Aranya Kanda Sarga 23
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
అరణ్యకాండ
|| ఉత్పాతదర్శనమ్ ||
అరణ్యకాండ
|| ఉత్పాతదర్శనమ్ ||
VERSE #2
తస్మిన్ యాతే జనస్థానాదశివం శోణితోదకమ్ |
అభ్యవర్షన్మహామేఘస్తుములో గర్దభారుణః ||
అభ్యవర్షన్మహామేఘస్తుములో గర్దభారుణః ||
VERSE #3
నిపేతుస్తురగాస్తస్య రథయుక్తా మహాజవాః |
సమే పుష్పచితే దేశే రాజమార్గే యదృచ్ఛయా ||
సమే పుష్పచితే దేశే రాజమార్గే యదృచ్ఛయా ||
VERSE #4
శ్యామం రుధిరపర్యంతం బభూవ పరివేషణమ్ |
అలాతచక్రప్రతిమం పరిగృహ్య దివాకరమ్ ||
అలాతచక్రప్రతిమం పరిగృహ్య దివాకరమ్ ||
VERSE #5
తతో ధ్వజముపాగమ్య హేమదండం సముచ్ఛ్రితమ్ |
సమాక్రమ్య మహాకాయస్తస్థౌ గృధ్రః సుదారుణః ||
సమాక్రమ్య మహాకాయస్తస్థౌ గృధ్రః సుదారుణః ||
VERSE #6
జనస్థానసమీపే తు సమాగమ్య ఖరస్వనాః |
విస్వరాన్వివిధాంశ్చక్రుర్మాంసాదా మృగపక్షిణః ||
విస్వరాన్వివిధాంశ్చక్రుర్మాంసాదా మృగపక్షిణః ||
VERSE #7
వ్యాజహ్రుశ్చ ప్రదీప్తాయాం దిశి వై భైరవస్వనమ్ |
అశివం యాతుధానానాం శివా ఘోరా మహాస్వనాః ||
అశివం యాతుధానానాం శివా ఘోరా మహాస్వనాః ||
VERSE #8
ప్రభిన్నగిరిసంకాశాస్తోయశోణితధారిణః |
ఆకాశం తదనాకాశం చక్రుర్భీమా బలాహకాః ||
ఆకాశం తదనాకాశం చక్రుర్భీమా బలాహకాః ||
VERSE #9
బభూవ తిమిరం ఘోరముద్ధతం రోమహర్షణమ్ |
దిశో వా విదిశో వా'పి న చ వ్యక్తం చకాశిరే ||
దిశో వా విదిశో వా'పి న చ వ్యక్తం చకాశిరే ||
VERSE #10
క్షతజార్ద్రసవర్ణాభా సంధ్యా కాలం వినా బభౌ |
ఖరస్యాభిముఖా నేదుస్తదా ఘోరమృగాః ఖగాః ||
ఖరస్యాభిముఖా నేదుస్తదా ఘోరమృగాః ఖగాః ||
VERSE #11
కంకగోమాయుగృధ్రాశ్చ చుక్రుశుర్భయశంసినః |
నిత్యాశుభకరా యుద్ధే శివా ఘోరనిదర్శనాః ||
నిత్యాశుభకరా యుద్ధే శివా ఘోరనిదర్శనాః ||
VERSE #12
నేదుర్బలస్యాభిముఖం జ్వాలోద్గారిభిరాననైః |
కబంధః పరిఘాభాసో దృశ్యతే భాస్కరాంతికే ||
కబంధః పరిఘాభాసో దృశ్యతే భాస్కరాంతికే ||
VERSE #13
జగ్రాహ సూర్యం స్వర్భానురపర్వణి మహాగ్రహః |
ప్రవాతి మారుతః శీఘ్రం నిష్ప్రభో'భూద్దివాకరః ||
ప్రవాతి మారుతః శీఘ్రం నిష్ప్రభో'భూద్దివాకరః ||
VERSE #14
ఉత్పేతుశ్చ వినా రాత్రిం తారాః ఖద్యోతసప్రభాః |
సంలీనమీనవిహగా నలిన్యః శుష్కపంకజాః ||
సంలీనమీనవిహగా నలిన్యః శుష్కపంకజాః ||
VERSE #15
తస్మిన్ క్షణే బభూవుశ్చ వినా పుష్పఫలైర్ద్రుమాః |
ఉద్ధూతశ్చ వినా వాతం రేణుర్జలధరారుణః ||
ఉద్ధూతశ్చ వినా వాతం రేణుర్జలధరారుణః ||
VERSE #16
వీచీకూచీతి వాశ్యంత్యో బభూవుస్తత్ర శారికాః |
ఉల్కాశ్చాపి సనిర్ఘాతా నిపేతుర్ఘోరదర్శనాః ||
ఉల్కాశ్చాపి సనిర్ఘాతా నిపేతుర్ఘోరదర్శనాః ||
VERSE #17
ప్రచచాల మహీ సర్వా సశైలవనకాననా |
ఖరస్య చ రథస్థస్య నర్దమానస్య ధీమతః ||
ఖరస్య చ రథస్థస్య నర్దమానస్య ధీమతః ||
VERSE #18
ప్రాకంపత భుజః సవ్యః స్వరశ్చాస్యావసజ్జత |
సాస్రా సంపద్యతే దృష్టిః పశ్యమానస్య సర్వతః ||
సాస్రా సంపద్యతే దృష్టిః పశ్యమానస్య సర్వతః ||
VERSE #19
లలాటే చ రుజా జాతా న చ మోహాన్న్యవర్తత |
తాన్ సమీక్ష్య మహోత్పాతానుత్థితాన్రోమహర్షణాన్ ||
తాన్ సమీక్ష్య మహోత్పాతానుత్థితాన్రోమహర్షణాన్ ||
VERSE #20
అబ్రవీద్రాక్షసాన్ సర్వాన్ ప్రహసన్ స ఖరస్తదా |
మహోత్పాతానిమాన్ సర్వానుత్థితాన్ ఘోరదర్శనాన్ ||
మహోత్పాతానిమాన్ సర్వానుత్థితాన్ ఘోరదర్శనాన్ ||
VERSE #21
న చింతయామ్యహం వీర్యాద్బలవాన్ దుర్బలానివ |
తారా అపి శరైస్తీక్ష్ణైః పాతయామి నభఃస్థలాత్ ||
తారా అపి శరైస్తీక్ష్ణైః పాతయామి నభఃస్థలాత్ ||
VERSE #22
మృత్యుం మరణధర్మేణ సంక్రుద్ధో యోజయామ్యహమ్ |
రాఘవం తం బలోత్సిక్తం భ్రాతరం చాస్య లక్ష్మణమ్ ||
రాఘవం తం బలోత్సిక్తం భ్రాతరం చాస్య లక్ష్మణమ్ ||
VERSE #23
అహత్వా సాయకైస్తీక్ష్ణైర్నోపావర్తితుముత్సహే |
సకామా భగినీ మే'స్తు పీత్వా తు రుధిరం తయోః ||
సకామా భగినీ మే'స్తు పీత్వా తు రుధిరం తయోః ||
VERSE #24
యన్నిమిత్తస్తు రామస్య లక్ష్మణస్య విపర్యయః |
న క్వచిత్ప్రాప్తపూర్వో మే సంయుగేషు పరాజయః ||
న క్వచిత్ప్రాప్తపూర్వో మే సంయుగేషు పరాజయః ||
VERSE #25
యుష్మాకమేతత్ప్రత్యక్షం నానృతం కథయామ్యహమ్ |
దేవరాజమపి క్రుద్ధో మత్తైరావతయాయినమ్ ||
దేవరాజమపి క్రుద్ధో మత్తైరావతయాయినమ్ ||
VERSE #26
వజ్రహస్తం రణే హన్యాం కిం పునస్తౌ కుమానుషౌ |
సా తస్య గర్జితం శ్రుత్వా రాక్షసస్య మహాచమూః ||
సా తస్య గర్జితం శ్రుత్వా రాక్షసస్య మహాచమూః ||
VERSE #27
ప్రహర్షమతులం లేభే మృత్యుపాశావపాశితా |
సమీయుశ్చ మహాత్మానో యుద్ధదర్శనకాంక్షిణః ||
సమీయుశ్చ మహాత్మానో యుద్ధదర్శనకాంక్షిణః ||
VERSE #28
ఋషయో దేవగంధర్వాః సిద్ధాశ్చ సహ చారణైః |
సమేత్య చోచుః సహితాస్తే'న్యోన్యం పుణ్యకర్మణః ||
సమేత్య చోచుః సహితాస్తే'న్యోన్యం పుణ్యకర్మణః ||
VERSE #29
స్వస్తి గోబ్రాహ్మణేభ్యో'స్తు లోకానాం యే'భిసంగతాః |
జయతాం రాఘవః సంఖ్యే పౌలస్త్యాన్ రజనీచరాన్ ||
జయతాం రాఘవః సంఖ్యే పౌలస్త్యాన్ రజనీచరాన్ ||
VERSE #30
చక్రహస్తో యథా యుద్ధే సర్వానసురపుంగవాన్ |
ఏతచ్చాన్యచ్చ బహుశో బ్రువాణాః పరమర్షయః ||
ఏతచ్చాన్యచ్చ బహుశో బ్రువాణాః పరమర్షయః ||
VERSE #31
జాతకౌతూహలాస్తత్ర విమానస్థాశ్చ దేవతాః |
దదృశుర్వాహినీం తేషాం రాక్షసానాం గతాయుషామ్ ||
దదృశుర్వాహినీం తేషాం రాక్షసానాం గతాయుషామ్ ||
VERSE #32
రథేన తు ఖరో వేగాదుగ్రసైన్యో వినిఃసృతః |
తం దృష్ట్వా రాక్షసం భూయో రాక్షసాశ్చ వినిఃసృతాః ||
తం దృష్ట్వా రాక్షసం భూయో రాక్షసాశ్చ వినిఃసృతాః ||
VERSE #33
శ్యేనగామీ పృథుగ్రీవో యజ్ఞశత్రుర్విహంగమః |
దుర్జయః కరవీరాక్షః పరుషః కాలకార్ముకః ||
దుర్జయః కరవీరాక్షః పరుషః కాలకార్ముకః ||
VERSE #34
మేఘమాలీ మహామాలీ సర్పాస్యో రుధిరాశనః |
ద్వాదశైతే మహావీర్యాః ప్రతస్థురభితః ఖరమ్ ||
ద్వాదశైతే మహావీర్యాః ప్రతస్థురభితః ఖరమ్ ||
VERSE #35
మహాకపాలః స్థూలాక్షః ప్రమాథీ త్రిశిరాస్తథా |
చత్వార ఏతే సేనాన్యో దూషణం పృష్ఠతో యయుః ||
చత్వార ఏతే సేనాన్యో దూషణం పృష్ఠతో యయుః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
సా భీమవేగా సమరాభికామా
VERSE #36
మహాబలా రాక్షసవీరసేనా |
తౌ రాజపుత్రౌ సహసా'భ్యుపేతా
మాలా గ్రహాణామివ చంద్రసూర్యౌ ||
తౌ రాజపుత్రౌ సహసా'భ్యుపేతా
మాలా గ్రహాణామివ చంద్రసూర్యౌ ||
VERSE #37
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అరణ్యకాండే త్రయోవింశః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అరణ్యకాండ చతుర్వింశః సర్గః (౨౪)
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణే అరణ్యకాండ
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణే అరణ్యకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Aranya Kanda Sarga 23 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.