Ayodhya Kanda Sarga 66
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
అయోధ్యకాండ
|| తైలద్రోణ్యధిశయనమ్ ||
అయోధ్యకాండ
|| తైలద్రోణ్యధిశయనమ్ ||
VERSE #2
తమగ్నిమివ సంశాంతమంబు హీనమివార్ణవమ్ |
హతప్రభమివాదిత్యం స్వర్గస్థం ప్రేక్ష్య పార్థివమ్ ||
హతప్రభమివాదిత్యం స్వర్గస్థం ప్రేక్ష్య పార్థివమ్ ||
VERSE #3
కౌసల్యా బాష్పపూర్ణాక్షీ వివిధం శోకకర్శితా |
ఉపగృహ్య శిరః రాజ్ఞః కైకేయీం ప్రత్యభాషత ||
ఉపగృహ్య శిరః రాజ్ఞః కైకేయీం ప్రత్యభాషత ||
VERSE #4
సకామా భవ కైకేయి భుంక్ష్వ రాజ్యమకంటకమ్ |
త్యక్త్వా రాజానమేకాగ్రా నృశంసే దుష్టచారిణి ||
త్యక్త్వా రాజానమేకాగ్రా నృశంసే దుష్టచారిణి ||
VERSE #5
విహాయ మాం గతః రామః భర్తా చ స్వర్గతః మమ |
విపథే సార్థహీనేవ నాహం జీవితుముత్సహే ||
విపథే సార్థహీనేవ నాహం జీవితుముత్సహే ||
VERSE #6
భర్తారం తం పరిత్యజ్య కా స్త్రీ దైవతమాత్మనః |
ఇచ్చేజ్జీవితుమన్యత్ర కైకేయ్యాస్త్యక్తధర్మణః ||
ఇచ్చేజ్జీవితుమన్యత్ర కైకేయ్యాస్త్యక్తధర్మణః ||
VERSE #7
న లుబ్ధో బుధ్యతే దోషాన్ కింపాకమివ భక్షయన్ |
కుబ్జానిమిత్తం కైకేయ్యా రాఘవాణాం కులం హతమ్ ||
కుబ్జానిమిత్తం కైకేయ్యా రాఘవాణాం కులం హతమ్ ||
VERSE #8
అనియోగే నియుక్తేన రాజ్ఞా రామం వివాసితమ్ |
సభార్యం జనకః శ్రుత్వా పరితప్స్యత్యహం యథా ||
సభార్యం జనకః శ్రుత్వా పరితప్స్యత్యహం యథా ||
VERSE #9
స మామనాథాం విధవాం నాద్య జానాతి ధార్మికః |
రామః కమలపత్రాక్షో జీవనాశమితః గతః ||
రామః కమలపత్రాక్షో జీవనాశమితః గతః ||
VERSE #10
విదేహరాజస్య సుతా తథా సీతా తపస్వినీ |
దుఃఖస్యానుచితా దుఃఖం వనే పర్యుద్విజిష్యతి ||
దుఃఖస్యానుచితా దుఃఖం వనే పర్యుద్విజిష్యతి ||
VERSE #11
నదతాం భీమఘోషాణాం నిశాసు మృగపక్షిణామ్ |
నిశమ్య నూనం సంత్రస్తా రాఘవం సంశ్రయిష్యతి ||
నిశమ్య నూనం సంత్రస్తా రాఘవం సంశ్రయిష్యతి ||
VERSE #12
వృద్ధశ్చైవాల్ప పుత్రశ్చ వైదేహీమనిచింతయన్ |
సో'పి శోకసమావిష్టర్నను త్యక్ష్యతి జీవితమ్ ||
సో'పి శోకసమావిష్టర్నను త్యక్ష్యతి జీవితమ్ ||
VERSE #13
సా'హమద్యైవ దిష్టాంతం గమిష్యామి పతివ్రతా |
ఇదం శరీరమాలింగ్య ప్రవేక్ష్యామి హుతాశనమ్ ||
ఇదం శరీరమాలింగ్య ప్రవేక్ష్యామి హుతాశనమ్ ||
VERSE #14
తాం తతః సంపరిష్వజ్య విలపంతీం తపస్వినీమ్ |
వ్యపనిన్యుః సుదుహ్ఖార్తాం కౌసల్యాం వ్యావహారికాః || [వ్యపనీయ]
వ్యపనిన్యుః సుదుహ్ఖార్తాం కౌసల్యాం వ్యావహారికాః || [వ్యపనీయ]
VERSE #15
తైలద్రోణ్యామథామాత్యాః సంవేశ్య జగతీపతిమ్ |
రాజ్ఞః సర్వాణ్యథాదిష్టాశ్చక్రుః కర్మాణ్యనంతరమ్ ||
రాజ్ఞః సర్వాణ్యథాదిష్టాశ్చక్రుః కర్మాణ్యనంతరమ్ ||
VERSE #16
న తు సంకలనం రాజ్ఞో వినా పుత్రేణ మంత్రిణః |
సర్వజ్ఞాః కర్తుమీషుస్తే తతః రక్షంతి భూమిపమ్ ||
సర్వజ్ఞాః కర్తుమీషుస్తే తతః రక్షంతి భూమిపమ్ ||
VERSE #17
తైలద్రోణ్యాం తు సచివైః శాయితం తం నరాధిపమ్ |
హా మృతో'యమితి జ్ఞాత్వా స్త్రియస్తాః పర్యదేవయన్ ||
హా మృతో'యమితి జ్ఞాత్వా స్త్రియస్తాః పర్యదేవయన్ ||
VERSE #18
బాహూనుద్యమ్య కృపణా నేత్రప్రస్రవణైః ముఖైః |
రుదంత్యః శోకసంతప్తాః కృపణం పర్యదేవయన్ ||
రుదంత్యః శోకసంతప్తాః కృపణం పర్యదేవయన్ ||
VERSE #19
హా మహారాజ రామేణ సతతం ప్రియవాదినా |
విహీనాః సత్యసంధేన కిమర్థం విజహాసి నః ||
విహీనాః సత్యసంధేన కిమర్థం విజహాసి నః ||
VERSE #20
కైకేయ్యా దుష్టభావాయాః రాఘవేణ వియోజితాః |
కథం పతిఘ్న్యా వత్స్యామః సమీపే విధవా వయమ్ ||
కథం పతిఘ్న్యా వత్స్యామః సమీపే విధవా వయమ్ ||
VERSE #21
స హి నాథః సదా'స్మాకం తవ చ ప్రభురాత్మవాన్ |
వనం రామో గతః శ్రీమాన్ విహాయ నృపతిశ్రియమ్ ||
వనం రామో గతః శ్రీమాన్ విహాయ నృపతిశ్రియమ్ ||
VERSE #22
త్వయా తేన చ వీరేణ వినా వ్యసనమోహితాః |
కథం వయం నివత్స్యామః కైకేయ్యా చ విదూషితాః ||
కథం వయం నివత్స్యామః కైకేయ్యా చ విదూషితాః ||
VERSE #23
యయా తు రాజా రామశ్చ లక్ష్మణశ్చ మహాబలః |
సీతయా సహ సంత్యక్తాః సా కమన్యం న హాస్యతి ||
సీతయా సహ సంత్యక్తాః సా కమన్యం న హాస్యతి ||
VERSE #24
తా బాష్పేణ చ సంవీతాః శోకేన విపులేన చ |
వ్యవేష్టంత నిరానందా రాఘవస్య వరస్త్రియః ||
వ్యవేష్టంత నిరానందా రాఘవస్య వరస్త్రియః ||
VERSE #25
నిశా చంద్రవిహీనేవ స్త్రీవ భర్తృవివర్జితా |
పురీ నారాజతాయోధ్యా హీనా రాజ్ఞా మహాత్మనా ||
పురీ నారాజతాయోధ్యా హీనా రాజ్ఞా మహాత్మనా ||
VERSE #26
బాష్ప పర్యాకులజనా హాహాభూతకులాంగనా |
శూన్యచత్వరవేశ్మాంతా న బభ్రాజ యథాపురమ్ ||
శూన్యచత్వరవేశ్మాంతా న బభ్రాజ యథాపురమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
గతే తు శోకాత్ త్రిదివం నరాధిపే
VERSE #27
మహీతలస్థాసు నృపాంగనాసు చ |
నివృత్తచారః సహసా గతో రవిః
ప్రవృత్తచారా రాజనీ హ్యుపస్థితా ||
నివృత్తచారః సహసా గతో రవిః
ప్రవృత్తచారా రాజనీ హ్యుపస్థితా ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఋతే తు పుత్రాద్దహనం మహీపతేః
VERSE #28
నరోచయంతే సుహృదః సమాగతాః |
ఇతీవ తస్మిన్ శయనే న్యవేశయన్
విచింత్య రాజానమచింత్య దర్శనమ్ ||
ఇతీవ తస్మిన్ శయనే న్యవేశయన్
విచింత్య రాజానమచింత్య దర్శనమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
గతప్రభా ద్యౌరివ భాస్కరం వినా
VERSE #29
వ్యపేతనక్షత్రగణేవ శర్వరీ |
పురీ బభాసే రహితా మహాత్మనా
న చాస్ర కంఠాకుల మార్గచత్వరా ||
పురీ బభాసే రహితా మహాత్మనా
న చాస్ర కంఠాకుల మార్గచత్వరా ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
నరాశ్చ నార్యశ్చ సమేత్య సంఘః
VERSE #30
విగర్హమాణా భరతస్య మాతరమ్ |
తదా నగర్యాం నరదేవసంక్షయే
బభూవురార్తా న చ శర్మ లేభిరే ||
తదా నగర్యాం నరదేవసంక్షయే
బభూవురార్తా న చ శర్మ లేభిరే ||
VERSE #31
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాండే షట్షష్ఠితమః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అయోధ్యాకాండ సప్తషష్ఠితమః సర్గః (౬౭)
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణ అయోధ్యకాండ
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణ అయోధ్యకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Ayodhya Kanda Sarga 66 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.