Kishkindha Kanda Sarga 53
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
కిష్కింధకాండ
|| అంగదాదినిర్వేదః ||
కిష్కింధకాండ
|| అంగదాదినిర్వేదః ||
VERSE #2
ఏవముక్తః శుభం వాక్యం తాపస్యా ధర్మసంహితమ్ |
ఉవాచ హనుమాన్ వాక్యం తామనిందితచేష్టితామ్ ||
ఉవాచ హనుమాన్ వాక్యం తామనిందితచేష్టితామ్ ||
VERSE #3
శరణం త్వాం ప్రపన్నాః స్మః సర్వే వై ధర్మచారిణి |
యః కృతః సమయో'స్మాకం సుగ్రీవేణ మహాత్మనా ||
యః కృతః సమయో'స్మాకం సుగ్రీవేణ మహాత్మనా ||
VERSE #4
స చ కాలో హ్యతిక్రాంతో బిలే చ పరివర్తతామ్ |
సా త్వమస్మాద్బిలాద్ఘోరాదుత్తారయితుమర్హసి ||
సా త్వమస్మాద్బిలాద్ఘోరాదుత్తారయితుమర్హసి ||
VERSE #5
తస్మాత్సుగ్రీవవచనాదతిక్రాంతాన్ గతాయుషః |
త్రాతుమర్హసి నః సర్వాన్ సుగ్రీవభయకర్శితాన్ ||
త్రాతుమర్హసి నః సర్వాన్ సుగ్రీవభయకర్శితాన్ ||
VERSE #6
మహచ్చ కార్యమస్మాభిః కర్తవ్యం ధర్మచారిణి |
తచ్చాపి న కృతం కార్యమస్మాభిరిహవాసిభిః ||
తచ్చాపి న కృతం కార్యమస్మాభిరిహవాసిభిః ||
VERSE #7
ఏవముక్తా హనుమతా తాపసీ వాక్యమబ్రవీత్ |
జీవతా దుష్కరం మన్యే ప్రవిష్టేన నివర్తితుమ్ ||
జీవతా దుష్కరం మన్యే ప్రవిష్టేన నివర్తితుమ్ ||
VERSE #8
తపసస్తు ప్రభావేణ నియమోపార్జితేన చ |
సర్వానేవ బిలాదస్మాదుద్ధరిష్యామి వానరాన్ ||
సర్వానేవ బిలాదస్మాదుద్ధరిష్యామి వానరాన్ ||
VERSE #9
నిర్మీలయత చక్షూంషి సర్వే వానరపుంగవాః |
న హి నిష్క్రమితుం శక్యమనిమీలితలోచనైః ||
న హి నిష్క్రమితుం శక్యమనిమీలితలోచనైః ||
VERSE #10
తతః సమ్మీలితాః సర్వే సుకుమారాంగులైః కరైః |
సహసా పిదధుర్దృష్టిం హృష్టా గమనకాంక్షిణః ||
సహసా పిదధుర్దృష్టిం హృష్టా గమనకాంక్షిణః ||
VERSE #11
వానరాస్తు మహాత్మానో హస్తరుద్ధముఖాస్తదా |
నిమేషాంతరమాత్రేణ బిలాదుత్తారితాస్తయా ||
నిమేషాంతరమాత్రేణ బిలాదుత్తారితాస్తయా ||
VERSE #12
తతస్తాన్వానరాన్ సర్వాంస్తాపసీ ధర్మచారిణీ |
నిఃసృతాన్ విషమాత్తస్మాత్సమాశ్వాస్యేదమబ్రవీత్ ||
నిఃసృతాన్ విషమాత్తస్మాత్సమాశ్వాస్యేదమబ్రవీత్ ||
VERSE #13
ఏష వింధ్యో గిరిః శ్రీమాన్నానాద్రుమలతాకులః |
ఏష ప్రస్రవణః శైలః సాగరో'యం మహోదధిః ||
ఏష ప్రస్రవణః శైలః సాగరో'యం మహోదధిః ||
VERSE #14
స్వస్తి వో'స్తు గమిష్యామి భవనం వానరర్షభాః |
ఇత్యుక్త్వా తద్బిలం శ్రీమత్ ప్రవివేశ స్వయంప్రభా ||
ఇత్యుక్త్వా తద్బిలం శ్రీమత్ ప్రవివేశ స్వయంప్రభా ||
VERSE #15
తతస్తే దదృశుర్ఘోరం సాగరం వరుణాలయమ్ |
అపారమభిగర్జంతం ఘోరైరూర్మిభిరావృతమ్ ||
అపారమభిగర్జంతం ఘోరైరూర్మిభిరావృతమ్ ||
VERSE #16
మయస్య మాయావిహితం గిరిదుర్గం విచిన్వతామ్ |
తేషాం మాసో వ్యతిక్రాంతో యో రాజ్ఞా సమయః కృతః ||
తేషాం మాసో వ్యతిక్రాంతో యో రాజ్ఞా సమయః కృతః ||
VERSE #17
వింధ్యస్య తు గిరేః పాదే సంప్రపుష్పితపాదపే |
ఉపవిశ్య మహాత్మానశ్చింతామాపేదిరే తదా ||
ఉపవిశ్య మహాత్మానశ్చింతామాపేదిరే తదా ||
VERSE #18
తతః పుష్పాతిభారాగ్రాన్ లతాశతసమావృతాన్ |
ద్రుమాన్ వాసంతికాన్ దృష్ట్వా బభూవుర్భయశంకితాః ||
ద్రుమాన్ వాసంతికాన్ దృష్ట్వా బభూవుర్భయశంకితాః ||
VERSE #19
తే వసంతమనుప్రాప్తం ప్రతిబుద్ధ్వా పరస్పరమ్ |
నష్టసందేశకాలార్థా నిపేతుర్ధరణీతలే ||
నష్టసందేశకాలార్థా నిపేతుర్ధరణీతలే ||
VERSE #20
తతస్తాన్ కపివృద్ధాంస్తు శిష్టాంశ్చైవ వనౌకసః |
వాచా మధురయా''భాష్య యథావదనుమాన్య చ ||
వాచా మధురయా''భాష్య యథావదనుమాన్య చ ||
VERSE #21
స తు సింహవృషస్కంధః పీనాయతభుజః కపిః |
యువరాజో మహాప్రాజ్ఞ అంగదో వాక్యమబ్రవీత్ ||
యువరాజో మహాప్రాజ్ఞ అంగదో వాక్యమబ్రవీత్ ||
VERSE #22
శాసనాత్కపిరాజస్య వయం సర్వే వినిర్గతాః |
మాసః పూర్ణో బిలస్థానాం హరయః కిం న బుధ్యతే ||
మాసః పూర్ణో బిలస్థానాం హరయః కిం న బుధ్యతే ||
VERSE #23
వయమాశ్వయుజే మాసి కాలసంఖ్యావ్యవస్థితాః |
ప్రస్థితాః సో'పి చాతీతః కిమతః కార్యముత్తరమ్ ||
ప్రస్థితాః సో'పి చాతీతః కిమతః కార్యముత్తరమ్ ||
VERSE #24
భవంతః ప్రత్యయం ప్రాప్తా నీతిమార్గవిశారదాః |
హితేష్వభిరతా భర్తుర్నిసృష్టాః సర్వకర్మసు ||
హితేష్వభిరతా భర్తుర్నిసృష్టాః సర్వకర్మసు ||
VERSE #25
కర్మస్వప్రతిమాః సర్వే దిక్షు విశ్రుతపౌరుషాః |
మాం పురస్కృత్య నిర్యాతాః పింగాక్షప్రతిచోదితాః ||
మాం పురస్కృత్య నిర్యాతాః పింగాక్షప్రతిచోదితాః ||
VERSE #26
ఇదానీమకృతార్థానాం మర్తవ్యం నాత్ర సంశయః |
హరిరాజస్య సందేశమకృత్వా కః సుఖీ భవేత్ ||
హరిరాజస్య సందేశమకృత్వా కః సుఖీ భవేత్ ||
VERSE #27
తస్మిన్నతీతే కాలే తు సుగ్రీవేణ కృతే స్వయమ్ |
ప్రాయోపవేశనం యుక్తం సర్వేషాం చ వనౌకసామ్ ||
ప్రాయోపవేశనం యుక్తం సర్వేషాం చ వనౌకసామ్ ||
VERSE #28
తీక్ష్ణః ప్రకృత్యా సుగ్రీవః స్వామిభావే వ్యవస్థితః |
న క్షమిష్యతి నః సర్వానపరాధకృతో గతాన్ ||
న క్షమిష్యతి నః సర్వానపరాధకృతో గతాన్ ||
VERSE #29
అప్రవృత్తౌ చ సీతాయాః పాపమేవ కరిష్యతి |
తస్మాత్క్షమమిహాద్యైవ ప్రాయోపవిశనం హి నః ||
తస్మాత్క్షమమిహాద్యైవ ప్రాయోపవిశనం హి నః ||
VERSE #30
త్యక్త్వా పుత్రాంశ్చ దారాంశ్చ ధనాని చ గృహాణి చ |
ధ్రువం నో హింసితా రాజా సర్వాన్ ప్రతిగతానితః ||
ధ్రువం నో హింసితా రాజా సర్వాన్ ప్రతిగతానితః ||
VERSE #31
వధేనాప్రతిరూపేణ శ్రేయాన్ మృత్యురిహైవ నః |
న చాహం యౌవరాజ్యేన సుగ్రీవేణాభిషేచితః ||
న చాహం యౌవరాజ్యేన సుగ్రీవేణాభిషేచితః ||
VERSE #32
నరేంద్రేణాభిషిక్తో'స్మి రామేణాక్లిష్టకర్మణా |
స పూర్వం బద్ధవైరో మాం రాజా దృష్ట్వా వ్యతిక్రమమ్ ||
స పూర్వం బద్ధవైరో మాం రాజా దృష్ట్వా వ్యతిక్రమమ్ ||
VERSE #33
ఘాతయిష్యతి దండేన తీక్ష్ణేన కృతనిశ్చయః |
కిం మే సుహృద్భిర్వ్యసనం పశ్యద్భిర్జీవితాంతరే ||
కిం మే సుహృద్భిర్వ్యసనం పశ్యద్భిర్జీవితాంతరే ||
VERSE #34
ఇహైవ ప్రాయమాసిష్యే పుణ్యే సాగరరోధసి |
ఏతచ్ఛ్రుత్వా కుమారేణ యువరాజేన భాషితమ్ ||
ఏతచ్ఛ్రుత్వా కుమారేణ యువరాజేన భాషితమ్ ||
VERSE #35
సర్వే తే వానరశ్రేష్ఠాః కరుణం వాక్యమబ్రువన్ |
తీక్ష్ణః ప్రకృత్యా సుగ్రీవః ప్రియాసక్తశ్చ రాఘవః ||
తీక్ష్ణః ప్రకృత్యా సుగ్రీవః ప్రియాసక్తశ్చ రాఘవః ||
VERSE #36
అదృష్టాయాం తు వైదేహ్యాం దృష్ట్వా చైవ సమాగతాన్ |
రాఘవప్రియకామార్థం ఘాతయిష్యత్యసంశయమ్ ||
రాఘవప్రియకామార్థం ఘాతయిష్యత్యసంశయమ్ ||
VERSE #37
న క్షమం చాపరాద్ధానాం గమనం స్వామిపార్శ్వతః |
ఇహైవ సీతామన్విష్య ప్రవృత్తిముపలభ్య వా |
నో చేద్గచ్ఛామ తం వీరం గమిష్యామో యమక్షయమ్ ||
ఇహైవ సీతామన్విష్య ప్రవృత్తిముపలభ్య వా |
నో చేద్గచ్ఛామ తం వీరం గమిష్యామో యమక్షయమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ప్లవంగమానాం తు భయార్దితానాం
VERSE #38
శ్రుత్వా వచస్తార ఇదం బభాషే |
అలం విషాదేన బిలం ప్రవిశ్య
వసామ సర్వే యది రోచతే వః ||
అలం విషాదేన బిలం ప్రవిశ్య
వసామ సర్వే యది రోచతే వః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఇదం హి మాయావిహితం సుదుర్గమం
VERSE #39
ప్రభూతవృక్షోదకభోజ్యపేయకమ్ |
ఇహాస్తి నో నైవ భయం పురందరా-
శ్రుత్వాంగదస్యాపి వచో'నుకూల-
యథా న హింస్యేమ తథా విధాన-
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే కిష్కింధాకాండే త్రిపంచాశః సర్గః ||
ఇహాస్తి నో నైవ భయం పురందరా-
శ్రుత్వాంగదస్యాపి వచో'నుకూల-
యథా న హింస్యేమ తథా విధాన-
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే కిష్కింధాకాండే త్రిపంచాశః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణే కిష్కింధాకాండ
వాల్మీకి రామాయణే కిష్కింధాకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Kishkindha Kanda Sarga 53 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.