Aranya Kanda Sarga 31
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
అరణ్యకాండ
|| రావణఖరవృత్తోపలంభః ||
అరణ్యకాండ
|| రావణఖరవృత్తోపలంభః ||
VERSE #2
త్వరమణస్తతో గత్వా జనస్థానాదకంపనః |
ప్రవిశ్య లంకాం వేగేన రావణం వాక్యమబ్రవీత్ ||
ప్రవిశ్య లంకాం వేగేన రావణం వాక్యమబ్రవీత్ ||
VERSE #3
జనస్థానస్థితా రాజన్ రాక్షసా బహవో హతాః |
ఖరశ్చ నిహతః సంఖ్యే కథంచిదహమాగతః ||
ఖరశ్చ నిహతః సంఖ్యే కథంచిదహమాగతః ||
VERSE #4
ఏవముక్తో దశగ్రీవః క్రుద్ధః సంరక్తలోచనః |
అకంపనమువాచేదం నిర్దహన్నివ చక్షుషా ||
అకంపనమువాచేదం నిర్దహన్నివ చక్షుషా ||
VERSE #5
కేన రమ్యాం జనస్థానం హతం మమ పరాసునా |
కో హి సర్వేషు లోకేషు గతిం చాధిగమిష్యతి ||
కో హి సర్వేషు లోకేషు గతిం చాధిగమిష్యతి ||
VERSE #6
న హి మే విప్రియం కృత్వా శక్యం మఘవతా సుఖమ్ |
ప్రాప్తుం వైశ్రవణేనాపి న యమేన న విష్ణునా ||
ప్రాప్తుం వైశ్రవణేనాపి న యమేన న విష్ణునా ||
VERSE #7
కాలస్య చాప్యహం కాలో దహేయమపి పావకమ్ |
మృత్యుం మరణధర్మేణ సంయోజయితుముత్సహే ||
మృత్యుం మరణధర్మేణ సంయోజయితుముత్సహే ||
VERSE #8
దహేయమపి సంక్రుద్ధస్తేజసా''దిత్యపావకౌ |
వాతస్య తరసా వేగం నిహంతుమహముత్సహే ||
వాతస్య తరసా వేగం నిహంతుమహముత్సహే ||
VERSE #9
తథా క్రుద్ధం దశగ్రీవం కృతాంజలిరకంపనః |
భయాత్ సందిగ్ధయా వాచా రావణం యాచతే'భయమ్ ||
భయాత్ సందిగ్ధయా వాచా రావణం యాచతే'భయమ్ ||
VERSE #10
దశగ్రీవో'భయం తస్మై ప్రదదౌ రక్షసాం వరః |
స విశ్రబ్ధో'బ్రవీద్వాక్యమసందిగ్ధమకంపనః ||
స విశ్రబ్ధో'బ్రవీద్వాక్యమసందిగ్ధమకంపనః ||
VERSE #11
పుత్రో దశరథస్యాస్తి సింహసంహననో యువా |
రామో నామ వృషస్కంధో వృత్తాయతమహాభుజః ||
రామో నామ వృషస్కంధో వృత్తాయతమహాభుజః ||
VERSE #12
వీరః పృథుయశాః శ్రీమానతుల్యబలవిక్రమః |
హతం తేన జనస్థానం ఖరశ్చ సహదూషణః ||
హతం తేన జనస్థానం ఖరశ్చ సహదూషణః ||
VERSE #13
అకంపనవచః శ్రుత్వా రావణో రాక్షసాధిపః |
నాగేంద్ర ఇవ నిఃశ్వస్య వచనం చేదమబ్రవీత్ ||
నాగేంద్ర ఇవ నిఃశ్వస్య వచనం చేదమబ్రవీత్ ||
VERSE #14
స సురేంద్రేణ సంయుక్తో రామః సర్వామరైః సహ |
ఉపయాతో జనస్థానం బ్రూహి కచ్చిదకంపన ||
ఉపయాతో జనస్థానం బ్రూహి కచ్చిదకంపన ||
VERSE #15
రావణస్య పునర్వాక్యం నిశమ్య తదకంపనః |
ఆచచక్షే బలం తస్య విక్రమం చ మహాత్మనః ||
ఆచచక్షే బలం తస్య విక్రమం చ మహాత్మనః ||
VERSE #16
రామో నామ మహాతేజాః శ్రేష్ఠః సర్వధనుష్మతామ్ |
దివ్యాస్త్రగుణసంపన్నః పురంధరసమో యుధి ||
దివ్యాస్త్రగుణసంపన్నః పురంధరసమో యుధి ||
VERSE #17
తస్యానురూపో బలవాన్ రక్తాక్షో దుందుభిస్వనః |
కనీయాన్ లక్ష్మణో నామ భ్రాతా శశినిభాననః ||
కనీయాన్ లక్ష్మణో నామ భ్రాతా శశినిభాననః ||
VERSE #18
స తేన సహ సంయుక్తః పావకేనానిలో యథా |
శ్రీమాన్రాజవరస్తేన జనస్థానం నిపాతితమ్ ||
శ్రీమాన్రాజవరస్తేన జనస్థానం నిపాతితమ్ ||
VERSE #19
నైవ దేవా మహత్మానో నాత్ర కార్యా విచారణా |
శరా రామేణ తూత్సృష్టా రుక్మపుంఖాః పతత్రిణః ||
శరా రామేణ తూత్సృష్టా రుక్మపుంఖాః పతత్రిణః ||
VERSE #20
సర్పాః పంచాననా భూత్వా భక్షయంతి స్మ రాక్షసాన్ |
యేన యేన చ గచ్ఛంతి రాక్షసా భయకర్శితాః ||
యేన యేన చ గచ్ఛంతి రాక్షసా భయకర్శితాః ||
VERSE #21
తేన తేన స్మ పశ్యంతి రామమేవాగ్రతః స్థితమ్ |
ఇత్థం వినాశితం తేన జనస్థానం తవానఘ ||
ఇత్థం వినాశితం తేన జనస్థానం తవానఘ ||
VERSE #22
అకంపనవచః శ్రుత్వా రావణో వాక్యమబ్రవీత్ |
జనస్థానం గమిష్యామి హంతుం రామం సలక్ష్మణమ్ ||
జనస్థానం గమిష్యామి హంతుం రామం సలక్ష్మణమ్ ||
VERSE #23
అథైవముక్తే వచనే ప్రోవాచేదమకంపనః |
శ్రుణు రాజన్యథావృత్తం రామస్య బలపౌరుషమ్ ||
శ్రుణు రాజన్యథావృత్తం రామస్య బలపౌరుషమ్ ||
VERSE #24
అసాధ్యః కుపితో రామో విక్రమేణ మహాయశాః |
ఆపగాయాః సుపూర్ణాయా వేగం పరిహరేచ్ఛరైః ||
ఆపగాయాః సుపూర్ణాయా వేగం పరిహరేచ్ఛరైః ||
VERSE #25
సతారాగ్రహనక్షత్రం నభశ్చాప్యవసాదయేత్ |
అసౌ రామస్తు మజ్జంతీం శ్రీమానభ్యుద్ధరేన్మహీమ్ ||
అసౌ రామస్తు మజ్జంతీం శ్రీమానభ్యుద్ధరేన్మహీమ్ ||
VERSE #26
భిత్త్వా వేలాం సముద్రస్య లోకానాప్లావయేద్విభుః |
వేగం వా'పి సముద్రస్య వాయుం వా విధమేచ్ఛరైః ||
వేగం వా'పి సముద్రస్య వాయుం వా విధమేచ్ఛరైః ||
VERSE #27
సంహృత్య వా పునర్లోకాన్ విక్రమేణ మహాయశాః |
శక్తః స పురుషవ్యాఘ్రః స్రష్టుం పునరపి ప్రజాః ||
శక్తః స పురుషవ్యాఘ్రః స్రష్టుం పునరపి ప్రజాః ||
VERSE #28
న హి రామో దశగ్రీవ శక్యో జేతుం త్వయా యుధి |
రక్షసాం వా'పి లోకేన స్వర్గః పాపజనైరివ ||
రక్షసాం వా'పి లోకేన స్వర్గః పాపజనైరివ ||
VERSE #29
న తం వధ్యమహం మన్యే సర్వైర్దేవాసురైరపి |
అయం తస్య వధోపాయస్తం మమైకమనాః శృణు ||
అయం తస్య వధోపాయస్తం మమైకమనాః శృణు ||
VERSE #30
భార్యా తస్యోత్తమా లోకే సీతా నామ సుమధ్యమా |
శ్యామా సమవిభక్తాంగీ స్త్రీరత్నం రత్నభూషితా ||
శ్యామా సమవిభక్తాంగీ స్త్రీరత్నం రత్నభూషితా ||
VERSE #31
నైవ దేవీ న గంధర్వీ నా'ప్సరా నా'పి దానవీ |
తుల్యా సీమంతినీ తస్యా మానుషీషు కుతో భవేత్ ||
తుల్యా సీమంతినీ తస్యా మానుషీషు కుతో భవేత్ ||
VERSE #32
తస్యాపహర భార్యాం త్వం ప్రమథ్య తు మహావనే |
సీతయా రహితః కామీ రామో హాస్యతి జీవితమ్ ||
సీతయా రహితః కామీ రామో హాస్యతి జీవితమ్ ||
VERSE #33
అరోచయత తద్వాక్యం రావణో రాక్షసాధిపః |
చింతయిత్వా మహాబాహురకంపనమువాచ హ ||
చింతయిత్వా మహాబాహురకంపనమువాచ హ ||
VERSE #34
బాఢం కాల్యం గమిష్యామి హ్యేకః సారథినా సహ |
ఆనయిష్యామి చ వైదేహీమిమాం హృష్టో మహాపురీమ్ ||
ఆనయిష్యామి చ వైదేహీమిమాం హృష్టో మహాపురీమ్ ||
VERSE #35
అథైవముక్త్వా ప్రయయౌ ఖరయుక్తేన రావణః |
రథేనాదిత్యవర్ణేన దిశః సర్వాః ప్రకాశయన్ ||
రథేనాదిత్యవర్ణేన దిశః సర్వాః ప్రకాశయన్ ||
VERSE #36
స రథో రాక్షసేంద్రస్య నక్షత్రపథగో మహాన్ |
సంచార్యమాణః శుశుభే జలదే చంద్రమా ఇవ ||
సంచార్యమాణః శుశుభే జలదే చంద్రమా ఇవ ||
VERSE #37
స మారీచాశ్రమం ప్రాప్య తాటకేయముపాగమత్ |
మారీచేనార్చితో రాజా భక్ష్యభోజ్యైరమానుషైః ||
మారీచేనార్చితో రాజా భక్ష్యభోజ్యైరమానుషైః ||
VERSE #38
తం స్వయం పూజయిత్వా తు ఆసనేనోదకేన చ |
అర్థోపహితయా వాచా మారీచో వాక్యమబ్రవీత్ ||
అర్థోపహితయా వాచా మారీచో వాక్యమబ్రవీత్ ||
VERSE #39
కచ్చిత్సుకుశలం రాజన్ లోకానాం రాక్షసేశ్వర |
ఆశంకే నాథ జానే త్వం యతస్తూర్ణమిహాగతః ||
ఆశంకే నాథ జానే త్వం యతస్తూర్ణమిహాగతః ||
VERSE #40
ఏవముక్తో మహాతేజా మారీచేన స రావణః |
తతః పశ్చాదిదం వాక్యమబ్రవీద్వాక్యకోవిదః ||
తతః పశ్చాదిదం వాక్యమబ్రవీద్వాక్యకోవిదః ||
VERSE #41
ఆరక్షో మే హతస్తాత రామేణాక్లిష్టకర్మణా |
జనస్థానమవధ్యం తత్సర్వం యుధి నిపాతితమ్ ||
జనస్థానమవధ్యం తత్సర్వం యుధి నిపాతితమ్ ||
VERSE #42
తస్య మే కురు సాచివ్యం తస్య భార్యాపహారణే |
రాక్షసేంద్రవచః శ్రుత్వా మారీచో వాక్యమబ్రవీత్ ||
రాక్షసేంద్రవచః శ్రుత్వా మారీచో వాక్యమబ్రవీత్ ||
VERSE #43
ఆఖ్యాతా కేన సీతా సా మిత్రరూపేణ శత్రుణా |
త్వయా రాక్షసశార్దూల కో న నందతి నిందితః ||
త్వయా రాక్షసశార్దూల కో న నందతి నిందితః ||
VERSE #44
సీతామిహానయస్వేతి కో బ్రవీతి బ్రవీహి మే |
రక్షోలోకస్య సర్వస్య కః శృంగం ఛేత్తుమిచ్ఛతి ||
రక్షోలోకస్య సర్వస్య కః శృంగం ఛేత్తుమిచ్ఛతి ||
VERSE #45
ప్రోత్సాహయతి కశ్చిత్వాం స హి శత్రురసంశయః |
ఆశీవిషముఖాదంష్ట్రాముద్ధర్తుం చేచ్ఛతి త్వయా ||
ఆశీవిషముఖాదంష్ట్రాముద్ధర్తుం చేచ్ఛతి త్వయా ||
VERSE #46
కర్మణా తేన కేనా'సి కాపథం ప్రతిపాదితః |
సుఖసుప్తస్య తే రాజన్ ప్రహృతం కేన మూర్ధని ||
సుఖసుప్తస్య తే రాజన్ ప్రహృతం కేన మూర్ధని ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
విశుద్ధవంశాభిజనాగ్రహస్త-
ఉదీక్షితుం రావణ నేహ యుక్తః
ఉదీక్షితుం రావణ నేహ యుక్తః
VERSE #47
స సంయుగే రాఘవగంధహస్తీ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అసౌ రణాంతః స్థితిసంధివాలో
VERSE #48
విదగ్ధరక్షోమృగహా నృసింహః |
సుప్తస్త్వయా బోధయితుం న యుక్తః
శరాంగపుర్ణో నిశితాసిదంష్ట్రః ||
సుప్తస్త్వయా బోధయితుం న యుక్తః
శరాంగపుర్ణో నిశితాసిదంష్ట్రః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
చాపావహారే భుజవేగపంకే
VERSE #49
శరోర్మిమాలే సుమహాహవౌఘే |
న రామపాతాలముఖే'తిఘోరే
ప్రస్కందితుం రాక్షసరాజ యుక్తమ్ ||
న రామపాతాలముఖే'తిఘోరే
ప్రస్కందితుం రాక్షసరాజ యుక్తమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ప్రసీద లంకేశ్వర రాక్షసేంద్ర
VERSE #50
లంకాం ప్రసన్నో భవ సాధు గచ్ఛ |
త్వం స్వేషు దారేషు రమస్వ నిత్యమ్
రామః సభార్యో రమతాం వనేషు ||
త్వం స్వేషు దారేషు రమస్వ నిత్యమ్
రామః సభార్యో రమతాం వనేషు ||
VERSE #51
ఏవముక్తో దశగ్రీవో మారీచేన స రావణః |
న్యవర్తత పురీం లంకాం వివేశ చ గృహోత్తమమ్ ||
న్యవర్తత పురీం లంకాం వివేశ చ గృహోత్తమమ్ ||
VERSE #52
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అరణ్యకాండే ఏకత్రింశః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అరణ్యకాండ ద్వాత్రింశః సర్గః (౩౨)
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణే అరణ్యకాండ
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణే అరణ్యకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Aranya Kanda Sarga 31 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.