📱 OnlyMantra Devotional Platform • Daily Anushtanam

Scripts: EN | తెలుగు (Telugu) | संस्कृतम् (Sanskrit) | हिन्दी (Hindi)

📖 Valmiki Ramayanam

Kishkindha Kanda Sarga 1

Language: Sanskrit / Vedic

Script: Devanagari / Telugu

← Previous Beginning

📚 Table of Contents Next → Kishkindha Kanda Sarga 2

VERSE #1

వాల్మీకి రామాయణం
కిష్కింధకాండ
|| రామవిప్రలంభావేశః ||

VERSE #2

స తాం పుష్కరిణీం గత్వా పద్మోత్పలఝషాకులామ్ |
రామః సౌమిత్రిసహితో విలలాపాకులేంద్రియః ||

VERSE #3

తస్య దృష్ట్వైవ తాం హర్షాదింద్రియాణి చకంపిరే |
స కామవశమాపన్నః సౌమిత్రిమిదమబ్రవీత్ ||

VERSE #4

సౌమిత్రే శోభతే పంపా వైడూర్యవిమలోదకా |
ఫుల్లపద్మోత్పలవతీ శోభితా వివిధైర్ద్రుమైః ||

VERSE #5

సౌమిత్రే పశ్య పంపాయాః కాననం శుభదర్శనమ్ |
యత్ర రాజంతి శైలాభా ద్రుమాః సశిఖరా ఇవ ||

VERSE #6

మాం తు శోకాభిసంతప్తం మాధవః పీడయన్నివ |
భరతస్య చ దుఃఖేన వైదేహ్యా హరణేన చ ||

VERSE #7

శోకార్తస్యాపి మే పంపా శోభతే చిత్రకాననా |
వ్యవకీర్ణా బహువిధైః పుష్పైః శీతోదకా శివా ||

VERSE #8

నళినైరపి సంఛన్నా హ్యత్యర్థం శుభదర్శనా |
సర్పవ్యాలానుచరితా మృగద్విజసమాకులా ||

VERSE #9

అధికం ప్రతిభాత్యేతన్నీలపీతం తు శాద్వలమ్ |
ద్రుమాణాం వివిధైః పుష్పైః పరిస్తోమైరివార్పితమ్ ||

VERSE #10

పుష్పభారసమృద్ధాని శిఖరాణి సమంతతః |
లతాభిః పుష్పితాగ్రాభిరుపగూఢాని సర్వతః ||

VERSE #11

సుఖానిలో'యం సౌమిత్రే కాలః ప్రచురమన్మథః |
గంధవాన్ సురభిర్మాసో జాతపుష్పఫలద్రుమః ||

VERSE #12

పశ్య రూపాణి సౌమిత్రే వనానాం పుష్పశాలినామ్ |
సృజతాం పుష్పవర్షాణి తోయం తోయముచామివ ||

VERSE #13

ప్రస్తరేషు చ రమ్యేషు వివిధాః కాననద్రుమాః |
వాయువేగప్రచలితాః పుష్పైరవకిరంతి గామ్ ||

VERSE #14

పతితైః పతమానైశ్చ పాదపస్థైశ్చ మారుతః |
కుసుమైః పశ్య సౌమిత్రే క్రీడన్నివ సమంతతః ||

VERSE #15

విక్షిపన్ వివిధాః శాఖా నగానాం కుసుమోత్కచాః |
మారుతశ్చలితస్థానైః షట్పదైరనుగీయతే ||

VERSE #16

మత్తకోకిలసన్నాదైర్నర్తయన్నివ పాదపాన్ |
శైలకందరనిష్క్రాంతః ప్రగీత ఇవ చానిలః ||

VERSE #17

తేన విక్షిపతాత్యర్థం పవనేన సమంతతః |
అమీ సంసక్తశాఖాగ్రా గ్రథితా ఇవ పాదపాః ||

VERSE #18

స ఏష సుఖసంస్పర్శో వాతి చందనశీతలః |
గంధమభ్యావహన్ పుణ్యం శ్రమాపనయనో'నిలః ||

VERSE #19

అమీ పవనవిక్షిప్తా వినదంతీవ పాదపాః |
షట్పదైరనుకూజంతో వనేషు మధుగంధిషు ||

VERSE #20

గిరిప్రస్థేషు రమ్యేషు పుష్పవద్భిర్మనోరమైః |
సంసక్తశిఖరాః శైలా విరాజంతే మహాద్రుమైః ||

VERSE #21

పుష్పసంఛన్నశిఖరా మారుతోత్క్షేపచంచలా |
అమీ మధుకరోత్తంసాః ప్రగీత ఇవ పాదపాః ||

VERSE #22

పుష్పితాగ్రాంస్తు పశ్యేమాన్ కర్ణికారాన్ సమంతతః |
హాటకప్రతిసంఛన్నాన్ నరాన్ పీతాంబరానివ ||

VERSE #23

అయం వసంతః సౌమిత్రే నానావిహగనాదితః |
సీతయా విప్రహీణస్య శోకసందీపనో మమ ||

VERSE #24

మాం హి శోకసమాక్రాంతం సంతాపయతి మన్మథః |
హృష్టః ప్రవదమానశ్చ మామాహ్వయతి కోకిలః ||

VERSE #25

ఏష నత్యూహకో హృష్టో రమ్యే మాం వననిర్ఝరే |
ప్రణదన్మన్మథావిష్టం శోచయిష్యతి లక్ష్మణ ||

VERSE #26

శ్రుత్వైతస్య పురా శబ్దమాశ్రమస్థా మమ ప్రియా |
మామాహూయ ప్రముదితా పరమం ప్రత్యనందత ||

VERSE #27

ఏవం విచిత్రాః పతగా నానారావవిరావిణః |
వృక్షగుల్మలతాః పశ్య సంపతంతి తతస్తతః ||

VERSE #28

విమిశ్రా విహగాః పుంభిరాత్మవ్యూహాభినందితాః |
భృంగరాజప్రముదితాః సౌమిత్రే మధురస్వరాః ||

VERSE #29

తస్యాః కూలే ప్రముదితాః శకునాః సంఘశస్త్విహ |
నాత్యూహరుతవిక్రందైః పుంస్కోకిలరుతైరపి ||

VERSE #30

స్వనంతి పాదపాశ్చేమే మమానంగప్రదీపనాః |
అశోకస్తబకాంగారః షట్పదస్వననిఃస్వనః ||

VERSE #31

మాం హి పల్లవతామ్రార్చిర్వసంతాగ్నిః ప్రధక్ష్యతి |
న హి తాం సూక్ష్మపక్ష్మాక్షీం సుకేశీం మృదుభాషిణీమ్ ||

VERSE #32

అపశ్యతో మే సౌమిత్రే జీవితే'స్తి ప్రయోజనమ్ |
అయం హి దయితస్తస్యాః కాలో రుచిరకాననః ||

VERSE #33

కోకిలాకులసీమాంతో దయితాయా మమానఘ |
మన్మథాయాససంభూతో వసంతగుణవర్ధితః ||

VERSE #34

అయం మాం ధక్ష్యతి క్షిప్రం శోకాగ్నిర్న చిరాదివ |
అపశ్యతస్తాం దయితాం పశ్యతో రుచిరద్రుమాన్ ||

VERSE #35

మమాయమాత్మప్రభవో భూయస్త్వముపయాస్యతి |
అదృశ్యమానా వైదేహీ శోకం వర్ధయతే మమ ||

VERSE #36

దృశ్యమానో వసంతశ్చ స్వేదసంసర్గదూషకః |
మాం హృద్య మృగశాబాక్షీ చింతాశోకబలాత్కృతమ్ ||

VERSE #37

సంతాపయతి సౌమిత్రే క్రూరశ్చైత్రో వనానిలః |
అమీ మయూరాః శోభంతే ప్రనృత్యంతస్తతస్తతః ||

VERSE #38

స్వైః పక్షైః పవనోద్ధూతైర్గవాక్షైః స్ఫాటికైరివ |
శిఖినీభిః పరివృతాస్త ఏతే మదమూర్ఛితాః ||

VERSE #39

మన్మథాభిపరీతస్య మమ మన్మథవర్ధనాః |
పశ్య లక్ష్మణ నృత్యంతం మయూరముపనృత్యతి ||

VERSE #40

శిఖినీ మన్మథార్తైషా భర్తారం గిరిసానుషు |
తామేవ మనసా రామాం మయురో'ప్యుపధావతి ||

VERSE #41

వితత్య రుచిరౌ పక్షౌ రుతైరుపహసన్నివ |
మయూరస్య వనే నూనం రక్షసా న హృతా ప్రియా ||

VERSE #42

తస్మాన్నృత్యతి రమ్యేషు వనేషు సహ కాంతయా |
మమ త్వయం వినా వాసః పుష్పమాసే సుదుఃసహః ||

VERSE #43

పశ్య లక్ష్మణ సంరాగం తిర్యగ్యోనిగతేష్వపి |
యదేషా శిఖినీ కామాద్భర్తారం రమతే'ంతికే ||

VERSE #44

మమాప్యేవం విశాలాక్షీ జానకీ జాతసంభ్రమా |
మదనేనాభివర్తేత యది నాపహృతా భవేత్ ||

VERSE #45

పశ్య లక్ష్మణ పుష్పాణి నిష్ఫలాని భవంతి మే |
పుష్పభారసమృద్ధానాం వనానాం శిశిరాత్యయే ||

VERSE #46

రుచిరాణ్యపి పుష్పాణి పాదపానామతిశ్రియా |
నిష్ఫలాని మహీం యాంతి సమం మధుకరోత్కరైః ||

VERSE #47

వదంతి రావం ముదితాః శకునాః సంఘశః కలమ్ |
ఆహ్వయంత ఇవాన్యోన్యం కామోన్మాదకరా మమ ||

VERSE #48

వసంతో యది తత్రాపి యత్ర మే వసతి ప్రియా |
నూనం పరవశా సీతా సా'పి శోచత్యహం యథా ||

VERSE #49

నూనం న తు వసంతో'యం దేశం స్పృశతి యత్ర సా |
కథం హ్యసితపద్మాక్షీ వర్తయేత్సా మయా వినా ||

VERSE #50

అథవా వర్తతే తత్ర వసంతో యత్ర మే ప్రియా |
కిం కరిష్యతి సుశ్రోణీ సా తు నిర్భర్త్సితా పరైః ||

VERSE #51

శ్యామా పద్మపలాశాక్షీ మృదుపూర్వాభిభాషిణీ |
నూనం వసంతమాసాద్య పరిత్యక్ష్యతి జీవితమ్ ||

VERSE #52

దృఢం హి హృదయే బుద్ధిర్మమ సంప్రతి వర్తతే |
నాలం వర్తయితుం సీతా సాధ్వీ మద్విరహం గతా ||

VERSE #53

మయి భావస్తు వైదేహ్యాస్తత్త్వతో వినివేశితః |
మమాపి భావః సీతాయాం సర్వథా వినివేశితః ||

VERSE #54

ఏష పుష్పవహో వాయుః సుఖస్పర్శో హిమావహః |
తాం విచింతయతః కాంతాం పావకప్రతిమో మమ ||

VERSE #55

సదా సుఖమహం మన్యే యం పురా సహ సీతాయా |
మారుతః స వినా సీతాం శోకం వర్ధయతే మమ ||

VERSE #56

తాం వినా స విహంగో యః పక్షీ ప్రణదితస్తదా |
వాయసః పాదపగతః ప్రహృష్టమభినర్దతి ||

VERSE #57

ఏష వై తత్ర వైదేహ్యా విహగః ప్రతిహారకః |
పక్షీ మాం తు విశాలాక్ష్యాః సమీపముపనేష్యతి ||

VERSE #58

శృణు లక్ష్మణ సన్నాదం వనే మదవివర్ధనమ్ |
పుష్పితాగ్రేషు వృక్షేషు ద్విజానాముపకూజతామ్ ||

VERSE #59

విక్షిప్తాం పవనేనైతామసౌ తిలకమంజరీమ్ |
షట్పదః సహసా'భ్యేతి మదోద్ధూతామివ ప్రియామ్ ||

VERSE #60

కామినామయమత్యంతమశోకః శోకవర్ధనః |
స్తబకైః పవనోత్క్షిప్తైస్తర్జయన్నివ మాం స్థితః ||

VERSE #61

అమీ లక్ష్మణ దృశ్యంతే చూతాః కుసుమశాలినః |
విభ్రమోత్సిక్తమనసః సాంగరాగా నరా ఇవ ||

VERSE #62

సౌమిత్రే పశ్య పంపాయాశ్చిత్రాసు వనరాజిషు |
కిన్నరా నరశార్దూల విచరంతి తతస్తతః ||

VERSE #63

ఇమాని శుభగంధీని పశ్య లక్ష్మణ సర్వశః |
నళినాని ప్రకాశంతే జలే తరుణసూర్యవత్ ||

VERSE #64

ఏషా ప్రసన్నసలిలా పద్మనీలోత్పలాయుతా |
హంసకారండవాకీర్ణా పంపా సౌగంధికాన్వితా ||

VERSE #65

జలే తరుణసూర్యాభైః షట్పదాహతకేసరైః |
పంకజైః శోభతే పంపా సమంతాదభిసంవృతా ||

VERSE #66

చక్రవాకయుతా నిత్యం చిత్రప్రస్థవనాంతరా |
మాతంగమృగయూథైశ్చ శోభతే సలిలార్థిభిః ||

VERSE #67

పవనాహితవేగాభిరూర్మిభిర్విమలే'ంభసి |
పంకజాని విరాజంతే తాడ్యమానాని లక్ష్మణ ||

VERSE #68

పద్మపత్రవిశాలాక్షీం సతతం పంకజప్రియామ్ |
అపశ్యతో మే వైదేహీం జీవితం నాభిరోచతే ||

VERSE #69

అహో కామస్య వామత్వం యో గతామపి దుర్లభామ్ |
స్మారయిష్యతి కల్యాణీం కల్యాణతరవాదినీమ్ ||

VERSE #70

శక్యో ధారయితుం కామో భవేదద్యాగతో మయా |
యది భూయో వసంతో మాం న హన్యాత్పుష్పితద్రుమః ||

VERSE #71

యాని స్మ రమణీయాని తయా సహ భవంతి మే |
తాన్యేవారమణీయాని జాయంతే మే తయా వినా ||

VERSE #72

పద్మకోశపలాశాని దృష్ట్వా దృష్టిర్హి మన్యతే |
సీతాయా నేత్రకోశాభ్యాం సదృశానీతి లక్ష్మణ ||

VERSE #73

పద్మకేసరసంసృష్టో వృక్షాంతరవినిఃసృతః |
నిఃశ్వాస ఇవ సీతాయా వాతి వాయుర్మనోహరః ||

VERSE #74

సౌమిత్రే పశ్య పంపాయా దక్షిణే గిరిసానుని |
పుష్పితాం కర్ణికారస్య యష్టిం పరమశోభనామ్ ||

VERSE #75

అధికం శైలరాజో'యం ధాతుభిః సువిభూషితః |
విచిత్రం సృజతే రేణుం వాయువేగవిఘట్టితమ్ ||

VERSE #76

గిరిప్రస్థాస్తు సౌమిత్రే సర్వతః సంప్రపుష్పితైః |
నిష్పత్రైః సర్వతో రమ్యైః ప్రదీప్తా ఇవ కింశుకైః ||

VERSE #77

పంపాతీరరుహాశ్చేమే సంసక్తా మధుగంధినః |
మాలతీమల్లికాషండాః కరవీరాశ్చ పుష్పితాః ||

VERSE #78

కేతక్యః సింధువారాశ్చ వాసంత్యశ్చ సుపుష్పితాః |
మాధవ్యో గంధపూర్ణాశ్చ కుందగుల్మాశ్చ సర్వశః ||

VERSE #79

చిరిబిల్వా మధూకాశ్చ వంజులా వకులాస్తథా |
చంపకాస్తిలకాశ్చైవ నాగవృక్షాః సుపుష్పితాః ||

VERSE #80

నీపాశ్చ వరణాశ్చైవ ఖర్జూరాశ్చ సుపుష్పితాః |
పద్మకాశ్చోపశోభంతే నీలాశోకాశ్చ పుష్పితాః ||

VERSE #81

లోధ్రాశ్చ గిరిపృష్ఠేషు సింహకేసరపింజరాః |
అంకోలాశ్చ కురంటాశ్చ పూర్ణకాః పారిభద్రకాః ||

VERSE #82

చూతాః పాటలయశ్చైవ కోవిదారాశ్చ పుష్పితాః |
ముచులిందార్జునాశ్చైవ దృశ్యంతే గిరిసానుషు ||

VERSE #83

కేతకోద్దాలకాశ్చైవ శిరీషాః శింశుపా ధవాః |
శాల్మల్యః కింశుకాశ్చైవ రక్తాః కురవకాస్తథా ||

VERSE #84

తినిశా నక్తమాలాశ్చ చందనాః స్పందనాస్తథా |
పుష్పితాన్ పుష్పితాగ్రాభిర్లతాభిః పరివేష్టితాన్ ||

VERSE #85

ద్రుమాన్ పశ్యేహ సౌమిత్రే పంపాయా రుచిరాన్ బహూన్ |
వాతవిక్షిప్తవిటపాన్ యథా''సన్నాన్ ద్రుమానిమాన్ ||

VERSE #86

లతాః సమనువర్తంతే మత్తా ఇవ వరస్త్రియః |
పాదపాత్పాదపం గచ్ఛన్ శైలాచ్ఛైలం వనాద్వనమ్ ||

VERSE #87

వాతి నైకరసాస్వాదః సమ్మోదిత ఇవానిలః |
కేచిత్పర్యాప్తకుసుమాః పాదపా మధుగంధినః ||

VERSE #88

కేచిన్ముకులసంవీతాః శ్యామవర్ణా ఇవాబభుః |
ఇదం మృష్టమిదం స్వాదు ప్రఫుల్లమిదమిత్యపి ||

VERSE #89

రాగమత్తో మధుకరః కుసుమేష్వవలీయతే |
నిలీయ పునరుత్పత్య సహసా'న్యత్ర గచ్ఛతి ||

VERSE #90

మధులుబ్ధో మధుకరః పంపాతీరద్రుమేష్వసౌ |
ఇయం కుసుమసంఘాతైరుపస్తీర్ణా సుఖాకృతా ||

VERSE #91

స్వయం నిపతితైర్భూమిః శయనప్రస్తరైరివ |
వివిధా వివిధైః పుష్పైస్తైరేవ నగసానుషు ||

VERSE #92

వికీర్ణైః పీతరక్తా హి సౌమిత్రే ప్రస్తరాః కృతాః |
హిమాంతే పశ్య సౌమిత్రే వృక్షాణాం పుష్పసంభవమ్ ||

VERSE #93

పుష్పమాసే హి తరవః సంఘర్షాదివ పుష్పితాః |
ఆహ్వయంత ఇవాన్యోన్యం నగాః షట్పదనాదితాః ||

VERSE #94

కుసుమోత్తంసవిటపాః శోభంతే బహు లక్ష్మణ |
ఏష కారండవః పక్షీ విగాహ్య సలిలం శుభమ్ ||

VERSE #95

రమతే కాంతాయా సార్ధం కామముద్దీపయన్మమ |
మందకిన్యాస్తు యదిదం రూపమేవ మనోహరమ్ ||

VERSE #96

స్థానే జగతి విఖ్యాతా గుణాస్తస్యా మనోరమాః |
యది దృశ్యేత సా సాధ్వీ యది చేహ వసేమహి ||

VERSE #97

స్పృహయేయం న శక్రాయ నాయోధ్యాయై రఘూత్తమ |
న హ్యేవం రమణీయేషు శాద్వలేషు తయా సహ ||

VERSE #98

రమతో మే భవేచ్చింతా న స్పృహాన్యేషు వా భవేత్ |
అమీ హి వివిధైః పుష్పైస్తరవో రుచిరచ్ఛదాః ||

VERSE #99

కాననే'స్మిన్ వినా కాంతాం చిత్తమున్మాదయంతి మే |
పశ్య శీతజలాం చేమాం సౌమిత్రే పుష్కరాయుతామ్ ||

VERSE #100

చక్రవాకానుచరితాం కారండవనిషేవితామ్ |
ప్లవైః క్రౌంచైశ్చ సంపూర్ణాం వరాహమృగసేవితామ్ ||

VERSE #101

అధికం శోభతే పంపా వికూజద్భిర్విహంగమైః |
దీపయంతీవ మే కామం వివిధా ముదితా ద్విజాః ||

VERSE #102

శ్యామాం చంద్రముఖీం స్మృత్వా ప్రియాం పద్మనిభేక్షణామ్ |
పశ్య సానుషు చిత్రేషు మృగీభిః సహితాన్ మృగాన్ ||

VERSE #103

మాం పునర్మృగశాబాక్ష్యా వైదేహ్యా విరహీకృతమ్ |
వ్యథయంతీవ మే చిత్తం సంచరంతస్తతస్తతః ||

VERSE #104

అస్మిన్ సానుని రమ్యే హి మత్తద్విజగణాయుతే |
పశ్యేయం యది తాం కంతాం తతః స్వస్తి భవేన్మమ ||

VERSE #105

జీవేయం ఖలు సౌమిత్రే మయా సహ సుమధ్యమా |
సేవతే యది వైదేహీ పంపాయాః పవనం సుఖమ్ ||

VERSE #106

పద్మసౌగంధికవహం శివం శోకవినాశనమ్ |
ధన్యా లక్ష్మణ సేవంతే పంపోపవనమారుతమ్ ||

VERSE #107

శ్యామా పద్మపలాశాక్షీ ప్రియా విరహితా మయా |
కథం ధారయతి ప్రాణాన్ వివశా జనకాత్మజా ||

VERSE #108

కిం ను వక్ష్యామి రాజానం ధర్మజ్ఞం సత్యవాదినమ్ |
సీతాయా జనకం పృష్టః కుశలం జనసంసది ||

VERSE #109

యా మామనుగతా మందం పిత్రా ప్రవ్రాజితం వనమ్ |
సీతా సత్పథమాస్థాయ క్వ ను సా వర్తతే ప్రియా ||

VERSE #110

తయా విహీనః కృపణః కథం లక్ష్మణ ధారయే |
యా మామనుగతా రాజ్యాద్భ్రష్టం విగతచేతసమ్ ||

VERSE #111

తచ్చార్వంచితపక్ష్మాక్షం సుగంధి శుభమవ్రణమ్ |
అపశ్యతో ముఖం తస్యాః సీదతీవ మనో మమ ||

VERSE #112

స్మితహాస్యాంతరయుతం గుణవన్మధురం హితమ్ |
వైదేహ్యా వాక్యమతులం కదా శ్రోష్యామి లక్ష్మణ ||

VERSE #113

ప్రాప్య దుఃఖం వనే శ్యామా సా మాం మన్మథకర్శితమ్ |
నష్టదుఃఖేవ హృష్టేవ సాధ్వీ సాధ్వభ్యభాషత ||

VERSE #114

కిం ను వక్ష్యామి కౌసల్యామయోధ్యాయాం నృపాత్మజ |
క్వ సా స్నుషేతి పృచ్ఛంతీం కథం చాతిమనస్వినీమ్ ||

VERSE #115

గచ్ఛ లక్ష్మణ పశ్య త్వం భరతం భ్రాతృవత్సలమ్ |
న హ్యహం జీవితుం శక్తస్తామృతే జనకాత్మజామ్ ||

VERSE #116

ఇతి రామం మహాత్మానం విలపంతమనాథవత్ |
ఉవాచ లక్ష్మణో భ్రాతా వచనం యుక్తమవ్యయమ్ ||

VERSE #117

సంస్థంభ రామ భద్రం తే మా శుచః పురుషోత్తమ |
నేదృశానాం మతిర్మందా భవత్యకలుషాత్మనామ్ ||

VERSE #118

స్మృత్వా వియోగజం దుఃఖం త్యజ స్నేహం ప్రియే జనే |
అతిస్నేహపరిష్వంగాద్వర్తిరార్ద్రా'పి దహ్యతే ||

VERSE #119

యది గచ్ఛతి పాతాళం తతో హ్యధికమేవ వా |
సర్వథా రావణస్తావన్న భవిష్యతి రాఘవ ||

VERSE #120

ప్రవృత్తిర్లభ్యతాం తావత్తస్య పాపస్య రక్షసః |
తతో హాస్యతి వా సీతాం నిధనం వా గమిష్యతి ||

VERSE #121

యది యాత్యదితేర్గర్భం రావణః సహ సీతయా |
తత్రాప్యేనం హనిష్యామి న చేద్దాస్యతి మైథిలీమ్ ||

VERSE #122

స్వాస్థ్యం భద్రం భజస్వార్య త్యజ్యతాం కృపణా మతిః |
అర్థో హి నష్టకార్యార్థైర్నాయత్నేనాధిగమ్యతే ||

VERSE #123

ఉత్సాహో బలవానార్య నాస్త్యుత్సాహాత్పరం బలమ్ |
సోత్సాహస్యాస్తి లోకే'స్మిన్న కించిదపి దుర్లభమ్ ||

VERSE #124

ఉత్సాహవంతః పురుషా నావసీదంతి కర్మసు |
ఉత్సాహమాత్రమాశ్రిత్య సీతాం ప్రతిలభేమహి ||

VERSE #125

త్యజ్యతాం కామవృత్తత్వం శోకం సంన్యస్య పృష్ఠతః |
మహాత్మానం కృతాత్మానమాత్మానం నావబుధ్యసే ||

VERSE #126

ఏవం సంబోధితస్తత్ర శోకోపహతచేతనః |
న్యస్య శోకం చ మోహం చ తతో ధైర్యముపాగమత్ ||

VERSE #127

సో'భ్యతిక్రామదవ్యగ్రస్తామచింత్యపరాక్రమః |
రామః పంపాం సురుచిరాం రమ్యపారిప్లవద్రుమామ్ ||

📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance

నిరీక్షమాణః సహసా మహాత్మా

VERSE #128

సర్వం వనం నిర్ఝరకందరాంశ్చ |
ఉద్విగ్నచేతాః సహ లక్ష్మణేన
విచార్య దుఃఖోపహతః ప్రతస్థే ||

📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance

తం మత్తమాతంగవిలాసగామీ

VERSE #129

గచ్ఛంతమవ్యగ్రమనా మహాత్మా |
స లక్ష్మణో రాఘవమప్రమత్తో
రరక్ష ధర్మేణ బలేన చైవ ||

📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance

తావృశ్యమూకస్య సమీపచారీ

VERSE #130

చరన్ దదర్శాద్భుతదర్శనీయౌ |
శాఖామృగాణామధిపస్తరస్వీ
వితత్రసే నైవ చిచేష్ట కించిత్ ||

📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance

స తౌ మహాత్మా గజమందగామి

VERSE #131

శాఖామృగస్తత్ర చిరం చరంతౌ |
దృష్ట్వా విషాదం పరమం జగామ
చింతాపరీతో భయభారమగ్నః ||

📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance

తమాశ్రమం పుణ్యసుఖం శరణ్యం

VERSE #132

సదైవ శాఖామృగసేవితాంతమ్ |
త్రస్తాశ్చ దృష్ట్వా హరయో'భిజగ్ముః
మహౌజసౌ రాఘవలక్ష్మణౌ తౌ ||

VERSE #133

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకియే ఆదికావ్యే కిష్కింధాకాండే ప్రథమః సర్గః ||

📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance

సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణే కిష్కింధాకాండ

🪷

పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)

🕊️

ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ

నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.

🌅

శుభ ముహూర్తం

బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.

📿

జప సంఖ్యా నియమం

నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.

📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)

Kishkindha Kanda Sarga 1 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.

🪷

చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace): Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.

🛡️

దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being): Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.

✨

భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment): Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.

🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)

🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)

Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).

🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)

Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.

📜 సంప్రదాయ ప్రశస్తి (Scholarly Context):

Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.

← Previous Beginning

Next → Kishkindha Kanda Sarga 2