Kishkindha Kanda Sarga 48
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
కిష్కింధకాండ
|| కండూవనాదివిచయః ||
కిష్కింధకాండ
|| కండూవనాదివిచయః ||
VERSE #2
సహ తారాంగదాభ్యాం తు గత్వా స హనుమాన్ కపిః |
సుగ్రీవేణ యథోద్దిష్టం తం దేశముపచక్రమే ||
సుగ్రీవేణ యథోద్దిష్టం తం దేశముపచక్రమే ||
VERSE #3
స తు దూరముపాగమ్య సర్వైస్తైః కపిసత్తమైః |
విచినోతి స్మ వింధ్యస్య గుహాశ్చ గహనాని చ ||
విచినోతి స్మ వింధ్యస్య గుహాశ్చ గహనాని చ ||
VERSE #4
పర్వతాగ్రాన్నదీదుర్గాన్ సరాంసి విపులాన్ ద్రుమాన్ |
వృక్షషండాంశ్చ వివిధాన్ పర్వతాన్ ఘనపాదపాన్ ||
వృక్షషండాంశ్చ వివిధాన్ పర్వతాన్ ఘనపాదపాన్ ||
VERSE #5
అన్వేషమాణాస్తే సర్వే వానరాః సర్వతో దిశమ్ |
న సీతాం దదృశుర్వీరా మైథిలీం జనకాత్మజామ్ ||
న సీతాం దదృశుర్వీరా మైథిలీం జనకాత్మజామ్ ||
VERSE #6
తే భక్షయంతో మూలాని ఫలాని వివిధాని చ |
అన్వేషమాణా దుర్ధర్షా న్యవసంస్తత్ర తత్ర హ ||
అన్వేషమాణా దుర్ధర్షా న్యవసంస్తత్ర తత్ర హ ||
VERSE #7
స తు దేశో దురన్వేషో గుహాగహనవాన్ మహాన్ |
నిర్జలం నిర్జనం శూన్యం గహనం రోమహర్షణమ్ ||
నిర్జలం నిర్జనం శూన్యం గహనం రోమహర్షణమ్ ||
VERSE #8
త్యక్త్వా తు తం తదా దేశం సర్వే వై హరియూథపాః |
తాదృశాన్యప్యరణ్యాని విచిత్య భృశపీడితాః ||
తాదృశాన్యప్యరణ్యాని విచిత్య భృశపీడితాః ||
VERSE #9
దేశమన్యం దురాధర్షం వివిశుశ్చాకుతోభయాః |
యత్ర వంధ్యఫలా వృక్షా విపుష్పాః పర్ణవర్జితాః ||
యత్ర వంధ్యఫలా వృక్షా విపుష్పాః పర్ణవర్జితాః ||
VERSE #10
నిస్తోయాః సరితో యత్ర మూలం యత్ర సుదుర్లభమ్ |
న సంతి మహిషా యత్ర న మృగా న చ హస్తినః ||
న సంతి మహిషా యత్ర న మృగా న చ హస్తినః ||
VERSE #11
శార్దూలాః పక్షిణో వాపి యే చాన్యే వనగోచరాః |
న యత్ర వృక్షా నౌషధ్యో న లతా నాపి వీరుధః ||
న యత్ర వృక్షా నౌషధ్యో న లతా నాపి వీరుధః ||
VERSE #12
స్నిగ్ధపత్రాః స్థలే యత్ర పద్మిన్యః ఫుల్లపంకజాః |
ప్రేక్షణీయాః సుగంధాశ్చ భ్రమరైశ్చాపి వర్జితాః ||
ప్రేక్షణీయాః సుగంధాశ్చ భ్రమరైశ్చాపి వర్జితాః ||
VERSE #13
కండుర్నామ మహాభాగః సత్యవాదీ తపోధనః |
మహర్షిః పరమామర్షీ నియమైర్దుష్ప్రధర్షణః ||
మహర్షిః పరమామర్షీ నియమైర్దుష్ప్రధర్షణః ||
VERSE #14
తస్య తస్మిన్వనే పుత్రో బాలః షోడశవార్షికః |
ప్రనష్టో జీవితాంతాయ క్రుద్ధస్తత్ర మహామునిః ||
ప్రనష్టో జీవితాంతాయ క్రుద్ధస్తత్ర మహామునిః ||
VERSE #15
తేన ధర్మాత్మనా శప్తం కృత్స్నం తత్ర మహద్వనమ్ |
అశరణ్యం దురాధర్షం మృగపక్షివివర్జితమ్ ||
అశరణ్యం దురాధర్షం మృగపక్షివివర్జితమ్ ||
VERSE #16
తస్య తే కాననాంతాంశ్చ గిరీణాం కందరాణి చ |
ప్రభవాణి నదీనాం చ విచిన్వంతి సమాహితాః ||
ప్రభవాణి నదీనాం చ విచిన్వంతి సమాహితాః ||
VERSE #17
తత్ర చాపి మహాత్మానో నాపశ్యన్ జనకాత్మజామ్ |
హర్తారం రావణం వాపి సుగ్రీవప్రియకారిణః ||
హర్తారం రావణం వాపి సుగ్రీవప్రియకారిణః ||
VERSE #18
తే ప్రవిశ్యాశు తం భీమం లతాగుల్మసమావృతమ్ |
దదృశుః క్రూరకర్మాణమసురం సురనిర్భయమ్ ||
దదృశుః క్రూరకర్మాణమసురం సురనిర్భయమ్ ||
VERSE #19
తం దృష్ట్వా వానరా ఘోరం స్థితం శైలమివాపరమ్ |
గాఢం పరిహితాః సర్వే దృష్ట్వా తం పర్వతోపమమ్ ||
గాఢం పరిహితాః సర్వే దృష్ట్వా తం పర్వతోపమమ్ ||
VERSE #20
సో'పి తాన్వానరాన్ సర్వాన్ నష్టాః స్థేత్యబ్రవీద్బలీ |
అభ్యధావత సంక్రుద్ధో ముష్టిముద్యమ్య సంహితమ్ ||
అభ్యధావత సంక్రుద్ధో ముష్టిముద్యమ్య సంహితమ్ ||
VERSE #21
తమాపతంతం సహసా వాలిపుత్రో'ంగదస్తదా |
రావణో'యమితి జ్ఞాత్వా తలేనాభిజఘాన హ ||
రావణో'యమితి జ్ఞాత్వా తలేనాభిజఘాన హ ||
VERSE #22
స వాలిపుత్రాభిహతో వక్త్రాచ్ఛోణితముద్వమన్ |
అసురో న్యపతద్భూమౌ పర్యస్త ఇవ పర్వతః ||
అసురో న్యపతద్భూమౌ పర్యస్త ఇవ పర్వతః ||
VERSE #23
తే'పి తస్మిన్నిరుచ్ఛ్వాసే వానరా జితకాశినః |
వ్యచిన్వన్ ప్రాయశస్తత్ర సర్వం తద్గిరిగహ్వరమ్ ||
వ్యచిన్వన్ ప్రాయశస్తత్ర సర్వం తద్గిరిగహ్వరమ్ ||
VERSE #24
విచితం తు తతః కృత్వా సర్వే తే కాననం పునః |
అన్యదేవాపరం ఘోరం వివిశుర్గిరిగహ్వరమ్ ||
అన్యదేవాపరం ఘోరం వివిశుర్గిరిగహ్వరమ్ ||
VERSE #25
తే విచిత్య పునః ఖిన్నా వినిష్పత్య సమాగతాః |
ఏకాంతే వృక్షమూలే తు నిషేదుర్దీనమానసాః ||
ఏకాంతే వృక్షమూలే తు నిషేదుర్దీనమానసాః ||
VERSE #26
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే కిష్కింధాకాండే అష్టచత్వారింశః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణే కిష్కింధాకాండ
వాల్మీకి రామాయణే కిష్కింధాకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Kishkindha Kanda Sarga 48 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.