Ayodhya Kanda Sarga 2
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
అయోధ్యకాండ
|| పరిషదనుమోదనమ్ ||
అయోధ్యకాండ
|| పరిషదనుమోదనమ్ ||
VERSE #2
తతః పరిషదం సర్వామామంత్ర్య వసుధాధిపః |
హితముద్ధర్షణం చైవమువాచ ప్రథితం వచః ||
హితముద్ధర్షణం చైవమువాచ ప్రథితం వచః ||
VERSE #3
దుందుభిస్వనకల్పేన గంభీరేణానునాదినా |
స్వరేణ మహతా రాజా జీమూత ఇవ నాదయన్ ||
స్వరేణ మహతా రాజా జీమూత ఇవ నాదయన్ ||
VERSE #4
రాజలక్షణయుక్తేన కాంతేనానుపమేన చ |
ఉవాచ రసయుక్తేన స్వరేణ నృపతిర్నృపాన్ ||
ఉవాచ రసయుక్తేన స్వరేణ నృపతిర్నృపాన్ ||
VERSE #5
విదితం భవతామేతద్యథా మే రాజ్యముత్తమమ్ |
పూర్వకైర్మమ రాజేంద్రైః సుతవత్పరిపాలితమ్ ||
పూర్వకైర్మమ రాజేంద్రైః సుతవత్పరిపాలితమ్ ||
VERSE #6
[* సో'హమిక్ష్వాకుభిః సర్వైర్నరేంద్రైః పరిపాలితమ్ | *]
VERSE #7
శ్రేయసా యోక్తుకామో'స్మి సుఖార్హమఖిలం జగత్ |
మయా'ప్యాచరితం పూర్వైః పంథానమనుగచ్ఛతా ||
మయా'ప్యాచరితం పూర్వైః పంథానమనుగచ్ఛతా ||
VERSE #8
ప్రజా నిత్యమనిద్రేణ యథాశక్త్యభిరక్షితాః |
ఇదం శరీరం కృత్స్నస్య లోకస్య చరతా హితమ్ ||
ఇదం శరీరం కృత్స్నస్య లోకస్య చరతా హితమ్ ||
VERSE #9
పాండురస్యాతపత్రస్య చ్ఛాయాయాం జరితం మయా |
ప్రాప్య వర్షసహస్రాణి బహూన్యాయూంషి జీవతః ||
ప్రాప్య వర్షసహస్రాణి బహూన్యాయూంషి జీవతః ||
VERSE #10
జీర్ణస్యాస్య శరీరస్య విశ్రాంతిమభిరోచయే |
రాజప్రభావజుష్టాం హి దుర్వహామజితేంద్రియైః ||
రాజప్రభావజుష్టాం హి దుర్వహామజితేంద్రియైః ||
VERSE #11
పరిశ్రాంతో'స్మి లోకస్య గుర్వీం ధర్మధురం వహన్ |
సో'హం విశ్రమమిచ్ఛామి రామం కృత్వా ప్రజాహితే || [పుత్రం]
సో'హం విశ్రమమిచ్ఛామి రామం కృత్వా ప్రజాహితే || [పుత్రం]
VERSE #12
సన్నికృష్టానిమాన్సర్వాననుమాన్య ద్విజర్షభాన్ |
అనుజాతో హి మాం సర్వైర్గుణైర్జ్యేష్ఠో మమాత్మజః ||
అనుజాతో హి మాం సర్వైర్గుణైర్జ్యేష్ఠో మమాత్మజః ||
VERSE #13
పురందరసమో వీర్యే రామః పరపురంజయః |
తం చంద్రమివ పుష్యేణ యుక్తం ధర్మభృతాం వరమ్ ||
తం చంద్రమివ పుష్యేణ యుక్తం ధర్మభృతాం వరమ్ ||
VERSE #14
యౌవరాజ్యే నియోక్తాస్మి ప్రీతః పురుషపుంగవమ్ |
అనురూపః స వై నాథో లక్ష్మీవాఁల్లక్ష్మణాగ్రజః ||
అనురూపః స వై నాథో లక్ష్మీవాఁల్లక్ష్మణాగ్రజః ||
VERSE #15
త్రైలోక్యమపి నాథేన యేన స్యాన్నాథవత్తరమ్ |
అనేన శ్రేయసా సద్యః సంయోక్ష్యే తామిమాం మహీమ్ || [సంయోజ్యైవమిమాం]
అనేన శ్రేయసా సద్యః సంయోక్ష్యే తామిమాం మహీమ్ || [సంయోజ్యైవమిమాం]
VERSE #16
గతక్లేశో భవిష్యామి సుతే తస్మిన్నివేశ్య వై |
యదీదం మే'నురూపార్థం మయా సాధు సుమంత్రితమ్ ||
యదీదం మే'నురూపార్థం మయా సాధు సుమంత్రితమ్ ||
VERSE #17
భవంతో మే'నుమన్యంతాం కథం వా కరవాణ్యహమ్ |
యద్యప్యేషా మమ ప్రీతిర్హితమన్యద్విచింత్యతామ్ ||
యద్యప్యేషా మమ ప్రీతిర్హితమన్యద్విచింత్యతామ్ ||
VERSE #18
అన్యా మధ్యస్థచింతా హి విమర్దాభ్యధికోదయా |
ఇతి బ్రువంతం ముదితాః ప్రత్యనందన్నృపా నృపమ్ ||
ఇతి బ్రువంతం ముదితాః ప్రత్యనందన్నృపా నృపమ్ ||
VERSE #19
వృష్టిమంతం మహామేఘం నర్దంత ఇవ బర్హిణః |
స్నిగ్ధో'నునాదీ సంజజ్ఞే తత్ర హర్షసమీరితః ||
స్నిగ్ధో'నునాదీ సంజజ్ఞే తత్ర హర్షసమీరితః ||
VERSE #20
జనౌఘోద్ఘుష్టసన్నాదో విమానం కంపయన్నివ |
తస్య ధర్మార్థవిదుషో భావమాజ్ఞాయ సర్వశః ||
తస్య ధర్మార్థవిదుషో భావమాజ్ఞాయ సర్వశః ||
VERSE #21
బ్రాహ్మణా జనముఖ్యాశ్చ పౌరజానపదైః సహ |
సమేత్య మంత్రయిత్వా తు సమతాగతబుద్ధయః ||
సమేత్య మంత్రయిత్వా తు సమతాగతబుద్ధయః ||
VERSE #22
ఊచుశ్చ మనసా జ్ఞాత్వా వృద్ధం దశరథం నృపమ్ |
అనేకవర్షసాహస్రో వృద్ధస్త్వమసి పార్థివ ||
అనేకవర్షసాహస్రో వృద్ధస్త్వమసి పార్థివ ||
VERSE #23
స రామం యువరాజానమభిషించస్వ పార్థివమ్ |
ఇచ్ఛామో హి మహాబాహుం రఘువీరం మహాబలమ్ ||
ఇచ్ఛామో హి మహాబాహుం రఘువీరం మహాబలమ్ ||
VERSE #24
గజేన మహతా''యాంతం రామం ఛత్రావృతాననమ్ |
ఇతి తద్వచనం శ్రుత్వా రాజా తేషాం మనఃప్రియమ్ ||
ఇతి తద్వచనం శ్రుత్వా రాజా తేషాం మనఃప్రియమ్ ||
VERSE #25
అజానన్నివ జిజ్ఞాసురిదం వచనమబ్రవీత్ |
శ్రుత్వైవ వచనం యన్మే రాఘవం పతిమిచ్ఛథ ||
శ్రుత్వైవ వచనం యన్మే రాఘవం పతిమిచ్ఛథ ||
VERSE #26
రాజానః సంశయో'యం మే కిమిదం బ్రూత తత్త్వతః |
కథం ను మయి ధర్మేణ పృథివీమనుశాసతి ||
కథం ను మయి ధర్మేణ పృథివీమనుశాసతి ||
VERSE #27
భవంతో ద్రష్టుమిచ్ఛంతి యువరాజం మమాత్మజమ్ |
తే తమూచుర్మహాత్మానం పౌరజానపదైః సహ ||
తే తమూచుర్మహాత్మానం పౌరజానపదైః సహ ||
VERSE #28
బహవో నృప కళ్యాణా గుణాః పుత్రస్య సంతి తే |
గుణాన్గుణవతో దేవ దేవకల్పస్య ధీమతః ||
గుణాన్గుణవతో దేవ దేవకల్పస్య ధీమతః ||
VERSE #29
ప్రియానానందనాన్కృత్స్నాన్ప్రవక్ష్యామో'ద్య తాన్ శృణు |
దివ్యైర్గుణైః శక్రసమో రామః సత్యపరాక్రమః ||
దివ్యైర్గుణైః శక్రసమో రామః సత్యపరాక్రమః ||
VERSE #30
ఇక్ష్వాకుభ్యో'పి సర్వేభ్యో హ్యతిరిక్తో విశాంపతే |
రామః సత్పురుషో లోకే సత్యధర్మపరాయణః ||
రామః సత్పురుషో లోకే సత్యధర్మపరాయణః ||
VERSE #31
సాక్షాద్రామాద్వినిర్వృత్తో ధర్మశ్చాపి శ్రియా సహ |
ప్రజాసుఖత్వే చంద్రస్య వసుధాయాః క్షమాగుణైః ||
ప్రజాసుఖత్వే చంద్రస్య వసుధాయాః క్షమాగుణైః ||
VERSE #32
బుద్ధ్యా బృహస్పతేస్తుల్యో వీర్యే సాక్షాచ్ఛచీపతేః |
ధర్మజ్ఞః సత్యసంధశ్చ శీలవాననసూయకః ||
ధర్మజ్ఞః సత్యసంధశ్చ శీలవాననసూయకః ||
VERSE #33
క్షాంతః సాంత్వయితా శ్లక్ష్ణః కృతజ్ఞో విజితేంద్రియః |
మృదుశ్చ స్థిరచిత్తశ్చ సదా భవ్యో'నసూయకః ||
మృదుశ్చ స్థిరచిత్తశ్చ సదా భవ్యో'నసూయకః ||
VERSE #34
ప్రియవాదీ చ భూతానాం సత్యవాదీ చ రాఘవః |
బహుశ్రుతానాం వృద్ధానాం బ్రాహ్మణానాముపాసితా ||
బహుశ్రుతానాం వృద్ధానాం బ్రాహ్మణానాముపాసితా ||
VERSE #35
తేనాస్యేహాతులా కీర్తిర్యశస్తేజశ్చ వర్ధతే |
దేవాసురమనుష్యాణాం సర్వాస్త్రేషు విశారదః ||
దేవాసురమనుష్యాణాం సర్వాస్త్రేషు విశారదః ||
VERSE #36
సర్వవిద్యావ్రతస్నాతో యథావత్సాంగవేదవిత్ | [సమ్యక్]
VERSE #37
గాంధర్వే చ భువి శ్రేష్ఠో బభూవ భరతాగ్రజః ||
VERSE #38
కళ్యాణాభిజనః సాధురదీనాత్మా మహామతిః |
ద్విజైరభివినీతశ్చ శ్రేష్ఠైర్ధర్మార్థదర్శిభిః || [నైపుణైః]
ద్విజైరభివినీతశ్చ శ్రేష్ఠైర్ధర్మార్థదర్శిభిః || [నైపుణైః]
VERSE #39
యదా వ్రజతి సంగ్రామం గ్రామార్థే నగరస్య వా |
గత్వా సౌమిత్రిసహితో నావిజిత్య నివర్తతే ||
గత్వా సౌమిత్రిసహితో నావిజిత్య నివర్తతే ||
VERSE #40
సంగ్రామాత్పునరాగమ్య కుంజరేణ రథేన వా |
పౌరాన్స్వజనవన్నిత్యం కుశలం పరిపృచ్ఛతి ||
పౌరాన్స్వజనవన్నిత్యం కుశలం పరిపృచ్ఛతి ||
VERSE #41
పుత్రేష్వగ్నిషు దారేషు ప్రేష్యశిష్యగణేషు చ |
నిఖిలేనానుపూర్వ్యాచ్చ పితా పుత్రానివౌరసాన్ ||
నిఖిలేనానుపూర్వ్యాచ్చ పితా పుత్రానివౌరసాన్ ||
VERSE #42
శుశ్రూషంతే చ వః శిష్యాః కచ్చిత్కర్మసు దంశితాః |
ఇతి నః పురుషవ్యాఘ్రః సదా రామో'భిభాషతే ||
ఇతి నః పురుషవ్యాఘ్రః సదా రామో'భిభాషతే ||
VERSE #43
వ్యసనేషు మనుష్యాణాం భృశం భవతి దుఃఖితః |
ఉత్సవేషు చ సర్వేషు పితేవ పరితుష్యతి ||
ఉత్సవేషు చ సర్వేషు పితేవ పరితుష్యతి ||
VERSE #44
సత్యవాదీ మహేష్వాసో వృద్ధసేవీ జితేంద్రియః |
స్మితపూర్వాభిభాషీ చ ధర్మం సర్వాత్మనా శ్రితః ||
స్మితపూర్వాభిభాషీ చ ధర్మం సర్వాత్మనా శ్రితః ||
VERSE #45
సమ్యగ్యోక్తా శ్రేయసాం చ న విగ్రహకథారుచిః | [విగృహ్య]
VERSE #46
ఉత్తరోత్తరయుక్తౌ చ వక్తా వాచస్పతిర్యథా ||
VERSE #47
సుభ్రూరాయతతామ్రాక్షః సాక్షాద్విష్ణురివ స్వయమ్ |
రామో లోకాభిరామో'యం శౌర్యవీర్యపరాక్రమైః ||
రామో లోకాభిరామో'యం శౌర్యవీర్యపరాక్రమైః ||
VERSE #48
ప్రజాపాలనసంయుక్తో న రాగోపహతేంద్రియః | [తత్త్వజ్ఞః]
VERSE #49
శక్తస్త్రైలోక్యమప్యేకో భోక్తుం కిం ను మహీమిమామ్ ||
VERSE #50
నాస్య క్రోధః ప్రసాదశ్చ నిరర్థో'స్తి కదాచన |
హంత్యేవ నియమాద్వధ్యానవధ్యే న చ కుప్యతి ||
హంత్యేవ నియమాద్వధ్యానవధ్యే న చ కుప్యతి ||
VERSE #51
యునక్త్యర్థైః ప్రహృష్టశ్చ తమసౌ యత్ర తుష్యతి |
దాంతైః సర్వప్రజాకాంతైః ప్రీతిసంజననైర్నృణామ్ || [శాంతైః]
దాంతైః సర్వప్రజాకాంతైః ప్రీతిసంజననైర్నృణామ్ || [శాంతైః]
VERSE #52
గుణైర్విరురుచే రామో దీప్తః సూర్య ఇవాంశుభిః |
తమేవంగుణసంపన్నం రామం సత్యపరాక్రమమ్ ||
తమేవంగుణసంపన్నం రామం సత్యపరాక్రమమ్ ||
VERSE #53
లోకపాలోపమం నాథమకామయత మేదినీ |
వత్సః శ్రేయసి జాతస్తే దిష్ట్యాసౌ తవ రాఘవ ||
వత్సః శ్రేయసి జాతస్తే దిష్ట్యాసౌ తవ రాఘవ ||
VERSE #54
దిష్ట్యా పుత్రగుణైర్యుక్తో మారీచ ఇవ కాశ్యపః |
బలమారోగ్యమాయుశ్చ రామస్య విదితాత్మనః ||
బలమారోగ్యమాయుశ్చ రామస్య విదితాత్మనః ||
VERSE #55
దేవాసురమనుష్యేషు గంధర్వేషూరగేషు చ |
ఆశంసంతే జనః సర్వో రాష్ట్రే పురవరే తథా ||
ఆశంసంతే జనః సర్వో రాష్ట్రే పురవరే తథా ||
VERSE #56
ఆభ్యంతరశ్చ బాహ్యశ్చ పౌరజానపదో జనః |
స్త్రియో వృద్ధాస్తరుణ్యశ్చ సాయం ప్రాతః సమాహితాః ||
స్త్రియో వృద్ధాస్తరుణ్యశ్చ సాయం ప్రాతః సమాహితాః ||
VERSE #57
సర్వాందేవాన్నమస్యంతి రామస్యార్థే యశస్వినః |
తేషామాయాచితం దేవ త్వత్ప్రసాదాత్సమృద్ధ్యతామ్ ||
తేషామాయాచితం దేవ త్వత్ప్రసాదాత్సమృద్ధ్యతామ్ ||
VERSE #58
రామమిందీవరశ్యామం సర్వశత్రునిబర్హణమ్ |
పశ్యామో యౌవరాజ్యస్థం తవ రాజోత్తమాత్మజమ్ ||
పశ్యామో యౌవరాజ్యస్థం తవ రాజోత్తమాత్మజమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తం దేవదేవోపమమాత్మజం తే
VERSE #59
సర్వస్య లోకస్య హితే నివిష్టమ్ |
హితాయ నః క్షిప్రముదారజుష్టం
ముదా'భిషేక్తుం వరద త్వమర్హసి ||
హితాయ నః క్షిప్రముదారజుష్టం
ముదా'భిషేక్తుం వరద త్వమర్హసి ||
VERSE #60
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాండే ద్వితీయ సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అయోధ్యాకాండ తృతీయః సర్గః (౩)
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణ అయోధ్యకాండ
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణ అయోధ్యకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Ayodhya Kanda Sarga 2 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.