Ayodhya Kanda Sarga 48
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
అయోధ్యకాండ
|| పౌరాంగనావిలాపః ||
అయోధ్యకాండ
|| పౌరాంగనావిలాపః ||
VERSE #2
తేషామేవం విషణ్ణానాం పీడితానామతీవ చ |
బాష్పవిప్లుతనేత్రాణాం సశోకానాం ముమూర్షయా ||
బాష్పవిప్లుతనేత్రాణాం సశోకానాం ముమూర్షయా ||
VERSE #3
అనుగమ్య నివృత్తానాం రామం నగరవాసినామ్ |
ఉద్గతానీవ సత్త్వాని బభూవురమనస్వినామ్ ||
ఉద్గతానీవ సత్త్వాని బభూవురమనస్వినామ్ ||
VERSE #4
స్వం స్వం నిలయమాగమ్య పుత్రదారైః సమావృతాః |
అశ్రూణి ముముచుః సర్వే బాష్పేణ పిహితాననాః ||
అశ్రూణి ముముచుః సర్వే బాష్పేణ పిహితాననాః ||
VERSE #5
న చాహృష్యన్న చామోదన్వణిజో న ప్రసారయన్ |
న చాశోభంత పణ్యాని నాపచన్గృహమేధినః ||
న చాశోభంత పణ్యాని నాపచన్గృహమేధినః ||
VERSE #6
నష్టం దృష్ట్వా నాభ్యనందన్విపులం వా ధనాగమమ్ |
పుత్రం ప్రథమజం లబ్ధ్వా జననీ నాభ్యనందత ||
పుత్రం ప్రథమజం లబ్ధ్వా జననీ నాభ్యనందత ||
VERSE #7
గృహే గృహే రుదంత్యశ్చ భర్తారం గృహమాగతమ్ |
వ్యగర్హయంత దుఃఖార్తాః వాగ్భిస్తోత్రైరివ ద్విపాన్ ||
వ్యగర్హయంత దుఃఖార్తాః వాగ్భిస్తోత్రైరివ ద్విపాన్ ||
VERSE #8
కిం ను తేషాం గృహైః కార్యం కిం దారైః కిం ధనేన వా |
పుత్రైర్వా కిం సుఖైర్వా'పి యే న పశ్యంతి రాఘవమ్ ||
పుత్రైర్వా కిం సుఖైర్వా'పి యే న పశ్యంతి రాఘవమ్ ||
VERSE #9
ఏకః సత్పురుషో లోకే లక్ష్మణః సహ సీతయా |
యో'నుగచ్ఛతి కాకుత్స్థం రామం పరిచరన్వనే ||
యో'నుగచ్ఛతి కాకుత్స్థం రామం పరిచరన్వనే ||
VERSE #10
ఆపగాః కృతపుణ్యాస్తాః పద్మిన్యశ్చ సరాంసి చ |
యేషు స్నాస్యతి కాకుత్స్థో విగాహ్య సలిలం శుచి ||
యేషు స్నాస్యతి కాకుత్స్థో విగాహ్య సలిలం శుచి ||
VERSE #11
శోభయిష్యంతి కాకుత్స్థమటవ్యో రమ్యకాననాః |
ఆపగాశ్చ మహానూపాః సానుమంతశ్చ పర్వతాః ||
ఆపగాశ్చ మహానూపాః సానుమంతశ్చ పర్వతాః ||
VERSE #12
కాననం వా'పి శైలం వా యం రామో'భిగమిష్యతి |
ప్రియాతిథిమివ ప్రాప్తం నైనం శక్ష్యంత్యనర్చితుమ్ ||
ప్రియాతిథిమివ ప్రాప్తం నైనం శక్ష్యంత్యనర్చితుమ్ ||
VERSE #13
విచిత్రకుసుమాపీడాః బహుమంజరిధారిణః |
రాఘవం దర్శయిష్యంతి నగా భ్రమరశాలినః ||
రాఘవం దర్శయిష్యంతి నగా భ్రమరశాలినః ||
VERSE #14
అకాలే చా'పి ముఖ్యాని పుష్పాణి చ ఫలాని చ |
దర్శయిష్యంత్యనుక్రోశాద్గిరయో రామమాగతమ్ ||
దర్శయిష్యంత్యనుక్రోశాద్గిరయో రామమాగతమ్ ||
VERSE #15
ప్రస్రవిష్యంతి తోయాని విమలాని మహీధరాః |
విదర్శయంతః వివిధాన్భూయశ్చిత్రాంశ్చ నిర్ఝరాన్ ||
విదర్శయంతః వివిధాన్భూయశ్చిత్రాంశ్చ నిర్ఝరాన్ ||
VERSE #16
పాదపాః పర్వతాగ్రేషు రమయిష్యంతి రాఘవమ్ |
యత్ర రామో భయం నాత్ర నాస్తి తత్ర పరాభవః ||
యత్ర రామో భయం నాత్ర నాస్తి తత్ర పరాభవః ||
VERSE #17
స హి శూరో మహాబాహుః పుత్రో దశరథస్య చ |
పురా భవతి నో దూరాదనుగచ్ఛామ రాఘవమ్ ||
పురా భవతి నో దూరాదనుగచ్ఛామ రాఘవమ్ ||
VERSE #18
పాదచ్ఛాయా సుఖా భర్తుస్తాదృస్య మహాత్మనః |
స హి నాథో జనస్యాస్య స గతిః స పరాయణమ్ ||
స హి నాథో జనస్యాస్య స గతిః స పరాయణమ్ ||
VERSE #19
వయం పరిచరిష్యామః సీతాం యూయం తు రాఘవమ్ |
ఇతి పౌరస్త్రియో భర్తృందుఃఖార్తాస్తత్తదబ్రువన్ ||
ఇతి పౌరస్త్రియో భర్తృందుఃఖార్తాస్తత్తదబ్రువన్ ||
VERSE #20
యుష్మాకం రాఘవో'రణ్యే యోగక్షేమం విధాస్యతి |
సీతా నారీజనస్యాస్య యోగక్షేమం కరిష్యతి ||
సీతా నారీజనస్యాస్య యోగక్షేమం కరిష్యతి ||
VERSE #21
కో న్వనేనాప్రతీతేన సోత్కంఠితజనేన చ |
సంప్రీయేతామనోజ్ఞేన వాసేన హృతచేతసా ||
సంప్రీయేతామనోజ్ఞేన వాసేన హృతచేతసా ||
VERSE #22
కైకేయ్యా యది చేద్రాజ్యం స్యాదధర్మ్యమనాథవత్ |
న హి నో జీవితేనార్థః కుతః పుత్రైః కుతో ధనైః ||
న హి నో జీవితేనార్థః కుతః పుత్రైః కుతో ధనైః ||
VERSE #23
యయా పుత్రశ్చ భర్తా చ త్యక్తావైశ్వర్యకారణాత్ |
కం సా పరిహరేదన్యం కైకేయీ కులపాంసనీ ||
కం సా పరిహరేదన్యం కైకేయీ కులపాంసనీ ||
VERSE #24
కైకేయ్యా న వయం రాజ్యే భృతకా నివసేమహి |
జీవంత్యా జాతు జీవంత్యః పుత్రైరపి శపామహే ||
జీవంత్యా జాతు జీవంత్యః పుత్రైరపి శపామహే ||
VERSE #25
యా పుత్రం పార్థివేంద్రస్య ప్రవాసయతి నిర్ఘృణా |
కస్తాం ప్రాప్య సుఖం జీవేదధర్మ్యాం దుష్టచారిణీమ్ ||
కస్తాం ప్రాప్య సుఖం జీవేదధర్మ్యాం దుష్టచారిణీమ్ ||
VERSE #26
ఉపద్రుతమిదం సర్వమనాలంబమనాయకమ్ |
కైకేయ్యా హి కృతే సర్వం వినాశముపయాస్యతి ||
కైకేయ్యా హి కృతే సర్వం వినాశముపయాస్యతి ||
VERSE #27
న హి ప్రవ్రజితే రామే జీవిష్యతి మహీపతిః |
మృతే దశరథే వ్యక్తం విలోపస్తదనంతరమ్ ||
మృతే దశరథే వ్యక్తం విలోపస్తదనంతరమ్ ||
VERSE #28
తే విషం పిబతాలోడ్య క్షీణపుణ్యాః సుదుర్గతాః |
రాఘవం వా'నుగచ్ఛధ్వమశ్రుతిం వా'పి గచ్ఛత ||
రాఘవం వా'నుగచ్ఛధ్వమశ్రుతిం వా'పి గచ్ఛత ||
VERSE #29
మిథ్యా ప్రవ్రాజితః రామః సభార్యః సహలక్ష్మణః |
భరతే సన్నిసృష్టాః స్మః సౌనికే పశవో యథా ||
భరతే సన్నిసృష్టాః స్మః సౌనికే పశవో యథా ||
VERSE #30
పూర్ణచంద్రాననః శ్యామో గూఢజత్రురరిందమః |
ఆజానుబాహుః పద్మాక్షో రామో లక్ష్మణపూర్వజః ||
ఆజానుబాహుః పద్మాక్షో రామో లక్ష్మణపూర్వజః ||
పూర్వాభిభాషీ మధురః సత్యవాదీ మహాబలః |
VERSE #31
సౌమ్యశ్చ సర్వలోకస్య చంద్రవత్ప్రియదర్శనః ||
VERSE #32
నూనం పురుషశార్దూలో మత్తమాతంగవిక్రమః |
శోభయుశ్యత్యరణ్యాని విచరన్స మహారథః ||
శోభయుశ్యత్యరణ్యాని విచరన్స మహారథః ||
VERSE #33
తాస్తథా విలపంత్యస్తు నగరే నాగరస్త్రియః |
చుక్రుశుర్దుఃఖసంతప్తా మృత్యోరివ భయాగమే ||
చుక్రుశుర్దుఃఖసంతప్తా మృత్యోరివ భయాగమే ||
VERSE #34
ఇత్యేవం విలపంతీనాం స్త్రీణాం వేశ్మసు రాఘవమ్ |
జగామాస్తం దినకరో రజనీ చాభ్యవర్తత ||
జగామాస్తం దినకరో రజనీ చాభ్యవర్తత ||
VERSE #35
నష్టజ్వలనసంపాతా ప్రశాంతాధ్యాయసత్కథా |
తిమిరేణాభిలిప్తేవ సా తదా నగరీ బభౌ ||
తిమిరేణాభిలిప్తేవ సా తదా నగరీ బభౌ ||
VERSE #36
ఉపశాంతవణిక్పణ్యా నష్టహర్షా నిరాశ్రయా |
అయోధ్యా నగరీ చాసీన్నష్టతారమివాంబరమ్ ||
అయోధ్యా నగరీ చాసీన్నష్టతారమివాంబరమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తథా స్త్రియో రామనిమిత్తమాతురాః
VERSE #37
యథా సుతే భ్రాతరి వా వివాసితే |
విలప్య దీనా రురుదుర్విచేతసః
సుతైర్హి తాసామధికో హి సో'భవత్ ||
విలప్య దీనా రురుదుర్విచేతసః
సుతైర్హి తాసామధికో హి సో'భవత్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ప్రశాంతగీతోత్సవనృత్తవాదనా
VERSE #38
వ్యపాస్తహర్షా పిహితాపణోదయా |
తదా హ్యయోధ్యా నగరీ బభూవ సా
మహార్ణవః సంక్షపితోదకో యథా ||
తదా హ్యయోధ్యా నగరీ బభూవ సా
మహార్ణవః సంక్షపితోదకో యథా ||
VERSE #39
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాండే అష్టచత్వారింశః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అయోధ్యాకాండ ఏకోనపంచాశః సర్గః (౪౯) >>
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణ అయోధ్యకాండ
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణ అయోధ్యకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Ayodhya Kanda Sarga 48 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.