Aranya Kanda Sarga 49
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
VERSE #1
వాల్మీకి రామాయణం
అరణ్యకాండ
|| సీతాపహరణమ్ ||
అరణ్యకాండ
|| సీతాపహరణమ్ ||
VERSE #2
సీతాయా వచనం శ్రుత్వా దశగ్రీవః ప్రతాపవాన్ |
హస్తే హస్తం సమాహత్య చకార సుమహద్వపుః ||
హస్తే హస్తం సమాహత్య చకార సుమహద్వపుః ||
VERSE #3
స మైథిలీం పునర్వాక్యం బభాషే చ తతో భృశమ్ |
నోన్మత్తయా శ్రుతౌ మన్యే మమ వీర్యపరాక్రమౌ ||
నోన్మత్తయా శ్రుతౌ మన్యే మమ వీర్యపరాక్రమౌ ||
VERSE #4
ఉద్వహేయం భుజాభ్యాం తు మేదినీమంబరే స్థితః |
ఆపిబేయం సముద్రం చ హన్యాం మృత్యుం రణే స్థితః ||
ఆపిబేయం సముద్రం చ హన్యాం మృత్యుం రణే స్థితః ||
VERSE #5
అర్కం రుంధ్యాం శరైస్తీక్ష్ణైర్నిర్భింద్యాం హి మహీతలమ్ |
కామరూపిణమున్మత్తే పశ్య మాం కామదం పతిమ్ ||
కామరూపిణమున్మత్తే పశ్య మాం కామదం పతిమ్ ||
VERSE #6
ఏవముక్తవతస్తస్య సూర్యకల్పే శిఖిప్రభే |
క్రుద్ధస్య హరిపర్యంతే రక్తే నేత్రే బభూవతుః ||
క్రుద్ధస్య హరిపర్యంతే రక్తే నేత్రే బభూవతుః ||
VERSE #7
సద్యః సౌమ్యం పరిత్యజ్య భిక్షురూపం స రావణః |
స్వం రూపం కాలరూపాభం భేజే వైశ్రవణానుజః ||
స్వం రూపం కాలరూపాభం భేజే వైశ్రవణానుజః ||
VERSE #8
సంరక్తనయనః శ్రీమాంస్తప్తకాంచనకుండలః |
క్రోధేన మహతావిష్టో నీలజీమూతసన్నిభః ||
క్రోధేన మహతావిష్టో నీలజీమూతసన్నిభః ||
VERSE #9
దశాస్యః కార్ముకీ బాణీ బభూవ క్షణదాచరః |
స పరివ్రాజకచ్ఛద్మ మహాకాయో విహాయ తత్ ||
స పరివ్రాజకచ్ఛద్మ మహాకాయో విహాయ తత్ ||
VERSE #10
ప్రతిపద్య స్వకం రూపం రావణో రాక్షసాధిపః |
సంరక్తనయనః క్రోధాజ్జీమూతనిచయప్రభః ||
సంరక్తనయనః క్రోధాజ్జీమూతనిచయప్రభః ||
VERSE #11
రక్తాంబరధరస్తస్థౌ స్త్రీరత్నం ప్రేక్ష్య మైథిలీమ్ |
స తామసితకేశాంతాం భాస్కరస్య ప్రభామివ ||
స తామసితకేశాంతాం భాస్కరస్య ప్రభామివ ||
VERSE #12
వసనాభరణోపేతాం మైథిలీం రావణో'బ్రవీత్ |
త్రిషు లోకేషు విఖ్యాతం యది భర్తారమిచ్ఛసి ||
త్రిషు లోకేషు విఖ్యాతం యది భర్తారమిచ్ఛసి ||
VERSE #13
మామాశ్రయ వరారోహే తవాహం సదృశః పతిః |
మాం భజస్వ చిరాయ త్వమహం శ్లాఘ్యః ప్రియస్తవ ||
మాం భజస్వ చిరాయ త్వమహం శ్లాఘ్యః ప్రియస్తవ ||
VERSE #14
నైవ చాహం క్వచిద్భద్రే కరిష్యే తవ విప్రియమ్ |
త్యజ్యతాం మానుషో భావో మయి భావః ప్రణీయతామ్ ||
త్యజ్యతాం మానుషో భావో మయి భావః ప్రణీయతామ్ ||
VERSE #15
రాజ్యాచ్చ్యుతమసిద్ధార్థం రామం పరిమితాయుషమ్ |
కైర్గుణైరనురక్తాసి మూఢే పండితమానిని ||
కైర్గుణైరనురక్తాసి మూఢే పండితమానిని ||
VERSE #16
యః స్త్రియా వచనాద్రాజ్యం విహాయ ససుహృజ్జనమ్ |
అస్మిన్ వ్యాలానుచరితే వనే వసతి దుర్మతిః ||
అస్మిన్ వ్యాలానుచరితే వనే వసతి దుర్మతిః ||
VERSE #17
ఇత్యుక్త్వా మైథిలీం వాక్యం ప్రియార్హాం ప్రియవాదినీమ్ |
అభిగమ్య సుదుష్టాత్మా రాక్షసః కామమోహితః ||
అభిగమ్య సుదుష్టాత్మా రాక్షసః కామమోహితః ||
VERSE #18
జగ్రాహ రావణః సీతాం బుధః ఖే రోహిణీమివ |
వామేన సీతాం పద్మాక్షీం మూర్ధజేషు కరేణ సః ||
వామేన సీతాం పద్మాక్షీం మూర్ధజేషు కరేణ సః ||
VERSE #19
ఊర్వోస్తు దక్షిణేనైవ పరిజగ్రాహ పాణినా |
తం దృష్ట్వా మృత్యుసంకాశం తీక్ష్ణదంష్ట్రం మహాభుజమ్ ||
తం దృష్ట్వా మృత్యుసంకాశం తీక్ష్ణదంష్ట్రం మహాభుజమ్ ||
VERSE #20
ప్రాద్రవన్ గిరిసంకాశం భయార్తా వనదేవతాః |
స చ మాయామయో దివ్యః ఖరయుక్తః ఖరస్వనః ||
స చ మాయామయో దివ్యః ఖరయుక్తః ఖరస్వనః ||
VERSE #21
ప్రత్యదృశ్యత హేమాంగో రావణస్య మహారథః |
తతస్తాం పరుషైర్వాక్యైర్భర్త్సయన్ స మహాస్వనః ||
తతస్తాం పరుషైర్వాక్యైర్భర్త్సయన్ స మహాస్వనః ||
VERSE #22
అంకేనాదాయ వైదేహీం రథమారోపయత్తదా |
సా గృహీతా విచుక్రోశ రావణేన యశస్వినీ ||
సా గృహీతా విచుక్రోశ రావణేన యశస్వినీ ||
VERSE #23
రామేతి సీతా దుఃఖార్తా రామం దూరగతం వనే |
తామకామాం స కామార్తః పన్నగేంద్రవధూమివ ||
తామకామాం స కామార్తః పన్నగేంద్రవధూమివ ||
VERSE #24
వివేష్టమానామాదాయ ఉత్పపాతాథ రావణః |
తతః సా రాక్షసేంద్రేణ హ్రియమాణా విహాయసా ||
తతః సా రాక్షసేంద్రేణ హ్రియమాణా విహాయసా ||
VERSE #25
భృశం చుక్రోశ మత్తేవ భ్రాంతచిత్తా యథా''తురా |
హా లక్ష్మణ మహాబాహో గురుచిత్తప్రసాదక ||
హా లక్ష్మణ మహాబాహో గురుచిత్తప్రసాదక ||
VERSE #26
హ్రియమాణాం న జానీషే రక్షసా మామమర్షిణా |
జీవితం సుఖమర్థాంశ్చ ధర్మహేతోః పరిత్యజన్ ||
జీవితం సుఖమర్థాంశ్చ ధర్మహేతోః పరిత్యజన్ ||
VERSE #27
హ్రియమాణామధర్మేణ మాం రాఘవ న పశ్యసి |
నను నామావినీతానాం వినేతాసి పరంతప ||
నను నామావినీతానాం వినేతాసి పరంతప ||
VERSE #28
కథమేవంవిధం పాపం న త్వం శాస్సి హి రావణమ్ |
నను సద్యో'వినీతస్య దృశ్యతే కర్మణః ఫలమ్ ||
నను సద్యో'వినీతస్య దృశ్యతే కర్మణః ఫలమ్ ||
VERSE #29
కాలో'ప్యంగీ భవత్యత్ర సస్యానామివ పక్తయే |
స కర్మ కృతవానేతత్ కాలోపహతచేతనః ||
స కర్మ కృతవానేతత్ కాలోపహతచేతనః ||
VERSE #30
జీవితాంతకరం ఘోరం రామాద్వ్యసనమాప్నుహి |
హంతేదానీం సకామాస్తు కైకేయీ సహ బాంధవైః ||
హంతేదానీం సకామాస్తు కైకేయీ సహ బాంధవైః ||
VERSE #31
హ్రియే యద్ధర్మకామస్య ధర్మపత్నీ యశస్వినః |
ఆమంత్రయే జనస్థానే కర్ణికారాన్ సుపుష్పితాన్ ||
ఆమంత్రయే జనస్థానే కర్ణికారాన్ సుపుష్పితాన్ ||
VERSE #32
క్షిప్రం రామాయ శంసధ్వం సీతాం హరతి రావణః |
మాల్యవంతం శిఖరిణం వందే ప్రస్రవణం గిరమ్ ||
మాల్యవంతం శిఖరిణం వందే ప్రస్రవణం గిరమ్ ||
VERSE #33
క్షిప్రం రామాయ శంస త్వం సీతాం హరతి రావణః |
హంసకారండవాకీర్ణాం వందే గోదావరీం నదీమ్ ||
హంసకారండవాకీర్ణాం వందే గోదావరీం నదీమ్ ||
VERSE #34
క్షిప్రం రామాయ శంస త్వం సీతాం హరతి రావణః |
దైవతాని చ యాన్యస్మిన్ వనే వివిధపాదపే ||
దైవతాని చ యాన్యస్మిన్ వనే వివిధపాదపే ||
VERSE #35
నమస్కరోమ్యహం తేభ్యో భర్తుః శంసత మాం హృతామ్ |
యాని కాని చిదప్యత్ర సత్త్వాని నివసంత్యుత ||
యాని కాని చిదప్యత్ర సత్త్వాని నివసంత్యుత ||
VERSE #36
సర్వాణి శరణం యామి మృగపక్షిగణానపి |
హ్రియమాణాం ప్రియాం భర్తుః ప్రాణేభ్యో'పి గరీయసీమ్ ||
హ్రియమాణాం ప్రియాం భర్తుః ప్రాణేభ్యో'పి గరీయసీమ్ ||
VERSE #37
వివశా'పహృతా సీతా రావణేనేతి శంసత |
విదిత్వా మాం మహాబాహురముత్రాపి మహాబలః ||
విదిత్వా మాం మహాబాహురముత్రాపి మహాబలః ||
VERSE #38
ఆనేష్యతి పరాక్రమ్య వైవస్వతహృతామపి |
సా తదా కరుణా వాచో విలపంతీ సుదుఃఖితా ||
సా తదా కరుణా వాచో విలపంతీ సుదుఃఖితా ||
VERSE #39
వనస్పతిగతం గృధ్రం దదర్శాయతలోచనా |
సా తముద్వీక్ష్య సుశ్రోణీ రావణస్య వశం గతా ||
సా తముద్వీక్ష్య సుశ్రోణీ రావణస్య వశం గతా ||
VERSE #40
సమాక్రందద్భయపరా దుఃఖోపహతయా గిరా |
జటాయో పశ్య మామార్య హ్రియమాణామనాథవత్ ||
జటాయో పశ్య మామార్య హ్రియమాణామనాథవత్ ||
VERSE #41
అనేన రాక్షసేంద్రేణ కరుణం పాపకర్మణా |
నైష వారయితుం శక్యస్తవ క్రూరో నిశాచరః ||
నైష వారయితుం శక్యస్తవ క్రూరో నిశాచరః ||
VERSE #42
సత్త్వవాన్ జితకాశీ చ సాయుధశ్చైవ దుర్మతిః |
రామాయ తు యథాతత్త్వం జటాయో హరణం మమ |
లక్ష్మణాయ చ తత్సర్వమాఖ్యాతవ్యమశేషతః ||
రామాయ తు యథాతత్త్వం జటాయో హరణం మమ |
లక్ష్మణాయ చ తత్సర్వమాఖ్యాతవ్యమశేషతః ||
VERSE #43
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అరణ్యకాండే ఏకోనపంచాశః సర్గః ||
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Aranya Kanda Sarga 49 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.