Aranya Kanda Sarga 54
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
అరణ్యకాండ
|| లంకాప్రాపణమ్ ||
అరణ్యకాండ
|| లంకాప్రాపణమ్ ||
VERSE #2
హ్రియమాణా తు వైదేహీ కంచిన్నాథమపశ్యతీ |
దదర్శ గిరిశృంగస్థాన్ పంచ వానరపుంగవాన్ ||
దదర్శ గిరిశృంగస్థాన్ పంచ వానరపుంగవాన్ ||
VERSE #3
తేషాం మధ్యే విశాలాక్షీ కౌశేయం కనకప్రభమ్ |
ఉత్తరీయం వరారోహా శుభాన్యాభరణాని చ ||
ఉత్తరీయం వరారోహా శుభాన్యాభరణాని చ ||
VERSE #4
ముమోచ యది రామాయ శంసేయురితి మైథిలీ |
వస్త్రముత్సృజ్య తన్మధ్యే నిక్షిప్తం సహభూషణమ్ ||
వస్త్రముత్సృజ్య తన్మధ్యే నిక్షిప్తం సహభూషణమ్ ||
VERSE #5
సంభ్రమాత్తు దశగ్రీవస్తత్కర్మ న స బుద్ధవాన్ |
పింగాక్షాస్తాం విశాలాక్షీం నేత్రైరనిమిషైరివ ||
పింగాక్షాస్తాం విశాలాక్షీం నేత్రైరనిమిషైరివ ||
VERSE #6
విక్రోశంతీం తథా సీతాం దదృశుర్వానరర్షభాః |
స చ పంపామతిక్రమ్య లంకామభిముఖః పురీమ్ ||
స చ పంపామతిక్రమ్య లంకామభిముఖః పురీమ్ ||
VERSE #7
జగామ రుదతీం గృహ్య వైదేహీం రాక్షసేశ్వరః |
తాం జహార సుసంహృష్టో రావణో మృత్యుమాత్మనః ||
తాం జహార సుసంహృష్టో రావణో మృత్యుమాత్మనః ||
VERSE #8
ఉత్సంగేనేవ భుజగీం తీక్ష్ణదంష్ట్రాం మహావిషామ్ |
వనాని సరితః శైలాన్ సరాంసి చ విహాయసా ||
వనాని సరితః శైలాన్ సరాంసి చ విహాయసా ||
VERSE #9
స క్షిప్రం సమతీయాయ శరశ్చాపాదివ చ్యుతః |
తిమినక్రనికేతం తు వరుణాలయమక్షయమ్ ||
తిమినక్రనికేతం తు వరుణాలయమక్షయమ్ ||
VERSE #10
సరితాం శరణం గత్వా సమతీయాయ సాగరమ్ |
సంభ్రమాత్పరివృత్తోర్మీ రుద్ధమీనమహోరగః ||
సంభ్రమాత్పరివృత్తోర్మీ రుద్ధమీనమహోరగః ||
VERSE #11
వైదేహ్యాం హ్రియమాణాయాం బభూవ వరుణాలయః |
అంతరిక్షగతా వాచః ససృజుశ్చారణాస్తదా ||
అంతరిక్షగతా వాచః ససృజుశ్చారణాస్తదా ||
VERSE #12
ఏతదంతో దశగ్రీవ ఇతి సిద్ధాస్తదా'బ్రువన్ |
స తు సీతాం వివేష్టంతీమంకేనాదాయ రావణః ||
స తు సీతాం వివేష్టంతీమంకేనాదాయ రావణః ||
VERSE #13
ప్రవివేశ పురీం లంకాం రూపిణీం మృత్యుమాత్మనః |
సో'భిగమ్య పురీం లంకాం సువిభక్తమహాపథామ్ ||
సో'భిగమ్య పురీం లంకాం సువిభక్తమహాపథామ్ ||
VERSE #14
సంరూఢకక్ష్యాబహులం స్వమంతఃపురమావిశత్ |
తత్ర తామసితాపాంగాం శోకమోహపరాయణామ్ ||
తత్ర తామసితాపాంగాం శోకమోహపరాయణామ్ ||
VERSE #15
నిదధే రావణః సీతాం మయో మాయామివ స్త్రియమ్ |
అబ్రవీచ్చ దశగ్రీవః పిశాచీర్ఘోరదర్శనాః ||
అబ్రవీచ్చ దశగ్రీవః పిశాచీర్ఘోరదర్శనాః ||
VERSE #16
యథా నేమాం పుమాన్ స్త్రీ వా సీతాం పశ్యత్యసమ్మతః |
ముక్తామణిసువర్ణాని వస్త్రాణ్యాభరణాని చ ||
ముక్తామణిసువర్ణాని వస్త్రాణ్యాభరణాని చ ||
VERSE #17
యద్యదిచ్ఛేత్తదేవాస్యా దేయం మచ్ఛందతో యథా |
యా చ వక్ష్యతి వైదేహీం వచనం కించిదప్రియమ్ ||
యా చ వక్ష్యతి వైదేహీం వచనం కించిదప్రియమ్ ||
VERSE #18
అజ్ఞానాద్యది వా జ్ఞానాన్న తస్యా జీవితం ప్రియమ్ |
తథోక్త్వా రాక్షసీస్తాస్తు రాక్షసేంద్రః ప్రతాపవాన్ ||
తథోక్త్వా రాక్షసీస్తాస్తు రాక్షసేంద్రః ప్రతాపవాన్ ||
VERSE #19
నిష్క్రమ్యాంతఃపురాత్తస్మాత్కిం కృత్యమితి చింతయన్ |
దదర్శాష్టౌ మహావీర్యాన్ రాక్షసాన్ పిశితాశనాన్ ||
దదర్శాష్టౌ మహావీర్యాన్ రాక్షసాన్ పిశితాశనాన్ ||
VERSE #20
స తాన్ దృష్ట్వా మహావీర్యో వరదానేన మోహితః |
ఉవాచైతానిదం వాక్యం ప్రశస్య బలవీర్యతః ||
ఉవాచైతానిదం వాక్యం ప్రశస్య బలవీర్యతః ||
VERSE #21
నానాప్రహరణాః క్షిప్రమితో గచ్ఛత సత్వరాః |
జనస్థానం హతస్థానం భూతపూర్వం ఖరాలయమ్ ||
జనస్థానం హతస్థానం భూతపూర్వం ఖరాలయమ్ ||
VERSE #22
తత్రోష్యతాం జనస్థానే శూన్యే నిహతరాక్షసే |
పౌరుషం బలమాశ్రిత్య త్రాసముత్సృజ్య దూరతః ||
పౌరుషం బలమాశ్రిత్య త్రాసముత్సృజ్య దూరతః ||
VERSE #23
బలం హి సుమహద్యన్మే జనస్థానే నివేశితమ్ |
సదూషణఖరం యుద్ధే హతం రామేణ సాయకైః ||
సదూషణఖరం యుద్ధే హతం రామేణ సాయకైః ||
VERSE #24
తత్ర క్రోధో మమామర్షాద్ధైర్యస్యోపరి వర్తతే |
వైరం చ సుమహజ్జాతం రామం ప్రతి సుదారుణమ్ ||
వైరం చ సుమహజ్జాతం రామం ప్రతి సుదారుణమ్ ||
VERSE #25
నిర్యాతయితుమిచ్ఛామి తచ్చ వైరమహం రిపోః |
న హి లప్స్యామ్యహం నిద్రామహత్వా సంయుగే రిపుమ్ ||
న హి లప్స్యామ్యహం నిద్రామహత్వా సంయుగే రిపుమ్ ||
VERSE #26
తం త్విదానీమహం హత్వా ఖరదూషణఘాతినమ్ |
రామం శర్మోపలప్స్యామి ధనం లబ్ధ్వేవ నిర్ధనః ||
రామం శర్మోపలప్స్యామి ధనం లబ్ధ్వేవ నిర్ధనః ||
VERSE #27
జనస్థానే వసద్భిస్తు భవద్భీ రామమాశ్రితా |
ప్రవృత్తిరుపనేతవ్యా కిం కరోతీతి తత్త్వతః ||
ప్రవృత్తిరుపనేతవ్యా కిం కరోతీతి తత్త్వతః ||
VERSE #28
అప్రమాదాచ్చ గంతవ్యం సర్వైరపి నిశాచరైః |
కర్తవ్యశ్చ సదా యత్నో రాఘవస్య వధం ప్రతి ||
కర్తవ్యశ్చ సదా యత్నో రాఘవస్య వధం ప్రతి ||
VERSE #29
యుష్మాకం చ బలజ్ఞో'హం బహుశో రణమూర్ధని |
అతశ్చాస్మిన్ జనస్థానే మయా యూయం నియోజితాః ||
అతశ్చాస్మిన్ జనస్థానే మయా యూయం నియోజితాః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతః ప్రియం వాక్యముపేత్య రాక్షసా
VERSE #30
మహార్థమష్టావభివాద్య రావణమ్ |
విహాయ లంకాం సహితాః ప్రతస్థిరే
యతో జనస్థానమలక్ష్యదర్శనాః ||
విహాయ లంకాం సహితాః ప్రతస్థిరే
యతో జనస్థానమలక్ష్యదర్శనాః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తతస్తు సీతాముపలభ్య రావణః
VERSE #31
సుసంప్రహృష్టః పరిగృహ్య మైథిలీమ్ |
ప్రసజ్య రామేణ చ వైరముత్తమం
బభూవ మోహాన్ముదితః స రాక్షసః ||
ప్రసజ్య రామేణ చ వైరముత్తమం
బభూవ మోహాన్ముదితః స రాక్షసః ||
VERSE #32
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అరణ్యకాండే చతుఃపంచాశః సర్గః ||
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Aranya Kanda Sarga 54 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.