Kishkindha Kanda Sarga 42
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
కిష్కింధకాండ
|| ప్రతీచీప్రేషణమ్ ||
కిష్కింధకాండ
|| ప్రతీచీప్రేషణమ్ ||
VERSE #2
అథ ప్రస్థాప్య సుగ్రీవస్తాన్ హరీన్ దక్షిణాం దిశమ్ |
అబ్రవీన్మేఘసంకాశం సుషేణం నామ యూథపమ్ ||
అబ్రవీన్మేఘసంకాశం సుషేణం నామ యూథపమ్ ||
VERSE #3
తారాయాః పితరం రాజా శ్వశురం భీమవిక్రమమ్ |
అబ్రవీత్ప్రాంజలిర్వాక్యమభిగమ్య ప్రణమ్య చ ||
అబ్రవీత్ప్రాంజలిర్వాక్యమభిగమ్య ప్రణమ్య చ ||
VERSE #4
మరీచిపుత్రం మారీచమర్చిష్మంతం మహాకపిమ్ |
వృతం కపివరైః శూరైర్మహేంద్రసదృశద్యుతిమ్ ||
వృతం కపివరైః శూరైర్మహేంద్రసదృశద్యుతిమ్ ||
VERSE #5
బుద్ధివిక్రమసంపన్నం వైనతేయసమద్యుతిమ్ |
మరీచిపుత్రాన్ మారీచానర్చిర్మాలాన్మహాబలాన్ ||
మరీచిపుత్రాన్ మారీచానర్చిర్మాలాన్మహాబలాన్ ||
VERSE #6
ఋషిపుత్రాంశ్చ తాన్ సర్వాన్ ప్రతీచీమాదిశద్దిశమ్ |
ద్వాభ్యాం శతసహస్రాభ్యాం కపీనాం కపిసత్తమాః ||
ద్వాభ్యాం శతసహస్రాభ్యాం కపీనాం కపిసత్తమాః ||
VERSE #7
సుషేణప్రముఖా యూయం వైదేహీం పరిమార్గత |
సురాష్ట్రాన్ సహబాహ్లీకాన్ శూరాన్ భీమాంస్తథైవ చ ||
సురాష్ట్రాన్ సహబాహ్లీకాన్ శూరాన్ భీమాంస్తథైవ చ ||
VERSE #8
స్ఫీతాన్ జనపదాన్ రమ్యాన్ విపులాని పురాణి చ |
పున్నాగగహనం కుక్షిం వకులోద్దాలకాకులమ్ ||
పున్నాగగహనం కుక్షిం వకులోద్దాలకాకులమ్ ||
VERSE #9
తథా కేతకషండాంశ్చ మార్గధ్వం హరియూథపాః |
ప్రత్యక్స్రోతోగమాశ్చైవ నద్యః శీతజలాః శివాః ||
ప్రత్యక్స్రోతోగమాశ్చైవ నద్యః శీతజలాః శివాః ||
VERSE #10
తాపసానామరణ్యాని కాంతారా గిరయశ్చ యే |
తతః స్థలీం మరుప్రాయామత్యుచ్చశిరసః శిలాః ||
తతః స్థలీం మరుప్రాయామత్యుచ్చశిరసః శిలాః ||
VERSE #11
గిరిజాలావృతాం దుర్గాం మార్గిత్వా పశ్చిమాం దిశమ్ |
తతః పశ్చిమమాసాద్య సముద్రం ద్రష్టుమర్హథ ||
తతః పశ్చిమమాసాద్య సముద్రం ద్రష్టుమర్హథ ||
VERSE #12
తిమినక్రాయుతజలమక్షోభ్యమథ వానరాః |
తతః కేతకషండేషు తమాలగహనేషు చ ||
తతః కేతకషండేషు తమాలగహనేషు చ ||
VERSE #13
కపయో విహరిష్యంతి నారికేలవనేషు చ |
తత్ర సీతాం చ మార్గధ్వం నిలయం రావణస్య చ ||
తత్ర సీతాం చ మార్గధ్వం నిలయం రావణస్య చ ||
VERSE #14
వేలాతటనివిష్టేషు పర్వతేషు వనేషు చ |
మురచీపత్తనం చైవ రమ్యం చైవ జటీపురమ్ ||
మురచీపత్తనం చైవ రమ్యం చైవ జటీపురమ్ ||
VERSE #15
అవంతీమంగళోపాం చ తథా చాలక్షితం వనమ్ |
రాష్ట్రాణి చ విశాలాని పత్తనాని తతస్తతః ||
రాష్ట్రాణి చ విశాలాని పత్తనాని తతస్తతః ||
VERSE #16
సింధుసాగరయోశ్చైవ సంగమే తత్ర పర్వతః |
మహాన్ హేమగిరిర్నామ శతశృంగో మహాద్రుమః ||
మహాన్ హేమగిరిర్నామ శతశృంగో మహాద్రుమః ||
VERSE #17
తస్య ప్రస్థేషు రమ్యేషు సింహాః పక్షగమాః స్థితాః |
తిమిమత్స్యగజాంశ్చైవ నీడాన్యారోపయంతి తే ||
తిమిమత్స్యగజాంశ్చైవ నీడాన్యారోపయంతి తే ||
VERSE #18
తాని నీడాని సింహానాం గిరిశృంగగతాశ్చ యే |
దృప్తాస్తృప్తాశ్చ మాతంగాస్తోయదస్వననిఃస్వనాః ||
దృప్తాస్తృప్తాశ్చ మాతంగాస్తోయదస్వననిఃస్వనాః ||
VERSE #19
విచరంతి విశాలే'స్మింస్తోయపూర్ణే సమంతతః |
తస్య శృంగం దివస్పర్శం కాంచనం చిత్రపాదపమ్ ||
తస్య శృంగం దివస్పర్శం కాంచనం చిత్రపాదపమ్ ||
VERSE #20
సర్వమాశు విచేతవ్యం కపిభిః కామరూపిభిః |
కోటిం తత్ర సముద్రే తు కాంచనీం శతయోజనామ్ ||
కోటిం తత్ర సముద్రే తు కాంచనీం శతయోజనామ్ ||
VERSE #21
దుర్దర్శాం పారియాత్రస్య గతాం ద్రక్ష్యథ వానరాః |
కోట్యస్తత్ర చతుర్వింశద్గంధర్వాణాం తరస్వినామ్ ||
కోట్యస్తత్ర చతుర్వింశద్గంధర్వాణాం తరస్వినామ్ ||
VERSE #22
వసంత్యగ్నినికాశానాం మహతాం కామరూపిణామ్ |
పావకార్చిఃప్రతీకాశాః సమవేతాః సహస్రశః ||
పావకార్చిఃప్రతీకాశాః సమవేతాః సహస్రశః ||
VERSE #23
నాత్యాసాదయితవ్యాస్తే వానరైర్భీమవిక్రమైః |
నాదేయం చ ఫలం తస్మాద్దేశాత్ కించిత్ ప్లవంగమైః ||
నాదేయం చ ఫలం తస్మాద్దేశాత్ కించిత్ ప్లవంగమైః ||
VERSE #24
దురాసదా హి తే వీరాః సత్త్వవంతో మహాబలాః |
ఫలమూలాని తే తత్ర రక్షంతే భీమవిక్రమాః ||
ఫలమూలాని తే తత్ర రక్షంతే భీమవిక్రమాః ||
VERSE #25
తత్ర యత్నశ్చ కర్తవ్యో మార్గితవ్యా చ జానకీ |
న హి తేభ్యో భయం కించిత్ కపిత్వమనువర్తతామ్ ||
న హి తేభ్యో భయం కించిత్ కపిత్వమనువర్తతామ్ ||
VERSE #26
తత్ర వైడూర్యవర్ణాభో వజ్రసంస్థానసంస్థితః |
నానాద్రుమలతాకీర్ణో వజ్రో నామ మహాగిరిః ||
నానాద్రుమలతాకీర్ణో వజ్రో నామ మహాగిరిః ||
VERSE #27
శ్రీమాన్ సముదితస్తత్ర యోజనానాం శతం సమమ్ |
గుహాస్తత్ర విచేతవ్యాః ప్రయత్నేన ప్లవంగమాః ||
గుహాస్తత్ర విచేతవ్యాః ప్రయత్నేన ప్లవంగమాః ||
VERSE #28
చతుర్భాగే సముద్రస్య చక్రవాన్నామ పర్వతః |
తత్ర చక్రం సహస్రారం నిర్మితం విశ్వకర్మణా ||
తత్ర చక్రం సహస్రారం నిర్మితం విశ్వకర్మణా ||
VERSE #29
తత్ర పంచజనం హత్వా హయగ్రీవం చ దానవమ్ |
ఆజహార తతశ్చక్రం శంఖం చ పురుషోత్తమః ||
ఆజహార తతశ్చక్రం శంఖం చ పురుషోత్తమః ||
VERSE #30
తస్య సానుషు చిత్రేషు విశాలాసు గుహాసు చ |
రావణః సహ వైదేహ్యా మార్గితవ్యస్తతస్తతః ||
రావణః సహ వైదేహ్యా మార్గితవ్యస్తతస్తతః ||
VERSE #31
యోజనానాం తతః షష్టిర్వరాహో నామ పర్వతః |
సువర్ణశృంగః సుశ్రీమానగాధే వరుణాలయే ||
సువర్ణశృంగః సుశ్రీమానగాధే వరుణాలయే ||
VERSE #32
తత్ర ప్రాగ్జ్యోతిషం నామ జాతరూపమయం పురమ్ |
యస్మిన్వసతి దుష్టాత్మా నరకో నామ దానవః ||
యస్మిన్వసతి దుష్టాత్మా నరకో నామ దానవః ||
VERSE #33
తత్ర సానుషు చిత్రేషు విశాలాసు గుహాసు చ |
రావణః సహ వైదేహ్యా మార్గితవ్యస్తతస్తతః ||
రావణః సహ వైదేహ్యా మార్గితవ్యస్తతస్తతః ||
VERSE #34
తమతిక్రమ్య శైలేంద్రం కాంచనాంతరనిర్దరః |
పర్వతః సర్వసౌవర్ణో ధారాప్రస్రవణాయుతః ||
పర్వతః సర్వసౌవర్ణో ధారాప్రస్రవణాయుతః ||
VERSE #35
తం గజాశ్చ వరాహాశ్చ సింహా వ్యాఘ్రాశ్చ సర్వతః |
అభిగర్జంతి సతతం తేన శబ్దేన దర్పితాః ||
అభిగర్జంతి సతతం తేన శబ్దేన దర్పితాః ||
VERSE #36
యస్మిన్ హరిహయః శ్రీమాన్ మహేంద్రః పాకశాసనః |
అభిషిక్తః సురై రాజా మేఘవాన్నామ పర్వతః ||
అభిషిక్తః సురై రాజా మేఘవాన్నామ పర్వతః ||
VERSE #37
తమతిక్రమ్య శైలేంద్రం మహేంద్రపరిపాలితమ్ |
షష్టిం గిరిసహస్రాణి కాంచనాని గమిష్యథ ||
షష్టిం గిరిసహస్రాణి కాంచనాని గమిష్యథ ||
VERSE #38
తరుణాదిత్యవర్ణాని భ్రాజమానాని సర్వతః |
జాతరూపమయైవృక్షైః శోభితాని సుపుష్పితైః ||
జాతరూపమయైవృక్షైః శోభితాని సుపుష్పితైః ||
VERSE #39
తేషాం మధ్యే స్థితో రాజా మేరురుత్తరపర్వతః |
ఆదిత్యేన ప్రసన్నేన శైలో దత్తవరః పురా ||
ఆదిత్యేన ప్రసన్నేన శైలో దత్తవరః పురా ||
VERSE #40
తేనైవముక్తః శైలేంద్రః సర్వ ఏవ త్వదాశ్రయాః |
మత్ప్రసాదాద్భవిష్యంతి దివా రాత్రౌ చ కాంచనాః ||
మత్ప్రసాదాద్భవిష్యంతి దివా రాత్రౌ చ కాంచనాః ||
VERSE #41
త్వయి యే చాపి వత్స్యంతి దేవగంధర్వదానవాః |
తే భవిష్యంతి రక్తాశ్చ ప్రభయా కాంచనప్రభాః ||
తే భవిష్యంతి రక్తాశ్చ ప్రభయా కాంచనప్రభాః ||
VERSE #42
విశ్వేదేవాశ్చ మరుతో వసవశ్చ దివౌకసః |
ఆగమ్య పశ్చిమాం సంధ్యాం మేరుముత్తరపర్వతమ్ ||
ఆగమ్య పశ్చిమాం సంధ్యాం మేరుముత్తరపర్వతమ్ ||
VERSE #43
ఆదిత్యముపతిష్ఠంతి తైశ్చ సుర్యో'భిపూజితః |
అదృశ్యః సర్వభూతానామస్తం గచ్ఛతి పర్వతమ్ ||
అదృశ్యః సర్వభూతానామస్తం గచ్ఛతి పర్వతమ్ ||
VERSE #44
యోజనానాం సహస్రాణి దశ తాని దివాకరః |
ముహూర్తార్ధేన తం శీఘ్రమభియాతి శిలోచ్చయమ్ ||
ముహూర్తార్ధేన తం శీఘ్రమభియాతి శిలోచ్చయమ్ ||
VERSE #45
శృంగే తస్య మహద్దివ్యం భవనం సూర్యసన్నిభమ్ |
ప్రాసాదగణసంబాధం విహితం విశ్వకర్మణా ||
ప్రాసాదగణసంబాధం విహితం విశ్వకర్మణా ||
VERSE #46
శోభితం తరుభిశ్చిత్రైర్నానాపక్షిసమాకులైః |
నికేతం పాశహస్తస్య వరుణస్య మహాత్మనః ||
నికేతం పాశహస్తస్య వరుణస్య మహాత్మనః ||
VERSE #47
అంతరా మేరుమస్తం చ తాలో దశశిరా మహాన్ |
జాతరూపమయః శ్రీమాన్ భ్రాజతే చిత్రవేదికః ||
జాతరూపమయః శ్రీమాన్ భ్రాజతే చిత్రవేదికః ||
VERSE #48
తేషు సర్వేషు దుర్గేషు సరఃసు చ సరిత్సు చ |
రావణః సహ వైదేహ్యా మార్గితవ్యస్తతస్తతః ||
రావణః సహ వైదేహ్యా మార్గితవ్యస్తతస్తతః ||
VERSE #49
యత్ర తిష్ఠతి ధర్మజ్ఞస్తపసా స్వేన భావితః |
మేరుసావర్ణిరిత్యేవ ఖ్యాతో వై బ్రహ్మణా సమః ||
మేరుసావర్ణిరిత్యేవ ఖ్యాతో వై బ్రహ్మణా సమః ||
VERSE #50
ప్రష్టవ్యో మేరుసావర్ణిర్మహర్షిః సూర్యసన్నిభః |
ప్రణమ్య శిరసా భూమౌ ప్రవృత్తిం మైథిలీం ప్రతి ||
ప్రణమ్య శిరసా భూమౌ ప్రవృత్తిం మైథిలీం ప్రతి ||
VERSE #51
ఏతావజ్జీవలోకస్య భాస్కరో రజనీక్షయే |
కృత్వా వితిమిరం సర్వమస్తం గచ్ఛతి పర్వతమ్ ||
కృత్వా వితిమిరం సర్వమస్తం గచ్ఛతి పర్వతమ్ ||
VERSE #52
ఏతావద్వానరైః శక్యం గంతుం వానరపుంగవాః |
అభాస్కరమమర్యాదం న జానీమస్తతః పరమ్ ||
అభాస్కరమమర్యాదం న జానీమస్తతః పరమ్ ||
VERSE #53
అధిగమ్య తు వైదేహీం నిలయం రావణస్య చ |
అస్తం పర్వతమాసాద్య పూర్ణే మాసే నివర్తత ||
అస్తం పర్వతమాసాద్య పూర్ణే మాసే నివర్తత ||
VERSE #54
ఊర్ధ్వం మాసాన్న వస్తవ్యం వసన్ వధ్యో భవేన్మమ |
సహైవ శూరో యుష్మాభిః శ్వశురో మే గమిష్యతి ||
సహైవ శూరో యుష్మాభిః శ్వశురో మే గమిష్యతి ||
VERSE #55
శ్రోతవ్యం సర్వమేతస్య భవద్భిర్దిష్టకారిభిః |
గురురేష మహాబాహుః శ్వశురో మే మహాబలః ||
గురురేష మహాబాహుః శ్వశురో మే మహాబలః ||
VERSE #56
భవంతశ్చాపి విక్రాంతాః ప్రమాణం సర్వకర్మసు |
ప్రమాణమేనం సంస్థాప్య పశ్యధ్వం పశ్చిమాం దిశమ్ ||
ప్రమాణమేనం సంస్థాప్య పశ్యధ్వం పశ్చిమాం దిశమ్ ||
VERSE #57
దృష్టాయాం తు నరేంద్రస్య పత్న్యామమితతేజసః |
కృతకృత్యా భవిష్యామః కృతస్య ప్రతికర్మణా ||
కృతకృత్యా భవిష్యామః కృతస్య ప్రతికర్మణా ||
VERSE #58
అతో'న్యదపి యత్కించిత్కార్యస్యాస్య హితం భవేత్ |
సంప్రధార్య భవద్భిశ్చ దేశకాలార్థసంహితమ్ ||
సంప్రధార్య భవద్భిశ్చ దేశకాలార్థసంహితమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతః సుషేణప్రముఖాః ప్లవంగాః
VERSE #59
సుగ్రీవవాక్యం నిపుణం నిశమ్య |
ఆమంత్ర్య సర్వే ప్లవగాధిపం తే
జగ్ముర్దిశం తాం వరుణాభిగుప్తామ్ ||
ఆమంత్ర్య సర్వే ప్లవగాధిపం తే
జగ్ముర్దిశం తాం వరుణాభిగుప్తామ్ ||
VERSE #60
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే కిష్కింధాకాండే ద్విచత్వారింశః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణే కిష్కింధాకాండ
వాల్మీకి రామాయణే కిష్కింధాకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Kishkindha Kanda Sarga 42 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.