Aranya Kanda Sarga 67
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
అరణ్యకాండ
|| గృధ్రరాజదర్శనమ్ ||
అరణ్యకాండ
|| గృధ్రరాజదర్శనమ్ ||
VERSE #2
పూర్వజో'ప్యుక్తమాత్రస్తు లక్ష్మణేన సుభాషితమ్ |
సారగ్రాహీ మహాసారం ప్రతిజగ్రాహ రాఘవః ||
సారగ్రాహీ మహాసారం ప్రతిజగ్రాహ రాఘవః ||
VERSE #3
సన్నిగృహ్య మహాబాహుః ప్రవృత్తం కోపమాత్మనః |
అవష్టభ్య ధనుశ్చిత్రం రామో లక్ష్మణమబ్రవీత్ ||
అవష్టభ్య ధనుశ్చిత్రం రామో లక్ష్మణమబ్రవీత్ ||
VERSE #4
కిం కరిష్యావహే వత్స క్వ వా గచ్ఛావ లక్ష్మణ |
కేనోపాయేన పశ్యేయం సీతామితి విచింతయ ||
కేనోపాయేన పశ్యేయం సీతామితి విచింతయ ||
VERSE #5
తం తథా పరితాపార్తం లక్ష్మణో రామమబ్రవీత్ |
ఇదమేవ జనస్థానం త్వమన్వేషితుమర్హసి ||
ఇదమేవ జనస్థానం త్వమన్వేషితుమర్హసి ||
VERSE #6
రాక్షసైర్బహుభిః కీర్ణం నానాద్రుమలతాయుతమ్ |
సంతీహ గిరిదుర్గాణి నిర్దరాః కందరాణి చ ||
సంతీహ గిరిదుర్గాణి నిర్దరాః కందరాణి చ ||
VERSE #7
గుహాశ్చ వివిధా ఘోరాః నానామృగగణాకులాః |
ఆవాసాః కిన్నరాణాం చ గంధర్వభవనాని చ ||
ఆవాసాః కిన్నరాణాం చ గంధర్వభవనాని చ ||
VERSE #8
తాని యుక్తో మయా సార్ధం త్వమన్వేషితుమర్హసి |
త్వద్విధా బుద్ధిసంపన్నాః మహాత్మానో నరర్షభ ||
త్వద్విధా బుద్ధిసంపన్నాః మహాత్మానో నరర్షభ ||
VERSE #9
ఆపత్సు న ప్రకంపంతే వాయువేగైరివాచలాః |
ఇత్యుక్తస్తద్వనం సర్వం విచచార సలక్ష్మణః ||
ఇత్యుక్తస్తద్వనం సర్వం విచచార సలక్ష్మణః ||
VERSE #10
క్రుద్ధో రామః శరం ఘోరం సంధాయ ధనుషి క్షురమ్ |
తతః పర్వతకూటాభం మహాభాగం ద్విజోత్తమమ్ ||
తతః పర్వతకూటాభం మహాభాగం ద్విజోత్తమమ్ ||
VERSE #11
దదర్శ పతితం భూమౌ క్షతజార్ద్రం జటాయుషమ్ |
తం దృష్ట్వా గిరిశృంగాభం రామో లక్ష్మణమబ్రవీత్ ||
తం దృష్ట్వా గిరిశృంగాభం రామో లక్ష్మణమబ్రవీత్ ||
VERSE #12
అనేన సీతా వైదేహీ భక్షితా నాత్ర సంశయః |
గృధ్రరూపమిదం రక్షో వ్యక్తం భవతి కాననే ||
గృధ్రరూపమిదం రక్షో వ్యక్తం భవతి కాననే ||
VERSE #13
భక్షయిత్వా విశాలాక్షీమాస్తే సీతాం యథాసుఖమ్ |
ఏనం వధిష్యే దీప్తాస్యైర్ఘోరైర్బాణైరజిహ్మగైః ||
ఏనం వధిష్యే దీప్తాస్యైర్ఘోరైర్బాణైరజిహ్మగైః ||
VERSE #14
ఇత్యుక్త్వా'భ్యపతద్గృధ్రం సంధాయ ధనుషి క్షురమ్ |
క్రుద్ధో రామః సముద్రాంతాం కంపయన్నివ మేదినీమ్ ||
క్రుద్ధో రామః సముద్రాంతాం కంపయన్నివ మేదినీమ్ ||
VERSE #15
తం దీనం దీనయా వాచా సఫేనం రుధిరం వమన్ |
అభ్యభాషత పక్షీ తు రామం దశరథాత్మజమ్ ||
అభ్యభాషత పక్షీ తు రామం దశరథాత్మజమ్ ||
VERSE #16
యామోషధిమివాయుష్మన్నన్వేషసి మహావనే |
సా దేవీ మమ చ ప్రాణా రావణేనోభయం హృతమ్ ||
సా దేవీ మమ చ ప్రాణా రావణేనోభయం హృతమ్ ||
VERSE #17
త్వయా విరహితా దేవీ లక్ష్మణేన చ రాఘవ |
హ్రియమాణా మయా దృష్టా రావణేన బలీయసా ||
హ్రియమాణా మయా దృష్టా రావణేన బలీయసా ||
VERSE #18
సీతామభ్యవపన్నో'హం రావణశ్చ రణే మయా |
విధ్వంసితరథశ్చాత్ర పాతితో ధరణీతలే ||
విధ్వంసితరథశ్చాత్ర పాతితో ధరణీతలే ||
VERSE #19
ఏతదస్య ధనుర్భగ్నమేతదస్య శరావరమ్ |
అయమస్య రథో రామ భగ్నః సాంగ్రామికో మయా ||
అయమస్య రథో రామ భగ్నః సాంగ్రామికో మయా ||
VERSE #20
అయం తు సారథిస్తస్య మత్పక్షో నిహతో యుధి |
పరిశ్రాంతస్య మే పక్షౌ ఛిత్త్వా ఖడ్గేన రావణః ||
పరిశ్రాంతస్య మే పక్షౌ ఛిత్త్వా ఖడ్గేన రావణః ||
VERSE #21
సీతామాదాయ వైదేహీముత్పపాత విహాయసమ్ |
రక్షసా నిహతం పూర్వం న మాం హంతుం త్వమర్హసి ||
రక్షసా నిహతం పూర్వం న మాం హంతుం త్వమర్హసి ||
VERSE #22
రామస్తస్య తు విజ్ఞాయ బాష్పపూర్ణముఖస్తదా |
ద్విగుణీకృతతాపార్తః సీతాసక్తాం ప్రియాం కథామ్ ||
ద్విగుణీకృతతాపార్తః సీతాసక్తాం ప్రియాం కథామ్ ||
VERSE #23
గృధ్రరాజం పరిష్వజ్య పరిత్యజ్య మహద్ధనుః |
నిపపాతావశో భూమౌ రురోద సహలక్ష్మణః ||
నిపపాతావశో భూమౌ రురోద సహలక్ష్మణః ||
VERSE #24
ఏకమేకాయనే దుర్గే నిఃశ్వసంతం కథంచన |
సమీక్ష్య దుఃఖితతరో రామః సౌమిత్రిమబ్రవీత్ ||
సమీక్ష్య దుఃఖితతరో రామః సౌమిత్రిమబ్రవీత్ ||
VERSE #25
రాజ్యాద్భ్రంశో వనే వాసః సీతా నష్టా ద్విజో హతః |
ఈదృశీయం మమాలక్ష్మీర్నిర్దహేదపి పావకమ్ ||
ఈదృశీయం మమాలక్ష్మీర్నిర్దహేదపి పావకమ్ ||
VERSE #26
సంపూర్ణమపి చేదద్య ప్రతరేయం మహోదధిమ్ |
సో'పి నూనం మమాలక్ష్మ్యా విశుష్యేత్సరితాం పతిః ||
సో'పి నూనం మమాలక్ష్మ్యా విశుష్యేత్సరితాం పతిః ||
VERSE #27
నాస్త్యభాగ్యతరో లోకే మత్తో'స్మిన్సచరాచరే |
యేనేయం మహతీ ప్రాప్తా మయా వ్యసనవాగురా ||
యేనేయం మహతీ ప్రాప్తా మయా వ్యసనవాగురా ||
VERSE #28
అయం పితృవయస్యో మే గృధ్రరాజో జరాన్వితః |
శేతే వినిహతో భూమౌ మమ భాగ్యవిపర్యయాత్ ||
శేతే వినిహతో భూమౌ మమ భాగ్యవిపర్యయాత్ ||
VERSE #29
ఇత్యేవముక్త్వా బహుశో రాఘవః సహలక్ష్మణః |
జటాయుషం చ పస్పర్శం పితృస్నేహం విదర్శయన్ ||
జటాయుషం చ పస్పర్శం పితృస్నేహం విదర్శయన్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
నికృత్తపక్షం రుధిరావసిక్తం
VERSE #30
స గృధ్రరాజం పరిరభ్య రామః |
క్వ మైథిలీ ప్రాణసమా మమేతి
విముచ్య వాచం నిపపాత భూమౌ ||
క్వ మైథిలీ ప్రాణసమా మమేతి
విముచ్య వాచం నిపపాత భూమౌ ||
VERSE #31
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకియే ఆదికావ్యే అరణ్యకాండే సప్తషష్ఠితమః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అరణ్యకాండ అష్టషష్ఠితమః సర్గః (౬౮)
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Aranya Kanda Sarga 67 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.