Ayodhya Kanda Sarga 52
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
అయోధ్యకాండ
|| గంగాతరణమ్ ||
అయోధ్యకాండ
|| గంగాతరణమ్ ||
VERSE #2
ప్రభాతాయాం తు శర్వర్యాం పృథు వృక్షా మహా యశాః |
ఉవాచ రామః సౌమిత్రిం లక్ష్మణం శుభ లక్షణమ్ ||
ఉవాచ రామః సౌమిత్రిం లక్ష్మణం శుభ లక్షణమ్ ||
VERSE #3
భాస్కరోదయ కాలో'యం గతా భగవతీ నిశా |
అసౌ సుకృష్ణో విహగః కోకిలస్తాత కూజతి ||
అసౌ సుకృష్ణో విహగః కోకిలస్తాత కూజతి ||
VERSE #4
బర్హిణానాం చ నిర్ఘోషః శ్రూయతే నదతాం వనే |
తరామ జాహ్నవీం సౌమ్య శీఘ్రగాం సాగరంగమామ్ ||
తరామ జాహ్నవీం సౌమ్య శీఘ్రగాం సాగరంగమామ్ ||
VERSE #5
విజ్ఞాయ రామస్య వచః సౌమిత్రిర్మిత్ర నందనః |
గుహమామంత్ర్య సూతం చ సో'తిష్ఠద్భ్రాతురగ్రతః ||
గుహమామంత్ర్య సూతం చ సో'తిష్ఠద్భ్రాతురగ్రతః ||
VERSE #6
స తు రామస్య వచనం నిశమ్య ప్రతిగృహ్య చ |
స్థపతిస్తూర్ణమాహుయ సచివానిదమబ్రవీత్ ||
స్థపతిస్తూర్ణమాహుయ సచివానిదమబ్రవీత్ ||
VERSE #7
అస్య వాహనసంయుక్తాం కర్ణగ్రాహవతీం శుభామ్ |
సుప్రతారాం దృఢాం తీర్థే శీగ్రం నావముపాహర ||
సుప్రతారాం దృఢాం తీర్థే శీగ్రం నావముపాహర ||
VERSE #8
తం నిశమ్య సమాదేశం గుహామాత్యగణో మహాన్ | [గుహాదేశం]
VERSE #9
ఉపోహ్య రుచిరాం నావం గుహాయ ప్రత్యవేదయత్ ||
VERSE #10
తతః సప్రాంజలిర్భూత్వా గుహో రాఘవమబ్రవీత్ |
ఉపస్థితేయం నౌర్దేవ భూయః కిం కరవాణి తే ||
ఉపస్థితేయం నౌర్దేవ భూయః కిం కరవాణి తే ||
VERSE #11
తవామరసుతప్రఖ్య తర్తుం సాగరగాం నదీమ్ |
నౌరియం పురుషవ్యాఘ్ర తాం త్వమారోహ సువ్రత! ||
నౌరియం పురుషవ్యాఘ్ర తాం త్వమారోహ సువ్రత! ||
VERSE #12
అథోవాచ మహాతేజాః రామో గుహమిదం వచః |
కృతకామో'స్మి భవతా శీఘ్రమారోప్యతామితి ||
కృతకామో'స్మి భవతా శీఘ్రమారోప్యతామితి ||
VERSE #13
తతః కలాపాన్ సన్నహ్య ఖడ్గౌ బద్ధ్వా చ ధన్వినౌ |
జగ్మతుర్యేన తౌ గంగాం సీతయా సహ రాఘవౌ ||
జగ్మతుర్యేన తౌ గంగాం సీతయా సహ రాఘవౌ ||
VERSE #14
రామమేవ తు ధర్మజ్ఞముపగమ్య వినీతవత్ |
కిమహం కరవాణీతి సూతః ప్రాంజలిరబ్రవీత్ ||
కిమహం కరవాణీతి సూతః ప్రాంజలిరబ్రవీత్ ||
VERSE #15
తతో'బ్రవీద్దాశరథిః సుమంత్రమ్ |
స్పృశన్ కరేణోత్తమదక్షిణేన |
సుమంత్ర శీఘ్రం పునరేవ యాహి |
రాజ్ఞః సకాశే భవచాప్రమత్తః ||
స్పృశన్ కరేణోత్తమదక్షిణేన |
సుమంత్ర శీఘ్రం పునరేవ యాహి |
రాజ్ఞః సకాశే భవచాప్రమత్తః ||
VERSE #16
నివర్తస్వ ఇత్యువాచైనమేతావద్ధి కృతం మమ |
రథం విహాయ పద్భ్యాం తు గమిష్యామి మహావనమ్ ||
రథం విహాయ పద్భ్యాం తు గమిష్యామి మహావనమ్ ||
VERSE #17
ఆత్మానం తు అభ్యనుజ్ఞాతమవేక్ష్యార్తః స సారథిః |
సుమంత్రః పురుష వ్యాఘ్రమైక్ష్వాకమిదమబ్రవీత్ ||
సుమంత్రః పురుష వ్యాఘ్రమైక్ష్వాకమిదమబ్రవీత్ ||
VERSE #18
నాతిక్రాంతమిదం లోకే పురుషేణేహ కేనచిత్ |
తవ సభ్రాతృ భార్యస్య వాసః ప్రాకృతవద్వనే ||
తవ సభ్రాతృ భార్యస్య వాసః ప్రాకృతవద్వనే ||
VERSE #19
న మన్యే బ్రహ్మ చర్యే'స్తి స్వధీతే వా ఫలో'దయః |
మార్దవార్జవయోః వా'పి త్వాం చేద్వ్యసనమాగతమ్ ||
మార్దవార్జవయోః వా'పి త్వాం చేద్వ్యసనమాగతమ్ ||
VERSE #20
సహ రాఘవ వైదేహ్యా భ్రాత్రా చైవ వనే వసన్ |
త్వం గతిం ప్రాప్స్యసే వీర త్రీన్ లోకాంస్తు జయన్నివ ||
త్వం గతిం ప్రాప్స్యసే వీర త్రీన్ లోకాంస్తు జయన్నివ ||
VERSE #21
వయం ఖలు హతా రామ యే తయా'ప్యుపవంచితాః |
కైకేయ్యా వశమేష్యామః పాపాయా దుఃఖ భాగినః ||
కైకేయ్యా వశమేష్యామః పాపాయా దుఃఖ భాగినః ||
VERSE #22
ఇతి బ్రువన్నాత్మసమం సుమంత్రః సారథిస్తదా |
దృష్ట్వా దూరగతం రామం దుఃఖార్తః రురుదే చిరమ్ ||
దృష్ట్వా దూరగతం రామం దుఃఖార్తః రురుదే చిరమ్ ||
VERSE #23
తతస్తు విగతే బాష్పే సూతం స్పృష్టోదకం శుచిమ్ |
రామస్తు మధురం వాక్యం పునః పునరువాచ తమ్ ||
రామస్తు మధురం వాక్యం పునః పునరువాచ తమ్ ||
VERSE #24
ఇక్ష్వాకూణాం త్వయా తుల్యం సుహృదం నోపలక్షయే |
యథా దశరథో రాజా మాం న శోచేత్తథా కురు ||
యథా దశరథో రాజా మాం న శోచేత్తథా కురు ||
VERSE #25
శోకోపహత చేతాశ్చ వృద్ధశ్చ జగతీ పతిః |
కామ భారావసన్నశ్చ తస్మాదేతద్బ్రవీమి తే ||
కామ భారావసన్నశ్చ తస్మాదేతద్బ్రవీమి తే ||
VERSE #26
యద్యదాజ్ఞాపయేత్కించిత్ స మహాత్మా మహీపతిః |
కైకేయ్యాః ప్రియకామార్థం కార్యం తదవికాంక్షయా ||
కైకేయ్యాః ప్రియకామార్థం కార్యం తదవికాంక్షయా ||
VERSE #27
ఏతదర్థం హి రాజ్యాని ప్రశాసతి నరేశ్వరాః |
యదేషాం సర్వకృత్యేషు మనో న ప్రతిహన్యతే ||
యదేషాం సర్వకృత్యేషు మనో న ప్రతిహన్యతే ||
VERSE #28
యద్యథా స మహారాజో నాలీకమధిగచ్ఛతి |
న చ తామ్యతి దుఃఖేన సుమంత్ర కురు తత్తథా ||
న చ తామ్యతి దుఃఖేన సుమంత్ర కురు తత్తథా ||
VERSE #29
అదృష్టదుఃఖం రాజానం వృద్ధమార్యం జితేంద్రియమ్ |
బ్రూయాస్త్వమభివాద్యైవ మమ హేతోరిదం వచః ||
బ్రూయాస్త్వమభివాద్యైవ మమ హేతోరిదం వచః ||
VERSE #30
నైవాహమనుశోచామి లక్ష్మణో న చ మైథిలీ |
అయోధ్యాయాశ్చ్యుతాశ్చేతి వనే వత్స్యామహేతి చ ||
అయోధ్యాయాశ్చ్యుతాశ్చేతి వనే వత్స్యామహేతి చ ||
VERSE #31
చతుర్దశసు వర్షేషు నివృత్తేషు పునః పునః |
లక్ష్మణం మాం చ సీతాం చ ద్రక్ష్యసి క్షిప్రమాగతాన్ ||
లక్ష్మణం మాం చ సీతాం చ ద్రక్ష్యసి క్షిప్రమాగతాన్ ||
VERSE #32
ఏవముక్త్వా తు రాజానం మాతరం చ సుమంత్ర మే |
అన్యాశ్చ దేవీః సహితాః కైకేయీం చ పునః పునః ||
అన్యాశ్చ దేవీః సహితాః కైకేయీం చ పునః పునః ||
VERSE #33
ఆరోగ్యం బ్రూహి కౌసల్యామథ పాదాభివందనమ్ |
సీతాయా మమ చా''ర్యస్య వచనాల్లక్ష్మణస్య చ ||
సీతాయా మమ చా''ర్యస్య వచనాల్లక్ష్మణస్య చ ||
VERSE #34
బ్రూయాశ్చ హి మహారాజం భరతం క్షిప్రమానయ |
ఆగతశ్చాపి భరతః స్థాప్యో నృపమతే పదే ||
ఆగతశ్చాపి భరతః స్థాప్యో నృపమతే పదే ||
VERSE #35
భరతం చ పరిష్వజ్య యౌవరాజ్యే'భిషిచ్య చ |
అస్మత్సంతాపజం దుఃఖం న త్వామభిభవిష్యతి ||
అస్మత్సంతాపజం దుఃఖం న త్వామభిభవిష్యతి ||
VERSE #36
భరతశ్చాపి వక్తవ్యో యథా రాజని వర్తసే |
తథా మాతృషు వర్తేథాః సర్వాస్వేవావిశేషతః ||
తథా మాతృషు వర్తేథాః సర్వాస్వేవావిశేషతః ||
VERSE #37
యథా చ తవ కైకేయీ సుమిత్రా చ విశేషతః |
తథైవ దేవీ కౌసల్యా మమ మాతా విశేషతః ||
తథైవ దేవీ కౌసల్యా మమ మాతా విశేషతః ||
VERSE #38
తాతస్య ప్రియకామేన యౌవరాజ్యమవేక్షతా |
లోకయోరుభయోః శక్యం నిత్యదా సుఖమేధితుమ్ ||
లోకయోరుభయోః శక్యం నిత్యదా సుఖమేధితుమ్ ||
VERSE #39
నివర్త్యమానో రామేణ సుమంత్రః శోకకర్శితః |
తత్సర్వం వచనం శ్రుత్వా స్నేహాత్ కాకుత్స్థమబ్రవీత్ ||
తత్సర్వం వచనం శ్రుత్వా స్నేహాత్ కాకుత్స్థమబ్రవీత్ ||
VERSE #40
యదహం నోపచారేణ బ్రూయాం స్నేహాదవిక్లబః |
భక్తిమానితి తత్తావద్వాక్యం త్వం క్షంతుమర్హసి ||
భక్తిమానితి తత్తావద్వాక్యం త్వం క్షంతుమర్హసి ||
VERSE #41
కథం హి త్వద్విహీనో'హం ప్రతియాస్యామి తాం పురీమ్ |
తవ తావద్వియోగేన పుత్ర శోకాకులామివ ||
తవ తావద్వియోగేన పుత్ర శోకాకులామివ ||
VERSE #42
సరామమపి తావన్మే రథం దృష్ట్వా తదా జనః |
వినా రామం రథం దృష్ట్వా విదీర్యేతాపి సా పురీ ||
వినా రామం రథం దృష్ట్వా విదీర్యేతాపి సా పురీ ||
VERSE #43
దైన్యం హి నగరీ గచ్చేద్దృష్ట్వా శూన్యమిమం రథమ్ |
సూతావశేషం స్వం సైన్యం హత వీరమివాహవే ||
సూతావశేషం స్వం సైన్యం హత వీరమివాహవే ||
VERSE #44
దూరే'పి నివసంతం త్వాం మానసేనాగ్రతః స్థితమ్ |
చింతయంత్యో'ద్య నూనం త్వాం నిరాహారాః కృతాః ప్రజాః ||
చింతయంత్యో'ద్య నూనం త్వాం నిరాహారాః కృతాః ప్రజాః ||
VERSE #45
దృష్టం తద్ధి త్వయా రామ యాదృశం త్వత్ప్రవాసనే |
ప్రజానాం సంకులం వృత్తం త్వచ్ఛోకక్లాంతచేతసామ్ ||
ప్రజానాం సంకులం వృత్తం త్వచ్ఛోకక్లాంతచేతసామ్ ||
VERSE #46
ఆర్తనాదో హి యః పౌరైః ముక్తస్త్వద్విప్రవాసనే |
సరథం మాం నిశామ్యైవ కుర్యుః శత గుణం తతః ||
సరథం మాం నిశామ్యైవ కుర్యుః శత గుణం తతః ||
VERSE #47
అహం కిం చాపి వక్ష్యామి దేవీం తవ సుతః మయా |
నీతో'సౌ మాతులకులం సంతాపం మా కృథా ఇతి ||
నీతో'సౌ మాతులకులం సంతాపం మా కృథా ఇతి ||
VERSE #48
అసత్యమపి నైవాహం బ్రూయాం వచనమీదృశమ్ |
కథమప్రియమేవాహం బ్రూయాం సత్యమిదం వచః ||
కథమప్రియమేవాహం బ్రూయాం సత్యమిదం వచః ||
VERSE #49
మమ తావన్నియోగస్థాస్త్వద్బంధు జనవాహినః |
కథం రథం త్వయా హీనం ప్రవక్ష్యంతి హయోత్తమాః ||
కథం రథం త్వయా హీనం ప్రవక్ష్యంతి హయోత్తమాః ||
VERSE #50
తన్న శక్ష్యామ్యహం గంతుమయోధ్యాం త్వదృతే'నఘ |
వనవాసానుయానాయ మామనుజ్ఞాతుమర్హసి ||
వనవాసానుయానాయ మామనుజ్ఞాతుమర్హసి ||
VERSE #51
యది మే యాచమానస్య త్యాగమేవ కరిష్యసి |
సరథో'గ్నిం ప్రవేక్ష్యామి త్యక్త మాత్రైహ త్వయా ||
సరథో'గ్నిం ప్రవేక్ష్యామి త్యక్త మాత్రైహ త్వయా ||
VERSE #52
భవిష్యంతి వనే యాని తపోవిఘ్నకరాణి తే |
రథేన ప్రతిబాధిష్యే తాని సత్త్వాని రాఘవ ||
రథేన ప్రతిబాధిష్యే తాని సత్త్వాని రాఘవ ||
VERSE #53
తత్కృతేన మయా'వాప్తం రథచర్యాకృతం సుఖమ్ |
ఆశంసే త్వత్కృతేనాహం వనవాసకృతం సుఖమ్ ||
ఆశంసే త్వత్కృతేనాహం వనవాసకృతం సుఖమ్ ||
VERSE #54
ప్రసీదేచ్ఛామి తే'రణ్యే భవితుం ప్రత్యనంతరః |
ప్రీత్యా'భిహితమిచ్ఛామి భవ మే పత్యనంతరః ||
ప్రీత్యా'భిహితమిచ్ఛామి భవ మే పత్యనంతరః ||
VERSE #55
ఇమే చాపి హయా వీర యది తే వనవాసినః |
పరిచర్యాం కరిష్యంతి ప్రాప్స్యంతి పరమాం గతిమ్ ||
పరిచర్యాం కరిష్యంతి ప్రాప్స్యంతి పరమాం గతిమ్ ||
VERSE #56
తవ శుశ్రూషణం మూర్ధ్నా కరిష్యామి వనే వసన్ |
అయోధ్యాం దేవలోకం వా సర్వథా ప్రజహామ్యహమ్ ||
అయోధ్యాం దేవలోకం వా సర్వథా ప్రజహామ్యహమ్ ||
VERSE #57
న హి శక్యా ప్రవేష్టుం సా మయా అయోధ్యా త్వయా వినా |
రాజధానీ మహేంద్రస్య యథా దుష్కృతకర్మణా ||
రాజధానీ మహేంద్రస్య యథా దుష్కృతకర్మణా ||
VERSE #58
వనవాసే క్షయం ప్రాప్తే మమైష హి మనోరథః |
యదనేన రథేనైవ త్వాం వహేయం పురీం పునః ||
యదనేన రథేనైవ త్వాం వహేయం పురీం పునః ||
VERSE #59
చతుర్దశ హి వర్షాణి సహితస్య త్వయా వనే |
క్షణ భూతాని యాస్యంతి శతసంఖ్యా'న్యతో'న్యథా ||
క్షణ భూతాని యాస్యంతి శతసంఖ్యా'న్యతో'న్యథా ||
VERSE #60
భృత్యవత్సల తిష్ఠంతం భర్తృపుత్రగతే పథి |
భక్తం భృత్యం స్థితం స్థిత్యాం త్వం న మాం హాతుమర్హసి ||
భక్తం భృత్యం స్థితం స్థిత్యాం త్వం న మాం హాతుమర్హసి ||
VERSE #61
ఏవం బహువిధం దీనం యాచమానం పునః పునః |
రామః భృత్యానుకంపీ తు సుమంత్రమిదమబ్రవీత్ ||
రామః భృత్యానుకంపీ తు సుమంత్రమిదమబ్రవీత్ ||
VERSE #62
జానామి పరమాం భక్తిం మయి తే భర్తృవత్సల |
శృణు చాపి యదర్థం త్వాం ప్రేషయామి పురీమితః ||
శృణు చాపి యదర్థం త్వాం ప్రేషయామి పురీమితః ||
VERSE #63
నగరీం త్వాం గతం దృష్ట్వా జననీ మే యవీయసీ |
కైకేయీ ప్రత్యయం గచ్ఛేదితి రామః వనం గతః ||
కైకేయీ ప్రత్యయం గచ్ఛేదితి రామః వనం గతః ||
VERSE #64
పరితుష్టా హి సా దేవి వనవాసం గతే మయి |
రాజానం నాతిశంకేత మిథ్యా వాదీతి ధార్మికమ్ ||
రాజానం నాతిశంకేత మిథ్యా వాదీతి ధార్మికమ్ ||
VERSE #65
ఏష మే ప్రథమః కల్పో యదంబా మే యవీయసీ |
భరతారక్షితం స్ఫీతం పుత్రరాజ్యమవాప్నుయాత్ ||
భరతారక్షితం స్ఫీతం పుత్రరాజ్యమవాప్నుయాత్ ||
VERSE #66
మమ ప్రియార్థం రాజ్ఞశ్చ సరథస్త్వం పురీం వ్రజ |
సందిష్టశ్చాసి యానర్థాన్ తాంస్తాన్ బ్రూయాస్తథా తథా ||
సందిష్టశ్చాసి యానర్థాన్ తాంస్తాన్ బ్రూయాస్తథా తథా ||
VERSE #67
ఇత్యుక్త్వా వచనం సూతం సాంత్వయిత్వా పునః పునః |
గుహం వచనమక్లీబః రామః హేతుమదబ్రవీత్ ||
గుహం వచనమక్లీబః రామః హేతుమదబ్రవీత్ ||
VERSE #68
నేదానీం గుహ యోగ్యో'యం వసో మే సజనే వనే |
అవశ్యం హ్యాశ్రమే వాసః కర్తవ్యస్తద్గతో విధిః ||
అవశ్యం హ్యాశ్రమే వాసః కర్తవ్యస్తద్గతో విధిః ||
VERSE #69
సో'హం గృహీత్వా నియమం తపస్విజనభూషణమ్ |
హితకామః పితుర్భూయః సీతాయా లక్ష్మణస్య చ ||
హితకామః పితుర్భూయః సీతాయా లక్ష్మణస్య చ ||
VERSE #70
జటాః కృత్వా గమిష్యామి న్యగ్రోధ క్షీరమానయ |
తత్క్షీరం రాజపుత్రాయ గుహః క్షిప్రముపాహరత్ ||
తత్క్షీరం రాజపుత్రాయ గుహః క్షిప్రముపాహరత్ ||
VERSE #71
లక్ష్మణస్యాత్మనశ్చైవ రామస్తేనాకరోజ్జటాః |
దీర్ఘబాహుర్నరవ్యాఘ్రో జటిలత్వమధారయత్ ||
దీర్ఘబాహుర్నరవ్యాఘ్రో జటిలత్వమధారయత్ ||
VERSE #72
తౌ తదా చీరవసనౌ జటామండలధారిణౌ |
అశోభేతామృషిసమౌ భ్రాతరౌ రామరక్ష్మణౌ ||
అశోభేతామృషిసమౌ భ్రాతరౌ రామరక్ష్మణౌ ||
VERSE #73
తతః వైఖానసం మార్గమాస్థితః సహలక్ష్మణః |
వ్రతమాదిష్టవాన్ రామః సహాయం గుహమబ్రవీత్ ||
వ్రతమాదిష్టవాన్ రామః సహాయం గుహమబ్రవీత్ ||
VERSE #74
అప్రమత్తః బలే కోశే దుర్గే జనపదే తథా |
భవేథా గుహ రాజ్యం హి దురారక్షతమం మతమ్ ||
భవేథా గుహ రాజ్యం హి దురారక్షతమం మతమ్ ||
VERSE #75
తతస్తం సమనుజ్ఞాయ గుహమిక్ష్వాకునందనః |
జగామ తూర్ణమవ్యగ్రః సభార్యః సహలక్ష్మణః ||
జగామ తూర్ణమవ్యగ్రః సభార్యః సహలక్ష్మణః ||
VERSE #76
స తు దృష్ట్వా నదీతీరే నావమిక్ష్వాకునందనః |
తితీర్షుః శీఘ్రగాం గంగామిదం లక్ష్మణమబ్రవీత్ ||
తితీర్షుః శీఘ్రగాం గంగామిదం లక్ష్మణమబ్రవీత్ ||
VERSE #77
ఆరోహ త్వం నరవ్యాఘ్ర స్థితాం నావమిమాం శనైః |
సీతాం చారోపయాన్వక్షం పరిగృహ్య మనస్వినీమ్ ||
సీతాం చారోపయాన్వక్షం పరిగృహ్య మనస్వినీమ్ ||
VERSE #78
స భ్రాతుః శాసనం శృత్వా సర్వమప్రతికూలయన్ |
ఆరోప్య మైథిలీం పూర్వమారురోహాత్మవాంస్తతః ||
ఆరోప్య మైథిలీం పూర్వమారురోహాత్మవాంస్తతః ||
VERSE #79
అథారురోహ తేజస్వీ స్వయం లక్ష్మణపూర్వజః |
తతో నిషాదాధిపతిర్గుహో జ్ఞాతీనచోదయత్ ||
తతో నిషాదాధిపతిర్గుహో జ్ఞాతీనచోదయత్ ||
VERSE #80
రాఘవో'పి మహాతేజాః నావమారుహ్య తాం తతః |
బ్రహ్మవత్ క్షత్రవచ్చైవ జజాప హితమాత్మనః ||
బ్రహ్మవత్ క్షత్రవచ్చైవ జజాప హితమాత్మనః ||
VERSE #81
ఆచమ్య చ యథాశాస్త్రం నదీం తాం సహ సీతయా |
ప్రాణమత్ప్రీతిసంహృష్టో లక్ష్మణశ్చామితప్రభః ||
ప్రాణమత్ప్రీతిసంహృష్టో లక్ష్మణశ్చామితప్రభః ||
VERSE #82
అనుజ్ఞాయ సుమంత్రం చ సబలం చైవ తం గుహమ్ |
ఆస్థాయ నావం రామస్తు చోదయామాస నావికాన్ ||
ఆస్థాయ నావం రామస్తు చోదయామాస నావికాన్ ||
VERSE #83
తతస్తైశ్చోదితా సా నౌః కర్ణధారసమాహితా |
శుభస్ఫ్యవేగాభిహతా శీఘ్రం సలిలమత్యగాత్ ||
శుభస్ఫ్యవేగాభిహతా శీఘ్రం సలిలమత్యగాత్ ||
VERSE #84
మధ్యం తు సమనుప్రాప్య భాగీరథ్యాస్త్వనిందితా |
వైదేహీ ప్రాంజలిర్భూత్వా తాం నదీమిదమబ్రవీత్ ||
వైదేహీ ప్రాంజలిర్భూత్వా తాం నదీమిదమబ్రవీత్ ||
VERSE #85
పుత్రో దశరథస్యాయం మహారాజస్య ధీమతః |
నిదేశం పాలయత్వేమం గంగే త్వదభిరక్షితః ||
నిదేశం పాలయత్వేమం గంగే త్వదభిరక్షితః ||
VERSE #86
చతుర్దశ హి వర్షాణి సమగ్రాణ్యుష్య కాననే |
భ్రాత్రా సహ మయా చైవ పునః ప్రత్యాగమిష్యతి ||
భ్రాత్రా సహ మయా చైవ పునః ప్రత్యాగమిష్యతి ||
VERSE #87
తతస్త్వాం దేవి సుభగే క్షేమేణ పునరాగతా |
యక్ష్యే ప్రముదితా గంగే సర్వకామసమృద్ధినీ ||
యక్ష్యే ప్రముదితా గంగే సర్వకామసమృద్ధినీ ||
VERSE #88
త్వం హి త్రిపథగా దేవి బ్రహ్మలోకం సమీక్షసే |
భార్యా చోదధి రాజస్య లోకే'స్మిన్ సంప్రదృశ్యసే ||
భార్యా చోదధి రాజస్య లోకే'స్మిన్ సంప్రదృశ్యసే ||
VERSE #89
సా త్వాం దేవి నమస్యామి ప్రశంసామి చ శోభనే |
ప్రాప్తరాజ్యే నరవ్యాఘ్రే శివేన పునరాగతే ||
ప్రాప్తరాజ్యే నరవ్యాఘ్రే శివేన పునరాగతే ||
VERSE #90
గవాం శతసహస్రం చ వస్త్రాణ్యన్నం చ పేశలమ్ |
బ్రాహ్మణేభ్యః ప్రదాస్యామి తవ ప్రియచికీర్షయా ||
బ్రాహ్మణేభ్యః ప్రదాస్యామి తవ ప్రియచికీర్షయా ||
VERSE #91
సురాఘటసహస్రేణ మాంసభూతౌదనేన చ |
యక్ష్యే త్వాం ప్రయతా దేవి పురీం పునరుపాగతా ||
యక్ష్యే త్వాం ప్రయతా దేవి పురీం పునరుపాగతా ||
VERSE #92
యాని త్వత్తీరవాసీని దైవతాని వసంతి చ |
తాని సర్వాణి యక్ష్యామి తీర్థాన్యాయతనాని చ ||
తాని సర్వాణి యక్ష్యామి తీర్థాన్యాయతనాని చ ||
VERSE #93
పునరేవ మహాబాహుర్మయా భ్రాత్రా చ సంగతః |
అయోధ్యాం వనవాసాత్తు ప్రవిశత్వనఘో'నఘే ||
అయోధ్యాం వనవాసాత్తు ప్రవిశత్వనఘో'నఘే ||
VERSE #94
తథా సంభాషమాణా సా సీతా గంగామనిందితా |
దక్షిణా దక్షిణం తీరం క్షిప్రమేవాభ్యుపాగమత్ ||
దక్షిణా దక్షిణం తీరం క్షిప్రమేవాభ్యుపాగమత్ ||
VERSE #95
తీరం తు సమనుప్రాప్య నావం హిత్వా నరర్షభః |
ప్రాతిష్ఠత సహ భ్రాత్రా వైదేహ్యా చ పరంతపః ||
ప్రాతిష్ఠత సహ భ్రాత్రా వైదేహ్యా చ పరంతపః ||
VERSE #96
అథాబ్రవీన్మహాబాహుః సుమిత్రానంద వర్ధనమ్ |
భవ సంరక్షణార్థాయ సజనే విజనే'పి వా ||
భవ సంరక్షణార్థాయ సజనే విజనే'పి వా ||
VERSE #97
అవశ్యం రక్షణం కార్యమదృష్టే విజనే వనే |
అగ్రతః గచ్ఛ సౌమిత్రే సీతా త్వామనుగచ్ఛతు ||
అగ్రతః గచ్ఛ సౌమిత్రే సీతా త్వామనుగచ్ఛతు ||
VERSE #98
పృష్ఠతో'హం గమిష్యామి త్వాం చ సీతాం చ పాలయన్ |
అన్యోన్యస్యేహ నో రక్షా కర్తవ్యా పురుషర్షభ ||
అన్యోన్యస్యేహ నో రక్షా కర్తవ్యా పురుషర్షభ ||
VERSE #99
న హి తావదతిక్రాంతా సుకరా కాచన క్రియా |
అద్య దుఃఖం తు వైదేహీ వనవాసస్య వేత్స్యతి ||
అద్య దుఃఖం తు వైదేహీ వనవాసస్య వేత్స్యతి ||
VERSE #100
ప్రనష్టజనసంబాధం క్షేత్రారామవివర్జితమ్ |
విషమం చ ప్రపాతం చ వనం హ్యద్య ప్రవేక్ష్యతి ||
విషమం చ ప్రపాతం చ వనం హ్యద్య ప్రవేక్ష్యతి ||
VERSE #101
శృత్వా రామస్య వచనం ప్రతిస్థే లక్ష్మణో'గ్రతః |
అనంతరం చ సీతాయాః రాఘవో రఘునందనః ||
అనంతరం చ సీతాయాః రాఘవో రఘునందనః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
గతం తు గంగా'పరపారమాశు
VERSE #102
రామం సుమంత్రః ప్రతతం నిరీక్ష్య |
అధ్వ ప్రకర్షాద్వినివృత్త దృష్టిః
ముమోచ బాష్పం వ్యథితస్తపస్వీ ||
అధ్వ ప్రకర్షాద్వినివృత్త దృష్టిః
ముమోచ బాష్పం వ్యథితస్తపస్వీ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స లోకపాలప్రతిమప్రభావవాన్
VERSE #103
తీర్త్వా మహాత్మా వరదో మహానదీమ్ |
తతః సమృద్ధాన్ శుభసస్యమాలినః
క్రమేణ వత్సాన్ ముదితానుపాగమత్ ||
తతః సమృద్ధాన్ శుభసస్యమాలినః
క్రమేణ వత్సాన్ ముదితానుపాగమత్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తౌ తత్ర హత్వా చతురః మహామృగాన్
VERSE #104
వరాహమృశ్యం పృషతం మహారురుమ్ |
ఆదాయ మేధ్యం త్వరితం బుభుక్షితౌ|
వాసాయ కాలే యయతుర్వనః పతిమ్ ||
ఆదాయ మేధ్యం త్వరితం బుభుక్షితౌ|
వాసాయ కాలే యయతుర్వనః పతిమ్ ||
VERSE #105
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాండే ద్విపంచాశః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అయోధ్యాకాండ త్రిపంచాశః సర్గః (౫౩)
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణ అయోధ్యకాండ
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణ అయోధ్యకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Ayodhya Kanda Sarga 52 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.