Ayodhya Kanda Sarga 91
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
అయోధ్యకాండ
|| భరద్వాజాతిథ్యమ్ ||
అయోధ్యకాండ
|| భరద్వాజాతిథ్యమ్ ||
VERSE #2
కృతబుద్ధిం నివాసాయ తత్రైవ స మునిస్తదా |
భరతం కైకయీపుత్రమాతిథ్యేన న్యమంత్రయత్ ||
భరతం కైకయీపుత్రమాతిథ్యేన న్యమంత్రయత్ ||
VERSE #3
అబ్రవీద్భరతస్త్వేనం నన్విదం భవతా కృతమ్ |
పాద్యమర్ఘ్యం తథా''తిథ్యం వనే యదుపపద్యతే ||
పాద్యమర్ఘ్యం తథా''తిథ్యం వనే యదుపపద్యతే ||
VERSE #4
అథోవాచ భరద్వాజో భరతం ప్రహసన్నివ |
జానే త్వాం ప్రీతిసంయుక్తం తుష్యేస్త్వం యేన కేనచిత్ ||
జానే త్వాం ప్రీతిసంయుక్తం తుష్యేస్త్వం యేన కేనచిత్ ||
VERSE #5
సేనాయాస్తు తవైతస్యాః కర్తుమిచ్ఛామి భోజనమ్ |
మమ ప్రీతిర్యథారూపా త్వమర్హో మనుజాధిప ||
మమ ప్రీతిర్యథారూపా త్వమర్హో మనుజాధిప ||
VERSE #6
కిమర్థం చాపి నిక్షిప్య దూరే బలమిహాగతః |
కస్మాన్నేహోపయాతో'సి సబలః పురుషర్షభ ||
కస్మాన్నేహోపయాతో'సి సబలః పురుషర్షభ ||
VERSE #7
భరతః ప్రత్యువాచేదం ప్రాంజలిస్తం తపోధనమ్ |
ససైన్యో నోపయాతో'స్మి భగవన్ భగవద్భయాత్ ||
ససైన్యో నోపయాతో'స్మి భగవన్ భగవద్భయాత్ ||
VERSE #8
రాజ్ఞా చ భగవన్నిత్యం రాజపుత్రేణ వా సదా |
యత్నతః పరిహర్తవ్యా విషయేషు తపస్వినః ||
యత్నతః పరిహర్తవ్యా విషయేషు తపస్వినః ||
VERSE #9
వాజిముఖ్యా మనుష్యాశ్చ మత్తాశ్చ వరవారణాః |
ప్రచ్ఛాద్య భగవన్భూమిం మహతీమనుయాంతి మామ్ ||
ప్రచ్ఛాద్య భగవన్భూమిం మహతీమనుయాంతి మామ్ ||
VERSE #10
తే వృక్షానుదకం భూమిమాశ్రమేషూటజాంస్తథా |
న హింస్యురితి తేనాహమేకైవ సమాగతః ||
న హింస్యురితి తేనాహమేకైవ సమాగతః ||
VERSE #11
ఆనీయతామితః సేనేత్యాజ్ఞప్తః పరమర్షిణా |
తతస్తు చక్రే భరతః సేనాయాః సముపాగమమ్ ||
తతస్తు చక్రే భరతః సేనాయాః సముపాగమమ్ ||
VERSE #12
అగ్నిశాలాం ప్రవిశ్యాథ పీత్వా'పః పరిమృజ్య చ |
ఆతిథ్యస్య క్రియాహేతోర్విశ్వకర్మాణమాహ్వయత్ ||
ఆతిథ్యస్య క్రియాహేతోర్విశ్వకర్మాణమాహ్వయత్ ||
VERSE #13
ఆహ్వయే విశ్వకర్మాణమహం త్వష్టారమేవ చ |
ఆతిథ్యం కర్తుమిచ్ఛామి తత్ర మే సంవిధీయతామ్ ||
ఆతిథ్యం కర్తుమిచ్ఛామి తత్ర మే సంవిధీయతామ్ ||
VERSE #14
ఆహ్వయే లోకపాలాంస్త్రీన్ దేవాన్ శక్రముఖాంస్తథా |
ఆతిథ్యం కర్తుమిచ్ఛామి తత్ర మే సంవిధీయతామ్ ||
ఆతిథ్యం కర్తుమిచ్ఛామి తత్ర మే సంవిధీయతామ్ ||
VERSE #15
ప్రాక్స్రోతసశ్చ యా నద్యః ప్రత్యక్స్రోతసైవ చ |
పృథివ్యామంతరిక్షే చ సమాయాంత్వద్య సర్వశః ||
పృథివ్యామంతరిక్షే చ సమాయాంత్వద్య సర్వశః ||
VERSE #16
అన్యాః స్రవంతు మైరేయం సురామన్యాః సునిష్ఠితామ్ |
అపరాశ్చోదకం శీతమిక్షుకాండరసోపమమ్ ||
అపరాశ్చోదకం శీతమిక్షుకాండరసోపమమ్ ||
VERSE #17
ఆహ్వయే దేవగంధర్వాన్ విశ్వావసుహహాహుహూన్ |
తథైవాప్సరసో దేవీర్గంధర్వ్వీశ్చాపి సర్వశః ||
తథైవాప్సరసో దేవీర్గంధర్వ్వీశ్చాపి సర్వశః ||
VERSE #18
ఘృతాచీమథ విశ్వాచీం మిశ్రకేశీమలంబుసామ్ |
నాగదంతాం చ హేమాం చ హిమామద్రికృతస్థలామ్ ||
నాగదంతాం చ హేమాం చ హిమామద్రికృతస్థలామ్ ||
VERSE #19
శక్రం యాశ్చోపతిష్ఠంతి బ్రహ్మాణం యాశ్చ యోషితః |
సర్వాస్తుంబురుణా సార్థమాహ్వయే సపరిచ్ఛదాః ||
సర్వాస్తుంబురుణా సార్థమాహ్వయే సపరిచ్ఛదాః ||
VERSE #20
వనం కురుషు యద్దివ్యం వాసోభూషణపత్త్రవత్ |
దివ్యనారీఫలం శశ్వత్తత్కౌబేరమిహైతు చ ||
దివ్యనారీఫలం శశ్వత్తత్కౌబేరమిహైతు చ ||
VERSE #21
ఇహ మే భగవాన్ సోమో విధత్తామన్నముత్తమమ్ |
భక్ష్యం భోజ్యం చ చోష్యం చ లేహ్యం చ వివిధం బహు ||
భక్ష్యం భోజ్యం చ చోష్యం చ లేహ్యం చ వివిధం బహు ||
VERSE #22
విచిత్రాణి చ మాల్యాని పాదపప్రచ్యుతాని చ |
సురాదీని చ పేయాని మాంసాని వివిధాని చ ||
సురాదీని చ పేయాని మాంసాని వివిధాని చ ||
VERSE #23
ఏవం సమాధినా యుక్తస్తేజసా'ప్రతిమేన చ |
శీక్షాస్వరసమాయుక్తం తపసా చాబ్రవీన్మునిః ||
శీక్షాస్వరసమాయుక్తం తపసా చాబ్రవీన్మునిః ||
VERSE #24
మనసా ధ్యాయతస్తస్య ప్రాఙ్ముఖస్య కృతాంజలేః |
ఆజగ్ముస్తాని సర్వాణి దైవతాని పృథక్పృథక్ ||
ఆజగ్ముస్తాని సర్వాణి దైవతాని పృథక్పృథక్ ||
VERSE #25
మలయం దర్దురం చైవ తతః స్వేదనుదో'నిలః |
ఉపస్పృశ్య వవౌ యుక్త్యా సుప్రియాత్మా సుఖః శివః ||
ఉపస్పృశ్య వవౌ యుక్త్యా సుప్రియాత్మా సుఖః శివః ||
VERSE #26
తతోభ్యవర్తంత ఘనాః దివ్యాః కుసుమవృష్టయః | [వర్షంత]
VERSE #27
దివ్యదుందుభిఘోషశ్చ దిక్షు సర్వాసు శుశ్రువే ||
VERSE #28
ప్రవవుశ్చోత్తమా వాతాః ననృతుశ్చాప్సరోగణాః |
ప్రజగుర్దేవగంధర్వాః వీణాః ప్రముముచుస్స్వరాన్ ||
ప్రజగుర్దేవగంధర్వాః వీణాః ప్రముముచుస్స్వరాన్ ||
VERSE #29
స శబ్దో ద్యాం చ భూమిం చ ప్రాణినాం శ్రవణాని చ |
వివేశోచ్చారితః శ్లక్ష్ణః సమో లయగుణాన్వితః ||
వివేశోచ్చారితః శ్లక్ష్ణః సమో లయగుణాన్వితః ||
VERSE #30
తస్మిన్నుపరతే శబ్దే దివ్యే శ్రోతృసుఖే నృణామ్ |
దదర్శ భారతం సైన్యం విధానం విశ్వకర్మణః ||
దదర్శ భారతం సైన్యం విధానం విశ్వకర్మణః ||
VERSE #31
బభూవ హి సమా భూమిః సమంతాత్పంచయోజనా |
శాద్వలైర్బహుభిశ్ఛన్నా నీలవైడూర్యసన్నిభైః ||
శాద్వలైర్బహుభిశ్ఛన్నా నీలవైడూర్యసన్నిభైః ||
VERSE #32
తస్మిన్బిల్వాః కపిత్థాశ్చ పనసా బీజపూరకాః |
ఆమలక్యో బభూవుశ్చ చూతాశ్చ ఫలభూషణాః ||
ఆమలక్యో బభూవుశ్చ చూతాశ్చ ఫలభూషణాః ||
VERSE #33
ఉత్తరేభ్యః కురుభ్యశ్చ వనం దివ్యోపభోగవత్ |
ఆజగామ నదీ దివ్యా తీరజైర్బహుభిర్వృతా ||
ఆజగామ నదీ దివ్యా తీరజైర్బహుభిర్వృతా ||
VERSE #34
చతుఃశాలాని శుభ్రాణి శాలాశ్చ గజవాజినామ్ |
హర్మ్యప్రాసాదసంబాధాస్తోరణాని శుభాని చ ||
హర్మ్యప్రాసాదసంబాధాస్తోరణాని శుభాని చ ||
VERSE #35
సితమేఘనిభం చాపి రాజవేశ్మసు తోరణమ్ |
దివ్యమాల్యకృతాకారం దివ్యగంధసముక్షితమ్ ||
దివ్యమాల్యకృతాకారం దివ్యగంధసముక్షితమ్ ||
VERSE #36
చతురశ్రమసంబాధం శయనాసనయానవత్ |
దివ్యైః సర్వరసైర్యుక్తం దివ్యభోజనవస్త్రవత్ ||
దివ్యైః సర్వరసైర్యుక్తం దివ్యభోజనవస్త్రవత్ ||
VERSE #37
ఉపకల్పితసర్వాన్నం ధౌతనిర్మలభాజనమ్ |
క్లృప్తసర్వాసనం శ్రీమత్ స్వాస్తీర్ణశయనోత్తమమ్ ||
క్లృప్తసర్వాసనం శ్రీమత్ స్వాస్తీర్ణశయనోత్తమమ్ ||
VERSE #38
ప్రవివేశ మహాబాహురనుజ్ఞాతో మహర్షిణా |
వేశ్మ తద్రత్నసంపూర్ణం భరతః కేకయీసుతః ||
వేశ్మ తద్రత్నసంపూర్ణం భరతః కేకయీసుతః ||
VERSE #39
అనుజగ్ముశ్చ తం సర్వే మంత్రిణః సపురోహితాః |
బభూవుశ్చ ముదా యుక్తాః దృష్ట్వా తం వేశ్మసంవిధిమ్ ||
బభూవుశ్చ ముదా యుక్తాః దృష్ట్వా తం వేశ్మసంవిధిమ్ ||
VERSE #40
తత్ర రాజాసనం దివ్యం వ్యజనం ఛత్రమేవ చ |
భరతో మంత్రిభిః సార్ధమభ్యవర్తత రాజవత్ ||
భరతో మంత్రిభిః సార్ధమభ్యవర్తత రాజవత్ ||
VERSE #41
ఆసనం పూజయామాస రామాయాభిప్రణమ్య చ |
వాలవ్యజనమాదాయ న్యషీదత్సచివాసనే ||
వాలవ్యజనమాదాయ న్యషీదత్సచివాసనే ||
VERSE #42
ఆనుపూర్వ్యానిషేదుశ్చ సర్వే మంత్రిపురోహితాః |
తతః సేనాపతిః పశ్చాత్ ప్రశాస్తాచ నిషేదతుః ||
తతః సేనాపతిః పశ్చాత్ ప్రశాస్తాచ నిషేదతుః ||
VERSE #43
తతస్తత్ర ముహూర్తేన నద్యః పాయసకర్దమాః |
ఉపాతిష్ఠంత భరతం భరద్వాజస్య శాసనాత్ ||
ఉపాతిష్ఠంత భరతం భరద్వాజస్య శాసనాత్ ||
VERSE #44
తాసాముభయతః కూలం పాండుమృత్తికలేపనాః |
రమ్యాశ్చావసథా దివ్యాః బ్రహ్మణస్తు ప్రసాదజాః ||
రమ్యాశ్చావసథా దివ్యాః బ్రహ్మణస్తు ప్రసాదజాః ||
VERSE #45
తేనైవ చ ముహూర్తేన దివ్యాభరణభూషితాః |
ఆగుర్వింశతిసాహస్రాః బ్రహ్మణా ప్రహితాః స్త్రియః ||
ఆగుర్వింశతిసాహస్రాః బ్రహ్మణా ప్రహితాః స్త్రియః ||
VERSE #46
సువర్ణమణిముక్తేన ప్రవాలేన చ శోభితాః |
ఆగుర్వింశతిసాహస్రాః కుబేరప్రహితాః స్త్రియః ||
ఆగుర్వింశతిసాహస్రాః కుబేరప్రహితాః స్త్రియః ||
VERSE #47
యాభిర్గృహీతపురుషః సోన్మాద ఇవ లక్ష్యతే |
ఆగుర్వింశతిసాహస్రా నందనాదప్సరోగణాః ||
ఆగుర్వింశతిసాహస్రా నందనాదప్సరోగణాః ||
VERSE #48
నారదస్తుంబురుర్గోపః ప్రవరాః సూర్యవర్చసః |
ఏతే గంధర్వరాజానో భరతస్యాగ్రతో జగుః ||
ఏతే గంధర్వరాజానో భరతస్యాగ్రతో జగుః ||
VERSE #49
అలంబుసా మిశ్రకేశీ పుండరీకా'థ వామనా |
ఉపానృత్యంస్తు భరతం భరద్వాజస్య శాసనాత్ ||
ఉపానృత్యంస్తు భరతం భరద్వాజస్య శాసనాత్ ||
VERSE #50
యాని మాల్యాని దేవేషు యాని చైత్రరథే వనే |
ప్రయాగే తాన్యదృశ్యంత భరద్వాజస్య తేజసా ||
ప్రయాగే తాన్యదృశ్యంత భరద్వాజస్య తేజసా ||
VERSE #51
బిల్వా మార్దంగికా ఆసన్ శమ్యాగ్రాహా విభీతకాః |
అశ్వత్థానర్తకాశ్చాసన్ భరద్వాజస్య శాసనాత్ ||
అశ్వత్థానర్తకాశ్చాసన్ భరద్వాజస్య శాసనాత్ ||
VERSE #52
తతః సరలతాలాశ్చ తిలకా నక్తమాలకాః |
ప్రహృష్టాస్తత్ర సంపేతుః కుబ్జా భూత్వా'థ వామనాః ||
ప్రహృష్టాస్తత్ర సంపేతుః కుబ్జా భూత్వా'థ వామనాః ||
VERSE #53
శింశుపామలకీజంబ్వో యాశ్చాన్యాః కాననేషు తాః |
మాలతీ మల్లికా జాతిర్యాశ్చాన్యాః కాననే లతాః ||
మాలతీ మల్లికా జాతిర్యాశ్చాన్యాః కాననే లతాః ||
VERSE #54
ప్రమదావిగ్రహం కృత్వా భరద్వాజాశ్రమే'వదన్ |
సురాః సురాపాః పిబత పాయసం చ బుభుక్షితాః ||
సురాః సురాపాః పిబత పాయసం చ బుభుక్షితాః ||
VERSE #55
మాంసాని చ సుమేధ్యాని భక్ష్యంతాం యావదిచ్ఛథ |
ఉచ్ఛాద్య స్నాపయంతి స్మ నదీతీరేషు వల్గుషు ||
ఉచ్ఛాద్య స్నాపయంతి స్మ నదీతీరేషు వల్గుషు ||
VERSE #56
అప్యేకమేకం పురుషం ప్రమదాః సప్తచాష్ట చ |
సంవాహంత్యః సమాపేతుర్నార్యో రుచిరలోచనాః ||
సంవాహంత్యః సమాపేతుర్నార్యో రుచిరలోచనాః ||
VERSE #57
పరిమృజ్య తథా'న్యోన్యం పాయయంతి వరాంగనాః |
హయాన్ గజాన్ ఖరానుష్ట్రాంస్తథైవ సురభేః సుతాన్ ||
హయాన్ గజాన్ ఖరానుష్ట్రాంస్తథైవ సురభేః సుతాన్ ||
VERSE #58
అభోజయన్వాహనపాస్తేషాం భోజ్యం యథావిధి |
ఇక్షూంశ్చ మధులాజాంశ్చ భోజయంతి స్మ వాహనాన్ ||
ఇక్షూంశ్చ మధులాజాంశ్చ భోజయంతి స్మ వాహనాన్ ||
VERSE #59
ఇక్ష్వాకువరయోధానాం చోదయంతో మహాబలాః |
నాశ్వబంధో'శ్వమాజానాన్న గజం కుంజరగ్రహః ||
నాశ్వబంధో'శ్వమాజానాన్న గజం కుంజరగ్రహః ||
VERSE #60
మత్తప్రమత్తముదితా చమూః సా తత్ర సంబభౌ |
తర్పితాః సర్వకామైస్తే రక్తచందనరూషితాః ||
తర్పితాః సర్వకామైస్తే రక్తచందనరూషితాః ||
VERSE #61
అప్సరోగణసంయుక్తాః సైన్యా వాచముదైరయన్ |
నైవాయోధ్యాం గమిష్యామో నగమిష్యామ దండకాన్ ||
నైవాయోధ్యాం గమిష్యామో నగమిష్యామ దండకాన్ ||
VERSE #62
కుశలం భరతస్యాస్తు రామస్యాస్తు తథా సుఖమ్ |
ఇతి పాదాతయోధాశ్చ హస్త్యశ్వారోహబంధకాః ||
ఇతి పాదాతయోధాశ్చ హస్త్యశ్వారోహబంధకాః ||
VERSE #63
అనాథాస్తం విధిం లబ్ధ్వా వాచమేతాముదైరయన్ |
సంప్రహృష్టా వినేదుస్తే నరాస్తత్ర సహస్రశః ||
సంప్రహృష్టా వినేదుస్తే నరాస్తత్ర సహస్రశః ||
VERSE #64
భరతస్యానుయాతారః స్వర్గో'యమితి చాబ్రువన్ |
నృత్యంతి స్మ హసంతి స్మ గాయంతి స్మ చ సైనికాః ||
నృత్యంతి స్మ హసంతి స్మ గాయంతి స్మ చ సైనికాః ||
VERSE #65
సమంతాత్పరిధావంతి మాల్యోపేతాః సహస్రశః |
తతో భుక్తవతాం తేషాం తదన్నమమృతోపమమ్ ||
తతో భుక్తవతాం తేషాం తదన్నమమృతోపమమ్ ||
VERSE #66
దివ్యానుద్వీక్ష్య భక్ష్యాంస్తానభవద్భక్షణే మతిః |
ప్రేష్యాశ్చేట్యశ్చ వధ్వశ్చ బలస్థాశ్చ సహస్రశః ||
ప్రేష్యాశ్చేట్యశ్చ వధ్వశ్చ బలస్థాశ్చ సహస్రశః ||
VERSE #67
బభూవుస్తే భృశం దృప్తాః సర్వే చాహతవాససః |
కుంజరాశ్చ ఖరోష్ట్రాశ్చ గోశ్వాశ్చ మృగపక్షిణః ||
కుంజరాశ్చ ఖరోష్ట్రాశ్చ గోశ్వాశ్చ మృగపక్షిణః ||
VERSE #68
బభూవుః సుభృతాస్తత్ర నాన్యో హ్యన్యమకల్పయత్ |
నాశుక్లవాసాస్తత్రాసీత్ క్షుధితో మలినో'పి వా ||
నాశుక్లవాసాస్తత్రాసీత్ క్షుధితో మలినో'పి వా ||
VERSE #69
రజసా ధ్వస్తకేశో వా నరః కశ్చిదదృశ్యత |
ఆజైశ్చాపి చ వారాహైర్నిష్ఠానవరసంచయైః ||
ఆజైశ్చాపి చ వారాహైర్నిష్ఠానవరసంచయైః ||
VERSE #70
ఫలనిర్యూహసంసిద్ధైః సూపైర్గంధరసాన్వితైః |
పుష్పధ్వజవతీః పూర్ణాః శుక్లస్యాన్నస్య చాభితః ||
పుష్పధ్వజవతీః పూర్ణాః శుక్లస్యాన్నస్య చాభితః ||
VERSE #71
దదృశుర్విస్మితాస్తత్ర నరా లౌహీః సహస్రశః |
బభూవుర్వనపార్శ్వేషు కూపాః పాయసకర్దమాః ||
బభూవుర్వనపార్శ్వేషు కూపాః పాయసకర్దమాః ||
VERSE #72
తాశ్చకామదుఘా గావో ద్రుమాశ్చాసన్మధుస్రుతః | [మధుశ్చ్యుతః]
VERSE #73
వాప్యో మైరేయపూర్ణాశ్చ మృష్టమాంసచయైర్వృతాః ||
VERSE #74
ప్రతప్తపిఠరైశ్చాపి మార్గమాయూరకౌక్కుటైః |
పాత్రీణాం చ సహస్రాణి స్థాలీనాం నియుతాని చ ||
పాత్రీణాం చ సహస్రాణి స్థాలీనాం నియుతాని చ ||
VERSE #75
న్యర్బుదాని చ పాత్రాణి శాతకుంభమయాని చ |
స్థాల్యః కుంభ్యః కరంభ్యశ్చ దధిపూర్ణాః సుసంస్కృతాః ||
స్థాల్యః కుంభ్యః కరంభ్యశ్చ దధిపూర్ణాః సుసంస్కృతాః ||
VERSE #76
యౌవనస్థస్య గౌరస్య కపిత్థస్య సుగంధినః |
హ్రదాః పూర్ణా రసాలస్య దధ్నః శ్వేతస్య చాపరే ||
హ్రదాః పూర్ణా రసాలస్య దధ్నః శ్వేతస్య చాపరే ||
VERSE #77
బభూవుః పాయసస్యాన్యే శర్కరాయాశ్చ సంచయాః |
కల్కాంశ్చూర్ణకషాయాంశ్చ స్నానాని వివిధాని చ ||
కల్కాంశ్చూర్ణకషాయాంశ్చ స్నానాని వివిధాని చ ||
VERSE #78
దదృశుర్భాజనస్థాని తీర్థేషు సరితాం నరాః |
శుక్లానంశుమతశ్చాపి దంతధావనసంచయాన్ ||
శుక్లానంశుమతశ్చాపి దంతధావనసంచయాన్ ||
VERSE #79
శుక్లాంశ్చందనకల్కాంశ్చ సముద్గేష్వవతిష్ఠతః |
దర్పణాన్ పరిమృష్టాంశ్చ వాససాం చాపి సంచయాన్ ||
దర్పణాన్ పరిమృష్టాంశ్చ వాససాం చాపి సంచయాన్ ||
VERSE #80
పాదుకోపానహాశ్చైవ యుగ్మాని చ సహస్రశః |
ఆంజనీః కంకతాన్కూర్చాన్ శస్త్రాణి చ ధనూంషి చ ||
ఆంజనీః కంకతాన్కూర్చాన్ శస్త్రాణి చ ధనూంషి చ ||
VERSE #81
మర్మత్రాణాని చిత్రాణి శయనాన్యాసనాని చ |
ప్రతిపానహ్రదాన్ పూర్ణాన్ ఖరోష్ట్రగజవాజినామ్ ||
ప్రతిపానహ్రదాన్ పూర్ణాన్ ఖరోష్ట్రగజవాజినామ్ ||
VERSE #82
అవగాహ్య సుతీర్థాంశ్చ హ్రదాన్ సోత్పలపుష్కరాన్ |
ఆకాశవర్ణప్రతిమాన్ స్వచ్ఛతోయాన్సుఖప్లవాన్ ||
ఆకాశవర్ణప్రతిమాన్ స్వచ్ఛతోయాన్సుఖప్లవాన్ ||
VERSE #83
నీలవైడూర్య్యవర్ణాంశ్చ మృదూన్యవససంచయాన్ |
నిర్వాపార్థాన్ పశూనాం తే దదృశుస్తత్ర సర్వశః ||
నిర్వాపార్థాన్ పశూనాం తే దదృశుస్తత్ర సర్వశః ||
VERSE #84
వ్యస్మయంత మనుష్యాస్తే స్వప్నకల్పం తదద్భుతమ్ |
దృష్ట్వా''తిథ్యం కృతం తాదృక్ భరతస్య మహర్షిణా ||
దృష్ట్వా''తిథ్యం కృతం తాదృక్ భరతస్య మహర్షిణా ||
VERSE #85
ఇత్యేవం రమమాణానాం దేవానామివ నందనే |
భరద్వాజాశ్రమే రమ్యే సా రాత్రిర్వ్యత్యవర్తత ||
భరద్వాజాశ్రమే రమ్యే సా రాత్రిర్వ్యత్యవర్తత ||
VERSE #86
ప్రతిజగ్ముశ్చ తా నద్యో గంధర్వాశ్చ యథాగతమ్ |
భరద్వాజమనుజ్ఞాప్య తాశ్చ సర్వా వరాంగనాః ||
భరద్వాజమనుజ్ఞాప్య తాశ్చ సర్వా వరాంగనాః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తథైవ మత్తా మదిరోత్కటాః
VERSE #87
నరాస్తథైవ దివ్యాగురుచందనోక్షితాః |
తథైవ దివ్యా వివిధాః స్రగుత్తమాః
పృథక్ప్రకీర్ణా మనుజైః ప్రమర్దితాః ||
తథైవ దివ్యా వివిధాః స్రగుత్తమాః
పృథక్ప్రకీర్ణా మనుజైః ప్రమర్దితాః ||
VERSE #88
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాండే ఏకనవతితమః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అయోధ్యాకాండ ద్వినవతితమః సర్గః (౯౨)
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణ అయోధ్యకాండ
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణ అయోధ్యకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Ayodhya Kanda Sarga 91 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.