Kishkindha Kanda Sarga 17
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
కిష్కింధకాండ
|| రామాధిక్షేపః ||
కిష్కింధకాండ
|| రామాధిక్షేపః ||
VERSE #2
తతః శరేణాభిహతో రామేణ రణకర్కశః |
పపాత సహసా వాలీ నికృత్త ఇవ పాదపః ||
పపాత సహసా వాలీ నికృత్త ఇవ పాదపః ||
VERSE #3
స భూమౌ న్యస్తసర్వాంగస్తప్తకాంచనభూషణః |
అపతద్దేవరాజస్య ముక్తరశ్మిరివ ధ్వజః ||
అపతద్దేవరాజస్య ముక్తరశ్మిరివ ధ్వజః ||
VERSE #4
తస్మిన్నిపతితే భూమౌ వానరాణాం గణేశ్వరే |
నష్టచంద్రమివ వ్యోమ న వ్యరాజత భూతలమ్ ||
నష్టచంద్రమివ వ్యోమ న వ్యరాజత భూతలమ్ ||
VERSE #5
భూమౌ నిపతితస్యాపి తస్య దేహం మహాత్మనః |
న శ్రీర్జహాతి న ప్రాణా న తేజో న పరాక్రమః ||
న శ్రీర్జహాతి న ప్రాణా న తేజో న పరాక్రమః ||
VERSE #6
శక్రదత్తా వరా మాలా కాంచనీ వజ్రభూషితా |
దధార హరిముఖ్యస్య ప్రాణాంస్తేజః శ్రియం చ సా ||
దధార హరిముఖ్యస్య ప్రాణాంస్తేజః శ్రియం చ సా ||
VERSE #7
స తయా మాలయా వీరో హైమయా హరియూథపః |
సంధ్యానురక్తపర్యంతః పయోధర ఇవాభవత్ ||
సంధ్యానురక్తపర్యంతః పయోధర ఇవాభవత్ ||
VERSE #8
తస్య మాలా చ దేహశ్చ మర్మఘాతీ చ యః శరః |
త్రిధేవ రచితా లక్ష్మీః పతితస్యాపి శోభతే ||
త్రిధేవ రచితా లక్ష్మీః పతితస్యాపి శోభతే ||
VERSE #9
తదస్త్రం తస్య వీరస్య స్వర్గమార్గప్రభావనమ్ |
రామబాణాసనోత్క్షిప్తమావహత్ పరమాం గతిమ్ ||
రామబాణాసనోత్క్షిప్తమావహత్ పరమాం గతిమ్ ||
VERSE #10
తం తదా పతితం సంఖ్యే గతార్చిషమివానలమ్ |
బహుమాన్య చ తం వీరం వీక్షమాణం శనైరివ ||
బహుమాన్య చ తం వీరం వీక్షమాణం శనైరివ ||
VERSE #11
యయాతిమివ పుణ్యాంతే దేవలోకాత్పరిచ్యుతమ్ |
ఆదిత్యమివ కాలేన యుగాంతే భువి పాతితమ్ ||
ఆదిత్యమివ కాలేన యుగాంతే భువి పాతితమ్ ||
VERSE #12
మహేంద్రమివ దుర్ధర్షం మహేంద్రమివ దుఃసహమ్ |
మహేంద్రపుత్రం పతితం వాలినం హేమమాలినమ్ ||
మహేంద్రపుత్రం పతితం వాలినం హేమమాలినమ్ ||
VERSE #13
సింహోరస్కం మహాబాహుం దీప్తాస్యం హరిలోచనమ్ |
లక్ష్మణానుగతో రామో దదర్శోపససర్ప చ ||
లక్ష్మణానుగతో రామో దదర్శోపససర్ప చ ||
VERSE #14
తం దృష్ట్వా రాఘవం వాలీ లక్ష్మణం చ మహాబలమ్ |
అబ్రవీత్ప్రశ్రితం వాక్యం పరుషం ధర్మసంహితమ్ ||
అబ్రవీత్ప్రశ్రితం వాక్యం పరుషం ధర్మసంహితమ్ ||
VERSE #15
త్వం నరాధిపతేః పుత్రః ప్రథితః ప్రియదర్శనః |
కులీనః సత్త్వసంపన్నస్తేజస్వీ చరితవ్రతః ||
కులీనః సత్త్వసంపన్నస్తేజస్వీ చరితవ్రతః ||
VERSE #16
పరాఙ్ముఖవధం కృత్వా కో ను ప్రాప్తస్త్వయా గుణః |
యదహం యుద్ధసంరబ్ధః శరేణోరసి తాడితః ||
యదహం యుద్ధసంరబ్ధః శరేణోరసి తాడితః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
[* అధికశ్లోకః –
VERSE #17
కులీనః సత్త్వసంపన్నస్తేజస్వీ చరితవ్రతః |
రామః కరుణవేదీ చ ప్రజానాం చ హితే రతః ||
రామః కరుణవేదీ చ ప్రజానాం చ హితే రతః ||
VERSE #18
సానుక్రోశో జితోత్సాహః సమయజ్ఞో దృఢవ్రతః |
ఇతి తే సర్వభూతాని కథయంతి యశో భువి ||
ఇతి తే సర్వభూతాని కథయంతి యశో భువి ||
VERSE #19
దమః శమః క్షమా ధర్మో ధృతిః సత్యం పరాక్రమః |
పార్థివానాం గుణా రాజన్ దండశ్చాప్యపరాధిషు ||
పార్థివానాం గుణా రాజన్ దండశ్చాప్యపరాధిషు ||
VERSE #20
తాన్ గుణాన్ సంప్రధార్యాహమగ్ర్యం చాభిజనం తవ |
తారయా ప్రతిషిద్ధో'పి సుగ్రీవేణ సమాగతః ||
తారయా ప్రతిషిద్ధో'పి సుగ్రీవేణ సమాగతః ||
VERSE #21
న మామన్యేన సంరబ్ధం ప్రమత్తం యోద్ధుమర్హతి |
ఇతి మే బుద్ధిరుత్పన్నా బభూవాదర్శనే తవ ||
ఇతి మే బుద్ధిరుత్పన్నా బభూవాదర్శనే తవ ||
VERSE #22
స త్వాం వినిహతాత్మానం ధర్మధ్వజమధార్మికమ్ |
జానే పాపసమాచారం తృణైః కూపమివావృతమ్ ||
జానే పాపసమాచారం తృణైః కూపమివావృతమ్ ||
VERSE #23
సతాం వేషధరం పాపం ప్రచ్ఛన్నమివ పావకమ్ |
నాహం త్వామభిజానామి ధర్మచ్ఛద్మాభిసంవృతమ్ ||
నాహం త్వామభిజానామి ధర్మచ్ఛద్మాభిసంవృతమ్ ||
VERSE #24
విషయే వా పురే వా తే యదా నాపకరోమ్యహమ్ |
న చ త్వామవజానే చ కస్మాత్త్వం హంస్యకిల్బిషమ్ ||
న చ త్వామవజానే చ కస్మాత్త్వం హంస్యకిల్బిషమ్ ||
VERSE #25
ఫలమూలాశనం నిత్యం వానరం వనగోచరమ్ |
మామిహాప్రతియుద్ధ్యంతమన్యేన చ సమాగతమ్ ||
మామిహాప్రతియుద్ధ్యంతమన్యేన చ సమాగతమ్ ||
VERSE #26
లింగమప్యస్తి తే రాజన్ దృశ్యతే ధర్మసంహితమ్ |
కః క్షత్రియకులే జాతః శ్రుతవాన్నష్టసంశయః ||
కః క్షత్రియకులే జాతః శ్రుతవాన్నష్టసంశయః ||
VERSE #27
ధర్మలింగప్రతిచ్ఛన్నః క్రూరం కర్మ సమాచరేత్ |
రామ రాజకులే జాతో ధర్మవానితి విశ్రుతః ||
రామ రాజకులే జాతో ధర్మవానితి విశ్రుతః ||
VERSE #28
అభవ్యో భవ్యరూపేణ కిమర్థం పరిధావసి |
సామ దానం క్షమా ధర్మః సత్యం ధృతిపరాక్రమౌ ||
సామ దానం క్షమా ధర్మః సత్యం ధృతిపరాక్రమౌ ||
VERSE #29
పార్థివానాం గుణా రాజన్ దండశ్చాప్యపరాధిషు |
వయం వనచరా రామ మృగా మూలఫలాశనాః ||
వయం వనచరా రామ మృగా మూలఫలాశనాః ||
VERSE #30
ఏషా ప్రకృతిరస్మాకం పురుషస్త్వం నరేశ్వరః |
భూమిర్హిరణ్యం రూప్యం చ విగ్రహే కారణాని చ ||
భూమిర్హిరణ్యం రూప్యం చ విగ్రహే కారణాని చ ||
VERSE #31
అత్ర కస్తే వనే లోభో మదీయేషు ఫలేషు వా |
నయశ్చ వినయశ్చోభౌ నిగ్రహానుగ్రహావపి ||
నయశ్చ వినయశ్చోభౌ నిగ్రహానుగ్రహావపి ||
VERSE #32
రాజవృత్తిరసంకీర్ణా న నృపాః కామవృత్తయః |
త్వం తు కామప్రధానశ్చ కోపనశ్చానవస్థితః ||
త్వం తు కామప్రధానశ్చ కోపనశ్చానవస్థితః ||
VERSE #33
రాజవృత్తైశ్చ సంకీర్ణః శరాసనపరాయణః |
న తే'స్త్యపచితిర్ధర్మే నార్థే బుద్ధిరవస్థితా ||
న తే'స్త్యపచితిర్ధర్మే నార్థే బుద్ధిరవస్థితా ||
VERSE #34
ఇంద్రియైః కామవృత్తః సన్ కృష్యసే మనుజేశ్వర |
హత్వా బాణేన కాకుత్స్థ మామిహానపరాధినమ్ ||
హత్వా బాణేన కాకుత్స్థ మామిహానపరాధినమ్ ||
VERSE #35
కిం వక్ష్యసి సతాం మధ్యే కర్మ కృత్వా జుగుప్సితమ్ |
రాజహా బ్రహ్మహా గోఘ్నశ్చోరః ప్రాణివధే రతః ||
రాజహా బ్రహ్మహా గోఘ్నశ్చోరః ప్రాణివధే రతః ||
VERSE #36
నాస్తికః పరివేత్తా చ సర్వే నిరయగామినః |
సూచకశ్చ కదర్యశ్చ మిత్రఘ్నో గురుతల్పగః ||
సూచకశ్చ కదర్యశ్చ మిత్రఘ్నో గురుతల్పగః ||
VERSE #37
లోకం పాపాత్మనామేతే గచ్ఛంత్యత్ర న సంశయః |
అధార్యం చర్మ మే సద్భీ రోమాణ్యస్థి చ వర్జితమ్ ||
అధార్యం చర్మ మే సద్భీ రోమాణ్యస్థి చ వర్జితమ్ ||
VERSE #38
అభక్ష్యాణి చ మాంసాని త్వద్విధైర్ధర్మచారిభిః |
పంచ పంచనఖా భక్ష్యా బ్రహ్మక్షత్రేణ రాఘవ ||
పంచ పంచనఖా భక్ష్యా బ్రహ్మక్షత్రేణ రాఘవ ||
VERSE #39
శల్యకః శ్వావిధో గోధా శశః కూర్మశ్చ పంచమః |
చర్మ చాస్థి చ మే రాజన్ న స్పృశంతి మనీషిణః ||
చర్మ చాస్థి చ మే రాజన్ న స్పృశంతి మనీషిణః ||
VERSE #40
అభక్ష్యాణి చ మాంసాని సో'హం పంచనఖో హతః |
తారయా వాక్యముక్తో'హం సత్యం సర్వజ్ఞయా హితమ్ ||
తారయా వాక్యముక్తో'హం సత్యం సర్వజ్ఞయా హితమ్ ||
VERSE #41
తదతిక్రమ్య మోహేన కాలస్య వశమాగతః |
త్వయా నాథేన కాకుత్స్థ న సనాథా వసుంధరా ||
త్వయా నాథేన కాకుత్స్థ న సనాథా వసుంధరా ||
VERSE #42
ప్రమదా శీలసంపన్నా ధూర్తేన పతినా యథా |
శఠో నైకృతికః క్షుద్రో మిథ్యాప్రశ్రితమానసః ||
శఠో నైకృతికః క్షుద్రో మిథ్యాప్రశ్రితమానసః ||
VERSE #43
కథం దశరథేన త్వం జాతః పాపో మహాత్మనా |
ఛిన్నచారిత్రకక్ష్యేణ సతాం ధర్మాతివర్తినా ||
ఛిన్నచారిత్రకక్ష్యేణ సతాం ధర్మాతివర్తినా ||
VERSE #44
త్యక్తధర్మాంకుశేనాహం నిహతో రామహస్తినా |
అశుభం చాప్యయుక్తం చ సతాం చైవ విగర్హితమ్ ||
అశుభం చాప్యయుక్తం చ సతాం చైవ విగర్హితమ్ ||
VERSE #45
వక్ష్యసే చేదృశం కృత్వా సద్భిః సహ సమాగతః |
ఉదాసీనేషు యో'స్మాసు విక్రమస్తే ప్రకాశితః ||
ఉదాసీనేషు యో'స్మాసు విక్రమస్తే ప్రకాశితః ||
VERSE #46
అపకారిషు తం రాజన్ న హి పశ్యామి విక్రమమ్ |
దృశ్యమానస్తు యుధ్యేథా మయా యది నృపాత్మజ ||
దృశ్యమానస్తు యుధ్యేథా మయా యది నృపాత్మజ ||
VERSE #47
అద్య వైవస్వతం దేవం పశ్యేస్త్వం నిహతో మయా |
త్వయా'దృశ్యేన తు రణే నిహతో'హం దురాసదః ||
త్వయా'దృశ్యేన తు రణే నిహతో'హం దురాసదః ||
VERSE #48
ప్రసుప్తః పన్నగేనేవ నరః పాపవశం గతః |
సుగ్రీవప్రియకామేన యదహం నిహతస్త్వయా ||
సుగ్రీవప్రియకామేన యదహం నిహతస్త్వయా ||
VERSE #49
మామేవ యది పూర్వం త్వమేతదర్థమచోదయః |
మైథిలీమహమేకాహ్నా తవ చానీతవాన్ భవేత్ ||
మైథిలీమహమేకాహ్నా తవ చానీతవాన్ భవేత్ ||
VERSE #50
కంఠే బద్ధ్వా ప్రదద్యాం తే నిహతం రావణం రణే |
న్యస్తాం సాగరతోయే వా పాతాలే వాపి మైథిలీమ్ ||
న్యస్తాం సాగరతోయే వా పాతాలే వాపి మైథిలీమ్ ||
VERSE #51
ఆనయేయం తవాదేశాచ్ఛ్వేతామశ్వతరీమివ |
యుక్తం యత్ప్రాప్నుయాద్రాజ్యం సుగ్రీవః స్వర్గతే మయి ||
యుక్తం యత్ప్రాప్నుయాద్రాజ్యం సుగ్రీవః స్వర్గతే మయి ||
VERSE #52
అయుక్తం యదధర్మేణ త్వయా'హం నిహతో రణే |
కామమేవంవిధో లోకః కాలేన వినియుజ్యతే |
క్షమం చేద్భవతా ప్రాప్తముత్తరం సాధు చింత్యతామ్ ||
కామమేవంవిధో లోకః కాలేన వినియుజ్యతే |
క్షమం చేద్భవతా ప్రాప్తముత్తరం సాధు చింత్యతామ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఇత్యేవముక్త్వా పరిశుష్కవక్రః
VERSE #53
శరాభిఘాతాద్వ్యథితో మహాత్మా |
సమీక్ష్య రామం రవిసన్నికాశం
తూష్ణీం బభూవామరరాజసూనుః ||
సమీక్ష్య రామం రవిసన్నికాశం
తూష్ణీం బభూవామరరాజసూనుః ||
VERSE #54
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే కిష్కింధాకాండే సప్తదశః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణే కిష్కింధాకాండ
వాల్మీకి రామాయణే కిష్కింధాకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Kishkindha Kanda Sarga 17 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.