📖 Valmiki Ramayanam

Aranya Kanda Sarga 43

Language: Sanskrit / Vedic

Script: Devanagari / Telugu

← Previous Aranya Kanda Sarga 42 📚 Table of Contents Next → Aranya Kanda Sarga 44

VERSE #1

వాల్మీకి రామాయణం
అరణ్యకాండ
|| లక్ష్మణశంకాప్రతిసమాధానమ్ ||

VERSE #2

సా తం సంప్రేక్ష్య సుశ్రోణీ కుసుమాన్యపచిన్వతీ |
హైమరాజతవర్ణాభ్యాం పార్శ్వాభ్యాముపశోభితమ్ ||

VERSE #3

ప్రహృష్టా చానవద్యాంగీ మృష్టహాటకవర్ణినీ |
భర్తారమభిచక్రంద లక్ష్మణం చాపి సాయుధమ్ ||

VERSE #4

తయా''హూతౌ నరవ్యాఘ్రౌ వైదేహ్యా రామలక్ష్మణౌ |
వీక్షమాణౌ తు తం దేశం తదా దదృశతుర్మృగమ్ ||

VERSE #5

శంకమానస్తు తం దృష్ట్వా లక్ష్మణో రామమబ్రవీత్ |
తమేవైనమహం మన్యే మారీచం రాక్షసం మృగమ్ ||

VERSE #6

చరంతో మృగయాం హృష్టాః పాపేనోపాధినా వనే |
అనేన నిహతా రాజన్ రాజానః కామరూపిణా ||

VERSE #7

అస్య మాయావిదో మాయామృగరూపమిదం కృతమ్ |
భానుమత్ పురుషవ్యాఘ్ర గంధర్వపురసన్నిభమ్ ||

VERSE #8

మృగో హ్యేవం విధో రత్నవిచిత్రో నాస్తి రాఘవ |
జగత్యాం జగతీనాథ మాయైషా హి న సంశయః ||

VERSE #9

ఏవం బ్రువాణం కాకుత్స్థం ప్రతివార్య శుచిస్మితా |
ఉవాచ సీతా సంహృష్టా చర్మణా హృతచేతనా ||

VERSE #10

ఆర్యపుత్రాభిరామో'సౌ మృగో హరతి మే మనః |
ఆనయైనం మహాబాహో క్రీడార్థం నో భవిష్యతి ||

VERSE #11

ఇహాశ్రమపదే'స్మాకం బహవః పుణ్యదర్శనాః |
మృగాశ్చరంతి సహితాః సృమరాశ్చమరాస్తథా ||

VERSE #12

ఋక్షాః పృషతసంఘాశ్చ వానరాః కిన్నరాస్తథా |
విచరంతి మహాబాహో రూపశ్రేష్ఠా మనోహరాః ||

VERSE #13

న చాస్య సదృశో రాజన్ దృష్టపూర్వో మృగః పురా |
తేజసా క్షమయా దీప్త్యా యథా'యం మృగసత్తమః ||

VERSE #14

నానావర్ణవిచిత్రాంగో రత్నబిందుసమాచితః |
ద్యోతయన్ వనమవ్యగ్రం శోభతే శశిసన్నిభః ||

VERSE #15

అహో రూపమహో లక్ష్మీః స్వరసంపచ్చ శోభనా |
మృగో'ద్భుతో విచిత్రాంగో హృదయం హరతీవ మే ||

VERSE #16

యది గ్రహణమభ్యేతి జీవన్నేవ మృగస్తవ |
ఆశ్చర్యభూతం భవతి విస్మయం జనయిష్యతి ||

VERSE #17

సమాప్తవనవాసానాం రాజ్యస్థానాం చ నః పునః |
అంతఃపురవిభూషార్థో మృగ ఏష భవిష్యతి ||

VERSE #18

భరతస్యార్యపుత్రస్య శ్వశ్రూణాం మమ చ ప్రభో |
మృగరూపమిదం వ్యక్తం విస్మయం జనయిష్యతి ||

VERSE #19

జీవన్న యది తే'భ్యేతి గ్రహణం మృగసత్తమః |
అజినం నరశార్దూల రుచిరం మే భవిష్యతి ||

VERSE #20

నిహతస్యాస్య సత్త్వస్య జాంబూనదమయత్వచి |
శష్పబృస్యాం వినీతాయామిచ్ఛామ్యహముపాసితుమ్ ||

VERSE #21

కామవృత్తమిదం రౌద్రం స్త్రీణామసదృశం మతమ్ |
వపుషా త్వస్య సత్త్వస్య విస్మయో జనితో మమ ||

VERSE #22

తేన కాంచనరోమ్ణా తు మణిప్రవరశృంగిణా |
తరుణాదిత్యవర్ణేన నక్షత్రపథవర్చసా ||

VERSE #23

బభూవ రాఘవస్యాపి మనో విస్మయమాగతమ్ |
ఏవం సీతావచః శ్రుత్వా తం దృష్ట్వా మృగమద్భుతమ్ ||

VERSE #24

లోభితస్తేన రూపేణ సీతాయా చ ప్రచోదితః |
ఉవాచ రాఘవో హృష్టో భ్రాతరం లక్ష్మణం వచః ||

VERSE #25

పశ్య లక్ష్మణ వైదేహ్యాః స్పృహాం మృగగతామిమామ్ |
రూపశ్రేష్ఠతయా హ్యేష మృగో'ద్య న భవిష్యతి ||

VERSE #26

న వనే నందనోద్దేశే న చైత్రరథసంశ్రయే |
కుతః పృథివ్యాం సౌమిత్రే యో'స్య కశ్చిత్సమో మృగః ||

VERSE #27

ప్రతిలోమానులోమాశ్చ రుచిరా రోమరాజయః |
శోభంతే మృగమాశ్రిత్య చిత్రాః కనకబిందుభిః ||

VERSE #28

పశ్యాస్య జృంభమాణస్య దీప్తామగ్నిశిఖోపమామ్ |
జిహ్వాం ముఖాన్నిఃసరంతీం మేఘాదివ శతహ్రదామ్ ||

VERSE #29

మసారగల్లర్కముఖః శంఖముక్తానిభోదరః |
కస్య నామాభిరూపో'సౌ న మనో లోభయేన్మృగః ||

VERSE #30

కస్య రూపమిదం దృష్ట్వా జాంబూనదమయం ప్రభో |
నానారత్నమయం దివ్యం న మనో విస్మయం వ్రజేత్ ||

VERSE #31

[* కిం పునర్మైథిలీ సీతా బాలా నారీ న విస్మయేత్ | *]

VERSE #32

మాంసహేతోరపి మృగాన్ విహారార్థం చ ధన్వినః |
ఘ్నంతి లక్ష్మణ రాజానో మృగయాయాం మహావనే ||

VERSE #33

ధనాని వ్యవసాయేన విచీయంతే మహావనే |
ధాతవో వివిధాశ్చాపి మణిరత్నసువర్ణినః ||

VERSE #34

తత్సారమఖిలం నౄణాం ధనం నిచయవర్ధనమ్ |
మనసా చింతితం సర్వం యథా శుక్రస్య లక్ష్మణ ||

VERSE #35

అర్థీ యేనార్థకృత్యేన సంవ్రజత్యవిచారయన్ |
తమర్థమర్థశాస్త్రజ్ఞాః ప్రాహురర్థ్యాశ్చ లక్ష్మణ ||

VERSE #36

ఏతస్య మృగరత్నస్య పరార్ధ్యే కాంచనత్వచి |
ఉపవేక్ష్యతి వైదేహీ మయా సహ సుమధ్యమా ||

VERSE #37

న కాదలీ న ప్రియకీ న ప్రవేణీ న చావికీ |
భవేదేతస్య సదృశీ స్పర్శనేనేతి మే మతిః ||

VERSE #38

ఏష చైవ మృగః శ్రీమాన్ యశ్చ దివ్యో నభశ్చరః |
ఉభావేతౌ మృగౌ దివ్యౌ తారామృగమహీమృగౌ ||

VERSE #39

యది వా'యం తథా యన్మాం భవేద్వదసి లక్ష్మణ |
మాయైషా రాక్షసస్యేతి కర్తవ్యో'స్య వధో మయా ||

VERSE #40

ఏతేన హి నృశంసేన మారీచేనాకృతాత్మనా |
వనే విచరతా పూర్వం హింసితా మునిపుంగవాః ||

VERSE #41

ఉత్థాయ బహవో యేన మృగయాయాం జనాధిపాః |
నిహతాః పరమేష్వాసాస్తస్మాద్వధ్యస్త్వయం మృగః ||

VERSE #42

పురస్తాదిహ వాతాపిః పరిభూయ తపస్వినః |
ఉదరస్థో ద్విజాన్ హంతి స్వగర్భో'శ్వతరీమివ ||

VERSE #43

స కదాచిచ్చిరాల్లోభాదాససాద మహామునిమ్ |
అగస్త్యం తేజసా యుక్తం భక్ష్యస్తస్య బభూవ హ ||

VERSE #44

సముత్థానే చ తద్రూపం కర్తుకామం సమీక్ష్య తమ్ |
ఉత్స్మయిత్వా తు భగవాన్ వాతాపిమిదమబ్రవీత్ ||

VERSE #45

త్వయావిగణ్య వాతాపే పరిభూతాః స్వతేజసా |
జీవలోకే ద్విజశ్రేష్ఠాస్తస్మాదసి జరాం గతః ||

VERSE #46

తదేతన్న భవేద్రక్షో వాతాపిరివ లక్ష్మణ |
మద్విధం యో'తిమన్యేత ధర్మనిత్యం జితేంద్రియమ్ ||

VERSE #47

భవేద్ధతో'యం వాతాపిరగస్త్యేనేవ మాం గతః |
ఇహ త్వం భవ సన్నద్ధో యంత్రితో రక్ష మైథిలీమ్ ||

VERSE #48

అస్యామాయత్తమస్మాకం యత్కృత్యం రఘునందన |
అహమేనం వధిష్యామి గ్రహీష్యామ్యపి వా మృగమ్ ||

VERSE #49

యావద్గచ్ఛామి సౌమిత్రే మృగమానయితుం ద్రుతమ్ |
పశ్య లక్ష్మణ వైదేహీం మృగత్వచి గతస్పృహామ్ ||

VERSE #50

త్వచా ప్రధానయా హ్యేష మృగో'ద్య న భవిష్యతి |
అప్రమత్తేన తే భావ్యమాశ్రమస్థేన సీతయా ||

VERSE #51

యావత్పృషతమేకేన సాయకేన నిహన్మ్యహమ్ |
హత్వైతచ్చర్మ చాదాయ శీఘ్రమేష్యామి లక్ష్మణ ||

📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance

ప్రదక్షిణేనాతిబలేన పక్షిణా

VERSE #52

జటాయుషా బుద్ధిమతా చ లక్ష్మణ |
భవాప్రమత్తః ప్రతిగృహ్య మైథిలీం
ప్రతిక్షణం సర్వత ఏవ శంకితః ||

VERSE #53

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అరణ్యకాండే త్రిచత్వారింశః సర్గః ||

📖తాత్పర్యం / Meaning & Significance

అరణ్యకాండ చతుశ్చత్వారింశః సర్గః (౪౪)
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణే అరణ్యకాండ

🪷

పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)

🕊️

ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ

నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.

🌅

శుభ ముహూర్తం

బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.

📿

జప సంఖ్యా నియమం

నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.

📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)

Aranya Kanda Sarga 43 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.

🪷

చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace): Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.

🛡️

దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being): Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.

✨

భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment): Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.

🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)

🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)

Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).

🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)

Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.

📜 సంప్రదాయ ప్రశస్తి (Scholarly Context):

Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.

← Previous Aranya Kanda Sarga 42 Next → Aranya Kanda Sarga 44

Sacred Work	Valmiki Ramayanam
Language	Sanskrit / Telugu

పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)

మరిన్ని ప్రముఖ స్తోత్రాలు & మంత్రాలు (Explore Popular Sacred Chants)

📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)

🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)

🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)

🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)

🕉️ Related Sacred Texts & Chants

Sundara Kanda Sarga (Chapter) 34

Sri Batuka Bhairava Stavaraja (Ashtottara Shatanama Stotram cha)

Sri Saraswati Ashtakam

Sri Varahi (Vartali) Moola Mantram