Ayodhya Kanda Sarga 42
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
అయోధ్యకాండ
|| దశరథాక్రందః ||
అయోధ్యకాండ
|| దశరథాక్రందః ||
VERSE #2
యావత్తు నిర్యతస్తస్య రజోరూపమదృశ్యత |
నైవేక్ష్వాకువరస్తావత్సంజహారాత్మచక్షుషీ ||
నైవేక్ష్వాకువరస్తావత్సంజహారాత్మచక్షుషీ ||
VERSE #3
యావద్రాజా ప్రియం పుత్రం పశ్యత్యత్యంతధార్మికమ్ |
తావద్వ్యవర్ధతేవాస్య ధరణ్యాం పుత్రదర్శనే ||
తావద్వ్యవర్ధతేవాస్య ధరణ్యాం పుత్రదర్శనే ||
VERSE #4
న పశ్యతి రజో'ప్యస్య యదా రామస్య భూమిపః |
తదా'ర్తశ్చ విషణ్ణశ్చ పపాత ధరణీతలే ||
తదా'ర్తశ్చ విషణ్ణశ్చ పపాత ధరణీతలే ||
VERSE #5
తస్య దక్షిణమన్వాగాత్కౌసల్యా బాహుమంగనా |
వామం చాస్యాన్వగాత్పార్శ్వం కైకేయీ భరతప్రియా ||
వామం చాస్యాన్వగాత్పార్శ్వం కైకేయీ భరతప్రియా ||
VERSE #6
తాం నయేన చ సంపన్నో ధర్మేణ వినయేన చ |
ఉవాచ రాజా కైకేయీం సమీక్ష్య వ్యథితేంద్రియః ||
ఉవాచ రాజా కైకేయీం సమీక్ష్య వ్యథితేంద్రియః ||
VERSE #7
కైకేయి మా మమాంగాని స్ప్రాక్షీస్త్వం దుష్టచారిణీ |
న హి త్వాం ద్రష్టుమిచ్ఛామి న భార్యా న చ బాంధవీ ||
న హి త్వాం ద్రష్టుమిచ్ఛామి న భార్యా న చ బాంధవీ ||
VERSE #8
యే చ త్వామనుజీవంతి నాహం తేషాం న తే మమ |
కేవలార్థపరాం హి త్వాం త్యక్తధర్మాం త్యజామ్యహమ్ ||
కేవలార్థపరాం హి త్వాం త్యక్తధర్మాం త్యజామ్యహమ్ ||
VERSE #9
అగృహ్ణాం యచ్చ తే పాణిమగ్నిం పర్యణయం చ యత్ |
అనుజానామి తత్సర్వమస్మిన్ లోకే పరత్ర చ ||
అనుజానామి తత్సర్వమస్మిన్ లోకే పరత్ర చ ||
VERSE #10
భరతశ్చేత్ప్రతీతః స్యాద్రాజ్యం ప్రాప్యేదమవ్యయమ్ |
యన్మే స దద్యాత్పిత్రర్థం మామాం తద్దత్తమాగమత్ ||
యన్మే స దద్యాత్పిత్రర్థం మామాం తద్దత్తమాగమత్ ||
అథ రేణుసముధ్వస్తం తముత్థాప్య నరాధిపమ్ |
VERSE #11
న్యవర్తత తదా దేవీ కౌసల్యా శోకకర్శితా ||
VERSE #12
హత్వేవ బ్రాహ్మణం కామాత్స్పృష్ట్వా'గ్నిమివ పాణినా |
అన్వతప్యత ధర్మాత్మా పుత్రం సంచింత్య తాపసమ్ ||
అన్వతప్యత ధర్మాత్మా పుత్రం సంచింత్య తాపసమ్ ||
VERSE #13
నివృత్యైవ నివృత్యైవ సీదతో రథవర్త్మసు |
రాజ్ఞో నాతిబభౌ రూపం గ్రస్తస్యాంశుమతో యథా ||
రాజ్ఞో నాతిబభౌ రూపం గ్రస్తస్యాంశుమతో యథా ||
VERSE #14
విలలాప చ దుఃఖార్తః ప్రియం పుత్రమనుస్మరన్ |
నగరాంతమనుప్రాప్తం బుద్ధ్వా పుత్రమథాబ్రవీత్ ||
నగరాంతమనుప్రాప్తం బుద్ధ్వా పుత్రమథాబ్రవీత్ ||
VERSE #15
వాహనానాం చ ముఖ్యానాం వహతాం తం మమాత్మజమ్ |
పదాని పథి దృశ్యంతే స మహాత్మా న దృశ్యతే ||
పదాని పథి దృశ్యంతే స మహాత్మా న దృశ్యతే ||
VERSE #16
యః సుఖేషూషధానేషు శేతే చందనరూషితః |
వీజ్యమానో మహార్హాభిః స్త్రీభిర్మమ సుతోత్తమః ||
వీజ్యమానో మహార్హాభిః స్త్రీభిర్మమ సుతోత్తమః ||
VERSE #17
స నూనం క్వచిదేవాద్య వృక్షమూలముపాశ్రితః |
కాష్ఠం వా యది వా'శ్మానముపధాయ శయిష్యతే ||
కాష్ఠం వా యది వా'శ్మానముపధాయ శయిష్యతే ||
VERSE #18
ఉత్థాస్యతి చ మేదిన్యాః కృపణః పాంసుకుంఠితః |
వినిశ్శ్వసన్ప్రస్రవణాత్కరేణూనామివర్షభః ||
వినిశ్శ్వసన్ప్రస్రవణాత్కరేణూనామివర్షభః ||
VERSE #19
ద్రక్ష్యంతి నూనం పురుషాః దీర్ఘబాహుం వనేచరాః |
రామముత్థాయ గచ్ఛంతం లోకనాథమనాథవత్ ||
రామముత్థాయ గచ్ఛంతం లోకనాథమనాథవత్ ||
VERSE #20
సా నూనం జనకస్యేష్టా సుతా సుఖసదోచితా |
కంటకాక్రమణక్రాంతా వనమద్య గమిష్యతి ||
కంటకాక్రమణక్రాంతా వనమద్య గమిష్యతి ||
VERSE #21
అనభిజ్ఞా వనానాం సా నూనం భయముపైష్యతి |
శ్వాపదానర్ధితం శ్రుత్వా గంభీరం రోమహర్షణమ్ ||
శ్వాపదానర్ధితం శ్రుత్వా గంభీరం రోమహర్షణమ్ ||
VERSE #22
సకామా భవకైకేయి విధవా రాజ్యమావస |
న హి తం పురుషవ్యాఘ్రం వినా జీవితుముత్సహే ||
న హి తం పురుషవ్యాఘ్రం వినా జీవితుముత్సహే ||
VERSE #23
ఇత్యేవం విలపన్రాజా జనౌఘేనాభిసంవృతః |
అపస్నాత ఇవారిష్టం ప్రవివేశ పురోత్తమమ్ ||
అపస్నాత ఇవారిష్టం ప్రవివేశ పురోత్తమమ్ ||
VERSE #24
శూన్యచత్వరవేశ్మాంతాం సంవృతాపణదేవతామ్ |
క్లాంతదుర్బలదుఃఖార్తాం నాత్యాకీర్ణమహాపథామ్ ||
క్లాంతదుర్బలదుఃఖార్తాం నాత్యాకీర్ణమహాపథామ్ ||
VERSE #25
తామవేక్ష్య పురీం సర్వాం రామమేవానుచింతయన్ |
విలపన్ప్రావిశద్రాజా గృహం సూర్య ఇవాంబుదమ్ ||
విలపన్ప్రావిశద్రాజా గృహం సూర్య ఇవాంబుదమ్ ||
VERSE #26
మహాహ్రదమివాక్షోభ్యం సుపర్ణేన హృతోరగమ్ |
రామేణ రహితం వేశ్మ వైదేహ్యా లక్ష్మణేన చ ||
రామేణ రహితం వేశ్మ వైదేహ్యా లక్ష్మణేన చ ||
అథ గద్గదశబ్దస్తు విలపన్మనుజాధిపః |
VERSE #27
ఉవాచ మృదుమందార్థం వచనం దీనమస్వరమ్ ||
VERSE #28
కౌసల్యాయాం గృహం శీఘ్రం రామమాతుర్నయంతు మామ్ |
న హ్యన్యత్ర మమాశ్వాసో హృదయస్య భవిష్యతి ||
న హ్యన్యత్ర మమాశ్వాసో హృదయస్య భవిష్యతి ||
VERSE #29
ఇతి బ్రువంతం రాజానమనయంద్వారదర్శినః |
కౌసల్యాయా గృహం తత్ర న్యవేశ్యత వినీతవత్ ||
కౌసల్యాయా గృహం తత్ర న్యవేశ్యత వినీతవత్ ||
VERSE #30
తతస్తస్య ప్రవిష్టస్య కౌసల్యాయా నివేశనమ్ |
అధిరుహ్యాపి శయనం బభూవ లులితం మనః ||
అధిరుహ్యాపి శయనం బభూవ లులితం మనః ||
VERSE #31
పుత్రద్వయవిహీనం చ స్నుషయా'పి వివర్జితమ్ |
అపశ్యద్భవనం రాజా నష్టచంద్రమివాంబరమ్ ||
అపశ్యద్భవనం రాజా నష్టచంద్రమివాంబరమ్ ||
VERSE #32
తచ్చ దృష్ట్వా మహారాజో భుజముద్యమ్య వీర్యవాన్ |
ఉచ్చైఃస్వరేణ చుక్రోశ హారాఘవ జహాసి మామ్ ||
ఉచ్చైఃస్వరేణ చుక్రోశ హారాఘవ జహాసి మామ్ ||
VERSE #33
సుఖితా బత తం కాలం జీవిష్యంతి నరోత్తమాః |
పరిష్వజంతో యే రామం ద్రక్ష్యంతి పునరాగతమ్ ||
పరిష్వజంతో యే రామం ద్రక్ష్యంతి పునరాగతమ్ ||
VERSE #34
అథ రాత్ర్యాం ప్రపన్నాయాం కాలరాత్ర్యామివాత్మనః |
అర్ధరాత్రే దశరథః కౌసల్యామిదమబ్రవీత్ ||
అర్ధరాత్రే దశరథః కౌసల్యామిదమబ్రవీత్ ||
VERSE #35
రామం మే'నుగతా దృష్టిరద్యాపి న నివర్తతే |
న త్వా పశ్యామి కౌసల్యే సాధుమాం పాణినా స్పృశ ||
న త్వా పశ్యామి కౌసల్యే సాధుమాం పాణినా స్పృశ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తం రామమేవానువిచింతయంతం
VERSE #36
సమీక్ష్య దేవీ శయనే నరేంద్రమ్ |
ఉపోపవిశ్యాధికమార్తరూపా
వినిశ్వసంతీ విలలాప కృచ్ఛ్రమ్ ||
ఉపోపవిశ్యాధికమార్తరూపా
వినిశ్వసంతీ విలలాప కృచ్ఛ్రమ్ ||
VERSE #37
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాండే ద్విచత్వారింశః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అయోధ్యాకాండ త్రిచత్వారింశః సర్గః (౪౩) >>
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణ అయోధ్యకాండ
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణ అయోధ్యకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Ayodhya Kanda Sarga 42 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.