Ayodhya Kanda Sarga 73
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
అయోధ్యకాండ
|| కైకేయీవిగర్హణమ్ ||
అయోధ్యకాండ
|| కైకేయీవిగర్హణమ్ ||
VERSE #2
శ్రుత్వా తు పితరం వృత్తం భ్రాతరౌ చ వివాసితౌ |
భరతో దుఃఖ సంతప్తైదం వచనమబ్రవీత్ ||
భరతో దుఃఖ సంతప్తైదం వచనమబ్రవీత్ ||
VERSE #3
కిం ను కార్యం హతస్యేహ మమ రాజ్యేన శోచతః |
విహీనస్యాథ పిత్రా చ భ్రాత్రా పితృసమేన చ ||
విహీనస్యాథ పిత్రా చ భ్రాత్రా పితృసమేన చ ||
VERSE #4
దుఃఖే మే దుఃఖమకరోర్వృణే క్షారమివాదధాః |
రాజానం ప్రేతభావస్థం కృత్వా రామం చ తాపసమ్ ||
రాజానం ప్రేతభావస్థం కృత్వా రామం చ తాపసమ్ ||
VERSE #5
కులస్య త్వమభావాయ కాల రాత్రిరివాగతా |
అంగారముపగూహ్య స్మ పితా మే నావబుద్ధవాన్ ||
అంగారముపగూహ్య స్మ పితా మే నావబుద్ధవాన్ ||
VERSE #6
మృత్యుమాపాదితో రాజా త్వయా మే పాపదర్శిని |
సుఖం పరిహృతం మోహాత్కులే'స్మిన్ కులపాంసిని ||
సుఖం పరిహృతం మోహాత్కులే'స్మిన్ కులపాంసిని ||
VERSE #7
త్వాం ప్రాప్య హి పితా మే'ద్య సత్యసంధో మహాయశాః |
తీవ్రదుఃఖాభిసంతప్తో వృత్తో దశరథో నృపః ||
తీవ్రదుఃఖాభిసంతప్తో వృత్తో దశరథో నృపః ||
VERSE #8
వినాశితో మహారాజః పితా మే ధర్మవత్సలః |
కస్మాత్ప్రవ్రాజితో రామః కస్మాదేవ వనం గతః ||
కస్మాత్ప్రవ్రాజితో రామః కస్మాదేవ వనం గతః ||
VERSE #9
కౌసల్యా చ సుమిత్రా చ పుత్రశోకాభిపీడితే |
దుష్కరం యది జీవేతాం ప్రాప్య త్వాం జననీం మమ ||
దుష్కరం యది జీవేతాం ప్రాప్య త్వాం జననీం మమ ||
VERSE #10
నను త్వార్యో'పి ధర్మాత్మా త్వయి వృత్తిమనుత్తమామ్ |
వర్తతే గురువృత్తిజ్ఞో యథా మాతరి వర్తతే ||
వర్తతే గురువృత్తిజ్ఞో యథా మాతరి వర్తతే ||
VERSE #11
తథా జ్యేష్ఠా హి మే మాతా కౌసల్యా దీర్ఘదర్శినీ |
త్వయి ధర్మం సమాస్థాయ భగిన్యామివ వర్తతే ||
త్వయి ధర్మం సమాస్థాయ భగిన్యామివ వర్తతే ||
VERSE #12
తస్యాః పుత్రం కృతాత్మానం చీరవల్కలవాససమ్ |
ప్రస్థాప్య వనవాసాయ కథం పాపే న శోచసి ||
ప్రస్థాప్య వనవాసాయ కథం పాపే న శోచసి ||
VERSE #13
అపాపదర్శనం శూరం కృతాత్మానం యశస్వినమ్ |
ప్రవ్రాజ్య చీరవసనం కిం ను పశ్యసి కారణమ్ ||
ప్రవ్రాజ్య చీరవసనం కిం ను పశ్యసి కారణమ్ ||
VERSE #14
లుబ్ధాయా విదితః మన్యే న తే'హం రాఘవం ప్రతి |
తథా హ్యనర్థో రాజ్యార్థం త్వయా''నీతః మహానయమ్ ||
తథా హ్యనర్థో రాజ్యార్థం త్వయా''నీతః మహానయమ్ ||
VERSE #15
అహం హి పురుషవ్యాఘ్రౌ అపశ్యన్ రామలక్ష్మణౌ |
కేన శక్తిప్రభావేన రాజ్యం రక్షితుముత్సహే ||
కేన శక్తిప్రభావేన రాజ్యం రక్షితుముత్సహే ||
VERSE #16
తం హి నిత్యం మహారాజో బలవంతం మహాబలః |
అపాశ్రితో'భూద్ధర్మాత్మా మేరుర్మేరువనం యథా ||
అపాశ్రితో'భూద్ధర్మాత్మా మేరుర్మేరువనం యథా ||
VERSE #17
సో'హం కథమిమం భారం మహాధుర్యసముద్ధృతమ్ |
దమ్యో ధురమివాసాద్య సహేయం కేన చౌజసా ||
దమ్యో ధురమివాసాద్య సహేయం కేన చౌజసా ||
VERSE #18
అథవా మే భవేచ్ఛక్తిర్యోగైః బుద్ధి బలేన వా |
సకామాం న కరిష్యామి త్వామహం పుత్ర గర్ధినీమ్ ||
సకామాం న కరిష్యామి త్వామహం పుత్ర గర్ధినీమ్ ||
VERSE #19
న మే వికాంక్షా జాయేత త్యక్తుం త్వాం పాపనిశ్చయామ్ |
యది రామస్య నావేక్షా త్వయి స్యాన్మాతృవత్సదా ||
యది రామస్య నావేక్షా త్వయి స్యాన్మాతృవత్సదా ||
VERSE #20
ఉత్పన్నా తు కథం బుద్ధిస్తవేయం పాపదర్శినీ |
సాధుచారిత్రవిభ్రష్టే పూర్వేషాం నో విగర్హితా ||
సాధుచారిత్రవిభ్రష్టే పూర్వేషాం నో విగర్హితా ||
VERSE #21
అస్మిన్కులే హి పూర్వేషాం జ్యేష్ఠో రాజ్యే'భిషిచ్యతే |
అపరే భ్రాతరస్తస్మిన్ ప్రవర్తంతే సమాహితాః ||
అపరే భ్రాతరస్తస్మిన్ ప్రవర్తంతే సమాహితాః ||
VERSE #22
న హి మన్యే నృశంసే త్వం రాజధర్మమవేక్షసే |
గతిం వా న విజానాసి రాజవృత్తస్య శాశ్వతీమ్ ||
గతిం వా న విజానాసి రాజవృత్తస్య శాశ్వతీమ్ ||
VERSE #23
సతతం రాజవృత్తే హి జ్యేష్ఠో రాజ్యే'భిషిచ్యతే |
రాజ్ఞామేతత్సమం తత్స్యాదిక్ష్వాకూణాం విశేషతః ||
రాజ్ఞామేతత్సమం తత్స్యాదిక్ష్వాకూణాం విశేషతః ||
VERSE #24
తేషాం ధర్మైకరక్షాణాం కులచారిత్రశోభినామ్ |
అద్య చారిత్రశౌండీర్యం త్వాం ప్రాప్య వినివర్తతమ్ ||
అద్య చారిత్రశౌండీర్యం త్వాం ప్రాప్య వినివర్తతమ్ ||
VERSE #25
తవాపి సుమహాభాగాః జనేంద్రాః కులపూర్వగాః |
బుద్ధేర్మోహః కథమయం సంభూతస్త్వయి గర్హితః ||
బుద్ధేర్మోహః కథమయం సంభూతస్త్వయి గర్హితః ||
VERSE #26
న తు కామం కరిష్యామి తవా'హం పాపనిశ్చయే |
త్వయా వ్యసనమారబ్ధం జీవితాంతకరం మమ ||
త్వయా వ్యసనమారబ్ధం జీవితాంతకరం మమ ||
VERSE #27
ఏష త్విదానీమేవాహమప్రియార్థం తవనఘమ్ |
నివర్తయిష్యామి వనాత్ భ్రాతరం స్వజనప్రియమ్ ||
నివర్తయిష్యామి వనాత్ భ్రాతరం స్వజనప్రియమ్ ||
VERSE #28
నివర్తయిత్వా రామం చ తస్యాహం దీప్తతేజసః |
దాసభూతో భవిష్యామి సుస్థిరేణాంతరాత్మనా ||
దాసభూతో భవిష్యామి సుస్థిరేణాంతరాత్మనా ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఇత్యేవముక్త్వా భరతః మహాత్మా
VERSE #29
ప్రియేతరైః వాక్య గణైస్తుదంస్తామ్ |
శోకాతురశ్చాపి ననాద భూయః
సింహో యథా పర్వతగహ్వరస్థః ||
శోకాతురశ్చాపి ననాద భూయః
సింహో యథా పర్వతగహ్వరస్థః ||
VERSE #30
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాండే త్రిసప్తతితమః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అయోధ్యాకాండ చతుఃసప్తతితమః సర్గః (౭౪)
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణ అయోధ్యకాండ
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణ అయోధ్యకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Ayodhya Kanda Sarga 73 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.