Aranya Kanda Sarga 42
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
అరణ్యకాండ
|| స్వర్ణమృగప్రేక్షణమ్ ||
అరణ్యకాండ
|| స్వర్ణమృగప్రేక్షణమ్ ||
VERSE #2
ఏవముక్త్వా తు వచనం మారీచో రావణం తతః |
గచ్ఛావేత్యబ్రవీద్దీనో భయాద్రాత్రించరప్రభోః ||
గచ్ఛావేత్యబ్రవీద్దీనో భయాద్రాత్రించరప్రభోః ||
VERSE #3
దృష్టశ్చాహం పునస్తేన శరచాపాసిధారిణా |
మద్వధోద్యతశస్త్రేణ వినష్టం జీవితం చ మే ||
మద్వధోద్యతశస్త్రేణ వినష్టం జీవితం చ మే ||
VERSE #4
న హి రామం పరాక్రమ్య జీవన్ప్రతినివర్తతే |
వర్తతే ప్రతిరూపో'సౌ యమదండహతస్య తే ||
వర్తతే ప్రతిరూపో'సౌ యమదండహతస్య తే ||
VERSE #5
కిం ను శక్యం మయా కర్తుమేవం త్వయి దురాత్మని |
ఏష గచ్ఛామ్యహం తాత స్వస్తి తే'స్తు నిశాచర ||
ఏష గచ్ఛామ్యహం తాత స్వస్తి తే'స్తు నిశాచర ||
VERSE #6
ప్రహృష్టస్త్వభవత్తేన వచనేన స రావణః |
పరిష్వజ్య సుసంశ్లిష్టమిదం వచనమబ్రవీత్ ||
పరిష్వజ్య సుసంశ్లిష్టమిదం వచనమబ్రవీత్ ||
VERSE #7
ఏతచ్ఛౌండీర్యయుక్తం తే మచ్ఛందాదివ భాషితమ్ |
ఇదానీమసి మారీచః పూర్వమన్యో నిశాచరః ||
ఇదానీమసి మారీచః పూర్వమన్యో నిశాచరః ||
VERSE #8
ఆరుహ్యతామయం శీఘ్రం రథో రత్నవిభూషితః |
మయా సహ తథా యుక్తః పిశాచవదనైః ఖరైః ||
మయా సహ తథా యుక్తః పిశాచవదనైః ఖరైః ||
VERSE #9
ప్రలోభయిత్వా వైదేహీం యథేష్టం గంతుమర్హసి |
తాం శూన్యే ప్రసభం సీతామానయిష్యామి మైథిలీమ్ ||
తాం శూన్యే ప్రసభం సీతామానయిష్యామి మైథిలీమ్ ||
VERSE #10
తతో రావణమారీచౌ విమానమివ తం రథమ్ |
ఆరుహ్య యయతుః శీఘ్రం తస్మాదాశ్రమమండలాత్ ||
ఆరుహ్య యయతుః శీఘ్రం తస్మాదాశ్రమమండలాత్ ||
VERSE #11
తథైవ తత్ర పశ్యంతౌ పత్తనాని వనాని చ |
గిరీంశ్చ సరితః సర్వా రాష్ట్రాణి నగరాణి చ ||
గిరీంశ్చ సరితః సర్వా రాష్ట్రాణి నగరాణి చ ||
VERSE #12
సమేత్య దండకారణ్యం రాఘవస్యాశ్రమం తతః |
దదర్శ సహమరీచో రావణో రాక్షసాధిపః ||
దదర్శ సహమరీచో రావణో రాక్షసాధిపః ||
VERSE #13
అవతీర్య రథాత్తస్మాత్తతః కాంచనభూషణాత్ |
హస్తే గృహీత్వా మారీచం రావణో వాక్యమబ్రవీత్ ||
హస్తే గృహీత్వా మారీచం రావణో వాక్యమబ్రవీత్ ||
VERSE #14
ఏతద్రామాశ్రమపదం దృశ్యతే కదలీవృతమ్ |
క్రియతాం తత్సఖే శీఘ్రం యదర్థం వయమాగతాః ||
క్రియతాం తత్సఖే శీఘ్రం యదర్థం వయమాగతాః ||
VERSE #15
స రావణవచః శ్రుత్వా మారీచో రాక్షసస్తదా |
మృగో భూత్వా''శ్రమద్వారి రామస్య విచచార హ ||
మృగో భూత్వా''శ్రమద్వారి రామస్య విచచార హ ||
VERSE #16
స తు రూపం సమాస్థాయ మహదద్భుతదర్శనమ్ |
మణిప్రవరశృంగాగ్రః సితాసితముఖాకృతిః ||
మణిప్రవరశృంగాగ్రః సితాసితముఖాకృతిః ||
VERSE #17
రక్తపద్మోత్పలముఖ ఇంద్రనీలోత్పలశ్రవాః |
కించిదభ్యున్నతగ్రీవః ఇంద్రనీలదలాధరః ||
కించిదభ్యున్నతగ్రీవః ఇంద్రనీలదలాధరః ||
VERSE #18
కుందేందువజ్రసంకాశముదరం చాస్య భాస్వరమ్ |
మధూకనిభపార్శ్వశ్చ పద్మకింజల్కసన్నిభః ||
మధూకనిభపార్శ్వశ్చ పద్మకింజల్కసన్నిభః ||
VERSE #19
వైడూర్యసంకాశఖురస్తనుజంఘః సుసంహతః |
ఇంద్రాయుధసవర్ణేన పుచ్ఛేనోర్ధ్వం విరాజతా ||
ఇంద్రాయుధసవర్ణేన పుచ్ఛేనోర్ధ్వం విరాజతా ||
VERSE #20
మనోహరః స్నిగ్ధవర్ణో రత్నైర్నానావిధైర్వృతః |
క్షణేన రాక్షసో జాతో మృగః పరమశోభనః ||
క్షణేన రాక్షసో జాతో మృగః పరమశోభనః ||
VERSE #21
వనం ప్రజ్వలయన్రమ్యం రామాశ్రమపదం చ తత్ |
మనోహరం దర్శనీయం రూపం కృత్వా స రాక్షసః ||
మనోహరం దర్శనీయం రూపం కృత్వా స రాక్షసః ||
VERSE #22
ప్రలోభనార్థం వైదేహ్యా నానాధాతువిచిత్రితమ్ |
విచరన్ గచ్ఛతే తస్మాచ్ఛాద్వలాని సమంతతః ||
విచరన్ గచ్ఛతే తస్మాచ్ఛాద్వలాని సమంతతః ||
VERSE #23
రూప్యైర్బిందుశతైశ్చిత్రో భూత్వా స ప్రియదర్శనః |
విటపీనాం కిసలయాన్ భంక్త్వాదన్ విచచార హ ||
విటపీనాం కిసలయాన్ భంక్త్వాదన్ విచచార హ ||
VERSE #24
కదలీగృహకం గత్వా కర్ణికారానితస్తతః |
సమాశ్రయన్మందగతిః సీతాసందర్శనం తథా ||
సమాశ్రయన్మందగతిః సీతాసందర్శనం తథా ||
VERSE #25
రాజీవచిత్రపృష్ఠః స విరరాజ మహామృగః |
రామాశ్రమపదాభ్యాశే విచచార యథాసుఖమ్ ||
రామాశ్రమపదాభ్యాశే విచచార యథాసుఖమ్ ||
VERSE #26
పునర్గత్వా నివృత్తశ్చ విచచార మృగోత్తమః |
గత్వా ముహూర్తం త్వరయా పునః ప్రతినివర్తతే ||
గత్వా ముహూర్తం త్వరయా పునః ప్రతినివర్తతే ||
VERSE #27
విక్రీడంశ్చ క్వచిద్భూమౌ పునరేవ నిషీదతి |
ఆశ్రమద్వారమాగమ్య మృగయూథాని గచ్ఛతి ||
ఆశ్రమద్వారమాగమ్య మృగయూథాని గచ్ఛతి ||
VERSE #28
మృగయూథైరనుగతః పునరేవ నివర్తతే |
సీతాదర్శనమాకాంక్షన్ రాక్షసో మృగతాం గతః ||
సీతాదర్శనమాకాంక్షన్ రాక్షసో మృగతాం గతః ||
VERSE #29
పరిభ్రమతి చిత్రాణి మండలాని వినిష్పతన్ |
సముద్వీక్ష్య చ తం సర్వే మృగా హ్యన్యే వనేచరాః ||
సముద్వీక్ష్య చ తం సర్వే మృగా హ్యన్యే వనేచరాః ||
VERSE #30
ఉపగమ్య సమాఘ్రాయ విద్రవంతి దిశో దశ |
రాక్షసః సో'పి తాన్వన్యాన్ మృగాన్ మృగవధే రతః ||
రాక్షసః సో'పి తాన్వన్యాన్ మృగాన్ మృగవధే రతః ||
VERSE #31
ప్రచ్ఛాదనార్థం భావస్య న భక్షయతి సంస్పృశన్ |
తస్మిన్నేవ తతః కాలే వైదేహీ శుభలోచనా ||
తస్మిన్నేవ తతః కాలే వైదేహీ శుభలోచనా ||
VERSE #32
కుసుమాపచయవ్యగ్రా పాదపానభ్యవర్తత |
కర్ణికారానశోకాంశ్చ చూతాంశ్చ మదిరేక్షణా ||
కర్ణికారానశోకాంశ్చ చూతాంశ్చ మదిరేక్షణా ||
VERSE #33
కుసుమాన్యపచిన్వంతీ చచార రుచిరాననా |
అనర్హా'రణ్యవాసస్య సా తం రత్నమయం మృగమ్ ||
అనర్హా'రణ్యవాసస్య సా తం రత్నమయం మృగమ్ ||
VERSE #34
ముక్తామణివిచిత్రాంగం దదర్శ పరమాంగనా |
సా తం రుచిరదంతోష్ఠీ రూప్యధాతుతనూరుహమ్ ||
సా తం రుచిరదంతోష్ఠీ రూప్యధాతుతనూరుహమ్ ||
VERSE #35
విస్మయోత్ఫుల్లనయనా సస్నేహం సముదైక్షత |
స చ తాం రామదయితాం పశ్యన్ మాయామయో మృగః ||
స చ తాం రామదయితాం పశ్యన్ మాయామయో మృగః ||
VERSE #36
విచచార పునశ్చిత్రం దీపయన్నివ తద్వనమ్ |
అదృష్టపూర్వం తం దృష్ట్వా నానారత్నమయం మృగమ్ |
విస్మయం పరమం సీతా జగామ జనకాత్మజా ||
అదృష్టపూర్వం తం దృష్ట్వా నానారత్నమయం మృగమ్ |
విస్మయం పరమం సీతా జగామ జనకాత్మజా ||
VERSE #37
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అరణ్యకాండే ద్విచత్వారింశః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అరణ్యకాండ త్రిచత్వారింశః సర్గః (౪౩)
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణే అరణ్యకాండ
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణే అరణ్యకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Aranya Kanda Sarga 42 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.