Aranya Kanda Sarga 45
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
అరణ్యకాండ
|| సీతాపారుష్యమ్ ||
అరణ్యకాండ
|| సీతాపారుష్యమ్ ||
VERSE #2
ఆర్తస్వరం తు తం భర్తుర్విజ్ఞాయ సదృశం వనే |
ఉవాచ లక్ష్మణం సీతా గచ్ఛ జానీహి రాఘవమ్ ||
ఉవాచ లక్ష్మణం సీతా గచ్ఛ జానీహి రాఘవమ్ ||
VERSE #3
న హి మే హృదయం స్థానే జీవితం వా'వతిష్ఠతే |
క్రోశతః పరమార్తస్య శ్రుతః శబ్దో మయా భృశమ్ ||
క్రోశతః పరమార్తస్య శ్రుతః శబ్దో మయా భృశమ్ ||
VERSE #4
ఆక్రందమానం తు వనే భ్రాతరం త్రాతుమర్హసి |
తం క్షిప్రమభిధావ త్వం భ్రాతరం శరణైషిణమ్ ||
తం క్షిప్రమభిధావ త్వం భ్రాతరం శరణైషిణమ్ ||
VERSE #5
రక్షసాం వశమాపన్నం సింహానామివ గోవృషమ్ |
న జగామ తథోక్తస్తు భ్రాతురాజ్ఞాయ శాసనమ్ ||
న జగామ తథోక్తస్తు భ్రాతురాజ్ఞాయ శాసనమ్ ||
VERSE #6
తమువాచ తతస్తత్ర కుపితా జనకాత్మజా |
సౌమిత్రే మిత్రరూపేణ భ్రాతుస్త్వమసి శత్రువత్ ||
సౌమిత్రే మిత్రరూపేణ భ్రాతుస్త్వమసి శత్రువత్ ||
VERSE #7
యస్త్వమస్యామవస్థాయాం భ్రాతరం నాభిపత్స్యసే |
ఇచ్ఛసి త్వం వినశ్యంతం రామం లక్ష్మణ మత్కృతే ||
ఇచ్ఛసి త్వం వినశ్యంతం రామం లక్ష్మణ మత్కృతే ||
VERSE #8
లోభాన్మమ కృతే నూనం నానుగచ్ఛసి రాఘవమ్ |
వ్యసనం తే ప్రియం మన్యే స్నేహో భ్రాతరి నాస్తి తే ||
వ్యసనం తే ప్రియం మన్యే స్నేహో భ్రాతరి నాస్తి తే ||
VERSE #9
తేన తిష్ఠసి విస్రబ్ధస్తమపశ్యన్మహాద్యుతిమ్ |
కిం హి సంశయమాపన్నే తస్మిన్నిహ మయా భవేత్ ||
కిం హి సంశయమాపన్నే తస్మిన్నిహ మయా భవేత్ ||
VERSE #10
కర్తవ్యమిహ తిష్ఠంత్యా యత్ప్రధానస్త్వమాగతః |
ఇతి బ్రువాణాం వైదేహీం బాష్పశోకపరిప్లుతామ్ ||
ఇతి బ్రువాణాం వైదేహీం బాష్పశోకపరిప్లుతామ్ ||
VERSE #11
అబ్రవీల్లక్ష్మణస్త్రస్తాం సీతాం మృగవధూమివ |
పన్నగాసురగంధర్వదేవమానుషరాక్షసైః ||
పన్నగాసురగంధర్వదేవమానుషరాక్షసైః ||
VERSE #12
అశక్యస్తవ వైదేహీ భర్తా జేతుం న సంశయః |
దేవి దేవ మనుష్యేషు గంధర్వేషు పతత్రిషు ||
దేవి దేవ మనుష్యేషు గంధర్వేషు పతత్రిషు ||
VERSE #13
రాక్షసేషు పిశాచేషు కిన్నరేషు మృగేషు చ |
దానవేషు చ ఘోరేషు న స విద్యేత శోభనే ||
దానవేషు చ ఘోరేషు న స విద్యేత శోభనే ||
VERSE #14
యో రామం ప్రతియుధ్యేత సమరే వాసవోపమమ్ |
అవధ్యః సమరే రామో నైవం త్వం వక్తుమర్హసి ||
అవధ్యః సమరే రామో నైవం త్వం వక్తుమర్హసి ||
VERSE #15
న త్వామస్మిన్వనే హాతుముత్సహే రాఘవం వినా |
అనివార్యం బలం తస్య బలైర్బలవతామపి ||
అనివార్యం బలం తస్య బలైర్బలవతామపి ||
VERSE #16
త్రిభిర్లోకైః సముద్యుక్తైః సేశ్వరైరపి సామరైః |
హృదయం నిర్వృతం తే'స్తు సంతాపస్త్యజ్యతామయమ్ ||
హృదయం నిర్వృతం తే'స్తు సంతాపస్త్యజ్యతామయమ్ ||
VERSE #17
ఆగమిష్యతి తే భర్తా శీఘ్రం హత్వా మృగోత్తమమ్ |
న చ తస్య స్వరో వ్యక్తం మాయయా కేనచిత్కృతః ||
న చ తస్య స్వరో వ్యక్తం మాయయా కేనచిత్కృతః ||
VERSE #18
గంధర్వనగరప్రఖ్యా మాయా సా తస్య రక్షసః |
న్యాసభూతాసి వైదేహి న్యస్తా మయి మహాత్మనా ||
న్యాసభూతాసి వైదేహి న్యస్తా మయి మహాత్మనా ||
VERSE #19
రామేణ త్వం వరారోహే న త్వాం త్యక్తుమిహోత్సహే |
కృతవైరాశ్చ వైదేహి వయమేతైర్నిశాచరైః ||
కృతవైరాశ్చ వైదేహి వయమేతైర్నిశాచరైః ||
VERSE #20
ఖరస్య నిధనాదేవ జనస్థానవధం ప్రతి |
రాక్షసా వివిధా వాచో విసృజంతి మహావనే ||
రాక్షసా వివిధా వాచో విసృజంతి మహావనే ||
VERSE #21
హింసావిహారా వైదేహి న చింతయితుమర్హసి |
లక్ష్మణేనైవముక్తా సా క్రుద్ధా సంరక్తలోచనా ||
లక్ష్మణేనైవముక్తా సా క్రుద్ధా సంరక్తలోచనా ||
VERSE #22
అబ్రవీత్పరుషం వాక్యం లక్ష్మణం సత్యవాదినమ్ |
అనార్యాకరుణారంభ నృశంస కులపాంసన ||
అనార్యాకరుణారంభ నృశంస కులపాంసన ||
VERSE #23
అహం తవ ప్రియం మన్యే రామస్య వ్యసనం మహత్ |
రామస్య వ్యసనం దృష్ట్వా తేనైతాని ప్రభాషసే ||
రామస్య వ్యసనం దృష్ట్వా తేనైతాని ప్రభాషసే ||
VERSE #24
నైతచ్చిత్రం సపత్నేషు పాపం లక్ష్మణ యద్భవేత్ |
త్వద్విధేషు నృశంసేషు నిత్యం ప్రచ్ఛన్నచారిషు ||
త్వద్విధేషు నృశంసేషు నిత్యం ప్రచ్ఛన్నచారిషు ||
VERSE #25
సుదుష్టస్త్వం వనే రామమేకమేకో'నుగచ్ఛసి |
మమ హేతోః ప్రతిచ్ఛన్నః ప్రయుక్తో భరతేన వా ||
మమ హేతోః ప్రతిచ్ఛన్నః ప్రయుక్తో భరతేన వా ||
VERSE #26
తన్న సిధ్యతి సౌమిత్రే తవ వా భరతస్య వా |
కథమిందీవరశ్యామం పద్మపత్రనిభేక్షణమ్ ||
కథమిందీవరశ్యామం పద్మపత్రనిభేక్షణమ్ ||
VERSE #27
ఉపసంశ్రిత్య భర్తారం కామయేయం పృథగ్జనమ్ |
సమక్షం తవ సౌమిత్రే ప్రాణాంస్త్యక్ష్యే న సంశయః ||
సమక్షం తవ సౌమిత్రే ప్రాణాంస్త్యక్ష్యే న సంశయః ||
VERSE #28
రామం వినా క్షణమపి న హి జీవామి భూతలే |
ఇత్యుక్తః పరుషం వాక్యం సీతయా రోమహర్షణమ్ ||
ఇత్యుక్తః పరుషం వాక్యం సీతయా రోమహర్షణమ్ ||
VERSE #29
అబ్రవీల్లక్ష్మణః సీతాం ప్రాంజలిర్విజితేంద్రియః |
ఉత్తరం నోత్సహే వక్తుం దైవతం భవతీ మమ ||
ఉత్తరం నోత్సహే వక్తుం దైవతం భవతీ మమ ||
VERSE #30
వాక్యమప్రతిరూపం తు న చిత్రం స్త్రీషు మైథిలి |
స్వభావస్త్వేష నారీణామేవం లోకేషు దృశ్యతే ||
స్వభావస్త్వేష నారీణామేవం లోకేషు దృశ్యతే ||
VERSE #31
విముక్తధర్మాశ్చపలాస్తీక్ష్ణా భేదకరాః స్త్రియః |
న సహే హీదృశం వాక్యం వైదేహీ జనకాత్మజే ||
న సహే హీదృశం వాక్యం వైదేహీ జనకాత్మజే ||
VERSE #32
శ్రోత్రయోరుభయోర్మే'ద్య తప్తనారాచసన్నిభమ్ |
ఉపశృణ్వంతు మే సర్వే సాక్షిభూతా వనేచరాః ||
ఉపశృణ్వంతు మే సర్వే సాక్షిభూతా వనేచరాః ||
VERSE #33
న్యాయవాదీ యథాన్యాయముక్తో'హం పరుషం త్వయా |
ధిక్త్వామద్య ప్రణశ్య త్వం యన్మామేవం విశంకసే ||
ధిక్త్వామద్య ప్రణశ్య త్వం యన్మామేవం విశంకసే ||
VERSE #34
స్త్రీత్వం దుష్టం స్వభావేన గురువాక్యే వ్యవస్థితమ్ |
గమిష్యే యత్ర కాకుత్స్థః స్వస్తి తే'స్తు వరాననే ||
గమిష్యే యత్ర కాకుత్స్థః స్వస్తి తే'స్తు వరాననే ||
VERSE #35
రక్షంతు త్వాం విశాలాక్షి సమగ్రా వనదేవతాః |
నిమిత్తాని హి ఘోరాణి యాని ప్రాదుర్భవంతి మే ||
నిమిత్తాని హి ఘోరాణి యాని ప్రాదుర్భవంతి మే ||
VERSE #36
అపి త్వాం సహ రామేణ పశ్యేయం పునరాగతః |
[* న వేత్యేతన్న జానామి వైదేహి జనకాత్మజే *] ||
[* న వేత్యేతన్న జానామి వైదేహి జనకాత్మజే *] ||
VERSE #37
లక్ష్మణేనైవముక్తా తు రుదంతీ జనకాత్మజా |
ప్రత్యువాచ తతో వాక్యం తీవ్రం బాష్పపరిప్లుతా ||
ప్రత్యువాచ తతో వాక్యం తీవ్రం బాష్పపరిప్లుతా ||
VERSE #38
గోదావరీం ప్రవేక్ష్యామి వినా రామేణ లక్ష్మణ |
ఆబంధిష్యే'థవా త్యక్ష్యే విషమే దేహమాత్మనః ||
ఆబంధిష్యే'థవా త్యక్ష్యే విషమే దేహమాత్మనః ||
VERSE #39
పిబామ్యహం విషం తీక్ష్ణం ప్రవేక్ష్యామి హుతాశనమ్ |
న త్వహం రాఘవాదన్యం పదాపి పురుషం స్పృశే ||
న త్వహం రాఘవాదన్యం పదాపి పురుషం స్పృశే ||
VERSE #40
ఇతి లక్ష్మణమాక్రుశ్య సీతా దుఃఖసమన్వితా |
పాణిభ్యాం రుదతీ దుఃఖాదుదరం ప్రజఘాన హ ||
పాణిభ్యాం రుదతీ దుఃఖాదుదరం ప్రజఘాన హ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
తామార్తరూపాం విమనా రుదంతీం
VERSE #41
సౌమిత్రిరాలోక్య విశాలనేత్రామ్ |
ఆశ్వాసయామాస న చైవ భర్తు-
తతస్తు సీతామభివాద్య లక్ష్మణః
కృతాంజలిః కించిదభిప్రణమ్య చ |
అన్వీక్షమాణో బహుశశ్చ మైథిలీం
జగామ రామస్య సమీపమాత్మవాన్ ||
ఆశ్వాసయామాస న చైవ భర్తు-
తతస్తు సీతామభివాద్య లక్ష్మణః
కృతాంజలిః కించిదభిప్రణమ్య చ |
అన్వీక్షమాణో బహుశశ్చ మైథిలీం
జగామ రామస్య సమీపమాత్మవాన్ ||
VERSE #42
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అరణ్యకాండే పంచచత్వారింశః సర్గః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అరణ్యకాండ షట్చత్వారింశః సర్గః (౪౬)
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణే అరణ్యకాండ
సంపూర్ణ
వాల్మీకి రామాయణే అరణ్యకాండ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Aranya Kanda Sarga 45 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.