూనం మహత్తపః ||
VERSE #44
రోహిణీవ శశాంకేన రామసంయోగమాప యా |
ఇతి ప్రాసాదశృంగేషు ప్రమదాభిర్నరోత్తమః ||
ఇతి ప్రాసాదశృంగేషు ప్రమదాభిర్నరోత్తమః ||
VERSE #45
శుశ్రావ రాజమార్గస్థః ప్రియా వాచ ఉదాహృతాః |
ఆత్మసంపూజనైః శృణ్వన్యయౌ రామో మహాపథమ్ ||
ఆత్మసంపూజనైః శృణ్వన్యయౌ రామో మహాపథమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స రాఘవస్తత్ర కథాప్రపంచాన్
VERSE #46
శుశ్రావ లోకస్య సమాగతస్య |
ఆత్మాధికారా వివిధాశ్చ వాచః
ప్రహృష్టరూపస్య పురో జనస్య ||
ఆత్మాధికారా వివిధాశ్చ వాచః
ప్రహృష్టరూపస్య పురో జనస్య ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఏష శ్రియం గచ్ఛతి రాఘవో'ద్య
VERSE #47
రాజప్రసాదాద్విపులాం గమిష్యన్ |
ఏతే వయం సర్వసమృద్ధకామాః
యేషామయం నో భవితా ప్రశాస్తా ||
ఏతే వయం సర్వసమృద్ధకామాః
యేషామయం నో భవితా ప్రశాస్తా ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
లాభో జనస్యాస్య యదేష సర్వం
VERSE #48
ప్రపత్స్యతే రాష్ట్రమిదం చిరాయ |
న హ్యప్రియం కించన జాతు కశ్చి-
స ఘోషవద్భిశ్చ హయైర్మతంగజైః
పురఃసరైః స్వస్తికసూతమాగధైః |
మహీయమానః ప్రవరైశ్చ వాదకై-
కరేణుమాతంగరథాశ్వసంకులం
మహాజనౌఘప్రతిపూర్ణచత్వరమ్ |
ప్రభూతరత్నం బహుపణ్యసంచయం
దదర్శ రామో రుచిరం మహాపథమ్ ||
న హ్యప్రియం కించన జాతు కశ్చి-
స ఘోషవద్భిశ్చ హయైర్మతంగజైః
పురఃసరైః స్వస్తికసూతమాగధైః |
మహీయమానః ప్రవరైశ్చ వాదకై-
కరేణుమాతంగరథాశ్వసంకులం
మహాజనౌఘప్రతిపూర్ణచత్వరమ్ |
ప్రభూతరత్నం బహుపణ్యసంచయం
దదర్శ రామో రుచిరం మహాపథమ్ ||
VERSE #49
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాండే షోడశః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అయోధ్యాకాండ సప్తదశః సర్గః (౧౭)
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణ అయోధ్యకాండ
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణ అయోధ్యకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Ayodhya Kanda Sarga 16 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.