Kishkindha Kanda Sarga 29
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
కిష్కింధకాండ
|| హనుమత్ప్రతిబోధనమ్ ||
కిష్కింధకాండ
|| హనుమత్ప్రతిబోధనమ్ ||
VERSE #2
సమీక్ష్య విమలం వ్యోమ గతవిద్యుద్బలాహకమ్ |
సారసారవసంఘుష్టం రమ్యజ్యోత్స్నానులేపనమ్ ||
సారసారవసంఘుష్టం రమ్యజ్యోత్స్నానులేపనమ్ ||
VERSE #3
సమృద్ధార్థం చ సుగ్రీవం మందధర్మార్థసంగ్రహమ్ |
అత్యర్థమసతాం మార్గమేకాంతగతమానసమ్ ||
అత్యర్థమసతాం మార్గమేకాంతగతమానసమ్ ||
VERSE #4
నిర్వృత్తకార్యం సిద్ధార్థం ప్రమదాభిరతం సదా |
ప్రాప్తవంతమభిప్రేతాన్ సర్వానేవ మనోరథాన్ ||
ప్రాప్తవంతమభిప్రేతాన్ సర్వానేవ మనోరథాన్ ||
VERSE #5
స్వాం చ పత్నీమభిప్రేతాం తారాం చాపి సమీప్సితామ్ |
విహరంతమహోరాత్రం కృతార్థం విగతజ్వరమ్ ||
విహరంతమహోరాత్రం కృతార్థం విగతజ్వరమ్ ||
VERSE #6
క్రీడంతమివ దేవేంద్రం నందనే'ప్సరసాం గణైః |
మంత్రిషు న్యస్తకార్యం చ మంత్రిణామనవేక్షకమ్ ||
మంత్రిషు న్యస్తకార్యం చ మంత్రిణామనవేక్షకమ్ ||
VERSE #7
ఉత్సన్నరాజ్యసందేహం కామవృత్తమవస్థితమ్ |
నిశ్చితార్థో'ర్థతత్త్వజ్ఞః కాలధర్మవిశేషవిత్ ||
నిశ్చితార్థో'ర్థతత్త్వజ్ఞః కాలధర్మవిశేషవిత్ ||
VERSE #8
ప్రసాద్య వాక్యైర్మధురైర్హేతుమద్భిర్మనోరమైః |
వాక్యవిద్వాక్యతత్త్వజ్ఞం హరీశం మారుతాత్మజః ||
వాక్యవిద్వాక్యతత్త్వజ్ఞం హరీశం మారుతాత్మజః ||
VERSE #9
హితం తత్త్వం చ పథ్యం చ సామధర్మార్థనీతిమత్ |
ప్రణయప్రీతిసంయుక్తం విశ్వాసకృతనిశ్చయమ్ ||
ప్రణయప్రీతిసంయుక్తం విశ్వాసకృతనిశ్చయమ్ ||
VERSE #10
హరీశ్వరముపాగమ్య హనుమాన్ వాక్యమబ్రవీత్ |
రాజ్యం ప్రాప్తం యశశ్చైవ కౌలీ శ్రీరపి వర్ధితా ||
రాజ్యం ప్రాప్తం యశశ్చైవ కౌలీ శ్రీరపి వర్ధితా ||
VERSE #11
మిత్రాణాం సంగ్రహః శేషస్తం భవాన్ కర్తుమర్హతి |
యో హి మిత్రేషు కాలజ్ఞః సతతం సాధు వర్తతే ||
యో హి మిత్రేషు కాలజ్ఞః సతతం సాధు వర్తతే ||
VERSE #12
తస్య రాజ్యం చ కీర్తిశ్చ ప్రతాపశ్చాభివర్ధతే |
యస్య కోశశ్చ దండశ్చ మిత్రాణ్యాత్మా చ భూమిప ||
యస్య కోశశ్చ దండశ్చ మిత్రాణ్యాత్మా చ భూమిప ||
VERSE #13
సమవేతాని సర్వాణి స రాజ్యం మహదశ్నుతే |
తద్భవాన్ వృత్తసంపన్నః స్థితః పథి నిరత్యయే ||
తద్భవాన్ వృత్తసంపన్నః స్థితః పథి నిరత్యయే ||
VERSE #14
మిత్రార్థమభినీతార్థం యథావత్కర్తుమర్హతి |
సంత్యజ్య సర్వకర్మాణి మిత్రార్థే యో'నువర్తతే ||
సంత్యజ్య సర్వకర్మాణి మిత్రార్థే యో'నువర్తతే ||
VERSE #15
సంభ్రమాద్ధి కృతోత్సాహః సో'నర్థైర్నావరుధ్యతే |
యస్తు కాలవ్యతీతేషు మిత్రకార్యేషు వర్తతే ||
యస్తు కాలవ్యతీతేషు మిత్రకార్యేషు వర్తతే ||
VERSE #16
స కృత్వా మహతో'ప్యర్థాన్న మిత్రార్థేన యుజ్యతే |
యదిదం వీర కార్యం నో మిత్రకార్యమరిందమ ||
యదిదం వీర కార్యం నో మిత్రకార్యమరిందమ ||
VERSE #17
క్రియతాం రాఘవస్యైతద్వైదేహ్యాః పరిమార్గణమ్ |
న చ కాలమతీతం తే నివేదయతి కాలవిత్ ||
న చ కాలమతీతం తే నివేదయతి కాలవిత్ ||
VERSE #18
త్వరమాణో'పి సన్ ప్రాజ్ఞస్తవ రాజన్ వశానుగః |
కులస్య హేతుః స్ఫీతస్య దీర్ఘబంధుశ్చ రాఘవః ||
కులస్య హేతుః స్ఫీతస్య దీర్ఘబంధుశ్చ రాఘవః ||
VERSE #19
అప్రమేయప్రభావశ్చ స్వయం చాప్రతిమో గుణైః |
తస్య త్వం కురు వై కార్యం పూర్వం తేన కృతం తవ ||
తస్య త్వం కురు వై కార్యం పూర్వం తేన కృతం తవ ||
VERSE #20
హరీశ్వర హరిశ్రేష్ఠానాజ్ఞాపయితుమర్హసి |
న హి తావద్భవేత్కాలో వ్యతీతశ్చేదనాదృతే ||
న హి తావద్భవేత్కాలో వ్యతీతశ్చేదనాదృతే ||
VERSE #21
చోదితస్య హి కార్యస్య భవేత్కాలవ్యతిక్రమః |
అకర్తురపి కార్యస్య భవాన్ కర్తా హరీశ్వర ||
అకర్తురపి కార్యస్య భవాన్ కర్తా హరీశ్వర ||
VERSE #22
కిం పునః ప్రతికర్తుస్తే రాజ్యేన చ ధనేన చ |
శక్తిమానపి విక్రాంతో వానరర్క్షగణేశ్వర ||
శక్తిమానపి విక్రాంతో వానరర్క్షగణేశ్వర ||
VERSE #23
కర్తుం దాశరథేః ప్రీతిమాజ్ఞాయాం కిం న సజ్జసే |
కామం ఖలు శరైః శక్తః సురాసురమహోరగాన్ ||
కామం ఖలు శరైః శక్తః సురాసురమహోరగాన్ ||
VERSE #24
వశే దాశరథిః కర్తుం త్వత్ప్రతిజ్ఞాం తు కాంక్షతే |
ప్రాణత్యాగావిశంకేన కృతం తేన తవ ప్రియమ్ ||
ప్రాణత్యాగావిశంకేన కృతం తేన తవ ప్రియమ్ ||
VERSE #25
తస్య మార్గామ వైదేహీం పృథివ్యామపి చాంబరే |
న దేవా న చ గంధర్వా నాసురా న మరుద్గణాః ||
న దేవా న చ గంధర్వా నాసురా న మరుద్గణాః ||
VERSE #26
న చ యక్షా భయం తస్య కుర్యుః కిముత రాక్షసాః |
తదేవం శక్తియుక్తస్య పూర్వం ప్రియకృతస్తవ ||
తదేవం శక్తియుక్తస్య పూర్వం ప్రియకృతస్తవ ||
VERSE #27
రామస్యార్హసి పింగేశ కర్తుం సర్వాత్మనా ప్రియమ్ |
నాధస్తాదవనౌ నాప్సు గతిర్నోపరి చాంబరే ||
నాధస్తాదవనౌ నాప్సు గతిర్నోపరి చాంబరే ||
VERSE #28
కస్యచిత్సజ్జతే'స్మాకం కపీశ్వర తవాజ్ఞయా |
తదాజ్ఞాపయ కః కిం తే కృతే కుత్ర వ్యవస్యతు ||
తదాజ్ఞాపయ కః కిం తే కృతే కుత్ర వ్యవస్యతు ||
VERSE #29
హరయో హ్యప్రధృష్యాస్తే సంతి కోట్యగ్రతో'నఘాః |
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా కాలే సాధు నివేదితమ్ ||
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా కాలే సాధు నివేదితమ్ ||
VERSE #30
సుగ్రీవః సత్త్వసంపన్నశ్చకార మతిముత్తమామ్ |
స సందిదేశాభిమతం నీలం నిత్యకృతోద్యమమ్ ||
స సందిదేశాభిమతం నీలం నిత్యకృతోద్యమమ్ ||
VERSE #31
దిక్షు సర్వాసు సర్వేషాం సైన్యానాముపసంగ్రహే |
యథా సేనా సమగ్రా మే యూథపాలాశ్చ సర్వశః ||
యథా సేనా సమగ్రా మే యూథపాలాశ్చ సర్వశః ||
VERSE #32
సమాగచ్ఛంత్యసంగేన సేనాగ్రాణి తథా కురు |
యే త్వంతపాలాః ప్లవగాః శీఘ్రగా వ్యవసాయినః ||
యే త్వంతపాలాః ప్లవగాః శీఘ్రగా వ్యవసాయినః ||
VERSE #33
సమానయంతు తే సైన్యం త్వరితాః శాసనాన్మమ |
స్వయం చానంతరం సైన్యం భవానేవానుపశ్యతు ||
స్వయం చానంతరం సైన్యం భవానేవానుపశ్యతు ||
VERSE #34
త్రిపంచరాత్రాదూర్ధ్వం యః ప్రాప్నుయాన్నేహ వానరః |
తస్య ప్రాణాంతికో దండో నాత్ర కార్యా విచారణా ||
తస్య ప్రాణాంతికో దండో నాత్ర కార్యా విచారణా ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
హరీంశ్చ వృద్ధానుపయాతు సాంగదో
VERSE #35
భవాన్మమాజ్ఞామధికృత్య నిశ్చితామ్ |
ఇతి వ్యవస్థాం హరిపుంగవేశ్వరో
విధాయ వేశ్మ ప్రవివేశ వీర్యవాన్ ||
ఇతి వ్యవస్థాం హరిపుంగవేశ్వరో
విధాయ వేశ్మ ప్రవివేశ వీర్యవాన్ ||
VERSE #36
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే కిష్కింధాకాండే ఏకోనత్రింశః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణే కిష్కింధాకాండ
వాల్మీకి రామాయణే కిష్కింధాకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Kishkindha Kanda Sarga 29 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.