Kishkindha Kanda Sarga 50
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
కిష్కింధకాండ
|| ఋక్షబిలప్రవేశః ||
కిష్కింధకాండ
|| ఋక్షబిలప్రవేశః ||
VERSE #2
సహ తారాంగదాభ్యాం తు సంగమ్య హనుమాన్ కపిః |
విచినోతి స్మ వింధ్యస్య గుహాశ్చ గహనాని చ ||
విచినోతి స్మ వింధ్యస్య గుహాశ్చ గహనాని చ ||
VERSE #3
సింహశార్దూలజుష్టేషు శిలాశ్చ సరితస్తథా |
విషమేషు నగేంద్రస్య మహాప్రస్రవణేషు చ ||
విషమేషు నగేంద్రస్య మహాప్రస్రవణేషు చ ||
VERSE #4
ఆసేదుస్తస్య శైలస్య కోటిం దక్షిణపశ్చిమామ్ |
తేషాం తత్రైవ వసతాం స కాలో వ్యత్యవర్తత ||
తేషాం తత్రైవ వసతాం స కాలో వ్యత్యవర్తత ||
VERSE #5
స హి దేశో దురన్వేషో గుహాగహనవాన్ మహాన్ |
తత్ర వాయుసుతః సర్వం విచినోతి స్మ పర్వతమ్ ||
తత్ర వాయుసుతః సర్వం విచినోతి స్మ పర్వతమ్ ||
VERSE #6
పరస్పరేణ హనుమానన్యోన్యస్యావిదూరతః |
గజో గవాక్షో గవయః శరభో గంధమాదనః ||
గజో గవాక్షో గవయః శరభో గంధమాదనః ||
VERSE #7
మైందశ్చ ద్వివిదశ్చైవ సుషేణో జాంబవాన్నలః |
అంగదో యువరాజశ్చ తారశ్చ వనగోచరః ||
అంగదో యువరాజశ్చ తారశ్చ వనగోచరః ||
VERSE #8
గిరిజాలావృతాన్ దేశాన్ మార్గిత్వా దక్షిణాం దిశమ్ |
విచిన్వంతస్తతస్తత్ర దదృశుర్వివృతం బిలమ్ ||
విచిన్వంతస్తతస్తత్ర దదృశుర్వివృతం బిలమ్ ||
VERSE #9
దుర్గమృక్షబిలం నామ దానవేనాభిరక్షితమ్ |
క్షుత్పిపాసాపరీతాశ్చ శ్రాంతాశ్చ సలిలార్థినః ||
క్షుత్పిపాసాపరీతాశ్చ శ్రాంతాశ్చ సలిలార్థినః ||
VERSE #10
అవకీర్ణం లతావృక్షైర్దదృశుస్తే మహాబిలమ్ |
తతః క్రౌంచాశ్చ హంసాశ్చ సారసాశ్చాపి నిష్క్రమన్ ||
తతః క్రౌంచాశ్చ హంసాశ్చ సారసాశ్చాపి నిష్క్రమన్ ||
VERSE #11
జలార్ద్రాశ్చక్రవాకాశ్చ రక్తాంగాః పద్మరేణుభిః |
తతస్తద్బిలమాసాద్య సుగంధి దురతిక్రమమ్ ||
తతస్తద్బిలమాసాద్య సుగంధి దురతిక్రమమ్ ||
VERSE #12
విస్మయవ్యగ్రమనసో బభూవుర్వానరర్షభాః |
సంజాతపరిశంకాస్తే తద్బిలం ప్లవగోత్తమాః ||
సంజాతపరిశంకాస్తే తద్బిలం ప్లవగోత్తమాః ||
VERSE #13
అభ్యపద్యంత సంహృష్టాస్తేజోవంతో మహాబలాః |
నానాసత్త్వసమాకీర్ణం దైత్యేంద్రనిలయోపమమ్ ||
నానాసత్త్వసమాకీర్ణం దైత్యేంద్రనిలయోపమమ్ ||
VERSE #14
దుర్దర్శమతిఘోరం చ దుర్విగాహం చ సర్వశః |
తతః పర్వతకూటాభో హనుమాన్ పవనాత్మజః ||
తతః పర్వతకూటాభో హనుమాన్ పవనాత్మజః ||
VERSE #15
అబ్రవీద్వానరాన్ సర్వాన్ కాంతారవనకోవిదః |
గిరిజాలావృతాన్ దేశాన్ మార్గిత్వా దక్షిణాం దిశమ్ ||
గిరిజాలావృతాన్ దేశాన్ మార్గిత్వా దక్షిణాం దిశమ్ ||
VERSE #16
వయం సర్వే పరిశ్రాంతా న చ పశ్యామ మైథిలీమ్ |
అస్మాచ్చాపి బిలాద్ధంసాః క్రౌంచాశ్చ సహ సారసైః ||
అస్మాచ్చాపి బిలాద్ధంసాః క్రౌంచాశ్చ సహ సారసైః ||
VERSE #17
జలార్ద్రాశ్చక్రవాకాశ్చ నిష్పతంతి స్మ సర్వతః |
నూనం సలిలవానత్ర కూపో వా యది వా హ్రదః ||
నూనం సలిలవానత్ర కూపో వా యది వా హ్రదః ||
VERSE #18
తథా చేమే బిలద్వారే స్నిగ్ధాస్తిష్ఠంతి పాదపాః |
ఇత్యుక్త్వా తద్బిలం సర్వే వివిశుస్తిమిరావృతమ్ ||
ఇత్యుక్త్వా తద్బిలం సర్వే వివిశుస్తిమిరావృతమ్ ||
VERSE #19
అచంద్రసూర్యం హరయో దదృశూ రోమహర్షణమ్ |
నిశామ్య తస్మాత్సింహాంశ్చ తాంస్తాంశ్చ మృగపక్షిణః ||
నిశామ్య తస్మాత్సింహాంశ్చ తాంస్తాంశ్చ మృగపక్షిణః ||
VERSE #20
ప్రవిష్టా హరిశార్దూలా బిలం తిమిరసంవృతమ్ |
న తేషాం సజ్జతే చక్షుర్న తేజో న పరాక్రమః ||
న తేషాం సజ్జతే చక్షుర్న తేజో న పరాక్రమః ||
VERSE #21
వాయోరివ గతిస్తేషాం దృష్టిస్తమసి వర్తతే |
తే ప్రవిష్టాస్తు వేగేన తద్బిలం కపికుంజరాః ||
తే ప్రవిష్టాస్తు వేగేన తద్బిలం కపికుంజరాః ||
VERSE #22
ప్రకాశమభిరామం చ దదృశుర్దేశముత్తమమ్ |
తతస్తస్మిన్ బిలే దుర్గే నానాపాదపసంకులే ||
తతస్తస్మిన్ బిలే దుర్గే నానాపాదపసంకులే ||
VERSE #23
అన్యోన్యం సంపరిష్వజ్య జగ్ముర్యోజనమంతరమ్ |
తే నష్టసంజ్ఞాస్తృషితాః సంభ్రాంతాః సలిలార్థినః ||
తే నష్టసంజ్ఞాస్తృషితాః సంభ్రాంతాః సలిలార్థినః ||
VERSE #24
పరిపేతుర్బిలే తస్మిన్ కంచిత్కాలమతంద్రితాః |
తే కృశా దీనవదనాః పరిశ్రాంతాః ప్లవంగమాః ||
తే కృశా దీనవదనాః పరిశ్రాంతాః ప్లవంగమాః ||
VERSE #25
ఆలోకం దదృశుర్వీరా నిరాశా జీవితే తదా |
తతస్తం దేశమాగమ్య సౌమ్యం వితిమిరం వనమ్ ||
తతస్తం దేశమాగమ్య సౌమ్యం వితిమిరం వనమ్ ||
VERSE #26
దదృశుః కాంచనాన్ వృక్షాన్ దీప్తవైశ్వానరప్రభాన్ |
సాలాంస్తాలాంశ్చ పున్నాగాన్ కకుభాన్ వంజులాన్ ధవాన్ ||
సాలాంస్తాలాంశ్చ పున్నాగాన్ కకుభాన్ వంజులాన్ ధవాన్ ||
VERSE #27
చంపకాన్ నాగవృక్షాంశ్చ కర్ణికారాంశ్చ పుష్పితాన్ |
స్తబకైః కాంచనైశ్చిత్రై రక్తైః కిసలయైస్తథా ||
స్తబకైః కాంచనైశ్చిత్రై రక్తైః కిసలయైస్తథా ||
VERSE #28
ఆపీడైశ్చ లతాభిశ్చ హేమాభరణభూషితాన్ |
తరుణాదిత్యసంకాశాన్ వైడూర్యకృతవేదికాన్ ||
తరుణాదిత్యసంకాశాన్ వైడూర్యకృతవేదికాన్ ||
VERSE #29
విభ్రాజమానాన్ వపుషా పాదపాంశ్చ హిరణ్మయాన్ |
నీలవైడూర్యవర్ణాశ్చ పద్మినీః పతగావృతాః ||
నీలవైడూర్యవర్ణాశ్చ పద్మినీః పతగావృతాః ||
VERSE #30
మహద్భిః కాంచనైః పద్మైర్వృతా బాలార్కసన్నిభైః |
జాతరూపమయైర్మత్స్యైర్మహద్భిశ్చ సకచ్ఛపైః ||
జాతరూపమయైర్మత్స్యైర్మహద్భిశ్చ సకచ్ఛపైః ||
VERSE #31
నలినీస్తత్ర దదృశుః ప్రసన్నసలిలావృతాః |
కాంచనాని విమానాని రాజతాని తథైవ చ ||
కాంచనాని విమానాని రాజతాని తథైవ చ ||
VERSE #32
తపనీయగవాక్షాణి ముక్తాజాలావృతాని చ |
హైమరాజతభౌమాని వైడూర్యమణిమంతి చ ||
హైమరాజతభౌమాని వైడూర్యమణిమంతి చ ||
VERSE #33
దదృశుస్తత్ర హరయో గుహముఖ్యాని సర్వశః |
పుష్పితాన్ ఫలినో వృక్షాన్ ప్రవాలమణిసన్నిభాన్ ||
పుష్పితాన్ ఫలినో వృక్షాన్ ప్రవాలమణిసన్నిభాన్ ||
VERSE #34
కాంచనభ్రమరాంశ్చైవ మధూని చ సమంతతః |
మణికాంచనచిత్రాణి శయనాన్యాసనాని చ ||
మణికాంచనచిత్రాణి శయనాన్యాసనాని చ ||
VERSE #35
మహార్హాణి చ యానాని దదృశుస్తే సమంతతః |
హైమరాజతకాంస్యానాం భాజనానాం చ సంచయాన్ ||
హైమరాజతకాంస్యానాం భాజనానాం చ సంచయాన్ ||
VERSE #36
అగరూణాం చ దివ్యానాం చందనానాం చ సంచయాన్ |
శుచీన్యభ్యవహార్యాణి మూలాని చ ఫలాని చ ||
శుచీన్యభ్యవహార్యాణి మూలాని చ ఫలాని చ ||
VERSE #37
మహార్హాణి చ పానాని మధూని రసవంతి చ |
దివ్యానామంబరాణాం చ మహార్హాణాం చ సంచయాన్ ||
దివ్యానామంబరాణాం చ మహార్హాణాం చ సంచయాన్ ||
VERSE #38
కంబలానాం చ చిత్రాణామజినానాం చ సంచయాన్ |
తత్ర తత్ర చ విన్యస్తాన్ దీప్తాన్ వైశ్వానరప్రభాన్ ||
తత్ర తత్ర చ విన్యస్తాన్ దీప్తాన్ వైశ్వానరప్రభాన్ ||
VERSE #39
దదృశుర్వానరాః శుభ్రాన్ జాతరూపస్య సంచయాన్ |
తత్ర తత్ర విచిన్వంతో బిలే తస్మిన్మహాబలాః ||
తత్ర తత్ర విచిన్వంతో బిలే తస్మిన్మహాబలాః ||
VERSE #40
దదృశుర్వానరాః శూరాః స్త్రియం కాంచిదదూరతః |
తాం దృష్ట్వా భృశసంత్రస్తాశ్చీరకృష్ణాజినాంబరామ్ ||
తాం దృష్ట్వా భృశసంత్రస్తాశ్చీరకృష్ణాజినాంబరామ్ ||
VERSE #41
తాపసీం నియతాహారాం జ్వలంతీమివ తేజసా |
విస్మితా హరయస్తత్ర వ్యవాతిష్ఠంత సర్వశః |
పప్రచ్ఛ హనుమాంస్తత్ర కా'సి త్వం కస్య వా బిలమ్ ||
విస్మితా హరయస్తత్ర వ్యవాతిష్ఠంత సర్వశః |
పప్రచ్ఛ హనుమాంస్తత్ర కా'సి త్వం కస్య వా బిలమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతో హనూమాన్ గిరిసన్నికాశః
VERSE #42
కృతాంజలిస్తామభివాద్య వృద్ధామ్ |
పప్రచ్ఛ కా త్వం భవనం బిలం చ
రత్నాని హేమాని వదస్వ కస్య ||
పప్రచ్ఛ కా త్వం భవనం బిలం చ
రత్నాని హేమాని వదస్వ కస్య ||
VERSE #43
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే కిష్కింధాకాండే పంచాశః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణే కిష్కింధాకాండ
వాల్మీకి రామాయణే కిష్కింధాకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Kishkindha Kanda Sarga 50 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.