Ayodhya Kanda Sarga 97
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
అయోధ్యకాండ
|| భరతగుణప్రశంసా ||
అయోధ్యకాండ
|| భరతగుణప్రశంసా ||
VERSE #2
సుసంరబ్ధం తు సౌమిత్రిం లక్ష్మణం క్రోధమూర్ఛితమ్ |
రామస్తు పరిసాంత్వ్యాథ వచనం చేదమబ్రవీత్ ||
రామస్తు పరిసాంత్వ్యాథ వచనం చేదమబ్రవీత్ ||
VERSE #3
కిమత్ర ధనుషా కార్యమసినా వా సచర్మణా |
మహేష్వాసే మహాప్రాజ్ఞే భరతే స్వయమాగతే ||
మహేష్వాసే మహాప్రాజ్ఞే భరతే స్వయమాగతే ||
VERSE #4
పితుః సత్యం ప్రతిశ్రుత్య హత్వా భరతమాగతమ్ |
కిం కరిష్యామి రాజ్యేన సాపవాదేన లక్ష్మణ ||
కిం కరిష్యామి రాజ్యేన సాపవాదేన లక్ష్మణ ||
VERSE #5
యద్ద్రవ్యం బాంధవానాం వా మిత్రాణాం వా క్షయే భవేత్ |
నాహం తత్ ప్రతిగృహ్ణీయాం భక్షాన్విషకృతానివ ||
నాహం తత్ ప్రతిగృహ్ణీయాం భక్షాన్విషకృతానివ ||
VERSE #6
ధర్మమర్థం చ కామం చ పృథివీం చాపి లక్ష్మణ |
ఇచ్ఛామి భవతామర్థే ఏతత్ ప్రతిశృణోమి తే ||
ఇచ్ఛామి భవతామర్థే ఏతత్ ప్రతిశృణోమి తే ||
VERSE #7
భ్రాతౄణాం సంగ్రహార్థం చ సుఖార్థం చాపి లక్ష్మణ |
రాజ్యమప్యహమిచ్ఛామి సత్యేనాయుధమాలభే ||
రాజ్యమప్యహమిచ్ఛామి సత్యేనాయుధమాలభే ||
VERSE #8
నేయం మమ మహీ సౌమ్య దుర్లభా సాగరాంబరా |
న హీచ్ఛేయమధర్మేణ శక్రత్వమపి లక్ష్మణ ||
న హీచ్ఛేయమధర్మేణ శక్రత్వమపి లక్ష్మణ ||
VERSE #9
యద్వినా భరతం త్వాం చ శత్రుఘ్నం చాపి మానద |
భవేన్మమ సుఖం కించిద్భస్మ తత్కురుతాం శిఖీ ||
భవేన్మమ సుఖం కించిద్భస్మ తత్కురుతాం శిఖీ ||
VERSE #10
మన్యే'హమాగతో'యోధ్యాం భరతో భ్రాతృవత్సలః |
మమ ప్రాణాత్ప్రియతరః కులధర్మమనుస్మరన్ ||
మమ ప్రాణాత్ప్రియతరః కులధర్మమనుస్మరన్ ||
VERSE #11
శ్రుత్వా ప్రవ్రాజితం మాం హి జటావల్కలధారిణమ్ |
జానక్యాసహితం వీర త్వయా చ పురుషర్షభ ||
జానక్యాసహితం వీర త్వయా చ పురుషర్షభ ||
VERSE #12
స్నేహేనా'క్రాంతహృదయః శోకేనాకులితేంద్రియః |
ద్రష్టుమభ్యాగతో హ్యేష భరతో నాన్యథా''గతః ||
ద్రష్టుమభ్యాగతో హ్యేష భరతో నాన్యథా''గతః ||
VERSE #13
అంబాం చ కైకయీం రుష్య పరుషం చాప్రియం వదన్ |
ప్రసాద్య పితరం శ్రీమాన్ రాజ్యం మే దాతుమాగతః ||
ప్రసాద్య పితరం శ్రీమాన్ రాజ్యం మే దాతుమాగతః ||
VERSE #14
ప్రాప్తకాలం యదేషో'స్మాన్ భరతో ద్రష్టుమిచ్ఛతి |
అస్మాసు మనసా'ప్యేషః నాప్రియం కించిదాచరేత్ ||
అస్మాసు మనసా'ప్యేషః నాప్రియం కించిదాచరేత్ ||
VERSE #15
విప్రియం కృతపూర్వం తే భరతేన కదా ను కిమ్ |
ఈదృశం వా భయం తే'ద్య భరతం యో'త్ర శంకసే ||
ఈదృశం వా భయం తే'ద్య భరతం యో'త్ర శంకసే ||
VERSE #16
న హి తే నిష్ఠురం వాచ్యో భరతో నాప్రియం వచః |
అహం హ్యప్రియముక్తః స్యాం భరతస్యాప్రియే కృతే ||
అహం హ్యప్రియముక్తః స్యాం భరతస్యాప్రియే కృతే ||
VERSE #17
కథం ను పుత్రాః పితరం హన్యుః కస్యాంచిదాపది |
భ్రాతా వా భ్రాతరం హన్యాత్ సౌమిత్రే ప్రాణమాత్మనః ||
భ్రాతా వా భ్రాతరం హన్యాత్ సౌమిత్రే ప్రాణమాత్మనః ||
VERSE #18
యది రాజ్యస్య హేతోస్త్వమిమాం వాచం ప్రభాషసే |
వక్ష్యామి భరతం దృష్ట్వా రాజ్యమస్మై ప్రదీయతామ్ ||
వక్ష్యామి భరతం దృష్ట్వా రాజ్యమస్మై ప్రదీయతామ్ ||
VERSE #19
ఉచ్యమానో'పి భరతో మయా లక్ష్మణ తత్త్వతః |
రాజ్యమస్మై ప్రయచ్ఛేతి బాఢమిత్యేవ వక్ష్యతి ||
రాజ్యమస్మై ప్రయచ్ఛేతి బాఢమిత్యేవ వక్ష్యతి ||
VERSE #20
తథోక్తో ధర్మశీలేన భ్రాత్రా తస్య హితే రతః |
లక్ష్మణః ప్రవివేశేవ స్వాని గాత్రాణి లజ్జయా ||
లక్ష్మణః ప్రవివేశేవ స్వాని గాత్రాణి లజ్జయా ||
VERSE #21
తద్వాక్యం లక్ష్మణః శ్రుత్వా వ్రీడితః ప్రత్యువాచ హ |
త్వాం మన్యే ద్రష్టుమాయాతః పితా దశరథః స్వయమ్ ||
త్వాం మన్యే ద్రష్టుమాయాతః పితా దశరథః స్వయమ్ ||
VERSE #22
వ్రీడితం లక్ష్మణం దృష్ట్వా రాఘవః ప్రత్యువాచ హ |
ఏష మన్యే మహాబాహురిహాస్మాన్ ద్రష్టుమాగతః ||
ఏష మన్యే మహాబాహురిహాస్మాన్ ద్రష్టుమాగతః ||
VERSE #23
అథవా నౌ ధ్రువం మన్యే మన్యమానః సుఖోచితౌ |
వనవాసమనుధ్యాయ గృహాయ ప్రతినేష్యతి ||
వనవాసమనుధ్యాయ గృహాయ ప్రతినేష్యతి ||
VERSE #24
ఇమాం వా'ప్యేష వైదేహీమత్యంతసుఖసేవినీమ్ |
పితా మే రాఘవః శ్రీమాన్ వనాదాదాయ యాస్యతి ||
పితా మే రాఘవః శ్రీమాన్ వనాదాదాయ యాస్యతి ||
VERSE #25
ఏతౌ తౌ సంప్రకాశేతే గోత్రవంతౌ మనోరమౌ |
వాయువేగసమౌ వీర జవనౌ తురగోత్తమౌ ||
వాయువేగసమౌ వీర జవనౌ తురగోత్తమౌ ||
VERSE #26
సైష సుమహాకాయః కంపతే వాహినీముఖే |
నాగః శత్రుంజయో నామ వృద్ధస్తాతస్య ధీమతః ||
నాగః శత్రుంజయో నామ వృద్ధస్తాతస్య ధీమతః ||
VERSE #27
న తు పశ్యామి తచ్ఛత్త్రం పాండరం లోకసత్కృతమ్ |
పితుర్దివ్యం మహాబాహో సంశయో భవతీహ మే ||
పితుర్దివ్యం మహాబాహో సంశయో భవతీహ మే ||
VERSE #28
వృక్షాగ్రాదవరోహ త్వం కురు లక్ష్మణ మద్వచః |
ఇతీవ రామో ధర్మాత్మా సౌమిత్రం తమువాచ హ ||
ఇతీవ రామో ధర్మాత్మా సౌమిత్రం తమువాచ హ ||
VERSE #29
అవతీర్య తు సాలాగ్రాత్తస్మాత్స సమితింజయః |
లక్ష్మణః ప్రాంజలిర్భూత్వా తస్థౌ రామస్య పార్శ్వతః ||
లక్ష్మణః ప్రాంజలిర్భూత్వా తస్థౌ రామస్య పార్శ్వతః ||
VERSE #30
భరతేనాపి సందిష్టా సమ్మర్దో న భవేదితి |
సమంతాత్తస్య శైలస్య సేనా వాసమకల్పయత్ ||
సమంతాత్తస్య శైలస్య సేనా వాసమకల్పయత్ ||
VERSE #31
అధ్యర్ధమిక్ష్వాకుచమూర్యోజనం పర్వతస్య సా |
పార్శ్వే న్యవిశదావృత్య గజవాజిరథాకులా ||
పార్శ్వే న్యవిశదావృత్య గజవాజిరథాకులా ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సా చిత్రకూటే భరతేన సేనా
VERSE #32
ధర్మం పురస్కృత్య విధూయ దర్పమ్ |
ప్రసాదనార్థం రఘునందనస్య
విరాజతే నీతిమతా ప్రణీతా ||
ప్రసాదనార్థం రఘునందనస్య
విరాజతే నీతిమతా ప్రణీతా ||
VERSE #33
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాండే సప్తనవతితమః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అయోధ్యాకాండ అష్టనవతితమః సర్గః (౯౮) >>
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణ అయోధ్యకాండ
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణ అయోధ్యకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Ayodhya Kanda Sarga 97 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.