Durga Saptasati Chapter 6
Language: Sanskrit / Vedic
Script: Devanagari / Telugu
శ్రీ దుర్గా సప్తశతీ
VERSE #1
|| ఓం ||
VERSE #2
ఋషిరువాచ ||
VERSE #3
ఇత్యాకర్ణ్య వచో దేవ్యాః స దూతో'మర్షపూరితః |
సమాచష్ట సమాగమ్య దైత్యరాజాయ విస్తరాత్ ||
సమాచష్ట సమాగమ్య దైత్యరాజాయ విస్తరాత్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఋషి ఇట్లు పలికెను: దేవి మాటలను విన్న ఆ దూత కోపంతో నిండిపోయి (అమర్షపూరితః), దైత్యరాజైన శుంభుని వద్దకు వెళ్లి జరిగినదంతా వివరంగా (విస్తరాత్) చెప్పెను.
VERSE #4
తస్య దూతస్య తద్వాక్యమాకర్ణ్యాసురరాట్ తతః |
సక్రోధః ప్రాహ దైత్యానామధిపం ధూమ్రలోచనమ్ ||
సక్రోధః ప్రాహ దైత్యానామధిపం ధూమ్రలోచనమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
దూత మాటలు విన్న అసురరాజైన శుంభుడు, అత్యంత క్రోధంతో దైత్య సేనాపతి అయిన ధూమ్రలోచనుడితో ఇట్లు పలికెను.
VERSE #5
హే ధూమ్రలోచనాశు త్వం స్వసైన్యపరివారితః |
తామానయ బలాద్దుష్టాం కేశాకర్షణవిహ్వలామ్ ||
తామానయ బలాద్దుష్టాం కేశాకర్షణవిహ్వలామ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
“ఓ ధూమ్రలోచనా! నీవు వెంటనే నీ సైన్య పరివారంతో వెళ్లి, ఆ దుష్టాత్మురాలిని (దేవిని) జుట్టు పట్టుకుని ఈడ్చుకుంటూ, ఆమె తల్లడిల్లిపోయేలా (కేశాకర్షణవిహ్వలామ్) బలవంతంగా ఇక్కడికి తీసుకురా.”
VERSE #6
తత్పరిత్రాణదః కశ్చిద్యది వోత్తిష్ఠతే'పరః |
స హంతవ్యో'మరో వాపి యక్షో గంధర్వ ఏవ వా ||
స హంతవ్యో'మరో వాపి యక్షో గంధర్వ ఏవ వా ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
“ఒకవేళ ఆమెను రక్షించడానికి దేవతలు, యక్షులు లేదా గంధర్వులు ఎవరైనా అడ్డువస్తే, వారిని కూడా ఏమాత్రం కనికరం లేకుండా సంహరించుము.”
VERSE #7
ఋషిరువాచ ||
VERSE #8
తేనా''జ్ఞప్తస్తతః శీఘ్రం స దైత్యో ధూమ్రలోచనః |
వృతః షష్ట్యా సహస్రాణామసురాణాం ద్రుతం యయౌ ||
వృతః షష్ట్యా సహస్రాణామసురాణాం ద్రుతం యయౌ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ముని ఇట్లు పలికెను: రాజు ఆజ్ఞాపింపగానే, ఆ ధూమ్రలోచనుడు అరవై వేలమంది (60,000) అసుర సైన్యంతో కూడి వేగంగా బయలుదేరెను.
VERSE #9
స దృష్ట్వా తాం తతో దేవీం తుహినాచలసంస్థితామ్ |
జగాదోచ్చైః ప్రయాహీతి మూలం శుంభనిశుంభయోః ||
జగాదోచ్చైః ప్రయాహీతి మూలం శుంభనిశుంభయోః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
హిమవత్పర్వతంపై ఉన్న దేవిని చూసి, అతను బిగ్గరగా అరిచి ఇట్లు పలికెను: “ఓసీ! వెంటనే శుంభ నిశుంభుల వద్దకు బయలుదేరు.”
VERSE #10
న చేత్ప్రీత్యాద్య భవతీ మద్భర్తారముపైష్యతి |
తతో బలాన్నయామ్యేష కేశాకర్షణవిహ్వలామ్ ||
తతో బలాన్నయామ్యేష కేశాకర్షణవిహ్వలామ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
“ఒకవేళ నీవు ఇష్టపూర్వకంగా మా ప్రభువు వద్దకు రాకపోతే, నేను నిన్ను బలవంతంగా జుట్టు పట్టుకుని ఈడ్చుకుపోతాను.”
VERSE #11
దేవ్యువాచ ||
VERSE #12
దైత్యేశ్వరేణ ప్రహితో బలవాన్ బలసంవృతః |
బలాన్నయసి మామేవం తతః కిం తే కరోమ్యహమ్ ||
బలాన్నయసి మామేవం తతః కిం తే కరోమ్యహమ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
దేవి ఇట్లు పలికెను: “అసుర రాజు పంపగా, అపారమైన బలంతో వచ్చిన నీవు నన్ను బలవంతంగా తీసుకువెళ్తాను అంటున్నావు. మరి అటువంటప్పుడు నేనేమి చేయగలను?” (అంటే నీ శక్తిని చూపించు అని ఆమె వ్యంగ్యంగా పలికినట్లు భావం).
VERSE #13
ఋషిరువాచ ||
VERSE #14
ఇత్యుక్తః సో'భ్యధావత్తామసురో ధూమ్రలోచనః |
హుంకారేణైవ తం భస్మ సా చకారాంబికా తదా ||
హుంకారేణైవ తం భస్మ సా చకారాంబికా తదా ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఋషి ఇట్లు పలికెను: దేవి మాటలు వినగానే ఆ ధూమ్రలోచనుడు ఆమెపైకి దూకాడు. అప్పుడు అంబిక కేవలం ఒక ‘హుంకారము’ ద్వారానే ఆ రాక్షసుడిని భస్మం చేసెను.
అథ క్రుద్ధం మహాసైన్యమసురాణాం తథాంబికా |
VERSE #15
వవర్ష సాయకైస్తీక్ష్ణైస్తథా శక్తిపరశ్వధైః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ధూమ్రలోచనుడు మరణించాక, కోపంతో రగిలిపోతున్న రాక్షస సైన్యంపై అంబికా దేవి తీక్షణమైన బాణాలు, శక్తులు, గొడ్డళ్లతో (పరశ్వధైః) వర్షం కురిపించెను.
VERSE #16
తతో ధుతసటః కోపాత్ కృత్వా నాదం సుభైరవమ్ |
పపాతాసురసేనాయాం సింహో దేవ్యాః స్వవాహనః ||
పపాతాసురసేనాయాం సింహో దేవ్యాః స్వవాహనః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అప్పుడు దేవి వాహనమైన సింహం, కోపంతో తన మెడ మీది జడలను విదిలిస్తూ, భయంకరమైన గర్జన చేస్తూ రాక్షస సైన్యంపై పడింది.
VERSE #17
కాంశ్చిత్ కరప్రహారేణ దైత్యానాస్యేన చాపరాన్ |
ఆక్రాంత్యా చాధరేణాన్యాన్ జఘాన స మహాసురాన్ ||
ఆక్రాంత్యా చాధరేణాన్యాన్ జఘాన స మహాసురాన్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఆ సింహం కొంతమంది రాక్షసులను తన పాదాలతో (కరప్రహారేణ), మరికొందరిని నోటితో, ఇంకొందరిని తన క్రింద తొక్కి సంహరించింది.
VERSE #18
కేషాంచిత్పాటయామాస నఖైః కోష్ఠాని కేసరీ |
తథా తలప్రహారేణ శిరాంసి కృతవాన్ పృథక్ ||
తథా తలప్రహారేణ శిరాంసి కృతవాన్ పృథక్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ఆ కేసరి (సింహం) తన గోళ్లతో కొంతమంది రాక్షసుల పొట్టలను చీల్చింది. తన అరికాళ్ళ దెబ్బతో (తలప్రహారేణ) మరికొందరి తలలను దేహం నుండి వేరు చేసింది.
VERSE #19
విచ్ఛిన్నబాహుశిరసః కృతాస్తేన తథాపరే |
పపౌ చ రుధిరం కోష్ఠాదన్యేషాం ధుతకేసరః ||
పపౌ చ రుధిరం కోష్ఠాదన్యేషాం ధుతకేసరః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
మరికొందరి బాహువులను, శిరస్సులను ఖండించింది. తన జడలను విదిలిస్తూ, చనిపోయిన రాక్షసుల ఉదరముల నుండి రక్తాన్ని త్రాగింది.
VERSE #20
క్షణేన తద్బలం సర్వం క్షయం నీతం మహాత్మనా |
తేన కేసరిణా దేవ్యా వాహనేనాతికోపినా ||
తేన కేసరిణా దేవ్యా వాహనేనాతికోపినా ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
అత్యంత కోపంతో ఉన్న దేవి వాహనమైన ఆ సింహం, క్షణకాలంలోనే ఆ రాక్షస సైన్యాన్ని సర్వనాశనం చేసింది.
VERSE #21
శ్రుత్వా తమసురం దేవ్యా నిహతం ధూమ్రలోచనమ్ |
బలం చ క్షయితం కృత్స్నం దేవీకేసరిణా తతః ||
బలం చ క్షయితం కృత్స్నం దేవీకేసరిణా తతః ||
VERSE #22
చుకోప దైత్యాధిపతిః శుంభః ప్రస్ఫురితాధరః |
ఆజ్ఞాపయామాస చ తౌ చండముండౌ మహాసురౌ ||
ఆజ్ఞాపయామాస చ తౌ చండముండౌ మహాసురౌ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
ధూమ్రలోచనుడు హతమయ్యాడని, సైన్యం మొత్తం సింహం చేతిలో నశించిందని విన్న దైత్యరాజు శుంభుడు, కోపంతో పెదవి వణుకుతుండగా, మహాసురులైన చండ ముండులను పిలిచి ఆజ్ఞాపించెను.
VERSE #23
హే చండ హే ముండ బలైర్బహుభిః పరివారితౌ |
తత్ర గచ్ఛత గత్వా చ సా సమానీయతాం లఘు ||
తత్ర గచ్ఛత గత్వా చ సా సమానీయతాం లఘు ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
“ఓ చండముండులారా! మీరు అపారమైన సైన్యంతో అక్కడికి వెళ్ళండి. వెళ్లి ఆ దేవిని త్వరగా ఇక్కడికి తీసుకురండి.”
VERSE #24
కేశేష్వాకృష్య బద్ధ్వా వా యది వః సంశయో యుధి |
తదా'శేషాయుధైః సర్వైరసురైర్వినిహన్యతామ్ ||
తదా'శేషాయుధైః సర్వైరసురైర్వినిహన్యతామ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
“ఆమెను జుట్టు పట్టుకుని ఈడ్చుకుంటూ రండి, లేదా బంధించి తీసుకురండి. ఒకవేళ యుద్ధంలో ఆమెను జయించడం కష్టమనిపిస్తే (యది వః సంశయో యుధి), అప్పుడు సకల ఆయుధాలతో ఆమెను సంహరించండి.”
VERSE #25
తస్యాం హతాయాం దుష్టాయాం సింహే చ వినిపాతితే |
శీఘ్రమాగమ్యతాం బద్ధ్వా గృహీత్వా తామథాంబికామ్ ||
శీఘ్రమాగమ్యతాం బద్ధ్వా గృహీత్వా తామథాంబికామ్ ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
“ఆ దుష్టాత్మురాలు (దేవి) మరియు ఆ సింహం హతమయ్యాక, ఆ అంబికను బంధించి వెంటనే నా వద్దకు తీసుకురండి.”
VERSE #26
|| ఓం ||
VERSE #27
ఇతి శ్రీమార్కండేయపురాణే సావర్ణికే మన్వంతరే దేవీమాహాత్మ్యే ధూమ్రలోచనవధో నామ షష్ఠో'ధ్యాయః ||
తాత్పర్యం / Meaning & Significance
(ఉవాచమంత్రాః – ౪, శ్లోకమంత్రాః – ౨౦, ఏవం – ౨౪, ఏవమాదితః – ౪౧౨)
సప్తమో'ధ్యాయః (చండముండవధ)
(నిత్య పారాయణ గ్రంథము)
సంపూర్ణ
సప్తమో'ధ్యాయః (చండముండవధ)
(నిత్య పారాయణ గ్రంథము)
సంపూర్ణ
శ్రీ దుర్గా సప్తశతీ
పారాయణ మహిమ & ఫలశ్రుతి (Chanting Significance & Spiritual Fruits)
ఆధ్యాత్మిక శాంతి & దివ్య రక్షణ
నిత్య పారాయణం వలన మనశ్శాంతి, ఏకాగ్రత మరియు సమస్త ప్రతికూల శక్తుల నుండి దివ్య రక్షణ లభిస్తుంది.
శుభ ముహూర్తం
బ్రాహ్మీ ముహూర్తము (ఉదయం 4:00 - 6:00) లేదా సాయంకాల సంధ్యా సమయాలలో పారాయణ అత్యంత ఫలప్రదం.
జప సంఖ్యా నియమం
నిష్ఠతో ప్రతిరోజూ 1, 3, 11 లేదా 21 సార్లు భక్తి శ్రద్ధలతో జపం చేయడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది.
📖 తాత్పర్యము & భావార్థము (Spiritual Essence & Meaning)
Durga Saptasati Chapter 6 represents a sacred stream of Vedic devotion, composed in reverence to the Supreme Divinity. The recitation of these sacred verses fosters inner tranquility, removes negative obstacles (విఘ్న నివారణ), and aligns the chanter's consciousness with divine wisdom.
చిత్తశుద్ధి & మానసిక ప్రశాంతత (Mental Purity & Peace):
Chanting these rhythmic verses calms the fluctuating mind, cultivating focused devotion and spiritual clarity throughout the day.
దైవిక రక్షణ & ఆయురారోగ్యాలు (Divine Protection & Well-being):
Traditional scriptures highlight that continuous recitation of sacred Stotram establishes a protective aura, dispelling fear, negativity, and distress.
భక్తి సాధన & ఫలప్రాప్తి (Spiritual Attainment):
Regular chanting with pure devotion and concentration bestows peace of mind, family harmony, spiritual elevation, and divine grace.
🕉️ పారాయణ విధానము & ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యము (Chanting Methodology & Significance)
🪔 పారాయణ సమయము (Auspicious Chanting Time)
Best recited during Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or during evening Sandhya Kaala after cleansing and lighting a traditional oil lamp (దీపారాధన).
🧘 ఆసనము & నియమములు (Posture & Focus)
Sit facing East or North on a clean woolen or cotton mat. Chant with clear pronunciation, maintaining steady rhythm and heartfelt devotion to Divinity.
Preserved across authentic palm-leaf manuscripts and classical Sanskrit traditions, this sacred hymn is revered across generations as an essential daily sadhana for spiritual seekers and householders alike.