Kishkindha Kanda Sarga 33
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
కిష్కింధకాండ
|| తారాసాంత్వవచనమ్ ||
కిష్కింధకాండ
|| తారాసాంత్వవచనమ్ ||
అథ ప్రతిసమాదిష్టో లక్ష్మణః పరవీరహా |
VERSE #2
ప్రవివేశ గుహాం రమ్యాం కిష్కింధాం రామశాసనాత్ ||
VERSE #3
ద్వారస్థా హరయస్తత్ర మహాకాయా మహాబలాః |
బభూవుర్లక్ష్మణం దృష్ట్వా సర్వే ప్రాంజలయః స్థితాః ||
బభూవుర్లక్ష్మణం దృష్ట్వా సర్వే ప్రాంజలయః స్థితాః ||
VERSE #4
నిఃశ్వసంతం తు తం దృష్ట్వా క్రుద్ధం దశరథాత్మజమ్ |
బభూవుర్హరయస్త్రస్తా న చైనం పర్యవారయన్ ||
బభూవుర్హరయస్త్రస్తా న చైనం పర్యవారయన్ ||
VERSE #5
స తాం రత్నమయీం శ్రీమాన్ దివ్యాం పుష్పితకాననామ్ |
రమ్యాం రత్నసమాకీర్ణాం దదర్శ మహతీం గుహామ్ ||
రమ్యాం రత్నసమాకీర్ణాం దదర్శ మహతీం గుహామ్ ||
VERSE #6
హర్మ్యప్రాసాదసంబాధాం నానాపణ్యోపశోభితామ్ |
సర్వకామఫలైర్వృక్షైః పుష్పితైరుపశోభితామ్ ||
సర్వకామఫలైర్వృక్షైః పుష్పితైరుపశోభితామ్ ||
VERSE #7
దేవగంధర్వపుత్రైశ్చ వానరైః కామరూపిభిః |
దివ్యమాల్యాంబరధరైః శోభితాం ప్రియదర్శనైః ||
దివ్యమాల్యాంబరధరైః శోభితాం ప్రియదర్శనైః ||
VERSE #8
చందనాగరుపద్మానాం గంధైః సురభిగంధినామ్ |
మైరేయాణాం మధూనాం చ సమ్మోదితమహాపథామ్ ||
మైరేయాణాం మధూనాం చ సమ్మోదితమహాపథామ్ ||
VERSE #9
వింధ్యమేరుగిరిప్రఖ్యైః ప్రాసాదైరుపశోభితామ్ |
దదర్శ గిరినద్యశ్చ విమలాస్తత్ర రాఘవః ||
దదర్శ గిరినద్యశ్చ విమలాస్తత్ర రాఘవః ||
VERSE #10
అంగదస్య గృహం రమ్యం మైందస్య ద్వివిదస్య చ |
గవయస్య గవాక్షస్య గజస్య శరభస్య చ ||
గవయస్య గవాక్షస్య గజస్య శరభస్య చ ||
VERSE #11
విద్యున్మాలేశ్చ సంపాతేః సూర్యాక్షస్య హనూమతః |
వీరబాహోః సుబాహోశ్చ నలస్య చ మహాత్మనః ||
వీరబాహోః సుబాహోశ్చ నలస్య చ మహాత్మనః ||
VERSE #12
కుముదస్య సుషేణస్య తారజాంబవతోస్తథా |
దధివక్త్రస్య నీలస్య సుపాటలసునేత్రయోః ||
దధివక్త్రస్య నీలస్య సుపాటలసునేత్రయోః ||
VERSE #13
ఏతేషాం కపిముఖ్యానాం రాజమార్గే మహాత్మనామ్ |
దదర్శ గృహముఖ్యాని మహాసారాణి లక్ష్మణః ||
దదర్శ గృహముఖ్యాని మహాసారాణి లక్ష్మణః ||
VERSE #14
పాండురాభ్రప్రకాశాని దివ్యమాల్యయుతాని చ |
ప్రభూతధనాధాన్యాని స్త్రీరత్నైః శోభితాని చ ||
ప్రభూతధనాధాన్యాని స్త్రీరత్నైః శోభితాని చ ||
VERSE #15
పాండురేణ తు సాలేన పరిక్షిప్తం దురాసదమ్ |
వానరేంద్రగృహం రమ్యం మహేంద్రసదనోపమమ్ ||
వానరేంద్రగృహం రమ్యం మహేంద్రసదనోపమమ్ ||
VERSE #16
శుక్లైః ప్రాసాదశిఖరైః కైలాసశిఖరోపమైః |
సర్వకామఫలైర్వృక్షైః పుష్పితైరుపశోభితమ్ ||
సర్వకామఫలైర్వృక్షైః పుష్పితైరుపశోభితమ్ ||
VERSE #17
మహేంద్రదత్తైః శ్రీమద్భిర్నీలజీమూతసన్నిభైః |
దివ్యపుష్పఫలైర్వృక్షైః శీతచ్ఛాయైర్మనోహరైః ||
దివ్యపుష్పఫలైర్వృక్షైః శీతచ్ఛాయైర్మనోహరైః ||
VERSE #18
హరిభిః సంవృతద్వారం బలిభిః శస్త్రపాణిభిః |
దివ్యమాల్యావృతం శుభ్రం తప్తకాంచనతోరణమ్ ||
దివ్యమాల్యావృతం శుభ్రం తప్తకాంచనతోరణమ్ ||
VERSE #19
సుగ్రీవస్య గృహం రమ్యం ప్రవివేశ మహాబలః |
అవార్యమాణః సౌమిత్రిర్మహాభ్రమివ భాస్కరః ||
అవార్యమాణః సౌమిత్రిర్మహాభ్రమివ భాస్కరః ||
VERSE #20
స సప్త కక్ష్యా ధర్మాత్మా నానాజనసమాకులాః |
ప్రవిశ్య సుమహద్గుప్తం దదర్శాంతఃపురం మహత్ ||
ప్రవిశ్య సుమహద్గుప్తం దదర్శాంతఃపురం మహత్ ||
VERSE #21
హైమరాజతపర్యంకైర్బహుభిశ్చ వరాసనైః |
మహార్హాస్తరణోపేతైస్తత్ర తత్రోపశోభితమ్ ||
మహార్హాస్తరణోపేతైస్తత్ర తత్రోపశోభితమ్ ||
VERSE #22
ప్రవిశన్నేవ సతతం శుశ్రావ మధురస్వరమ్ |
తంత్రీగీతసమాకీర్ణం సమగీతపదాక్షరమ్ ||
తంత్రీగీతసమాకీర్ణం సమగీతపదాక్షరమ్ ||
VERSE #23
బహ్వీశ్చ వివిధాకారా రూపయౌవనగర్వితాః |
స్త్రియః సుగ్రీవభవనే దదర్శ స మహాబలః ||
స్త్రియః సుగ్రీవభవనే దదర్శ స మహాబలః ||
VERSE #24
దృష్ట్వా'భిజనసంపన్నాశ్చిత్రమాల్యకృతస్రజః |
ఫలమాల్యకృతవ్యగ్రా భూషణోత్తమభూషితాః ||
ఫలమాల్యకృతవ్యగ్రా భూషణోత్తమభూషితాః ||
VERSE #25
నాతృప్తాన్నాపి చావ్యగ్రాన్నానుదాత్తపరిచ్ఛదాన్ |
సుగ్రీవానుచరాంశ్చాపి లక్షయామాస లక్ష్మణః ||
సుగ్రీవానుచరాంశ్చాపి లక్షయామాస లక్ష్మణః ||
VERSE #26
కూజితం నూపురాణాం చ కాంచీనాం నినదం తథా |
సన్నిశమ్య తతః శ్రీమాన్ సౌమిత్రిర్లజ్జితో'భవత్ ||
సన్నిశమ్య తతః శ్రీమాన్ సౌమిత్రిర్లజ్జితో'భవత్ ||
VERSE #27
రోషవేగప్రకుపితః శ్రుత్వా చాభరణస్వనమ్ |
చకార జ్యాస్వనం వీరో దిశః శబ్దేన పూరయన్ ||
చకార జ్యాస్వనం వీరో దిశః శబ్దేన పూరయన్ ||
VERSE #28
చారిత్రేణ మహాబాహురపకృష్టః స లక్ష్మణః |
తస్థావేకాంతమాశ్రిత్య రామశోకసమన్వితః ||
తస్థావేకాంతమాశ్రిత్య రామశోకసమన్వితః ||
VERSE #29
తేన చాపస్వనేనాథ సుగ్రీవః ప్లవగాధిపః |
విజ్ఞాయా''గమనం త్రస్తః సంచచాల వరాసనాత్ ||
విజ్ఞాయా''గమనం త్రస్తః సంచచాల వరాసనాత్ ||
VERSE #30
అంగదేన యథా మహ్యం పురస్తాత్ప్రతివేదితమ్ |
సువ్యక్తమేష సంప్రాప్తః సౌమిత్రిర్భ్రాతృవత్సలః ||
సువ్యక్తమేష సంప్రాప్తః సౌమిత్రిర్భ్రాతృవత్సలః ||
VERSE #31
అంగదేన సమాఖ్యాతం జ్యాస్వనేన చ వానరః |
బుబుధే లక్ష్మణం ప్రాప్తం ముఖం చాస్య వ్యశుష్యత ||
బుబుధే లక్ష్మణం ప్రాప్తం ముఖం చాస్య వ్యశుష్యత ||
VERSE #32
తతస్తారాం హరిశ్రేష్ఠః సుగ్రీవః ప్రియదర్శనామ్ |
ఉవాచ హితమవ్యగ్రస్త్రాససంభ్రాంతమానసః ||
ఉవాచ హితమవ్యగ్రస్త్రాససంభ్రాంతమానసః ||
VERSE #33
కిన్ను తత్కారణం సుభ్రు ప్రకృత్యా మృదుమానసః |
సరోష ఇవ సంప్రాప్తో యేనాయం రాఘవానుజః ||
సరోష ఇవ సంప్రాప్తో యేనాయం రాఘవానుజః ||
VERSE #34
కిం పశ్యసి కుమారస్య రోషస్థానమనిందితే |
న ఖల్వకారణే కోపమాహరేన్నరసత్తమః ||
న ఖల్వకారణే కోపమాహరేన్నరసత్తమః ||
VERSE #35
యదస్య కృతమస్మాభిర్బుధ్యసే కించిదప్రియమ్ |
తద్బుద్ధ్యా సంప్రధార్యాశు క్షిప్రమర్హసి భాషితుమ్ ||
తద్బుద్ధ్యా సంప్రధార్యాశు క్షిప్రమర్హసి భాషితుమ్ ||
VERSE #36
అథవా స్వయమేవైనం ద్రష్టుమర్హసి భామిని |
వచనైః సాంత్వయుక్తైశ్చ ప్రసాదయితుమర్హసి ||
వచనైః సాంత్వయుక్తైశ్చ ప్రసాదయితుమర్హసి ||
VERSE #37
త్వద్దర్శనవిశుద్ధాత్మా న స కోపం కరిష్యతి |
న హి స్త్రీషు మహాత్మానః క్వచిత్కుర్వంతి దారుణమ్ ||
న హి స్త్రీషు మహాత్మానః క్వచిత్కుర్వంతి దారుణమ్ ||
VERSE #38
త్వయా సాంత్వైరుపక్రాంతం ప్రసన్నేంద్రియమానసమ్ |
తతః కమలపత్రాక్షం ద్రక్ష్యామ్యహమరిందమమ్ ||
తతః కమలపత్రాక్షం ద్రక్ష్యామ్యహమరిందమమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సా ప్రస్ఖలంతీ మదవిహ్వలాక్షీ
VERSE #39
ప్రలంబకాంచీగుణహేమసూత్రా |
సులక్షణా లక్ష్మణసన్నిధానం
జగామ తారా నమితాంగయష్టిః ||
సులక్షణా లక్ష్మణసన్నిధానం
జగామ తారా నమితాంగయష్టిః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స తాం సమీక్ష్యైవ హరీశపత్నీం
VERSE #40
తస్థావుదాసీనతయా మహాత్మా |
అవాఙ్ముఖో'భూన్మనుజేంద్రపుత్రః
స్త్రీసన్నికర్షాద్వినివృత్తకోపః ||
అవాఙ్ముఖో'భూన్మనుజేంద్రపుత్రః
స్త్రీసన్నికర్షాద్వినివృత్తకోపః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సా పానయోగాద్వినివృత్తలజ్జా
VERSE #41
దృష్టిప్రసాదాచ్చ నరేంద్రసూనోః |
ఉవాచ తారా ప్రణయప్రగల్భం
వాక్యం మహార్థం పరిసాంత్వపూర్వమ్ ||
ఉవాచ తారా ప్రణయప్రగల్భం
వాక్యం మహార్థం పరిసాంత్వపూర్వమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
కిం కోపమూలం మనుజేంద్రపుత్ర
VERSE #42
కస్తే న సంతిష్ఠతి వాఙ్నిదేశే |
కః శుష్కవృక్షం వనమాపతంతం
దవాగ్నిమాసీదతి నిర్విశంకః ||
కః శుష్కవృక్షం వనమాపతంతం
దవాగ్నిమాసీదతి నిర్విశంకః ||
VERSE #43
స తస్యా వచనం శ్రుత్వా సాంత్వపూర్వమశంకితమ్ |
భూయః ప్రణయదృష్టార్థం లక్ష్మణో వాక్యమబ్రవీత్ ||
భూయః ప్రణయదృష్టార్థం లక్ష్మణో వాక్యమబ్రవీత్ ||
VERSE #44
కిమయం కామవృత్తస్తే లుప్తధర్మార్థసంగ్రహః |
భర్తా భర్తృహితే యుక్తే న చైనమవబుధ్యసే ||
భర్తా భర్తృహితే యుక్తే న చైనమవబుధ్యసే ||
VERSE #45
న చింతయతి రాజ్యార్థం నాస్మాన్ శోకపరాయణాన్ |
సామాత్యపరిషత్తారే పానమేవోపసేవతే ||
సామాత్యపరిషత్తారే పానమేవోపసేవతే ||
VERSE #46
స మాసాంశ్చతురః కృత్వా ప్రమాణం ప్లవగేశ్వరః |
వ్యతీతాంస్తాన్మదవ్యగ్రో విహరన్నావబుధ్యతే ||
వ్యతీతాంస్తాన్మదవ్యగ్రో విహరన్నావబుధ్యతే ||
VERSE #47
న హి ధర్మార్థసిద్ధ్యర్థం పానమేవం ప్రశస్యతే |
పానాదర్థశ్చ ధర్మశ్చ కామశ్చ పరిహీయతే ||
పానాదర్థశ్చ ధర్మశ్చ కామశ్చ పరిహీయతే ||
VERSE #48
ధర్మలోపో మహాంస్తావత్కృతే హ్యప్రతికుర్వతః |
అర్థలోపశ్చ మిత్రస్య నాశే గుణవతో మహాన్ ||
అర్థలోపశ్చ మిత్రస్య నాశే గుణవతో మహాన్ ||
VERSE #49
మిత్రం హ్యర్థగుణశ్రేష్ఠం సత్యధర్మపరాయణమ్ |
తద్ద్వయం తు పరిత్యక్తం న తు ధర్మే వ్యవస్థితమ్ ||
తద్ద్వయం తు పరిత్యక్తం న తు ధర్మే వ్యవస్థితమ్ ||
VERSE #50
తదేవం ప్రస్తుతే కార్యే కార్యమస్మాభిరుత్తరమ్ |
యత్కార్యం కార్యతత్త్వజ్ఞే తదుదాహర్తుమర్హసి ||
యత్కార్యం కార్యతత్త్వజ్ఞే తదుదాహర్తుమర్హసి ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సా తస్య ధర్మార్థసమాధియుక్తం
VERSE #51
నిశమ్య వాక్యం మధురస్వభావమ్ |
తారా గతార్థే మనుజేంద్రకార్యే
విశ్వాసయుక్తం తమువాచ భూయః ||
తారా గతార్థే మనుజేంద్రకార్యే
విశ్వాసయుక్తం తమువాచ భూయః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
న కోపకాలః క్షితిపాలపుత్ర
VERSE #52
న చాతికోపః స్వజనే విధేయః |
త్వదర్థకామస్య జనస్య తస్య
ప్రమాదమప్యర్హసి వీర సోఢుమ్ ||
త్వదర్థకామస్య జనస్య తస్య
ప్రమాదమప్యర్హసి వీర సోఢుమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
కోపం కథం నామ గుణప్రకృష్టః
VERSE #53
కుమార కుర్యాదపకృష్టసత్త్వే |
కస్త్వద్విధః కోపవశం హి గచ్ఛే-
జానామి రోషం హరివీరబంధో-
జానామి కార్యం త్వయి యత్కృతం న-
తచ్చాపి జానామి యథా'విషహ్యం
బలం నరశ్రేష్ఠ శరీరజస్య |
జానామి యస్మింశ్చ జనే'వబద్ధం
కామేన సుగ్రీవమసక్తమద్య ||
కస్త్వద్విధః కోపవశం హి గచ్ఛే-
జానామి రోషం హరివీరబంధో-
జానామి కార్యం త్వయి యత్కృతం న-
తచ్చాపి జానామి యథా'విషహ్యం
బలం నరశ్రేష్ఠ శరీరజస్య |
జానామి యస్మింశ్చ జనే'వబద్ధం
కామేన సుగ్రీవమసక్తమద్య ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
న కామతంత్రే తవ బుద్ధిరస్తి
VERSE #54
త్వం వై యథా మన్యువశం ప్రపన్నః |
న దేశకాలౌ హి న చార్థధర్మా-
తం కామవృత్తం మమ సన్నికృష్టం
కామాభియోగాచ్చ నివృత్తలజ్జమ్ |
క్షమస్వ తావత్పరవీరహంత-
మహర్షయో ధర్మతపోభికామాః
కామానుకామాః ప్రతిబద్ధమోహాః |
అయం ప్రకృత్యా చపలః కపిస్తు
కథం న సజ్జేత సుఖేషు రాజా ||
న దేశకాలౌ హి న చార్థధర్మా-
తం కామవృత్తం మమ సన్నికృష్టం
కామాభియోగాచ్చ నివృత్తలజ్జమ్ |
క్షమస్వ తావత్పరవీరహంత-
మహర్షయో ధర్మతపోభికామాః
కామానుకామాః ప్రతిబద్ధమోహాః |
అయం ప్రకృత్యా చపలః కపిస్తు
కథం న సజ్జేత సుఖేషు రాజా ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఇత్యేవముక్త్వా వచనం మహార్థం
VERSE #55
సా వానరీ లక్ష్మణమప్రమేయమ్ |
పునః సఖేలం మదవిహ్వలం చ
భర్తుర్హితం వాక్యమిదం బభాషే ||
పునః సఖేలం మదవిహ్వలం చ
భర్తుర్హితం వాక్యమిదం బభాషే ||
VERSE #56
ఉద్యోగస్తు చిరాజ్ఞప్తః సుగ్రవేణ నరోత్తమ |
కామస్యాపి విధేయేన తవార్థప్రతిసాధనే ||
కామస్యాపి విధేయేన తవార్థప్రతిసాధనే ||
VERSE #57
ఆగతా హి మహావీర్యా హరయః కామరూపిణః |
కోటీశతసహస్రాణి నానానగనివాసినః ||
కోటీశతసహస్రాణి నానానగనివాసినః ||
VERSE #58
తదాగచ్ఛ మహాబాహో చారిత్రం రక్షితం త్వయా |
అచ్ఛలం మిత్రభావేన సతాం దారావలోకనమ్ ||
అచ్ఛలం మిత్రభావేన సతాం దారావలోకనమ్ ||
VERSE #59
తారయా చాభ్యనుజ్ఞాతస్త్వరయా చాపి చోదితః |
ప్రవివేశ మహాబాహురభ్యంతరమరిందమః ||
ప్రవివేశ మహాబాహురభ్యంతరమరిందమః ||
VERSE #60
తతః సుగ్రవమాసీనం కాంచనే పరమాసనే |
మహార్హాస్తరణోపేతే దదర్శాదిత్యసన్నిభమ్ ||
మహార్హాస్తరణోపేతే దదర్శాదిత్యసన్నిభమ్ ||
VERSE #61
దివ్యాభరణచిత్రాంగం దివ్యరూపం యశస్వినమ్ |
దివ్యమాల్యాంబరధరం మహేంద్రమివ దుర్జయమ్ ||
దివ్యమాల్యాంబరధరం మహేంద్రమివ దుర్జయమ్ ||
VERSE #62
దివ్యాభరణమాల్యాభిః ప్రమదాభిః సమావృతమ్ |
సంరబ్ధతరరక్తాక్షో బభూవాంతకసన్నిభః ||
సంరబ్ధతరరక్తాక్షో బభూవాంతకసన్నిభః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
రుమాం తు వీరః పరిరభ్య గాఢం
VERSE #63
వరాసనస్థో వరహేమవర్ణః |
దదర్శ సౌమిత్రిమదీనసత్త్వం
విశాలనేత్రః సువిశాలనేత్రమ్ ||
దదర్శ సౌమిత్రిమదీనసత్త్వం
విశాలనేత్రః సువిశాలనేత్రమ్ ||
VERSE #64
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే కిష్కింధాకాండే త్రయస్త్రింశః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణే కిష్కింధాకాండ
వాల్మీకి రామాయణే కిష్కింధాకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Kishkindha Kanda Sarga 33 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.