Kishkindha Kanda Sarga 13
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
కిష్కింధకాండ
|| సప్తజనాశ్రమప్రణామః ||
కిష్కింధకాండ
|| సప్తజనాశ్రమప్రణామః ||
VERSE #2
ఋశ్యమూకాత్ స ధర్మాత్మా కిష్కింధాం లక్ష్మణాగ్రజః |
జగామ సహసుగ్రీవో వాలివిక్రమపాలితామ్ ||
జగామ సహసుగ్రీవో వాలివిక్రమపాలితామ్ ||
VERSE #3
సముద్యమ్య మహచ్చాపం రామః కాంచనభూషితమ్ |
శరాంశ్చాదిత్యసంకాశాన్ గృహీత్వా రణసాధకాన్ ||
శరాంశ్చాదిత్యసంకాశాన్ గృహీత్వా రణసాధకాన్ ||
VERSE #4
అగ్రతస్తు యయౌ తస్య రాఘవస్య మహాత్మనః |
సుగ్రీవః సంహతగ్రీవో లక్ష్మణశ్చ మహాబలః ||
సుగ్రీవః సంహతగ్రీవో లక్ష్మణశ్చ మహాబలః ||
VERSE #5
పృష్ఠతో హనుమాన్ వీరో నలో నీలశ్చ వానరః |
తారశ్చైవ మహాతేజా హరియూథపయూథపః ||
తారశ్చైవ మహాతేజా హరియూథపయూథపః ||
VERSE #6
తే వీక్షమాణా వృక్షాంశ్చ పుష్పభారావలంబినః |
ప్రసన్నాంబువహాశ్చైవ సరితః సాగరంగమాః ||
ప్రసన్నాంబువహాశ్చైవ సరితః సాగరంగమాః ||
VERSE #7
కందరాణి చ శైలాంశ్చ నిర్దరాణి గుహాస్తథా |
శిఖరాణి చ ముఖ్యాని దరీశ్చ ప్రియదర్శనాః ||
శిఖరాణి చ ముఖ్యాని దరీశ్చ ప్రియదర్శనాః ||
VERSE #8
వైడూర్యవిమలైః పర్ణైః పద్మైశ్చాకోశకుడ్మలైః |
శోభితాన్ సజలాన్ మార్గే తటాకాంశ్చ వ్యలోకయన్ ||
శోభితాన్ సజలాన్ మార్గే తటాకాంశ్చ వ్యలోకయన్ ||
VERSE #9
కారండైః సారసైర్హంసైర్వంజులైర్జలకుక్కుటైః |
చక్రవాకైస్తథా చాన్యైః శకునైరుపనాదితాన్ ||
చక్రవాకైస్తథా చాన్యైః శకునైరుపనాదితాన్ ||
VERSE #10
మృదుశష్పాంకురాహారాన్నిర్భయాన్ వనగోచరాన్ |
చరతః సర్వతో'పశ్యన్ స్థలీషు హరిణాన్ స్థితాన్ ||
చరతః సర్వతో'పశ్యన్ స్థలీషు హరిణాన్ స్థితాన్ ||
VERSE #11
తటాకవైరిణశ్చాపి శుక్లదంతవిభూషితాన్ |
ఘోరానేకచరాన్ వన్యాన్ ద్విరదాన్ కూలఘాతినః ||
ఘోరానేకచరాన్ వన్యాన్ ద్విరదాన్ కూలఘాతినః ||
VERSE #12
మత్తాన్ గిరితటోత్కృష్టాన్ జంగమానివ పర్వతాన్ |
వారణాన్ వారిదప్రఖ్యాన్ మహీరేణుసముక్షితాన్ ||
వారణాన్ వారిదప్రఖ్యాన్ మహీరేణుసముక్షితాన్ ||
VERSE #13
వనే వనచరాంశ్చాన్యాన్ ఖేచరాంశ్చ విహంగమాన్ |
పశ్యంతస్త్వరితా జగ్ముః సుగ్రీవవశవర్తినః ||
పశ్యంతస్త్వరితా జగ్ముః సుగ్రీవవశవర్తినః ||
VERSE #14
తేషాం తు గచ్ఛతాం తత్ర త్వరితం రఘునందనః |
ద్రుమషండ వనం దృష్ట్వా రామః సుగ్రీవమబ్రవీత్ ||
ద్రుమషండ వనం దృష్ట్వా రామః సుగ్రీవమబ్రవీత్ ||
VERSE #15
ఏష మేఘ ఇవాకాశే వృక్షషండః ప్రకాశతే |
మేఘసంఘాతవిపులః పర్యంతకదలీవృతః ||
మేఘసంఘాతవిపులః పర్యంతకదలీవృతః ||
VERSE #16
కిమేతజ్జ్ఞాతుమిచ్ఛామి సఖే కౌతూహలం హి మే |
కౌతూహలాపనయనం కర్తుమిచ్ఛామ్యహం త్వయా ||
కౌతూహలాపనయనం కర్తుమిచ్ఛామ్యహం త్వయా ||
VERSE #17
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా రాఘవస్య మహాత్మనః |
గచ్ఛన్నేవాచచక్షే'థ సుగ్రీవస్తన్మహద్వనమ్ ||
గచ్ఛన్నేవాచచక్షే'థ సుగ్రీవస్తన్మహద్వనమ్ ||
VERSE #18
ఏతద్రాఘవ విస్తీర్ణమాశ్రమం శ్రమనాశనమ్ |
ఉద్యానవనసంపన్నం స్వాదుమూలఫలోదకమ్ ||
ఉద్యానవనసంపన్నం స్వాదుమూలఫలోదకమ్ ||
VERSE #19
అత్ర సప్తజనా నామ మునయః సంశితవ్రతాః |
సప్తైవాసన్నధః శీర్షా నియతం జలశాయినః ||
సప్తైవాసన్నధః శీర్షా నియతం జలశాయినః ||
VERSE #20
సప్తరాత్రకృతాహారా వాయునా వనవాసినః |
దివం వర్షశతైర్యాతాః సప్తభిః సకలేవరాః ||
దివం వర్షశతైర్యాతాః సప్తభిః సకలేవరాః ||
VERSE #21
తేషామేవంప్రభావానాం ద్రుమప్రాకారసంవృతమ్ |
ఆశ్రమం సుదురాధర్షమపి సేంద్రైః సురాసురైః ||
ఆశ్రమం సుదురాధర్షమపి సేంద్రైః సురాసురైః ||
VERSE #22
పక్షిణో వర్జయంత్యేతత్తథాన్యే వనచారిణః |
విశంతి మోహాద్యే తత్ర నివర్తంతే న తే పునః ||
విశంతి మోహాద్యే తత్ర నివర్తంతే న తే పునః ||
VERSE #23
విభూషణరవాశ్చాత్ర శ్రూయంతే సకలాక్షరాః |
తూర్యగీతస్వనాశ్చాత్ర గంధో దివ్యశ్చ రాఘవ ||
తూర్యగీతస్వనాశ్చాత్ర గంధో దివ్యశ్చ రాఘవ ||
VERSE #24
త్రేతాగ్నయో'పి దీప్యంతే ధూమో హ్యత్ర ప్రకాశతే |
వేష్టయన్నివ వృక్షాగ్రాన్ కపోతాంగారుణో ఘనః ||
వేష్టయన్నివ వృక్షాగ్రాన్ కపోతాంగారుణో ఘనః ||
VERSE #25
ఏతే వృక్షాః ప్రకాశంతే ధూమసంసక్తమస్తకాః |
మేఘజాలప్రతిచ్ఛన్నా వైడూర్యగిరయో యథా ||
మేఘజాలప్రతిచ్ఛన్నా వైడూర్యగిరయో యథా ||
VERSE #26
కురు ప్రణామం ధర్మాత్మంస్తాన్ సముద్దిశ్య రాఘవ |
లక్ష్మణేన సహ భ్రాత్రా ప్రయతః సంయతాంజలిః ||
లక్ష్మణేన సహ భ్రాత్రా ప్రయతః సంయతాంజలిః ||
VERSE #27
ప్రణమంతి హి యే తేషాం మునీనాం భావితాత్మనామ్ |
న తేషామశుభం కించిచ్ఛరీరే రామ దృశ్యతే ||
న తేషామశుభం కించిచ్ఛరీరే రామ దృశ్యతే ||
VERSE #28
తతో రామః సహ భ్రాత్రా లక్ష్మణేన కృతాంజలిః |
సముద్దిశ్య మహాత్మానస్తానృషీనభ్యవాదయత్ ||
సముద్దిశ్య మహాత్మానస్తానృషీనభ్యవాదయత్ ||
VERSE #29
అభివాద్య తు ధర్మాత్మా రామో భ్రాతా చ లక్ష్మణః |
సుగ్రీవో వానరాశ్చైవ జగ్ముః సంహృష్టమానసాః ||
సుగ్రీవో వానరాశ్చైవ జగ్ముః సంహృష్టమానసాః ||
VERSE #30
తే గత్వా దూరమధ్వానం తస్మాత్ సప్తజనాశ్రమాత్ |
దదృశుస్తాం దురాధర్షాం కిష్కింధాం వాలిపాలితామ్ ||
దదృశుస్తాం దురాధర్షాం కిష్కింధాం వాలిపాలితామ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతస్తు రామానుజరామవానరాః
VERSE #31
ప్రగృహ్య శస్త్రాణ్యుదితార్కతేజసః |
పురీం సురేశాత్మజవీర్యపాలితాం
వధాయ శత్రోః పునరాగతాః సహ ||
పురీం సురేశాత్మజవీర్యపాలితాం
వధాయ శత్రోః పునరాగతాః సహ ||
VERSE #32
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే కిష్కింధాకాండే త్రయోదశః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణే కిష్కింధాకాండ
వాల్మీకి రామాయణే కిష్కింధాకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Kishkindha Kanda Sarga 13 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.