Kishkindha Kanda Sarga 2
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
కిష్కింధకాండ
|| సుగ్రీవమంత్రః ||
కిష్కింధకాండ
|| సుగ్రీవమంత్రః ||
VERSE #2
తౌ తు దృష్ట్వా మహాత్మానౌ భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ |
వరాయుధధరౌ వీరౌ సుగ్రీవః శంకితో'భవత్ ||
వరాయుధధరౌ వీరౌ సుగ్రీవః శంకితో'భవత్ ||
VERSE #3
ఉద్విగ్నహృదయః సర్వాః దిశః సమవలోకయన్ |
న వ్యతిష్ఠత కస్మింశ్చిద్దేశే వానరపుంగవః ||
న వ్యతిష్ఠత కస్మింశ్చిద్దేశే వానరపుంగవః ||
VERSE #4
నైవ చక్రే మనః స్థానే వీక్షమాణో మహాబలౌ |
కపేః పరమభీతస్య చిత్తం వ్యవససాద హ ||
కపేః పరమభీతస్య చిత్తం వ్యవససాద హ ||
VERSE #5
చింతయిత్వా స ధర్మాత్మా విమృశ్య గురులాఘవమ్ |
సుగ్రీవః పరమోద్విగ్నః సర్వైరనుచరైః సహ ||
సుగ్రీవః పరమోద్విగ్నః సర్వైరనుచరైః సహ ||
VERSE #6
తతః స సచివేభ్యస్తు సుగ్రీవః ప్లవగాధిపః |
శశంస పరమోద్విగ్నః పశ్యంస్తౌ రామలక్ష్మణౌ ||
శశంస పరమోద్విగ్నః పశ్యంస్తౌ రామలక్ష్మణౌ ||
VERSE #7
ఏతౌ వనమిదం దుర్గం వాలిప్రణిహితౌ ధ్రువమ్ |
ఛద్మనా చీరవసనౌ ప్రచరంతావిహాగతౌ ||
ఛద్మనా చీరవసనౌ ప్రచరంతావిహాగతౌ ||
VERSE #8
తతః సుగ్రీవసచివా దృష్ట్వా పరమధన్వినౌ |
జగ్ముర్గిరితటాత్తస్మాదన్యచ్ఛిఖరముత్తమమ్ ||
జగ్ముర్గిరితటాత్తస్మాదన్యచ్ఛిఖరముత్తమమ్ ||
VERSE #9
తే క్షిప్రమధిగమ్యాథ యూథపా యూథపర్షభమ్ |
హరయో వానరశ్రేష్ఠం పరివార్యోపతస్థిరే ||
హరయో వానరశ్రేష్ఠం పరివార్యోపతస్థిరే ||
VERSE #10
ఏవమేకాయనగతాః ప్లవమానా గిరేర్గిరిమ్ |
ప్రకంపయంతో వేగేన గిరీణాం శిఖరాణ్యపి ||
ప్రకంపయంతో వేగేన గిరీణాం శిఖరాణ్యపి ||
VERSE #11
తతః శాఖామృగాః సర్వే ప్లవమానా మహాబలాః |
బభంజుశ్చ నగాంస్తత్ర పుష్పితాన్ దుర్గసంశ్రితాన్ ||
బభంజుశ్చ నగాంస్తత్ర పుష్పితాన్ దుర్గసంశ్రితాన్ ||
VERSE #12
ఆప్లవంతో హరివరాః సర్వతస్తం మహాగిరిమ్ |
మృగమార్జారశార్దూలాంస్త్రాసయంతో యయుస్తదా ||
మృగమార్జారశార్దూలాంస్త్రాసయంతో యయుస్తదా ||
VERSE #13
తతః సుగ్రీవసచివాః పర్వతేంద్రం సమాశ్రితాః |
సంగమ్య కపిముఖ్యేన సర్వే ప్రాంజలయః స్థితాః ||
సంగమ్య కపిముఖ్యేన సర్వే ప్రాంజలయః స్థితాః ||
VERSE #14
తతస్తం భయసంవిగ్నం వాలికిల్బిషశంకితమ్ |
ఉవాచ హనుమాన్వాక్యం సుగ్రీవం వాక్యకోవిదః ||
ఉవాచ హనుమాన్వాక్యం సుగ్రీవం వాక్యకోవిదః ||
VERSE #15
సంభ్రమస్త్యజ్యతామేషః సర్వైర్వాలికృతే మహాన్ |
మలయో'యం గిరివరో భయం నేహాస్తి వాలినః ||
మలయో'యం గిరివరో భయం నేహాస్తి వాలినః ||
VERSE #16
యస్మాదుద్విగ్నచేతాస్త్వం ప్రద్రుతో హరిపుంగవ |
తం క్రూరదర్శనం క్రూరం నేహ పశ్యామి వాలినమ్ ||
తం క్రూరదర్శనం క్రూరం నేహ పశ్యామి వాలినమ్ ||
VERSE #17
యస్మాత్తవ భయం సౌమ్య పూర్వజాత్ పాపకర్మణః |
స నేహ వాలీ దుష్టాత్మా న తే పశ్యామ్యహం భయమ్ ||
స నేహ వాలీ దుష్టాత్మా న తే పశ్యామ్యహం భయమ్ ||
VERSE #18
అహో శాఖామృగత్వం తే వ్యక్తమేవ ప్లవంగమ |
లఘుచిత్తతయా''త్మానం న స్థాపయసి యో మతౌ ||
లఘుచిత్తతయా''త్మానం న స్థాపయసి యో మతౌ ||
VERSE #19
బుద్ధివిజ్ఞానసంపన్నః ఇంగితైః సర్వమాచర |
న హ్యబుద్ధిం గతో రాజా సర్వభూతాని శాస్తి హి ||
న హ్యబుద్ధిం గతో రాజా సర్వభూతాని శాస్తి హి ||
VERSE #20
సుగ్రీవస్తు శుభం వాక్యం శ్రుత్వా సర్వం హనూమతః |
తతః శుభతరం వాక్యం హనూమంతమువాచ హ ||
తతః శుభతరం వాక్యం హనూమంతమువాచ హ ||
VERSE #21
దీర్ఘబాహూ విశాలాక్షౌ శరచాపాసిధారిణౌ |
కస్య న స్యాద్భయం దృష్ట్వా హ్యేతౌ సురసుతోపమౌ ||
కస్య న స్యాద్భయం దృష్ట్వా హ్యేతౌ సురసుతోపమౌ ||
VERSE #22
వాలిప్రణిహితావేతౌ శంకే'హం పురుషోత్తమౌ |
రాజానో బహుమిత్రాశ్చ విశ్వాసో నాత్ర హి క్షమః ||
రాజానో బహుమిత్రాశ్చ విశ్వాసో నాత్ర హి క్షమః ||
VERSE #23
అరయశ్చ మనుష్యేణ విజ్ఞేయాశ్ఛన్నచారిణః |
విశ్వస్తానామవిశ్వస్తా రంధ్రేషు ప్రహరంతి హి ||
విశ్వస్తానామవిశ్వస్తా రంధ్రేషు ప్రహరంతి హి ||
VERSE #24
కృత్యేషు వాలీ మేధావీ రాజానో బహుదర్శనాః |
భవంతి పరహంతారస్తే జ్ఞేయాః ప్రాకృతైర్నరైః ||
భవంతి పరహంతారస్తే జ్ఞేయాః ప్రాకృతైర్నరైః ||
VERSE #25
తౌ త్వయా ప్రాకృతేనైవ గత్వా జ్ఞేయౌ ప్లవంగమ |
ఇంగితానాం ప్రకారైశ్చ రూపవ్యాభాషణేన చ ||
ఇంగితానాం ప్రకారైశ్చ రూపవ్యాభాషణేన చ ||
VERSE #26
లక్షయస్వ తయోర్భావం ప్రహృష్టమనసౌ యది |
విశ్వాసయన్ ప్రశంసాభిరింగితైశ్చ పునః పునః ||
విశ్వాసయన్ ప్రశంసాభిరింగితైశ్చ పునః పునః ||
VERSE #27
మమైవాభిముఖం స్థిత్వా పృచ్ఛ త్వం హరిపుంగవ |
ప్రయోజనం ప్రవేశస్య వనస్యాస్య ధనుర్ధరౌ ||
ప్రయోజనం ప్రవేశస్య వనస్యాస్య ధనుర్ధరౌ ||
VERSE #28
శుద్ధాత్మానౌ యది త్వేతౌ జానీహి త్వం ప్లవంగమ |
వ్యాభాషితైర్వా విజ్ఞేయా స్యాద్దుష్టాదుష్టతా తయోః ||
వ్యాభాషితైర్వా విజ్ఞేయా స్యాద్దుష్టాదుష్టతా తయోః ||
VERSE #29
ఇత్యేవం కపిరాజేన సందిష్టో మారుతాత్మజః |
చకార గమనే బుద్ధిం యత్ర తౌ రామలక్ష్మణౌ ||
చకార గమనే బుద్ధిం యత్ర తౌ రామలక్ష్మణౌ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తథేతి సంపూజ్య వచస్తు తస్య తత్
VERSE #30
కపేః సుభీమస్య దురాసదస్య చ |
మహానుభావో హనుమాన్యయౌ తదా
స యత్ర రామో'తిబలశ్చ లక్ష్మణః ||
మహానుభావో హనుమాన్యయౌ తదా
స యత్ర రామో'తిబలశ్చ లక్ష్మణః ||
VERSE #31
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే కిష్కింధకాండే ద్వితీయః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణే కిష్కింధాకాండ
వాల్మీకి రామాయణే కిష్కింధాకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Kishkindha Kanda Sarga 2 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.