Aranya Kanda Sarga 56
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
అరణ్యకాండ
|| వత్సరావధికరణమ్ ||
అరణ్యకాండ
|| వత్సరావధికరణమ్ ||
VERSE #2
సా తథోక్తా తు వైదేహీ నిర్భయా శోకకర్శితా |
తృణమంతరతః కృత్వా రావణం ప్రత్యభాషత ||
తృణమంతరతః కృత్వా రావణం ప్రత్యభాషత ||
VERSE #3
రాజా దశరథో నామ ధర్మసేతురివాచలః |
సత్యసంధః పరిజ్ఞాతో యస్య పుత్రః స రాఘవః ||
సత్యసంధః పరిజ్ఞాతో యస్య పుత్రః స రాఘవః ||
VERSE #4
రామో నామ స ధర్మాత్మా త్రిషు లోకేషు విశ్రుతః |
దీర్ఘబాహుర్విశాలాక్షో దైవతం హి పతిర్మమ ||
దీర్ఘబాహుర్విశాలాక్షో దైవతం హి పతిర్మమ ||
VERSE #5
ఇక్ష్వాకూణాం కులే జాతః సింహస్కంధో మహాద్యుతిః |
లక్ష్మణేన సహ భ్రాత్రా యస్తే ప్రాణాన్ హరిష్యతి ||
లక్ష్మణేన సహ భ్రాత్రా యస్తే ప్రాణాన్ హరిష్యతి ||
VERSE #6
ప్రత్యక్షం యద్యహం తస్య త్వయా స్యాం ధర్షితా బలాత్ |
శయితా త్వం హతః సంఖ్యే జనస్థానే యథా ఖరః ||
శయితా త్వం హతః సంఖ్యే జనస్థానే యథా ఖరః ||
VERSE #7
య ఏతే రాక్షసాః ప్రోక్తా ఘోరరూపా మహాబలాః |
రాఘవే నిర్విషాః సర్వే సుపర్ణే పన్నగా యథా ||
రాఘవే నిర్విషాః సర్వే సుపర్ణే పన్నగా యథా ||
VERSE #8
తస్య జ్యావిప్రముక్తాస్తే శరాః కాంచనభూషణాః |
శరీరం విధమిష్యంతి గంగాకూలమివోర్మయః ||
శరీరం విధమిష్యంతి గంగాకూలమివోర్మయః ||
VERSE #9
అసురైర్వా సురైర్వా త్వం యద్యవధ్యో'సి రావణ |
ఉత్పాద్య సుమహద్వైరం జీవంస్తస్య న మోక్ష్యసే ||
ఉత్పాద్య సుమహద్వైరం జీవంస్తస్య న మోక్ష్యసే ||
VERSE #10
స తే జీవితశేషస్య రాఘవోంతకరో బలీ |
పశోర్యూపగతస్యేవ జీవితం తవ దుర్లభమ్ ||
పశోర్యూపగతస్యేవ జీవితం తవ దుర్లభమ్ ||
VERSE #11
యది పశ్యేత్ స రామస్త్వాం రోషదీప్తేన చక్షుషా |
రక్షస్త్వమద్య నిర్దగ్ధో గచ్ఛేః సద్యః పరాభవమ్ ||
రక్షస్త్వమద్య నిర్దగ్ధో గచ్ఛేః సద్యః పరాభవమ్ ||
VERSE #12
యశ్చంద్రం నభసో భూమౌ పాతయేన్నాశయేత వా |
సాగరం శోషయేద్వాపి స సీతాం మోచయేదిహ ||
సాగరం శోషయేద్వాపి స సీతాం మోచయేదిహ ||
VERSE #13
గతాయుస్త్వం గతశ్రీకో గతసత్త్వో గతేంద్రియః |
లంకా వైధవ్యసంయుక్తా త్వత్కృతేన భవిష్యతి ||
లంకా వైధవ్యసంయుక్తా త్వత్కృతేన భవిష్యతి ||
VERSE #14
న తే పాపమిదం కర్మ సుఖోదర్కం భవిష్యతి |
యా'హం నీతా వినాభావం పతిపార్శ్వాత్త్వయా వనే ||
యా'హం నీతా వినాభావం పతిపార్శ్వాత్త్వయా వనే ||
VERSE #15
స హి దైవతసంయుక్తో మమ భర్తా మహాద్యుతిః |
నిర్భయో వీర్యమాశ్రిత్య శూన్యో వసతి దండకే ||
నిర్భయో వీర్యమాశ్రిత్య శూన్యో వసతి దండకే ||
VERSE #16
స తే దర్పం బలం వీర్యముత్సేకం చ తథావిధమ్ |
అపనేష్యతి గాత్రేభ్యః శరవర్షేణ సంయుగే ||
అపనేష్యతి గాత్రేభ్యః శరవర్షేణ సంయుగే ||
VERSE #17
యదా వినాశో భూతానాం దృశ్యతే కాలచోదితః |
తదా కార్యే ప్రమాద్యంతి నరాః కాలవశం గతాః ||
తదా కార్యే ప్రమాద్యంతి నరాః కాలవశం గతాః ||
VERSE #18
మాం ప్రధృష్య స తే కాలః ప్రాప్తో'యం రాక్షసాధమ |
ఆత్మనో రాక్షసానాం చ వధాయాంతఃపురస్య చ ||
ఆత్మనో రాక్షసానాం చ వధాయాంతఃపురస్య చ ||
VERSE #19
న శక్యా యజ్ఞమధ్యస్థా వేదిః స్రుగ్భాండమండితా |
ద్విజాతిమంత్రపూతా చ చండాలేనావమర్దితుమ్ ||
ద్విజాతిమంత్రపూతా చ చండాలేనావమర్దితుమ్ ||
VERSE #20
తథా'హం ధర్మనిత్యస్య ధర్మపత్నీ పతివ్రతా |
త్వయా స్ప్రష్టుం న శక్యా'స్మి రాక్షసాధమ పాపినా ||
త్వయా స్ప్రష్టుం న శక్యా'స్మి రాక్షసాధమ పాపినా ||
VERSE #21
క్రీడంతీ రాజహంసేన పద్మషండేషు నిత్యదా |
హంసీ సా తృణషండస్థం కథం పశ్యేత మద్గుకమ్ ||
హంసీ సా తృణషండస్థం కథం పశ్యేత మద్గుకమ్ ||
VERSE #22
ఇదం శరీరం నిస్సంజ్ఞం బంధ వా ఖాదయస్వ వా |
నేదం శరీరం రక్ష్యం మే జీవితం వాపి రాక్షస ||
నేదం శరీరం రక్ష్యం మే జీవితం వాపి రాక్షస ||
VERSE #23
న తు శక్ష్యామ్యుపక్రోశం పృథివ్యాం దాతుమాత్మనః |
ఏవముక్త్వా తు వైదేహీ క్రోధాత్ సుపరుషం వచః ||
ఏవముక్త్వా తు వైదేహీ క్రోధాత్ సుపరుషం వచః ||
VERSE #24
రావణం మైథిలీ తత్ర పునర్నోవాచ కించన |
సీతాయా వచనం శ్రుత్వా పరుషం రోమహర్షణమ్ ||
సీతాయా వచనం శ్రుత్వా పరుషం రోమహర్షణమ్ ||
VERSE #25
ప్రత్యువాచ తతః సీతాం భయసందర్శనం వచః |
శృణు మైథిలి మద్వాక్యం మాసాన్ ద్వాదశ భామిని ||
శృణు మైథిలి మద్వాక్యం మాసాన్ ద్వాదశ భామిని ||
VERSE #26
కాలేనానేన నాభ్యేషి యది మాం చారుహాసిని |
తతస్త్వాం ప్రాతరాశార్థం సూదాశ్ఛేత్స్యంతి లేశశః ||
తతస్త్వాం ప్రాతరాశార్థం సూదాశ్ఛేత్స్యంతి లేశశః ||
VERSE #27
ఇత్యుక్త్వా పరుషం వాక్యం రావణః శత్రురావణః |
రాక్షసీశ్చ తతః క్రుద్ధ ఇదం వచనమబ్రవీత్ ||
రాక్షసీశ్చ తతః క్రుద్ధ ఇదం వచనమబ్రవీత్ ||
VERSE #28
శీఘ్రమేవ హి రాక్షస్యో వికృతా ఘోరదర్శనాః |
దర్పమస్యా వినేష్యధ్వం మాంసశోణితభోజనాః ||
దర్పమస్యా వినేష్యధ్వం మాంసశోణితభోజనాః ||
VERSE #29
వచనాదేవ తాస్తస్య సుఘోరా రాక్షసీగణాః |
కృతప్రాంజలయో భూత్వా మైథిలీం పర్యవారయన్ ||
కృతప్రాంజలయో భూత్వా మైథిలీం పర్యవారయన్ ||
VERSE #30
స తాః ప్రోవాచ రాజా తు రావణో ఘోరదర్శనః |
ప్రచాల్య చరణోత్కర్షైర్దారయన్నివ మేదినీమ్ ||
ప్రచాల్య చరణోత్కర్షైర్దారయన్నివ మేదినీమ్ ||
VERSE #31
అశోకవనికామధ్యే మైథిలీ నీయతామియమ్ |
తత్రేయం రక్ష్యతాం గూఢం యుష్మాభిః పరివారితా ||
తత్రేయం రక్ష్యతాం గూఢం యుష్మాభిః పరివారితా ||
VERSE #32
తత్రైనాం తర్జనైర్ఘోరైః పునః సాంత్వైశ్చ మైథిలీమ్ |
ఆనయధ్వం వశం సర్వా వన్యాం గజవధూమివ ||
ఆనయధ్వం వశం సర్వా వన్యాం గజవధూమివ ||
VERSE #33
ఇతి ప్రతిసమాదిష్టా రాక్షస్యో రావణేన తాః |
అశోకవనికాం జగ్ముర్మైథిలీం ప్రతిగృహ్య తు ||
అశోకవనికాం జగ్ముర్మైథిలీం ప్రతిగృహ్య తు ||
VERSE #34
సర్వకాలఫలైర్వృక్షైర్నానాపుష్పఫలైర్వృతామ్ |
సర్వకాలమదైశ్చాపి ద్విజైః సముపసేవితామ్ ||
సర్వకాలమదైశ్చాపి ద్విజైః సముపసేవితామ్ ||
VERSE #35
సా తు శోకపరీతాంగీ మైథిలీ జనకాత్మజా |
రాక్షసీవశమాపన్నా వ్యాఘ్రీణాం హరిణీ యథా ||
రాక్షసీవశమాపన్నా వ్యాఘ్రీణాం హరిణీ యథా ||
VERSE #36
శోకేన మహతా గ్రస్తా మైథిలీ జనకాత్మజా |
న శర్మ లభతే భీరుః పాశబద్ధా మృగీ యథా ||
న శర్మ లభతే భీరుః పాశబద్ధా మృగీ యథా ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
న విందతే తత్ర తు శర్మ మైథిలీ
VERSE #37
విరూపనేత్రాభిరతీవ తర్జితా |
పతిం స్మరంతీ దయితం చ దైవతం
విచేతనా'భూద్భయశోకపీడితా ||
పతిం స్మరంతీ దయితం చ దైవతం
విచేతనా'భూద్భయశోకపీడితా ||
VERSE #38
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అరణ్యకాండే షట్పంచాశః సర్గః ||
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Aranya Kanda Sarga 56 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.