Kishkindha Kanda Sarga 4
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
కిష్కింధకాండ
|| సుగ్రీవసమీపగమనమ్ ||
కిష్కింధకాండ
|| సుగ్రీవసమీపగమనమ్ ||
VERSE #2
తతః ప్రహృష్టో హనుమాన్ కృత్యవానితి తద్వచః |
శ్రుత్వా మధురసంభాషం సుగ్రీవం మనసా గతః ||
శ్రుత్వా మధురసంభాషం సుగ్రీవం మనసా గతః ||
VERSE #3
భవ్యో రాజ్యాగమస్తస్య సుగ్రీవస్య మహాత్మనః |
యదయం కృత్యవాన్ ప్రాప్తః కృత్యం చైతదుపాగతమ్ ||
యదయం కృత్యవాన్ ప్రాప్తః కృత్యం చైతదుపాగతమ్ ||
VERSE #4
తతః పరమసంహృష్టో హనుమాన్ ప్లవగర్షభః |
ప్రత్యువాచ తతో వాక్యం రామం వాక్యవిశారదః ||
ప్రత్యువాచ తతో వాక్యం రామం వాక్యవిశారదః ||
VERSE #5
కిమర్థం త్వం వనం ఘోరం పంపాకాననమండితమ్ |
ఆగతః సానుజో దుర్గం నానావ్యాలమృగాయుతమ్ ||
ఆగతః సానుజో దుర్గం నానావ్యాలమృగాయుతమ్ ||
VERSE #6
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా లక్ష్మణో రామచోదితః |
ఆచచక్షే మహాత్మానం రామం దశరథాత్మజమ్ ||
ఆచచక్షే మహాత్మానం రామం దశరథాత్మజమ్ ||
VERSE #7
రాజా దశరథో నామ ద్యుతిమాన్ ధర్మవత్సలః |
చాతుర్వర్ణ్యం స్వధర్మేణ నిత్యమేవాభ్యపాలయత్ ||
చాతుర్వర్ణ్యం స్వధర్మేణ నిత్యమేవాభ్యపాలయత్ ||
VERSE #8
న ద్వేష్టా విద్యతే తస్య న చ స ద్వేష్టి కంచన |
స చ సర్వేషు భూతేషు పితామహ ఇవాపరః ||
స చ సర్వేషు భూతేషు పితామహ ఇవాపరః ||
VERSE #9
అగ్నిష్టోమాదిభిర్యజ్ఞైరిష్టవానాప్తదక్షిణైః |
తస్యాయం పూర్వజః పుత్రో రామో నామ జనైః శ్రుతః ||
తస్యాయం పూర్వజః పుత్రో రామో నామ జనైః శ్రుతః ||
VERSE #10
శరణ్యః సర్వభూతానాం పితుర్నిర్దేశపారగః |
వీరో దశరథస్యాయం పుత్రాణాం గుణవత్తమః ||
వీరో దశరథస్యాయం పుత్రాణాం గుణవత్తమః ||
VERSE #11
రాజలక్షణసంపన్నః సంయుక్తో రాజసంపదా |
రాజ్యాద్భ్రష్టో వనే వస్తుం మయా సార్ధమిహాగతః ||
రాజ్యాద్భ్రష్టో వనే వస్తుం మయా సార్ధమిహాగతః ||
VERSE #12
భార్యయా చ మహాతేజాః సీతయా'నుగతో వశీ |
దినక్షయే మహాతేజాః ప్రభయేవ దివాకరః ||
దినక్షయే మహాతేజాః ప్రభయేవ దివాకరః ||
VERSE #13
అహమస్యావరో భ్రాతా గుణైర్దాస్యముపాగతః |
కృతజ్ఞస్య బహుజ్ఞస్య లక్ష్మణో నామ నామతః ||
కృతజ్ఞస్య బహుజ్ఞస్య లక్ష్మణో నామ నామతః ||
VERSE #14
సుఖార్హస్య మహార్హస్య సర్వభూతహితాత్మనః |
ఐశ్వర్యేణ చ హీనస్య వనవాసాశ్రితస్య చ ||
ఐశ్వర్యేణ చ హీనస్య వనవాసాశ్రితస్య చ ||
VERSE #15
రక్షసా'పహృతా భార్యా రహితే కామరూపిణా |
తచ్చ న జ్ఞాయతే రక్షః పత్నీ యేనాస్య సా హృతా ||
తచ్చ న జ్ఞాయతే రక్షః పత్నీ యేనాస్య సా హృతా ||
VERSE #16
దనుర్నామ దితేః పుత్రః శాపాద్రాక్షసతాం గతః |
ఆఖ్యాతస్తేన సుగ్రీవః సమర్థో వానరర్షభః ||
ఆఖ్యాతస్తేన సుగ్రీవః సమర్థో వానరర్షభః ||
VERSE #17
స జ్ఞాస్యతి మహావీర్యస్తవ భార్యాపహారిణమ్ |
ఏవముక్త్వా దనుః స్వర్గం భ్రాజమానో గతః సుఖమ్ ||
ఏవముక్త్వా దనుః స్వర్గం భ్రాజమానో గతః సుఖమ్ ||
VERSE #18
ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం యాథాతథ్యేన పృచ్ఛతః |
అహం చైవ హి రామశ్చ సుగ్రీవం శరణం గతౌ ||
అహం చైవ హి రామశ్చ సుగ్రీవం శరణం గతౌ ||
VERSE #19
ఏష దత్త్వా చ విత్తాని ప్రాప్య చానుత్తమం యశః |
లోకనాథః పురా భూత్వా సుగ్రీవం నాథమిచ్ఛతి ||
లోకనాథః పురా భూత్వా సుగ్రీవం నాథమిచ్ఛతి ||
VERSE #20
పితా యస్య పురా హ్యాసీచ్ఛరణ్యో ధర్మవత్సలః |
తస్య పుత్రః శరణ్యశ్చ సుగ్రీవం శరణం గతః ||
తస్య పుత్రః శరణ్యశ్చ సుగ్రీవం శరణం గతః ||
VERSE #21
సర్వలోకస్య ధర్మాత్మా శరణ్యః శరణం పురా |
గురుర్మే రాఘవః సో'యం సుగ్రీవం శరణం గతః ||
గురుర్మే రాఘవః సో'యం సుగ్రీవం శరణం గతః ||
VERSE #22
యస్య ప్రసాదే సతతం ప్రసీదేయురిమాః ప్రజాః |
స రామో వానరేందస్య ప్రసాదమభికాంక్షతే ||
స రామో వానరేందస్య ప్రసాదమభికాంక్షతే ||
VERSE #23
యేన సర్వగుణోపేతాః పృథివ్యాం సర్వపార్థివాః |
మానితాః సతతం రాజ్ఞా సదా దశరథేన వై ||
మానితాః సతతం రాజ్ఞా సదా దశరథేన వై ||
VERSE #24
తస్యాయం పూర్వజః పుత్రస్త్రిషు లోకేషు విశ్రుతః |
సుగ్రీవం వానరేంద్రం తు రామః శరణమాగతః ||
సుగ్రీవం వానరేంద్రం తు రామః శరణమాగతః ||
VERSE #25
శోకాభిభూతే రామే తు శోకార్తే శరణం గతే |
కర్తుమర్హతి సుగ్రీవః ప్రసాదం హరియూథపః ||
కర్తుమర్హతి సుగ్రీవః ప్రసాదం హరియూథపః ||
VERSE #26
ఏవం బ్రువాణం సౌమిత్రిం కరుణం సాశ్రులోచనమ్ |
హనుమాన్ ప్రత్యువాచేదం వాక్యం వాక్యవిశారదః ||
హనుమాన్ ప్రత్యువాచేదం వాక్యం వాక్యవిశారదః ||
VERSE #27
ఈదృశా బుద్ధిసంపన్నా జితక్రోధా జితేంద్రియాః |
ద్రష్టవ్యా వానరేంద్రేణ దిష్ట్యా దర్శనమాగతాః ||
ద్రష్టవ్యా వానరేంద్రేణ దిష్ట్యా దర్శనమాగతాః ||
VERSE #28
స హి రాజ్యాత్పరిభ్రష్టః కృతవైరశ్చ వాలినా |
హృతదారో వనే త్యక్తో భ్రాత్రా వినికృతో భృశమ్ ||
హృతదారో వనే త్యక్తో భ్రాత్రా వినికృతో భృశమ్ ||
VERSE #29
కరిష్యతి స సాహాయ్యం యువయోర్భాస్కరాత్మజః |
సుగ్రీవః సహ చాస్మాభిః సీతాయాః పరిమార్గణే ||
సుగ్రీవః సహ చాస్మాభిః సీతాయాః పరిమార్గణే ||
VERSE #30
ఇత్యేవముక్త్వా హనుమాన్ శ్లక్ష్ణం మధురయా గిరా |
బభాషే సో'భిగచ్ఛేమ సుగ్రీవమితి రాఘవమ్ ||
బభాషే సో'భిగచ్ఛేమ సుగ్రీవమితి రాఘవమ్ ||
VERSE #31
ఏవం బ్రువాణం ధర్మాత్మా హనుమంతం స లక్ష్మణః |
ప్రతిపూజ్య యథాన్యాయమిదం ప్రోవాచ రాఘవమ్ ||
ప్రతిపూజ్య యథాన్యాయమిదం ప్రోవాచ రాఘవమ్ ||
VERSE #32
కపిః కథయతే హృష్టో యథా'యం మారుతాత్మజః |
కృత్యవాన్ సో'పి సంప్రాప్తః కృతకృత్యో'సి రాఘవ ||
కృత్యవాన్ సో'పి సంప్రాప్తః కృతకృత్యో'సి రాఘవ ||
VERSE #33
ప్రసన్నముఖవర్ణశ్చ వ్యక్తం హృష్టశ్చ భాషతే |
నానృతం వక్ష్యతే ధీరో హనుమాన్ మారుతాత్మజః ||
నానృతం వక్ష్యతే ధీరో హనుమాన్ మారుతాత్మజః ||
VERSE #34
తతః స తు మహాప్రాజ్ఞో హనుమాన్మారుతాత్మజః |
జగామాదాయ తౌ వీరౌ హరిరాజాయ రాఘవౌ ||
జగామాదాయ తౌ వీరౌ హరిరాజాయ రాఘవౌ ||
VERSE #35
భిక్షురూపం పరిత్యజ్య వానరం రూపమాస్థితః |
పృష్ఠమారోప్య తౌ వీరౌ జగామ కపికుంజరః ||
పృష్ఠమారోప్య తౌ వీరౌ జగామ కపికుంజరః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
స తు విపులయశాః కపిప్రవీరః
VERSE #36
పవనసుతః కృతకృత్యవత్ప్రహృష్టః |
గిరివరమురువిక్రమః ప్రయాతః
సుశుభమతిః సహ రామలక్ష్మణాభ్యామ్ ||
గిరివరమురువిక్రమః ప్రయాతః
సుశుభమతిః సహ రామలక్ష్మణాభ్యామ్ ||
VERSE #37
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే కిష్కింధాకాండే చతుర్థః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణే కిష్కింధాకాండ
వాల్మీకి రామాయణే కిష్కింధాకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Kishkindha Kanda Sarga 4 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.