Ayodhya Kanda Sarga 12
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
అయోధ్యకాండ
|| కైకేయీనివర్తనప్రయాసః ||
అయోధ్యకాండ
|| కైకేయీనివర్తనప్రయాసః ||
VERSE #2
తతః శృత్వా మహారాజః కైకేయ్యా దారుణం వచః |
చింతామభిసమాపేదే ముహూర్తం ప్రతతాప చ ||
చింతామభిసమాపేదే ముహూర్తం ప్రతతాప చ ||
VERSE #3
కిం ను మే యది వా స్వప్నశ్చిత్తమోహూ'పి వా మమ |
అనుభూతోపసర్గో వా మనసో వా'ప్యుపద్రవః ||
అనుభూతోపసర్గో వా మనసో వా'ప్యుపద్రవః ||
VERSE #4
ఇతి సంచింత్య తద్రాజా నాభ్యగచ్ఛత్తదాసుఖమ్ |
ప్రతిలభ్య చిరాత్సంజ్ఞాం కైకేయీవాక్యతాపితః || [తాడితః]
ప్రతిలభ్య చిరాత్సంజ్ఞాం కైకేయీవాక్యతాపితః || [తాడితః]
VERSE #5
వ్యథితో విక్లవశ్చైవ వ్యాఘ్రీం దృష్ట్వా యథా మృగః |
అసంవృతాయామాసీనో జగత్యాం దీర్ఘముచ్ఛ్వసన్ ||
అసంవృతాయామాసీనో జగత్యాం దీర్ఘముచ్ఛ్వసన్ ||
VERSE #6
మండలే పన్నగో రుద్ధో మంత్రైరివ మహావిషః |
అహో ధిగితి సామర్షో వాచముక్త్వా నరాధిపః ||
అహో ధిగితి సామర్షో వాచముక్త్వా నరాధిపః ||
VERSE #7
మోహమాపేదివాన్భూయః శోకోపహతచేతనః |
చిరేణ తు నృపః సంజ్ఞాం ప్రతిలభ్య సుదుఃఖితః ||
చిరేణ తు నృపః సంజ్ఞాం ప్రతిలభ్య సుదుఃఖితః ||
VERSE #8
కైకేయీమబ్రవీత్క్రుద్ధః ప్రదహన్నివ చక్షుషా |
నృశంసే దుష్టచారిత్రే కులస్యాస్య వినాశిని ||
నృశంసే దుష్టచారిత్రే కులస్యాస్య వినాశిని ||
VERSE #9
కిం కృతం తవ రామేణ పాపం పాపే మయాపి'వా |
యదా తే జననీతుల్యాం వృత్తిం వహతి రాఘవః ||
యదా తే జననీతుల్యాం వృత్తిం వహతి రాఘవః ||
VERSE #10
తస్యైవ త్వమనర్థాయ కిం నిమిత్తమిహోద్యతా |
త్వం మయా''త్మవినాశార్థం భవనం స్వం ప్రవేశితా ||
త్వం మయా''త్మవినాశార్థం భవనం స్వం ప్రవేశితా ||
VERSE #11
అవిజ్ఞానాన్నృపసుతా వ్యాలీ తీక్ష్ణవిషా యథా |
జీవలోకో యదా సర్వో రామస్యాహ గుణస్తవమ్ ||
జీవలోకో యదా సర్వో రామస్యాహ గుణస్తవమ్ ||
VERSE #12
అపరాధం కముద్దిశ్య త్యక్ష్యామీష్టమహం సుతమ్ |
కౌసల్యాం వా సుమిత్రాం వా త్యజేయమపి వా శ్రియమ్ ||
కౌసల్యాం వా సుమిత్రాం వా త్యజేయమపి వా శ్రియమ్ ||
VERSE #13
జీవితం వా''త్మనో రామం న త్వేవ పితృవత్సలమ్ |
పరా భవతి మే ప్రీతిర్దృష్ట్వా తనయమగ్రజమ్ ||
పరా భవతి మే ప్రీతిర్దృష్ట్వా తనయమగ్రజమ్ ||
VERSE #14
అపశ్యతస్తు మే రామం నష్టా భవతి చేతనా |
తిష్ఠేల్లోకో వినా సూర్యం సస్యం వా సలిలం వినా ||
తిష్ఠేల్లోకో వినా సూర్యం సస్యం వా సలిలం వినా ||
VERSE #15
న తు రామం వినా దేహే తిష్ఠేత్తు మమ జీవితమ్ |
తదలం త్యజ్యతామేషః నిశ్చయః పాపనిశ్చయే ||
తదలం త్యజ్యతామేషః నిశ్చయః పాపనిశ్చయే ||
VERSE #16
అపి తే చరణౌ మూర్ధ్నా స్పృశామ్యేష ప్రసీద మే |
కిమిదం చింతితం పాపే త్వయా పరమదారుణమ్ ||
కిమిదం చింతితం పాపే త్వయా పరమదారుణమ్ ||
VERSE #17
అథ జీజ్ఞాససే మాం త్వం భరతస్య ప్రియాప్రియే |
అస్తు యత్తత్త్వయా పూర్వం వ్యాహృతం రాఘవం ప్రతి ||
అస్తు యత్తత్త్వయా పూర్వం వ్యాహృతం రాఘవం ప్రతి ||
VERSE #18
స మే జ్యేష్ఠః సుతః శ్రీమాంధర్మజ్యేష్ఠ ఇతీవ మే |
తత్త్వయా ప్రియవాదిన్యా సేవార్థం కథితం భవేత్ ||
తత్త్వయా ప్రియవాదిన్యా సేవార్థం కథితం భవేత్ ||
VERSE #19
తచ్ఛ్రుత్వా శోకసంతప్తా సంతాపయసి మాం భృశమ్ |
ఆవిష్టా'సి గృహం శూన్యం సా త్వం పరవశం గతా ||
ఆవిష్టా'సి గృహం శూన్యం సా త్వం పరవశం గతా ||
VERSE #20
ఇక్ష్వాకూణాం కులే దేవి సంప్రాప్తః సుమహానయమ్ |
అనయో నయసంపన్నే యత్ర తే వికృతా మతిః ||
అనయో నయసంపన్నే యత్ర తే వికృతా మతిః ||
VERSE #21
న హి కించిదయుక్తం వా విప్రియం వా పురా మమ |
అకరోస్త్వం విశాలాక్షి తేన న శ్రద్దధామ్యహమ్ ||
అకరోస్త్వం విశాలాక్షి తేన న శ్రద్దధామ్యహమ్ ||
VERSE #22
నను తే రాఘవస్తుల్యో భరతేన మహాత్మనా |
బహుశో హి సుబాలే త్వం కథాః కథయసే మమ ||
బహుశో హి సుబాలే త్వం కథాః కథయసే మమ ||
VERSE #23
తస్య ధర్మాత్మనో దేవి వనే వాసం యశస్వినః |
కథం రోచయసే భీరు నవ వర్షాణి పంచ చ ||
కథం రోచయసే భీరు నవ వర్షాణి పంచ చ ||
VERSE #24
అత్యంతసుకుమారస్య తస్య ధర్మే ధృతాత్మనః |
కథం రోచయసే వాసమరణ్యే భృశదారుణే ||
కథం రోచయసే వాసమరణ్యే భృశదారుణే ||
VERSE #25
రోచయస్యభిరామస్య రామస్య శుభలోచనే |
తవ శుశ్రూషమాణస్య కిమర్థం విప్రవాసనమ్ ||
తవ శుశ్రూషమాణస్య కిమర్థం విప్రవాసనమ్ ||
VERSE #26
రామో హి భరతాద్భూయస్తవ శుశ్రూషతే సదా |
విశేషం త్వయి తస్మాత్తు భరతస్య న లక్షయే ||
విశేషం త్వయి తస్మాత్తు భరతస్య న లక్షయే ||
VERSE #27
శుశ్రూషాం గౌరవం చైవ ప్రమాణం వచనక్రియామ్ |
కస్తే భూయస్తరం కుర్యాదన్యత్ర మనుజర్షభాత్ ||
కస్తే భూయస్తరం కుర్యాదన్యత్ర మనుజర్షభాత్ ||
VERSE #28
బహూనాం స్త్రీసహస్రాణాం బహూనాం చోపజీవినామ్ |
పరివాదో'పవాదో వా రాఘవే నోపపద్యతే ||
పరివాదో'పవాదో వా రాఘవే నోపపద్యతే ||
VERSE #29
సాంత్వయన్ సర్వభూతాని రామః శుద్ధేన చేతసా |
గృహ్ణాతి మనుజవ్యాఘ్రః ప్రియైర్విషయవాసినః ||
గృహ్ణాతి మనుజవ్యాఘ్రః ప్రియైర్విషయవాసినః ||
VERSE #30
సత్యేన లోకాన్ జయతి దీనాన్ దానేన రాఘవః |
గురూన్ శుశ్రూషయా వీరో ధనుషా యుధి శాత్రవాన్ ||
గురూన్ శుశ్రూషయా వీరో ధనుషా యుధి శాత్రవాన్ ||
VERSE #31
సత్యం దానం తపస్త్యాగో మిత్రతా శౌచమార్జవమ్ |
విద్యా చ గురుశుశ్రూషా ధ్రువాణ్యేతాని రాఘవే ||
విద్యా చ గురుశుశ్రూషా ధ్రువాణ్యేతాని రాఘవే ||
VERSE #32
తస్మిన్నార్జవసంపన్నే దేవి దేవోపమే కథమ్ |
పాపమాశంససే రామే మహర్షిసమతేజసి ||
పాపమాశంససే రామే మహర్షిసమతేజసి ||
VERSE #33
న స్మరామ్యప్రియం వాక్యం లోకస్య ప్రియవాదినః |
స కథం త్వత్కృతే రామం వక్ష్యామి ప్రియమప్రియమ్ ||
స కథం త్వత్కృతే రామం వక్ష్యామి ప్రియమప్రియమ్ ||
VERSE #34
క్షమా యస్మిందమస్త్యాగః సత్యం ధర్మః కృతజ్ఞతా |
అప్యహింసా చ భూతానాం తమృతే కా గతిర్మమ ||
అప్యహింసా చ భూతానాం తమృతే కా గతిర్మమ ||
VERSE #35
మమ వృద్ధస్య కైకేయి గతాంతస్య తపస్వినః |
దీనం లాలప్యమానస్య కారుణ్యం కర్తుమర్హసి ||
దీనం లాలప్యమానస్య కారుణ్యం కర్తుమర్హసి ||
VERSE #36
పృథివ్యాం సాగరాంతాయాం యత్కించిదధిగమ్యతే |
తత్సర్వం తవ దాస్యామి మా చ త్వాం మన్యురావిశేత్ ||
తత్సర్వం తవ దాస్యామి మా చ త్వాం మన్యురావిశేత్ ||
VERSE #37
అంజలిం కుర్మి కైకేయి పాదౌ చాపి స్పృశామి తే |
శరణం భవ రామస్య మా'ధర్మో మామిహ స్పృశేత్ ||
శరణం భవ రామస్య మా'ధర్మో మామిహ స్పృశేత్ ||
VERSE #38
ఇతి దుఃఖాభిసంతప్తం విలపంతమచేతనమ్ |
ఘూర్ణమానం మహారాజం శోకేన సమభిప్లుతమ్ ||
ఘూర్ణమానం మహారాజం శోకేన సమభిప్లుతమ్ ||
VERSE #39
పారం శోకార్ణవస్యాశు ప్రార్థయంతం పునః పునః |
ప్రత్యువాచాథ కైకేయీ రౌద్రా రౌద్రతరం వచః ||
ప్రత్యువాచాథ కైకేయీ రౌద్రా రౌద్రతరం వచః ||
VERSE #40
యది దత్త్వా వరౌ రాజన్ పునః ప్రత్యనుతప్యసే |
ధార్మికత్వం కథం వీర పృథివ్యాం కథయిష్యసి ||
ధార్మికత్వం కథం వీర పృథివ్యాం కథయిష్యసి ||
VERSE #41
యదా సమేతా బహవస్త్వయా రాజర్షయః సహ |
కథయిష్యంతి ధర్మజ్ఞాస్తత్ర కిం ప్రతివక్ష్యసి ||
కథయిష్యంతి ధర్మజ్ఞాస్తత్ర కిం ప్రతివక్ష్యసి ||
VERSE #42
యస్యాః ప్రయత్నే జీవామి యా చ మామభ్యపాలయత్ | [ప్రసాదే]
VERSE #43
తస్యాః కృతం మయా మిథ్యా కైకేయ్యా ఇతి వక్ష్యసి ||
VERSE #44
కిల్బిషత్వం నరేంద్రాణాం కరిష్యసి నరాధిప |
యో దత్వా వరమద్యైవ పునరన్యాని భాషసే ||
యో దత్వా వరమద్యైవ పునరన్యాని భాషసే ||
VERSE #45
శైబ్యః శ్యేనకపోతీయే స్వమాంసం పక్షిణే దదౌ |
అలర్కశ్చక్షుషీ దత్త్వా జగామ గతిముత్తమామ్ ||
అలర్కశ్చక్షుషీ దత్త్వా జగామ గతిముత్తమామ్ ||
VERSE #46
సాగరః సమయం కృత్వా న వేలామతివర్తతే |
సమయం మా'నృతం కార్షీః పుర్వవృత్తమనుస్మరన్ ||
సమయం మా'నృతం కార్షీః పుర్వవృత్తమనుస్మరన్ ||
VERSE #47
స త్వం ధర్మం పరిత్యజ్య రామం రాజ్యే'భిషిచ్య చ |
సహ కౌలస్యయా నిత్యం రంతుమిచ్ఛసి దుర్మతే ||
సహ కౌలస్యయా నిత్యం రంతుమిచ్ఛసి దుర్మతే ||
VERSE #48
భవత్వధర్మో ధర్మో వా సత్యం వా యది వా'నృతమ్ |
యత్త్వయా సంశ్రుతం మహ్యం తస్య నాస్తి వ్యతిక్రమః ||
యత్త్వయా సంశ్రుతం మహ్యం తస్య నాస్తి వ్యతిక్రమః ||
VERSE #49
అహం హి విషమద్యైవ పీత్వా బహు తవాగ్రతః |
పశ్యతస్తే మరిష్యామి రామో యద్యభిషిచ్యతే ||
పశ్యతస్తే మరిష్యామి రామో యద్యభిషిచ్యతే ||
VERSE #50
ఏకాహమపి పశ్యేయం యద్యహం రామమాతరమ్ |
అంజలిం ప్రతిగృహ్ణంతీం శ్రేయో నను మృతిర్మమ ||
అంజలిం ప్రతిగృహ్ణంతీం శ్రేయో నను మృతిర్మమ ||
VERSE #51
భరతేనాత్మనా చాహం శపే తే మనుజాధిప |
యథా నాన్యేన తుష్యేయమృతే రామవివాసనాత్ ||
యథా నాన్యేన తుష్యేయమృతే రామవివాసనాత్ ||
VERSE #52
ఏతావదుక్త్వా వచనం కైకేయీ విరరామ హ |
విలపంతం చ రాజానం న ప్రతివ్యాజహార సా ||
విలపంతం చ రాజానం న ప్రతివ్యాజహార సా ||
VERSE #53
శ్రుత్వా తు రాజా కైకేయ్యా వృతం పరమదారుణమ్ | [పరమశోభనమ్]
VERSE #54
రామస్య చ వనే వాసమైశ్వర్యం భరతస్య చ ||
VERSE #55
నాభ్యభాషత కైకేయీం ముహూర్తం వ్యాకులేంద్రియః |
ప్రైక్షతానిమిషో దేవీం ప్రియామప్రియవాదినీమ్ ||
ప్రైక్షతానిమిషో దేవీం ప్రియామప్రియవాదినీమ్ ||
VERSE #56
తాం హి వజ్రసమాం వాచమాకర్ణ్య హృదయాప్రియామ్ |
దుఃఖశోకమయీం ఘోరాం రాజా న సుఖితో'భవత్ ||
దుఃఖశోకమయీం ఘోరాం రాజా న సుఖితో'భవత్ ||
VERSE #57
స దేవ్యా వ్యవసాయం చ ఘోరం చ శపథం కృతమ్ |
ధ్యాత్వా రామేతి నిఃశ్వస్య చ్ఛిన్నస్తరురివాపతత్ ||
ధ్యాత్వా రామేతి నిఃశ్వస్య చ్ఛిన్నస్తరురివాపతత్ ||
VERSE #58
నష్టచిత్తో యథోన్మత్తో విపరీతో యథా'తురః |
హృతతేజా యథా సర్పో బభూవ జగతీపతిః ||
హృతతేజా యథా సర్పో బభూవ జగతీపతిః ||
VERSE #59
దీనయా తు గిరా రాజా ఇతి హోవాచ కైకయీమ్ |
అనర్థమిమమర్థాభం కేన త్వముపదర్శితా ||
అనర్థమిమమర్థాభం కేన త్వముపదర్శితా ||
VERSE #60
భూతోపహతచిత్తేవ బ్రువంతీ మాం న లజ్జసే |
శీలవ్యసనమేతత్తే నాభిజానామ్యహం పురా ||
శీలవ్యసనమేతత్తే నాభిజానామ్యహం పురా ||
VERSE #61
బాలాయాస్తత్త్విదానీం తే లక్షయే విపరీతవత్ |
కుతో వా తే భయం జాతం యా త్వమేవంవిధం వరమ్ ||
కుతో వా తే భయం జాతం యా త్వమేవంవిధం వరమ్ ||
VERSE #62
రాష్ట్రే భరతమాసీనం వృణీషే రాఘవం వనే |
విరమైతేన భావేన త్వమేతేనానృతేన వా ||
విరమైతేన భావేన త్వమేతేనానృతేన వా ||
VERSE #63
యది భర్తుః ప్రియం కార్యం లోకస్య భరతస్య చ |
నృశంసే పాపసంకల్పే క్షుద్రే దుష్కృతకారిణి ||
నృశంసే పాపసంకల్పే క్షుద్రే దుష్కృతకారిణి ||
VERSE #64
కిం ను దుఃఖమలీకం వా మయి రామే చ పశ్యసి |
న కథంచిదృతే రామాద్భరతో రాజ్యమావసేత్ ||
న కథంచిదృతే రామాద్భరతో రాజ్యమావసేత్ ||
VERSE #65
రామాదపి హితం మన్యే ధర్మతో బలవత్తరమ్ |
కథం ద్రక్ష్యామి రామస్య వనం గచ్ఛేతి భాషితే ||
కథం ద్రక్ష్యామి రామస్య వనం గచ్ఛేతి భాషితే ||
VERSE #66
ముఖవర్ణం వివర్ణం తం యథైవేందుముపప్లుతమ్ |
తాం హి మే సుకృతాం బుద్ధిం సుహృద్భిః సహ నిశ్చితామ్ ||
తాం హి మే సుకృతాం బుద్ధిం సుహృద్భిః సహ నిశ్చితామ్ ||
VERSE #67
కథం ద్రక్ష్యామ్యపావృత్తాం పరైరివ హతాం చమూమ్ |
కిం మాం వక్ష్యంతి రాజానో నానాదిగ్భ్యః సమాగతాః ||
కిం మాం వక్ష్యంతి రాజానో నానాదిగ్భ్యః సమాగతాః ||
VERSE #68
బాలో బతాయమైక్ష్వాకశ్చిరం రాజ్యమకారయత్ |
యదా తు బహవో వృద్ధాః గుణవంతో బహుశ్రుతాః ||
యదా తు బహవో వృద్ధాః గుణవంతో బహుశ్రుతాః ||
VERSE #69
పరిప్రక్ష్యంతి కాకుత్స్థం వక్ష్యామి కిమహం తదా |
కైకేయ్యా క్లిశ్యమానేన రామః ప్రవ్రాజితో మయా ||
కైకేయ్యా క్లిశ్యమానేన రామః ప్రవ్రాజితో మయా ||
VERSE #70
యది సత్యం బ్రవీమ్యేతత్తదసత్యం భవిష్యతి |
కిం మాం వక్ష్యతి కౌసల్యా రాఘవే వనమాస్థితే ||
కిం మాం వక్ష్యతి కౌసల్యా రాఘవే వనమాస్థితే ||
VERSE #71
కిం చైనాం ప్రతివక్ష్యామి కృత్వా విప్రియమీదృశమ్ |
యదా యదా హి కౌసల్యా దాసీవచ్చ సఖీవ చ ||
యదా యదా హి కౌసల్యా దాసీవచ్చ సఖీవ చ ||
VERSE #72
భార్యావద్భగినీవచ్చ మాతృవచ్చోపతిష్ఠతి |
సతతం ప్రియకామా మే ప్రియపుత్రా ప్రియంవదా ||
సతతం ప్రియకామా మే ప్రియపుత్రా ప్రియంవదా ||
VERSE #73
న మయా సత్కృతా దేవి సత్కారార్హా కృతే తవ |
ఇదానీం తత్తపతి మాం యన్మయా సుకృతం త్వయి ||
ఇదానీం తత్తపతి మాం యన్మయా సుకృతం త్వయి ||
VERSE #74
అపథ్యవ్యంజనోపేతం భుక్తమన్నమివాతురమ్ |
విప్రకారం చ రామస్య సంప్రయాణం వనస్య చ ||
విప్రకారం చ రామస్య సంప్రయాణం వనస్య చ ||
VERSE #75
సుమిత్రా ప్రేక్ష్య వై భీతా కథం మే విశ్వసిష్యతి |
కృపణం బత వైదేహీ శ్రోష్యతి ద్వయమప్రియమ్ ||
కృపణం బత వైదేహీ శ్రోష్యతి ద్వయమప్రియమ్ ||
VERSE #76
మాం చ పంచత్వమాపన్నం రామం చ వనమాశ్రితమ్ |
వైదేహీ బత మే ప్రాణాన్ శోచంతీ క్షపయిష్యతి ||
వైదేహీ బత మే ప్రాణాన్ శోచంతీ క్షపయిష్యతి ||
VERSE #77
హీనా హిమవతః పార్శ్వే కిన్నరేణేవ కిన్నరీ |
న హి రామమహం దృష్ట్వా ప్రవసంతం మహావనే ||
న హి రామమహం దృష్ట్వా ప్రవసంతం మహావనే ||
VERSE #78
చిరం జీవితుమాశంసే రుదంతీం చాపి మైథిలీమ్ |
సా నూనం విధవా రాజ్యం సపుత్రా కారయిష్యసి ||
సా నూనం విధవా రాజ్యం సపుత్రా కారయిష్యసి ||
VERSE #79
న హి ప్రవాజితే రామే దేవి జీవితుముత్సహే |
సతీం త్వామహమత్యంతం వ్యవస్యామ్యసతీం సతీమ్ ||
సతీం త్వామహమత్యంతం వ్యవస్యామ్యసతీం సతీమ్ ||
VERSE #80
రూపిణీం విషసంయుక్తాం పీత్వేవ మదిరాం నరః |
అనృతైర్బత మాం సాంత్వైః సాంత్వయంతీ స్మ భాషసే ||
అనృతైర్బత మాం సాంత్వైః సాంత్వయంతీ స్మ భాషసే ||
VERSE #81
గీతశబ్దేన సంరుద్ధ్య లుబ్ధో మృగమివావధీః |
అనార్య ఇతి మామార్యాః పుత్రవిక్రాయకం ధ్రువమ్ ||
అనార్య ఇతి మామార్యాః పుత్రవిక్రాయకం ధ్రువమ్ ||
VERSE #82
ధిక్కరిష్యంతి రథ్యాసు సురాపం బ్రాహ్మణం యథా |
అహో దుఃఖమహో కృచ్ఛ్రం యత్ర వాచః క్షమే తవ ||
అహో దుఃఖమహో కృచ్ఛ్రం యత్ర వాచః క్షమే తవ ||
VERSE #83
దుఃఖమేవంవిధం ప్రాప్తం పురాకృతమివాశుభమ్ |
చిరం ఖలు మయా పాపే త్వం పాపేనాభిరక్షితా ||
చిరం ఖలు మయా పాపే త్వం పాపేనాభిరక్షితా ||
VERSE #84
అజ్ఞానాదుపసంపన్నా రజ్జురుద్బంధినీ యథా |
రమమాణస్త్వయా సార్ధం మృత్యుం త్వాం నాభిలక్షయే ||
రమమాణస్త్వయా సార్ధం మృత్యుం త్వాం నాభిలక్షయే ||
VERSE #85
బాలో రహసి హస్తేన కృష్ణసర్పమివాస్పృశమ్ |
మయా హ్యపితృకః పుత్రః స మహాత్మా దురాత్మనా ||
మయా హ్యపితృకః పుత్రః స మహాత్మా దురాత్మనా ||
VERSE #86
తం తు మాం జీవలోకో'యం నూనమాక్రోష్టుమర్హతి |
బాలిశో బత కామాత్మా రాజా దశరథో భృశమ్ ||
బాలిశో బత కామాత్మా రాజా దశరథో భృశమ్ ||
VERSE #87
యః స్త్రీకృతే ప్రియం పుత్రం వనం ప్రస్థాపయిష్యతి |
వ్రతైశ్చ బ్రహ్మచర్యైశ్చ గురుభిశ్చోపకర్శితః ||
వ్రతైశ్చ బ్రహ్మచర్యైశ్చ గురుభిశ్చోపకర్శితః ||
VERSE #88
భోగకాలే మహత్కృచ్ఛ్రం పునరేవ ప్రపత్స్యతే |
నాలం ద్వితీయం వచనం పుత్రో మాం ప్రతిభాషితుమ్ ||
నాలం ద్వితీయం వచనం పుత్రో మాం ప్రతిభాషితుమ్ ||
VERSE #89
స వనం ప్రవ్రజేత్యుక్తో బాఢమిత్యేవ వక్ష్యతి |
యది మే రాఘవః కుర్యాద్వనం గచ్ఛేతి చోదితః ||
యది మే రాఘవః కుర్యాద్వనం గచ్ఛేతి చోదితః ||
VERSE #90
ప్రతికూలం ప్రియం మే స్యాత్ న తు వత్సః కరిష్యతి |
శుద్ధభావో హి భావం మే న తు జ్ఞాస్యతి రాఘవః ||
శుద్ధభావో హి భావం మే న తు జ్ఞాస్యతి రాఘవః ||
VERSE #91
స వనం ప్రవ్రజేత్యుక్తో బాఢమిత్యేవ వక్ష్యతి |
రాఘవే హి వనం ప్రాప్తే సర్వలోకస్య ధిక్కృతమ్ ||
రాఘవే హి వనం ప్రాప్తే సర్వలోకస్య ధిక్కృతమ్ ||
VERSE #92
మృత్యురక్షమణీయం మాం నయిష్యతి యమక్షయమ్ |
మృతే మయి గతే రామే వనం మనుజపుంగవే ||
మృతే మయి గతే రామే వనం మనుజపుంగవే ||
VERSE #93
ఇష్టే మమ జనే శేషే కిం పాపం ప్రతిపత్స్యసే |
కౌసల్యా మాం చ రామం చ పుత్రౌ చ యది హాస్యతి ||
కౌసల్యా మాం చ రామం చ పుత్రౌ చ యది హాస్యతి ||
VERSE #94
దుఃఖాన్యసహతీ దేవీ మామేవానుమరిష్యతి |
కౌసల్యాం చ సుమిత్రాం చ మాం చ పుత్రైస్త్రిభిః సహ ||
కౌసల్యాం చ సుమిత్రాం చ మాం చ పుత్రైస్త్రిభిః సహ ||
VERSE #95
ప్రక్షిప్య నరకే సా త్వం కైకేయి సుఖితా భవ |
మయా రామేణ చ త్యక్తం శాశ్వతం సత్కృతం గుణైః ||
మయా రామేణ చ త్యక్తం శాశ్వతం సత్కృతం గుణైః ||
VERSE #96
ఇక్ష్వాకుకులమక్షోభ్యమాకులం పాలయిష్యసి |
ప్రియం చేద్భరతస్యైతద్రామప్రవ్రాజనం భవేత్ ||
ప్రియం చేద్భరతస్యైతద్రామప్రవ్రాజనం భవేత్ ||
VERSE #97
మా స్మ మే భరతః కార్షీత్ప్రేతకృత్యం గతాయుషః |
హంతానార్యే మమామిత్రే సకామా భవ కైకయి ||
హంతానార్యే మమామిత్రే సకామా భవ కైకయి ||
VERSE #98
మృతే మయి గతే రామే వనం పురుషపుంగవే |
సేదానీం విధవా రాజ్యం సపుత్రా కారయిష్యసి ||
సేదానీం విధవా రాజ్యం సపుత్రా కారయిష్యసి ||
VERSE #99
త్వం రాజపుత్రీవాదేన న్యవసో మమ వేశ్మని |
అకీర్తిశ్చాతులా లోకే ధ్రువః పరిభవశ్చ మే ||
అకీర్తిశ్చాతులా లోకే ధ్రువః పరిభవశ్చ మే ||
VERSE #100
సర్వభూతేషు చావజ్ఞా యథా పాపకృతస్తథా |
కథం రథైర్విభుర్యాత్వా గజాశ్వైశ్చ ముహుర్ముహుః ||
కథం రథైర్విభుర్యాత్వా గజాశ్వైశ్చ ముహుర్ముహుః ||
VERSE #101
పద్భ్యాం రామో మహారణ్యే వత్సో మే విచరిష్యతి |
యస్య త్వాహారసమయే సూదాః కుండలధారిణః ||
యస్య త్వాహారసమయే సూదాః కుండలధారిణః ||
VERSE #102
అహంపుర్వాః పచంతి స్మ ప్రశస్తం పానభోజనమ్ |
స కథం ను కషాయాణి తిక్తాని కటుకాని చ ||
స కథం ను కషాయాణి తిక్తాని కటుకాని చ ||
VERSE #103
భక్షయన్వన్యమాహారం సుతో మే వర్తయిష్యతి |
మహార్హవస్త్రసంవీతో భూత్వా చిరసుఖోషితః ||
మహార్హవస్త్రసంవీతో భూత్వా చిరసుఖోషితః ||
VERSE #104
కాషాయపరిధానస్తు కథం భూమౌనివత్స్యతి |
కస్యైతద్దారుణం వాక్యమేవంవిధమచింతితమ్ ||
కస్యైతద్దారుణం వాక్యమేవంవిధమచింతితమ్ ||
VERSE #105
రామస్యారణ్యగమనం భరతస్యాభిషేచనమ్ |
ధిగస్తు యోషితో నామ శఠాః స్వార్థపరాః సదా |
న బ్రవీమి స్త్రియః సర్వా భరతస్యైవ మాతరమ్ ||
ధిగస్తు యోషితో నామ శఠాః స్వార్థపరాః సదా |
న బ్రవీమి స్త్రియః సర్వా భరతస్యైవ మాతరమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అనర్థభావే'ర్థపరే నృశంసే
VERSE #106
మమానుతాపాయ నివిష్టభావే |
కిమప్రియం పశ్యసి మన్నిమిత్తం
హితానుకారిణ్యథవా'పి రామే ||
కిమప్రియం పశ్యసి మన్నిమిత్తం
హితానుకారిణ్యథవా'పి రామే ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
పరిత్యజేయుః పితరో హి పుత్రా-
కృత్స్నం హి సర్వం కుపితం జగత్స్యా-
అహం పునర్దేవకుమారరూప-
నందామి పశ్యన్నపి దర్శనేన
కృత్స్నం హి సర్వం కుపితం జగత్స్యా-
అహం పునర్దేవకుమారరూప-
నందామి పశ్యన్నపి దర్శనేన
VERSE #107
భవామి దృష్ట్వా చ పునర్యువేవ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
వినా'పి సూర్యేణ భవేత్ప్రవృత్తి-
రామం తు గచ్ఛంతమితః సమీక్ష్య
రామం తు గచ్ఛంతమితః సమీక్ష్య
VERSE #108
జీవేన్న కశ్చిత్త్వితి చేతనా మే ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
వినాశకామామహితామమిత్రా-
చిరం బతాంకేన ధృతాసి సర్పీ
చిరం బతాంకేన ధృతాసి సర్పీ
VERSE #109
మహావిషా తేన హతో'స్మి మోహాత్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
మయా చ రామేణ చ లక్ష్మణేన
VERSE #110
ప్రశాస్తు హీనో భరతస్త్వయా సహ |
పురం చ రాష్ట్రం చ నిహత్య బాంధవాన్
మమాహితానాం చ భవాభిహర్షిణీ ||
పురం చ రాష్ట్రం చ నిహత్య బాంధవాన్
మమాహితానాం చ భవాభిహర్షిణీ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
నృశంసవృత్తే వ్యసనప్రహారిణి
VERSE #111
ప్రసహ్య వాక్యం యదిహాద్య భాషసే |
న నామ తే కేన ముఖాత్పతంత్యధో
విశీర్యమాణా దశనాః సహస్రధా ||
న నామ తే కేన ముఖాత్పతంత్యధో
విశీర్యమాణా దశనాః సహస్రధా ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
న కించిదాహాహితమప్రియం వచో
VERSE #112
న వేత్తి రామః పరుషాణి భాషితుమ్ |
కథం ను రామే హ్యభిరామవాదిని
బ్రవీషి దోషాన్గుణ నిత్యసమ్మతే ||
కథం ను రామే హ్యభిరామవాదిని
బ్రవీషి దోషాన్గుణ నిత్యసమ్మతే ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ప్రతామ్య వా ప్రజ్వల వా ప్రణశ్య వా
VERSE #113
సహస్రశో వా స్ఫుటితా మహీం వ్రజ |
న తే కరిష్యమి వచః సుదారుణం
మమాహితం కేకయరాజపాంసని ||
న తే కరిష్యమి వచః సుదారుణం
మమాహితం కేకయరాజపాంసని ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
క్షురోపమాం నిత్యమసత్ప్రియంవదాం
VERSE #114
ప్రదుష్టభావాం స్వకులోపఘాతినీమ్ |
న జీవితుం త్వాం విషహే'మనోరమాం
దిధక్షమాణాం హృదయం సబంధనమ్ ||
న జీవితుం త్వాం విషహే'మనోరమాం
దిధక్షమాణాం హృదయం సబంధనమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
న జీవితం మే'స్తి పునః కుతః సుఖం
VERSE #115
వినా''త్మజేనా'త్మవతః కుతో రతిః |
మమాహితం దేవి న కర్తుమర్హసి
స్పృశామి పాదావపి తే ప్రసీద మే ||
మమాహితం దేవి న కర్తుమర్హసి
స్పృశామి పాదావపి తే ప్రసీద మే ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స భూమిపాలో విలపన్ననాథవత్
VERSE #116
స్త్రియా గృహీతో హృదయే'తిమాత్రయా |
పపాత దేవ్యాశ్చరణౌ ప్రసారితా-
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాండే ద్వాదశః సర్గః ||
పపాత దేవ్యాశ్చరణౌ ప్రసారితా-
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాండే ద్వాదశః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అయోధ్యాకాండ త్రయోదశః సర్గః (౧౩)
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణ అయోధ్యకాండ
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణ అయోధ్యకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Ayodhya Kanda Sarga 12 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.