📖 Valmiki Ramayanam

Ayodhya Kanda Sarga 14

Language: Sanskrit / Vedic

Script: Devanagari / Telugu

← Previous Ayodhya Kanda Sarga 13 📚 Table of Contents Next → Ayodhya Kanda Sarga 15

VERSE #1

వాల్మీకి రామాయణం
అయోధ్యకాండ
|| కైకేయ్యుపాలంభః ||

VERSE #2

పుత్రశోకార్దితం పాపా విసంజ్ఞం పతితం భువి |
వివేష్టమానముద్వీక్ష్య సైక్ష్వాకమిదమబ్రవీత్ ||

VERSE #3

పాపం కృత్వైవ కిమిదం మమ సంశ్రుత్య సంశ్రవమ్ |
శేషే క్షితితలే సన్నః స్థిత్యాం స్థాతుం త్వమర్హసి ||

VERSE #4

ఆహుః సత్యం హి పరమం ధర్మం ధర్మవిదో జనాః |
సత్యమాశ్రిత్య హి మయా త్వం చ ధర్మం ప్రచోదితః ||

VERSE #5

సంశ్రుత్య శైబ్యః శ్యేనాయ స్వాం తనుం జగతీపతిః |
ప్రదాయ పక్షిణో రాజన్ జగామ గతిముత్తమామ్ ||

VERSE #6

తథా హ్యలర్కస్తేజస్వీ బ్రాహ్మణే వేదపారగే |
యాచమానే స్వకే నేత్రే ఉద్ధృత్యావిమనా దదౌ ||

VERSE #7

సరితాం తు పతిః స్వల్పాం మర్యాదాం సత్యమన్వితః |
సత్యానురోధాత్సమయే వేలాం స్వాం నాతివర్తతే ||

VERSE #8

సత్యమేకపదం బ్రహ్మ సత్యే ధర్మః ప్రతిష్ఠితః |
సత్యమేవాక్షయా వేదాః సత్యేనైవాప్యతే పరమ్ ||

VERSE #9

సత్యం సమనువర్తస్వ యది ధర్మే ధృతా మతిః |
స వరః సఫలో మే'స్తు వరదో హ్యసి సత్తమ ||

VERSE #10

ధర్మస్యేహాభికామార్థం మమ చైవాభిచోదనాత్ |
ప్రవ్రాజయ సుతం రామం త్రిః ఖలు త్వాం బ్రవీమ్యహమ్ ||

VERSE #11

సమయం చ మమాద్యేమం యది త్వం న కరిష్యసి |
అగ్రతస్తే పరిత్యక్తా పరిత్యక్ష్యామి జీవితమ్ ||

VERSE #12

ఏవం ప్రచోదితో రాజా కైకేయ్యా నిర్విశంకయా |
నాశకత్పాశమున్మోక్తుం బలిరింద్రకృతం యథా ||

VERSE #13

ఉద్భ్రాంతహృదయశ్చాపి వివర్ణవదనో'భవత్ |
స ధుర్యో వై పరిస్పందన్యుగచక్రాంతరం యథా ||

VERSE #14

విహ్వలాభ్యాం చ నేత్రాభ్యామపశ్యన్నివ భూపతిః | [భూమిపః]

VERSE #15

కృచ్ఛ్రాద్ధైర్యేణ సంస్తభ్య కైకేయీమిదమబ్రవీత్ ||

VERSE #16

యస్తే మంత్రకృతః పాణిరగ్నౌ పాపే మయా ధృతః |
తం త్యజామి స్వజం చైవ తవ పుత్రం త్వయా సహ ||

VERSE #17

ప్రయాతా రజనీ దేవి సూర్యస్యోదయనం ప్రతి |
అభిషేకం గురుజనస్త్వరయిష్యతి మాం ధ్రువమ్ ||

VERSE #18

రామాభిషేకసంభారైస్తదర్థముపకల్పితైః |
రామః కారయితవ్యో మే మృతస్య సలిలక్రియామ్ ||

VERSE #19

త్వయా సపుత్రయా నైవ కర్తవ్యా సలిలక్రియా |
వ్యాహంతా'స్యశుభాచారే యది రామాభిషేచనమ్ ||

VERSE #20

న చ శక్తో'స్మ్యహం ద్రష్టుం దృష్ట్వా పూర్వం తథా సుఖమ్ | [శక్నోమ్యహం]

VERSE #21

హతహర్షం నిరానందం పునర్జనమవాఙ్ముఖమ్ ||

VERSE #22

తాం తథా బ్రువతస్తస్య భూమిపస్య మహాత్మనః |
ప్రభాతా శర్వరీ పుణ్యా చంద్రనక్షత్రశాలినీ ||

VERSE #23

తతః పాపసమాచారా కైకేయీ పార్థివం పునః |
ఉవాచ పరుషం వాక్యం వాక్యజ్ఞా రోషమూర్ఛితా ||

VERSE #24

కిమిదం భాషసే రాజన్వాక్యం గరరుజోపమమ్ |
ఆనాయయితుమక్లిష్టం పుత్రం రామమిహార్హసి ||

VERSE #25

స్థాప్య రాజ్యే మమ సుతం కృత్వా రామం వనేచరమ్ |
నిఃసపత్నాం చ మాం కృత్వా కృతకృత్యో భవిష్యసి ||

VERSE #26

స నున్న ఇవ తీక్ష్ణేన ప్రతోదేన హయోత్తమః |
రాజా ప్రచోదితో'భీక్ష్ణం కైకేయీమిదమబ్రవీత్ ||

VERSE #27

ధర్మబంధేన బద్ధో'స్మి నష్టా చ మమ చేతనా |
జ్యేష్ఠం పుత్రం ప్రియం రామం ద్రష్టుమిచ్ఛామి ధార్మికమ్ ||

VERSE #28

తతః ప్రభాతాం రజనీముదితే చ దివాకరే |
పుణ్యే నక్షత్రయోగే చ ముహూర్తే చ సమాహితే ||

VERSE #29

వసిష్ఠో గుణసంపన్నః శిష్యైః పరివృతస్తదా |
ఉపసంగృహ్య సంభారాన్ప్రవివేశ పురోత్తమమ్ || [ఉపగౄహ్యాశు]

VERSE #30

సిక్తసమ్మార్జితపథాం పతాకోత్తమభూషితామ్ |
విచిత్రకుసుమాకీర్ణాం నానాస్రగ్భిర్విరాజితామ్ ||

VERSE #31

సంహృష్టమనుజోపేతాం సమృద్ధవిపణాపణామ్ |
మహోత్సవసమాకీర్ణాం రాఘవార్థే సముత్సుకామ్ ||

VERSE #32

చందనాగరుధూపైశ్చ సర్వతః ప్రతిధూపితామ్ |
తాం పురీం సమతిక్రమ్య పురందరపురోపమామ్ ||

VERSE #33

దదర్శాంతఃపురం శ్రేష్ఠం నానాద్విజగణాయుతమ్ |
పౌరజానపదాకీర్ణం బ్రాహ్మణైరుపశోభితమ్ ||

VERSE #34

యజ్ఞవిద్భిః సుసంపూర్ణం సదస్యైః పరమద్విజైః |
తదంతఃపురమాసాద్య వ్యతిచక్రామ తం జనమ్ ||

VERSE #35

వసిష్ఠః పరమప్రీతః పరమర్షిర్వివేశ చ |
సత్వపశ్యద్వినిష్క్రాంతం సుమంత్రం నామ సారథిమ్ ||

VERSE #36

ద్వారే తు రాజసింహస్య సచివం ప్రియదర్శనమ్ |
తమువాచ మహాతేజాః సూతపుత్రం విశారదమ్ ||

VERSE #37

వసిష్ఠః క్షిప్రమాచక్ష్వ నృపతేర్మామిహాగతమ్ |
ఇమే గంగోదకఘటాః సాగరేభ్యశ్చ కాంచనాః ||

VERSE #38

ఔదుంబరం భద్రపీఠమభిషేకార్థమాహృతమ్ | [మాగతమ్]

VERSE #39

సర్వబీజాని గంధాశ్చ రత్నాని వివిధాని చ ||

VERSE #40

క్షౌద్రం దధి ఘృతం లాజాః దర్భాః సుమనసః పయః |
అష్టౌ చ కన్యా రుచిరాః మత్తశ్చ వరవారణః ||

VERSE #41

చతురశ్వో రథః శ్రీమాన్నిస్త్రింశో ధనురుత్తమమ్ |
వాహనం నరసంయుక్తం ఛత్రం చ శశిసన్నిభమ్ ||

VERSE #42

శ్వేతే చ వాలవ్యజనే భృంగారశ్చ హిరణ్మయః |
హేమదామపినద్ధశ్చ కకుద్మాన్పాండరో వృషః ||

VERSE #43

కేసరీ చ చతుర్దంష్ట్రో హరిశ్రేష్ఠో మహాబలః |
సింహాసనం వ్యాఘ్రతనుః సమిద్ధశ్చ హుతాశనః ||

VERSE #44

సర్వవాదిత్రసంఘాశ్చ వేశ్యాశ్చాలంకృతాః స్త్రియః |
ఆచార్యా బ్రాహ్మణా గావః పుణ్యాశ్చ మృగపక్షిణః ||

VERSE #45

పౌరజానపదశ్రేష్ఠాః నైగమాశ్చ గణైః సహ |
ఏతే చాన్యే చ బహవః ప్రీయమాణాః ప్రియంవదాః || [నీయమానాః]

VERSE #46

అభిషేకాయ రామస్య సహ తిష్ఠంతి పార్థివైః |
త్వరయస్వ మహారాజం యథా సముదితే'హని ||

VERSE #47

పుణ్యే నక్షత్రయోగే చ రామో రాజ్యమవాప్నుయాత్ | [పుష్యే]

VERSE #48

ఇతి తస్య వచః శ్రుత్వా సూతపుత్రో మహాత్మనః ||

VERSE #49

స్తువన్నృపతిశార్దూలం ప్రవివేశ నివేశనమ్ |
తం తు పూర్వోదితం వృద్ధం ద్వారస్థా రాజసమ్మతమ్ ||

VERSE #50

న శేకురభిసంరోద్ధుం రాజ్ఞః ప్రయచికీర్షవః |
స సమీపస్థితో రాజ్ఞస్తామవస్థామజజ్ఞివాన్ ||

VERSE #51

వాగ్భిః పరమతుష్టాభిరభిష్టోతుం ప్రచక్రమే |
తతః సూతో యథాకాలం పార్థివస్య నివేశనే ||

VERSE #52

సుమంత్రః ప్రాంజలిర్భూత్వా తుష్టావ జగతీపతిమ్ |
యథా నందతి తేజస్వీ సాగరో భాస్కరోదయే ||

VERSE #53

ప్రీతః ప్రీతేన మనసా తథా''నందఘనః స్వతః |
ఇంద్రమస్యాం తు వేలాయామభితుష్టావ మాతలిః ||

VERSE #54

సో'జయద్దానవాన్సర్వాంస్తథా త్వాం బోధయామ్యహమ్ |
వేదాః సహాంగవిద్యాశ్చ యథాహ్యాత్మభువం విభుమ్ ||

VERSE #55

బ్రహ్మాణం బోధయంత్యద్య తథా త్వాం బోధయామ్యహమ్ |
ఆదిత్యః సహ చంద్రేణ యథా భూతధరాం శుభామ్ ||

VERSE #56

బోధయత్యద్య పృథివీం తథా త్వాం బోధయామ్యహమ్ |
ఉత్తిష్ఠాశు మహారాజ కృతకౌతుకమంగళః ||

VERSE #57

విరాజమానో వపుషా మేరోరివ దివాకరః |
సోమసూర్యౌ చ కాకుత్స్థ శివవైశ్రవణావపి ||

VERSE #58

వరుణశ్చాగ్నిరింద్రశ్చ విజయం ప్రదిశంతు తే |
గతా భగవతీ రాత్రిః కృతం కృత్యమిదం తవ ||

VERSE #59

బుద్ధ్యస్వ నృపశార్దూల కురుకార్యమనంతరమ్ |
ఉపతిష్ఠతి రామస్య సమగ్రమభిషేచనమ్ || [ఉదతిష్ఠత]

VERSE #60

పౌరజానపదైశ్చాపి నైగమైశ్చ కృతాంజలిః |
అయం వసిష్ఠో భగవాన్బ్రాహ్మణైః సహ తిష్ఠతి || [స్వయం]

VERSE #61

క్షిప్రమాజ్ఞాప్యతాం రాజన్రాఘవస్యాభిషేచనమ్ |
యథా హ్యపాలాః పశవో యథా సేనా హ్యానాయకా ||

VERSE #62

యథా చంద్రం వినా రాత్రిర్యథా గావో వినా వృషమ్ |
ఏవం హి భవితా రాష్ట్రం యత్ర రాజా న దృశ్యతే ||

VERSE #63

ఇతి తస్య వచః శృత్వా సాంత్వపూర్వమివార్థవత్ |
అభ్యకీర్యత శోకేన భూయ ఏవ మహీపతిః ||

VERSE #64

తతః స రాజా తం సూతం సన్నహర్షః సుతం ప్రతి |
శోకరక్తేక్షణః శ్రీమానుద్వీక్ష్యోవాచ ధార్మికః ||

VERSE #65

వాక్యైస్తు ఖలు మర్మాణి మమ భూయో నికృంతసి |
సుమంత్రః కరుణం శ్రుత్వా దృష్ట్వా దీనం చ పార్థివమ్ ||

VERSE #66

ప్రగృహీతాంజలిః కించిత్ తస్మాద్దేశాదపాక్రమత్ |
యదా వక్తుం స్వయం దైన్యాత్ న శశాక మహీపతిః ||

VERSE #67

తదా సుమంత్రం మంత్రజ్ఞా కైకేయీ ప్రత్యువాచ హ |
సుమంత్ర రాజా రజనీం రామహర్షసముత్సుకః ||

VERSE #68

ప్రజాగరపరిశ్రాంతో నిద్రాయా వశమేయివాన్ |
తద్గచ్ఛ త్వరితం సూత రాజపుత్రం యశస్వినమ్ ||

VERSE #69

రామమానయ భద్రం తే నాత్ర కార్యా విచారణా |
స మన్యమానః కళ్యాణం హృదయేన ననంద చ ||

VERSE #70

నిర్జగామ చ సంప్రీత్యా త్వరితో రాజశాసనాత్ |
సుమంత్రశ్చింతయామాస త్వరితం చోదితస్తయా ||

VERSE #71

వ్యక్తం రామో'భిషేకార్థమిహాయాస్యతి ధర్మవిత్ |
ఇతి సూతో మతిం కృత్వా హర్షేణ మహతా''వృతః ||

VERSE #72

నిర్జగామ మహాబాహూ రాఘవస్య దిదృక్షయా |
సాగరహ్రదసంకాశాత్సుమంత్రోంతఃపురాచ్ఛుభాత్ |
నిష్క్రమ్య జనసంబాధం దదర్శ ద్వారమగ్రతః ||

📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance

తతః పురస్తాత్సహసా వినిర్గతో

VERSE #73

మహీభృతో ద్వారగతాన్విలోకయన్ | [పతీన్]

📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance

దదర్శ పౌరాన్వివిధాన్మహాధనా-

VERSE #74

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాండే చతుర్దశః సర్గః ||

📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance

అయోధ్యాకాండ పంచదశః సర్గః (౧౫)
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణ అయోధ్యకాండ

🪷

పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)

🕊️

ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ

నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.

🌅

శుభ ముహూర్తం

బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.

📿

జప సంఖ్యా నియమం

నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.

📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)

Ayodhya Kanda Sarga 14 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.

🪷

చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace): Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.

🛡️

దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being): Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.

✨

భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment): Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.

🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)

🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)

Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).

🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)

Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.

📜 సంప్రదాయ ప్రశస్తి (Scholarly Context):

Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.

← Previous Ayodhya Kanda Sarga 13 Next → Ayodhya Kanda Sarga 15

Sacred Work	Valmiki Ramayanam
Language	Sanskrit / Telugu

పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)

మరిన్ని ప్రముఖ స్తోత్రాలు & మంత్రాలు (Explore Popular Sacred Chants)

📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)

🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)

🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)

🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)

🕉️ Related Sacred Texts & Chants

Sri Maha Ganapathi Stotram

Sri Anantha Padmanabha Mangala Stotram

Sri Veda Vyasa Ashtottara Shatanamavali 1

Sri Rudram